໕. ສານຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໙. ປຎ຺ຈເມ ຍກ຺ເຂນ ຄຫິໂຕ ໂຫຕີຕິ ໂສ ກິຣ ຕສ຺ສາ ອຸປາສິກາຍ ເອກປຸຕ຺ຕໂກ. ອຖ ນໍ ສາ ທຫຣກາເລເຍວ ປພ຺ພາເຊສິ. ໂສ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສີລວາ ອໂຫສິ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ໂນ, ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍອາຄນ຺ຕຸກາທີນໍ ວຕ຺ຕໍ ກຕເມວ ໂຫຕິ, ມາສສ຺ສ ອຏ຺ຐມີທິວເສ ປາໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຸທກມາຬເກ ອຸທກໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວນຄ຺ຄໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທີປໍ ຊາເລຕ຺ວາ ມຘຸຣສ຺ສເຣນ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ໂຆເສຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ຖາມໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ສຣຠາຓໍ ຠຓ, ສາມເຓຣາ’’ຕິ ອຊ຺ເຌສນ຺ຕິ. ໂສ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຫທຍວາໂຕ ຣຸຊຕິ, ກາໂສ ວາ ພາຘຕີ’’ຕິ ກິຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈາຫາຣໍ ອກຕ຺ວາ ຘມ຺ມາສນໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ອາກາສຄງ຺ຄໍ ໂອຕາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ ສຣຠາຓໍ ວຕ຺ວາ ໂອຕຣນ຺ໂຕ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ມາຕາປິຕູນມ຺ປິ ອິມສ຺ມິໍ ສຣຠຎ຺ເຎ ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວທຕິ. ຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສາ ມາຕາປິຕໂຣ ປຕ຺ຕິຍາ ທິນ຺ນຠາວໍ ນ ຊານນ຺ຕິ. ອນນ຺ຕຣຕ຺ຕຠາເວ ປນສ຺ສ ມາຕາ ຍກ຺ຂິນີ ຊາຕາ. ສາ ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຕາ, ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ສາມເຓເຣນ ທິນ຺ນປຕ຺ຕິໍ ອນຸໂມທາມິ, ຕາຕາ’’ຕິ ວທຕິ. ສີລສມ຺ປນ຺ນາ ຈ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ປິຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ສາມເຓເຣ ເທວຕາ ສລຊ຺ຊາ ສຄາຣວາ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມໍ ວິຍ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຍ ຈ ນໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ສາມເຓເຣ ຄາຣເວນ ຕໍ ຍກ຺ຂິນິໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຘມ຺ມສ຺ສວນຍກ຺ຂສມາຄມາທີສຸ ‘‘ສານຸມາຕາ ສານຸມາຕາ’’ຕິ ຍກ຺ຂິນິຍາ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ ເທນ຺ຕິ. ມເຫສກ຺ຂາປິ ຍກ຺ຂາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມນ຺ຕິ, ອາສນາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສາມເຓໂຣ ວຸຑ຺ຒິມນ຺ວາຍ ປຣິປກ຺ກິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອນຠິຣຕິປີຬິໂຕ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປຣູຬ຺ຫເກສນໂຂ ກິລິຏ຺ຐນິວາສນປາຣຸປໂນ ກສ຺ສຈິ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເອກໂກວ ມາຕຸ ຆຣໍ ຄໂຕ. ອຸປາສິກາ ປຸຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ປຸພ຺ເພ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ວາ ທຫຣສາມເຓເຣຫິ ວາ ສທ຺ຘິໍ ອິຘາຄຈ຺ຉສິ. ກສ຺ມາ ເອກໂກວ ອຊ຺ຊ ອາຄໂຕ’’ຕິ? ໂສ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຠາວໍ ອາໂຣເຈສິ. ສທ຺ຘາ ອຸປາສິກາ ນານປ຺ປກາເຣນ ຆຣາວາເສ ອາທີນວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ໂອວທມານາປິ ຕໍ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ, ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍປິ ສລ຺ລກ຺ເຂສ຺ສຕີ’’ຕິ ອນຸໂຍເຊຕ຺ວາວ – ‘‘ຕິຏ຺ຐ, ຕາຕ, ຍາວ ເຕ ຍາຄຸຠຕ຺ຕໍ ສມ຺ປາເທມິ, ຍາຄຸໍ ປິວິຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ເຕ ມນາປານິ ວຕ຺ຖານິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ນິສີທິ ສາມເຓໂຣ. ອຸປາສິກາ ມຸຫຸຕ຺ເຕເນວ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ອທາສິ. ຕໂຕ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ສມ຺ປາເທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ນາ ຕຓ຺ຑຸເລ ໂຘວຕິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສາ ຍກ຺ຂິນີ ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ ສາມເຓໂຣ? ກິຎ຺ຈິ ຠິກ຺ຂາຫາຣໍ ລຠຕິ, ອຸທາຫຸ ໂນ’’ຕິ? ອາວຊ຺ຊມານາ ຕສ຺ສ ວິພ຺ຠມິຕຸກາມຕາຍ ນິສິນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ມາ ເຫວ ໂຂ ເມ ເທວຕານໍ ອນ຺ຕເຣ ລຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ, ຄຈ຺ຉາມິສ຺ສ ວິພ຺ຠມເນ ອນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຣີເຣ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຄີວໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ປາເຕສິ. ໂສ ອກ຺ຂີຫິ ວິປຣິວຕ຺ເຕຫິ ເຂເຬນ ປຄ຺ຆຣນ຺ເຕນ ຠູມິຍໍ ວິປ຺ຜນ຺ທຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍກ຺ເຂນ ຄຫິໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຠາສີຕິ ອຸປາສິກາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ທິສ຺ວາ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ອາລິງ຺ເຄຕ຺ວາ ອູຣູສຸ ນິປຊ຺ຊາເປສິ. ສກລຄາມວາສິໂນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ພລິກມ຺ມາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຸປາສິກາ ປຣິເທວມານາ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ.

ປາຏິຫາຣິຍປກ຺ຂຎ຺ຈາຕິ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ອຏ຺ຐມີອຸໂປສຖສ຺ສ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນຎ຺ຈ ອນຸຄ຺ຄມນຎ຺ຈ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສຕ຺ຕມິຍາປິ ນວມິຍາປິ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ສມາທິຍນ຺ຕິ, ຈາຕຸທ຺ທສີປນ຺ນຣສີນໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນານຸຄ຺ຄມນໍ ກໂຣນ຺ຕາ ເຕຣສິຍາປິ ປາຏິປເທປິ ສມາທິຍນ຺ຕິ, ‘‘ວສ຺ສາວາສສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄມນໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປວາຣຓານໍ ອນ຺ຕເຣ ອຑ຺ຒມາສໍ ນິພທ຺ຘຸໂປສຖິກາ ຠວນ຺ຕິ. ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາຏິຫາຣິຍປກ຺ຂຎ຺ຈາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐງ຺ຄສຸສມາຄຕນ຺ຕິ ອຏ຺ຐງ຺ເຄຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຄຕໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ. ນ ເຕ ຫິ ຍກ຺ຂາ ກີຬນ຺ຕີຕິ ນ ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຍກ຺ຂາ ກິລເມນ຺ຕິ.

ປຸນ ຈາຕຸທ຺ທສິນ຺ຕິ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ສາມເຓຣສ຺ສ ກາເຍ ອຘິມຸຕ຺ຕາ ຍກ຺ຂິນີ ອາຫ. ອາວິ ວາ ຍທິ ວາ ຣໂຫຕິ ກສ຺ສຈິ ສມ຺ມຸເຂ ວາ ປຣມ຺ມຸເຂ ວາ. ປມຸຕ຺ຍຕ຺ຖີຕິ ປມຸຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ. ອຸປ຺ປຈ຺ຈາປີຕິ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາປິ. ສເຈປິ ສກຸໂຓ ວິຍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ປລາຍສິ, ຕຖາປິ ເຕ ໂມກ຺ໂຂ ນຕ຺ຖີຕິ ວທຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ສາມເຓຣໍ ມຸຎ຺ຈິ. ສາມເຓໂຣ ອກ຺ຂີນິ ອຸມ຺ມີເລສິ, ມາຕາ ເກເສ ປກິຣິຍ ອສ຺ສສນ຺ຕີ ປສ຺ສສນ຺ຕີ ໂຣທຕິ. ໂສ ‘‘ອມນຸສ຺ເສນ ຄຫິໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ. ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປນ ‘‘ອຫໍ ປຸພ຺ເພ ປີເຐ ນິສິນ຺ໂນ. ມາຕາ ເມ ອວິທູເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕຓ຺ຑຸເລ ໂຘວຕິ. ອິທານິ ປນມ຺ຫິ ຠູມິຍໍ ນິສິນ຺ໂນ, ມາຕາປິ ເມ ອສ຺ສສນ຺ຕີ ປສ຺ສສນ຺ຕີ ໂຣທຕິ, ສກລຄາມວາສິໂນປິ ສນ຺ນິປຕິຕາ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ? ນິປນ຺ນໂກວ ມຕໍ ວາ ອມ຺ມາຕິ ຄາຖມາຫ.

ກາເມ ຈຊິຕ຺ວານາຕິ ທຸວິເຘປິ ກາເມ ປຫາຍ. ປຸນຣາຄຈ຺ຉເຕຕິ ວິພ຺ຠມນວເສນ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ປຸນ ຊີວໍ ມໂຕ ຫິ ໂສຕິ ອຸປ຺ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປຸນ ຊີວນ຺ໂຕປິ ໂສ ມຕໂກວ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ໂຣທນ຺ຕີຕິ ວທຕິ.

ອິທານິສ຺ສ ຆຣາວາເສ ອາທີນວໍ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ກຸກ຺ກຸຬາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກຸກ຺ກຸຬາຕິ ຆຣາວາໂສ ກິຣ ອຸຓ຺ຫຏ຺ເຐນ ກຸກ຺ກຸຬາ ນາມ ໂຫຕິ. ກສ຺ສ ອຸຊ຺ຌາປຍາມເສຕິ – ‘‘ອຠິຘາວຖ, ຠທ຺ທໍ ເຕ ໂຫຕູ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ວາ – ‘‘ຍໍ ຕ຺ວໍ ວິພ຺ຠມິຕຸກາໂມ ຍກ຺ເຂນ ປາປິໂຕ, ອິມໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ກສ຺ສ ມຍໍ ອຸຊ຺ຌາປຍາມ ນິຊ຺ຌາປຍາມ ອາໂຣຈຍາມາ’’ຕິ ວທຕິ. ປຸນ ຑຍ຺ຫິຕຸມິຈ຺ຉສີຕິອາທິຕ຺ຕຆຣໂຕ ນີຫຏຠຓ຺ຑໍ ວິຍ ຆຣາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘສາສເນ ປພ຺ພຊິໂຕ ປຸນ ມຫາຑາຫສທິເສ ຆຣາວາເສ ຑຍ຺ຫິຕຸໍ ອິຈ຺ຉສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ມາຕຣິ ກເຖນ຺ຕິຍາ ກເຖນ຺ຕິຍາ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ, ‘‘ນຕ຺ຖິ ມຍ຺ຫໍ ຄິຫິຠາເວນ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕາ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐາ ປຓີຕໂຠຊນໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ, ‘‘ກຕິ ວສ຺ໂສສິ, ຕາຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ປຣິປຸຓ຺ຓວສ຺ໂສມ຺ຫິ ອຸປາສິເກຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕ, ອຸປສມ຺ປທໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ຈີວຣສາຏເກ ອທາສິ. ໂສ ຕິຈີວຣໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ເຕປິຏໂກ ຫຸຕ຺ວາ ສີລາທີນໍ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ຕໍ ຕໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ມຫາຘມ຺ມກຖິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ວີສວສ຺ສສຕໍ ຐຕ຺ວາ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ໂຂເຠຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ປຎ຺ຈມໍ.