໑໒. ທກ຺ຂິຓາວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ທກ຺ຂິຓາວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຫາປຊາປຕິ ໂຄຕມີຕິ ໂຄຕມີຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ນາມກຣຓທິວເສ ປນສ຺ສາ ລທ຺ຘສກ຺ກາຣາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ລກ຺ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ສເຈ ອຍໍ ຘີຕຣໍ ລຠິສ຺ສຕິ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ອຄ຺ຄມເຫສີ ຠວິສ຺ສຕິ. ສເຈ ປຸຕ຺ຕໍ ລຠິສ຺ສຕິ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຸຠຍຖາປິ ມຫຕີເຍວສ຺ສາ ປຊາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກຣິໍສຸ. ອຖສ຺ສາ ມຫາປຊາປຕີຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ອິຘ ປນ ໂຄຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນວນ຺ຕິ ອຫຕໍ. ສາມໍ ວາຍິຕນ຺ຕິ ນ ສຫຕ຺ເຖເນວ ວາຍິຕໍ, ເອກທິວສໍ ປນ ຘາຕິຄຓປຣິວຸຕາ ສິປ຺ປິການໍ ວາຍນຏ຺ຐານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເວມໂກຏິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວາຍນາກາຣໍ ອກາສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກທາ ປນ ໂຄຕມິຍາ ຠຄວໂຕ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ທາຕຸໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ. ອຠິສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ວາ ປຐມຄມເນນ ກປິລປຸຣໍ ອາຄຕກາເລ. ຕທາ ຫິ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ຐໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ສກໍ ນິເວສນໍ ປເວເສສິ, ອຖ ຠຄວໂຕ ຣູປໂສຠຄ຺ຄໍ ທິສ຺ວາ ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ໂສຠຕິ ວຕ ເມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາໂວ’’ຕິ. ອຖສ຺ສາ ພລວໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອກູນຕິໍສ ວສ຺ສານິ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ວສນ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ຕມໂສ ໂມຈຜລມຕ຺ຕມ຺ປິ ມຍາ ທິນ຺ນກເມວ ອໂຫສິ, ອິທານິປິສ຺ສ ຈີວຣສາຏກໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ຣາຊເຄເຫ ພຫູນິ ມຫຄ຺ຆານິ ວຕ຺ຖານິ ອຕ຺ຖິ, ຕານິ ມໍ ນ ໂຕເສນ຺ຕິ, ສຫຕ຺ຖາ ກຕເມວ ມໍ ໂຕເສຕິ, ສຫຕ຺ຖາ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສິ.

ອຖນ຺ຕຣາປຓາ ກປ຺ປາສໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ສຫຕ຺ເຖເນວ ປິສິຕ຺ວາ ໂປເຖຕ຺ວາ ສຸຂຸມສຸຕ຺ຕໍ ກນ຺ຕິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍເຍວ ສາລໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ສິປ຺ປິເກ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ສິປ຺ປິການໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິໂຠຄຂາທນີຍໂຠຊນີຍເມວ ທຕ຺ວາ ວາຍາເປສິ, ກາລານຸກາລຎ຺ຈ ຘາຕິຄຓປຣິວຸຕາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເວມໂກຏິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ນິຏ຺ຐິຕກາເລ ສິປ຺ປິການໍ ມຫາສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ຄນ຺ຘສມຸຄ຺ເຄ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວາສໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈີວຣສາຏກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ມຄ຺ຄໍ ປຏິຍາທາເປສິ, ວີຖິໂຍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸຓ຺ຓຆເຏ ຐເປຕ຺ວາ ຘຊປຏາກາ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຣາຊຆຣທ຺ວາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາມາ ມຄ຺ຄໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜາຠິກິຓ຺ຓໍ ອກໍສຸ. ມຫາປຊາປຕິປິ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຘາຕິຄຓປຣິວຸຕາ ສມຸຄ຺ຄໍ ສີເສ ຐເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ນວໍ ທຸສ຺ສຍຸຄນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂຕິ ‘‘ສງ຺ເຆ ໂຄຕມິ ເທຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ – ‘‘ປໂຫມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ທຸສ຺ສໂກຏ຺ຐາຄາຣໂຕ ຠິກ຺ຂຸສຕສ຺ສາປິ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສສ຺ສາປິ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສສ຺ສາປິ ຈີວຣທຸສ຺ສານິ ທາຕຸໍ, ອິທໍ ປນ ເມ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ສາມໍ ກນ຺ຕໍ ສາມໍ ວາຍິຕໍ, ຕໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕູ’’ຕິ ນິມນ຺ຕຍມານາ ອາຫ. ເອວໍ ຍາວຕຕິຍໍ ຍາຈິ, ຠຄວາປິ ປຏິກ຺ຂິປິເຍວ.

ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ທິຍ຺ຍມານໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທາເປຕີຕິ? ມາຕຣິ ອນຸກມ຺ປາຍ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອິມິສ຺ສາ ມໍ ອາຣພ຺ຠ ປຸພ຺ພເຈຕນາ ມຸຎ຺ຈເຈຕນາ ປຣເຈຕນາຕິ ຕິສ຺ໂສ ເຈຕນາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆມ຺ປິສ຺ສາ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕຸ, ເອວມສ຺ສາ ຉ ເຈຕນາ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປນາຫ – ‘‘ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ສຕ຺ຖຸ ທິນ຺ນໂຕ ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລຕຣໍ ວທສີ’’ຕິ ອາມ ວທາມີຕິ. ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຣາຕິ. ສງ຺ເຆ ໂຄຕມິ ເທຫິ, ສງ຺ເຆ ເຕ ທິນ຺ເນ ອຫຎ຺ເຈວ ປູຊິໂຕ ຠວິສ຺ສາມິ ສງ຺ໂຆ ຈາຕິ. ກິໍ ປນສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖຕິ? ອາມ ອຍເມວາຕິ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ເຕນ ຫານນ຺ທ, ວິຆາສາທານໍ ປູວໍ ເທຫີ’’ຕິ ຈ (ປາຈິ. ໒໖໙) ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວ, ກຈ຺ຈານ, ວິຆາສາທານໍ ຄຸຬໍ ເທຫີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໘໔) ຈ ວຈນໂຕ ວິຆາສາທານໍ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈ ຠເວຍ຺ຍ. ເອວມ຺ປິ ຫິ ‘‘ສຕ຺ຖາ ອຕ຺ຕໂນ ທິຍ຺ຍມານໍ ທາເປຕີ’’ຕິ. ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທໂຍປິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຫຕ຺ຖິໂຄປກາທີນໍ ທາເປນ຺ຕິ, ເຕ ຣາຊາທີຫິ ມຫນ຺ຕຕຣາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ຕສ຺ມາ ມາ ເອວໍ ຄຓ຺ຫ –

‘‘ນຍິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ປຣສ຺ມິໍ ວາ ປນ,

ພຸທ຺ເຘນ ເສຏ຺ໂຐ ສທິໂສ ວາ ວິຊ຺ຊຕິ;

ຍມາຫຸເນຍ຺ຍານມຄ຺ຄຕໍ ຄໂຕ,

ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິການໍ ວິປຸລຜເລສິນ’’ນ຺ຕິ. –

ວຈນໂຕ ຫິ ສຕ຺ຖາຣາ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວມສ຺ສາ ຉ ເຈຕນາ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ຍາວຕຕິຍໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາເປສິ.

ປຈ຺ຉິມາຍ ຊນຕາຍ ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາຣຊນນຕ຺ຖໍ ຈາປິ ເອວມາຫ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອຫໍ ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ສາສນໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ, ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ຊເນຕູ’’ຕິ ຍາວຕຕິຍໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາເປສິ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ອຕ຺ຕໂນ ທິຍ຺ຍມານມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາເປສິ, ສງ຺ໂຆ ນາມ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ’’ຕິ ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ທາຕພ຺ເພ ມຎ຺ຎິສ຺ສຕິ, ສງ຺ໂຆ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອກິລມນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ມມ ສາສນໍ ປຎ຺ຈ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຐສ຺ສຕີຕິ. ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ’’ຕິ ວຈນໂຕປິ ເຈຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ ‘‘ສຕ຺ຖາຣາ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ນ ຫິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມຫາປຊາປຕິຍາ ອາຆາໂຕ ວາ ເວຣໍ ວາ ອຕ຺ຖິ. ນ ເຖໂຣ – ‘‘ຕສ຺ສາ ທກ຺ຂິຓາ ມາ ມຫປ຺ຜລາ ອໂຫສີ’’ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ. ປຓ຺ຑິໂຕ ຫິ ເຖໂຣ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ເສກ຺ຂປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ, ໂສ ສຕ຺ຖຸ ທິນ຺ນສ຺ສ ມຫປ຺ຜລຠາເວ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນວ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາຕິ ຄຫຓຕ຺ຖໍ ຍາຈິ.

ປຸນ ວິຕຓ຺ຑວາທີ ອາຫ – ‘‘ສງ຺ເຆ ເຕ ທິນ຺ເນ ອຫຎ຺ເຈວ ປູຊິໂຕ ຠວິສ຺ສາມິ ສງ຺ໂຆ ຈາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ສຕ຺ຖາ ສງ຺ຆປຣິຍາປນ຺ໂນ ວາຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ຊານາສິ ປນ ຕ຺ວໍ ກຕິ ສຣຓານິ, ກຕິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທາ’’ຕິ ຊານນ຺ໂຕ ຕີຓີຕິ ວກ຺ຂຕິ, ຕໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ຕວ ລທ຺ຘິຍາ ສຕ຺ຖຸ ສງ຺ຆປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ທ຺ເວເຍວ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຈ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມຫິ ຕີຫິ ສຣຓຄມເນຫິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໔) ເອວໍ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ປພ຺ພຊ຺ຊາປິ ອຸປສມ຺ປທາປິ ນ ຣຸຫຕິ. ຕໂຕ ຕ຺ວໍ ເນວ ປພ຺ພຊິໂຕ ອສິ, ນ ຄິຫິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ຈ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ນິສິນ຺ເນ ຠິກ຺ຂູ ອຸໂປສຖມ຺ປິ ປວາຣຓມ຺ປິ ສງ຺ຆກມ຺ມານິປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕານິ ສຕ຺ຖຸ ສງ຺ຆປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ກຸປ຺ປານິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ນ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມຕໍ ‘‘ສຕ຺ຖາ ສງ຺ຆປຣິຍາປນ຺ໂນ’’ຕິ.

໓໗໗. ອາປາທິກາຕິ ສໍວຑ຺ຒິກາ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ຖປາເທສຸ ຫຕ຺ຖປາທກິຈ຺ຈໍ ອສາເຘນ຺ເຕສຸ ຫຕ຺ເຖ ຈ ປາເທ ຈ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂປສິກາຕິ ທິວສສ຺ສ ທ຺ເວ ຕໂຍ ວາເຣ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ປາເຍຕ຺ວາ ຕຸມ຺ເຫ ໂປເສສິ. ຖຎ຺ຎໍ ປາເຍສີຕິ ນນ຺ທກຸມາໂຣ ກິຣ ໂພຘິສຕ຺ຕໂຕ ກຕິປາເຫເນວ ທຫໂຣ, ຕສ຺ມິໍ ຊາເຕ ມຫາປຊາປຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕໍ ຘາຕີນໍ ທຕ຺ວາ ສຍໍ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຘາຕິກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ອຕ຺ຕໂນ ຖຎ຺ຎໍ ປາເຍສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເຖໂຣ ເອວມາຫ. ອິຕິ ມຫາປຊາປຕິຍາ ພຫູປກາຣຕໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ພຫູປກາຣຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາປິ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄມ຺ມາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ສນ຺ຘາຍ.

໓໗໘. ອຖ ຠຄວາ ທ຺ວີສຸ ອຸປກາເຣສຸ ອຕິເຣກຕຣໍ ອນຸໂມທນ຺ໂຕ ເອວເມຕນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຫານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຄ຺ຄລໍ ອາຄມ຺ມາຕິ ຍໍ ອາຈຣິຍປຸຄ຺ຄລໍ ອນ຺ເຕວາສິກປຸຄ຺ຄໂລ ອາຄມ຺ມ. ອິມສ຺ສານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄເລນາຕິ ອິມສ຺ສ ອາຈຣິຍປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອິມິນາ ອນ຺ເຕວາສິກປຸຄ຺ຄເລນ. ນ ສຸປ຺ປຏິກາຣໍ ວທາມີຕິ ປຈ຺ຈູປກາຣໍ ນ ສຸກຣໍ ວທາມິ, ອຠິວາທນາທີສຸ ອາຈຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ອຠິວາທນກຣຓໍ ອຠິວາທນໍ ນາມ. ຍສ຺ມິໍ ວາ ທິສາຠາເຄ ອາຈຣິໂຍ ວສຕິ, ອິຣິຍາປເຖ ວາ ກປ຺ເປນ຺ໂຕ ຕທຠິມຸໂຂ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊຕິ, ອາຈຣິຍໍ ປນ ທູຣໂຕວ ທິສ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນກຣຓໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ນາມ. ອາຈຣິຍໍ ປນ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ສີເສ ຐເປຕ຺ວາ ອາຈຣິຍໍ ນມສ຺ສຕິ, ຍສ຺ມິໍ ວາ ທິສາຠາເຄ ໂສ ວສຕິ, ຕທຠິມຸໂຂປິ ຕເຖວ ນມສ຺ສຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ຐິໂຕປິ ນິສິນ຺ໂນປິ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ນມສ຺ສຕິເຍວາຕິ ອິທໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ນາມ. ອນຸຈ຺ຉວິກກມ຺ມສ຺ສ ປນ ກຣຓໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ ນາມ. ຈີວຣາທີສຸ ຈີວຣໍ ເທນ຺ໂຕ ນ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ເທຕິ, ມຫຄ຺ຆໍ ສຕມູລິກມ຺ປິ ປຎ຺ຈສຕມູລິກມ຺ປິ ສຫສ຺ສມູລິກມ຺ປິ ເທຕິເຍວ. ປິຓ຺ຑປາຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກິໍ ພຫຸນາ, ຈຕູຫິ ປຓີຕປຈ຺ຈເຍຫິ ຈກ຺ກວາຬນ຺ຕຣໍ ປູເຣຕ຺ວາ ສິເນຣຸປພ຺ພເຕນ ກູຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເທນ຺ໂຕປິ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກິຣິຍໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິເຍວ.

໓໗໙. ຈຸທ຺ທສ ໂຂ ປນິມາຕິ ກສ຺ມາ ອາຣຠິ? ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ອາຣພ຺ຠ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ. ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣປິ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ’’ຕິ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກທກ຺ຂິຓໍເຍວ ສມາທເປຕິ, ຈຸທ຺ທສສຸ ຈ ຐາເນສຸ ທິນ຺ນທານໍ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ອຍໍ ປຐມາຕິ ອຍໍ ທກ຺ຂິຓາ ຄຸຓວເສນປິ ປຐມາ ເຊຏ຺ຐກວເສນປິ. ອຍຎ຺ຫິ ປຐມາ ອຄ຺ຄາ ເຊຏ຺ຐິກາ, ອິມິສ຺ສາ ທກ຺ຂິຓາຍ ປມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ທຸຕິຍຕຕິຍາປິ ປຣມທກ຺ຂິຓາເຍວ, ເສສາ ປຣມທກ຺ຂິຓຠາວໍ ນ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ພາຫິຣເກ ກາເມສຸ ວີຕຣາເຄຕິ ກມ຺ມວາທິກິຣິຍວາທິມ຺ຫິ ໂລກິຍປຎ຺ຈາຠິຎ຺ເຎ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສີລວນ຺ເຕຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສີລວາ ນາມ ໂຄສີລຘາຕຸໂກ ໂຫຕິ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ປຣໍ ອປີເຬຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ກສິຍາ ວາ ວຓິຊ຺ຊາຍ ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕາ. ປຸຖຸຊ຺ຊນທຸສ຺ສີເລຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນທຸສ຺ສີລາ ນາມ ເກວຏ຺ຏມຈ຺ຉພນ຺ຘາທໂຍ ປຣໍ ປີຬາຍ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕາ.

ອິທານິ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກທກ຺ຂິຓາຍ ວິປາກໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຣານນ຺ທາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕຕິ ຍໍ ຄຸຓວເສນ ອຸປກາຣວເສນ ໂປສນຕ຺ຖໍ ທິນ຺ນໍ, ອິທໍ ນ ຄຫິຕໍ. ຍມ຺ປິ ອາໂລປອຑ຺ຒອາໂລປມຕ຺ຕໍ ທິນ຺ນໍ, ຕມ຺ປິ ນ ຄຫິຕໍ. ຍໍ ປນ ສຸນຂສູກຣກຸກ຺ກຸຏກາກາທີສຸ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສມ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຜລໍ ປຏິກງ຺ຂິຕ຺ວາ ຍາວທຕ຺ຖໍ ທິນ຺ນໍ, ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕ ທານໍ ທຕ຺ວາ’’ຕິ. ສຕຄຸຓາຕິ ສຕານິສໍສາ. ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພາຕິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອຍໍ ທກ຺ຂິຓາ ອາຍຸສຕໍ ວຓ຺ຓສຕໍ ສຸຂສຕໍ ພລສຕໍ ປຏິຠານສຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ອານິສໍສສຕານິ ເທຕິ, ອຕ຺ຕຠາວສເຕ ອາຍຸໍ ເທຕິ, ວຓ຺ຓໍ, ສຸຂໍ, ພລໍ, ປຏິຠານໍ ເທຕິ, ນິປ຺ປຣິຕສໍ ກໂຣຕິ. ຠວສເຕປິ ວຸຕ຺ເຕ ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ເນຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐິມໂກຏິຍາ ຕິສຣຓໍ ຄໂຕ ອຸປາສໂກປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ນາມ, ຕສ຺ມິໍ ທິນ຺ນທານມ຺ປິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ອປ຺ປເມຍ຺ຍໍ. ປຎ຺ຈສີເລ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ມຫປ຺ຜລໍ, ທສສີເລ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ, ຕທຫຸປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ສາມເຓຣສ຺ສ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນຠິກ຺ຂຸໂນ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ, ວິປສ຺ສກສ຺ສ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ, ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ, ອຸຕ຺ຕມໂກຏິຍາ ປນ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ນາມ. ເອຕສ຺ສ ທິນ຺ນທານໍ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ມຫປ຺ຜລເມວ.

ກິໍ ປນ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສ຺ສ ສກ຺ກາ ທານໍ ທາຕຸນ຺ຕິ? ອາມ ສກ຺ກາ. ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສໂກ ຫິ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ຕສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາເຣ ຐິຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຠິກ຺ຂຸໂນ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ອິທໍ ທານໍ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ທິນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ປເນສ ອາສນສາລາຍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ມນຸສ຺ສາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ເຕ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ ຐເປນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ອິທມ຺ປິ ທານໍ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ທິນ຺ນໍ ນາມ. ອຖ ວາ ປນສ຺ສ ວິຫາເຣ ວາ ອາສນສາລາຍ ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອຸປາສກາ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ອິທມ຺ປິ ທານໍ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ທິນ຺ນໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ໂສຓ຺ຑິຍໍ ອຸທກສ຺ສ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ເນ ທິນ຺ນທານສ຺ສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕາສຸ ຕາສຸ ມຫານທີສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທ ຈ ອຸທກສ຺ສ ວິຍ ໂສຕາປນ຺ນາທີສຸ ທິນ຺ນທານສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣວເສນ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຖວິຍາ ຂຍມຓ຺ຑລມຕ຺ເຕ ປເທເສ ປໍສຸໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ມຫາປຖວິຍາ ປໍສຸໂນ ອປ຺ປເມຍ຺ຍຕາຍປິ ອຍມຕ຺ໂຖ ທີເປຕພ຺ໂພ.

໓໘໐. ສຕ຺ຕ ໂຂ ປນິມາຕິ ກສ຺ມາ ອາຣຠິ? ‘‘ສງ຺ເຆ ໂຄຕມິ ເທຫິ, ສງ຺ເຆ ເຕ ທິນ຺ເນ ອຫຎ຺ເຈວ ປູຊິໂຕ ຠວິສ຺ສາມິ ສງ຺ໂຆ ຈາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ທິນ຺ນທານໍ ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸເຂ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆຕິ ເອກໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ, ເອກໂຕ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ, ສຕ຺ຖາ ມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອຍໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ອຸຠໂຕສງ຺ໂຆ ນາມ. ອຍໍ ປຐມາຕິ ອິມາຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ສມປ຺ປມາຓາ ທກ຺ຂິຓາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ທຸຕິຍທກ຺ຂິຓາທໂຍ ປນ ເອຕໍ ປຣມທກ຺ຂິຓໍ ນ ປາປຸຓນ຺ຕິ.

ກິໍ ປນ ຕຖາຄເຕ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ທາຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ? ສກ຺ກາ. ກຖໍ? ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ຫິ ປມຸເຂ ສຘາຕຸກໍ ປຏິມໍ ອາສເນ ຐເປຕ຺ວາ ອາຘາຣກໍ ຐເປຕ຺ວາ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ສຕ຺ຖຸ ປຐມໍ ທຕ຺ວາ ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ທິນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ສຕ຺ຖຸ ທິນ຺ນໍ, ຕໍ ກິໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ? ໂຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄຕິ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ. ປິຕຸສນ຺ຕກຎ຺ຫິ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປາປຸຓາຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ສປ຺ປິເຕລານິ ປນ ຄເຫຕ຺ວາ ທີປາ ຊລິຕພ຺ພາ, ສາຏກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏາກາ ອາໂຣເປຕພ຺ພາຕິ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆຕິ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ. ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ເຆປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ໂຄຕ຺ຣຠຸໂນຕິ ໂຄຕ຺ຕມຕ຺ຕກເມວ ອນຸຠວມານາ, ນາມມຕ຺ຕສມຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາສາວກຓ຺ຐາຕິ ກາສາວກຓ຺ຐນາມກາ. ເຕ ກິຣ ເອກໍ ກາສາວຂຓ຺ຑໍ ຫຕ຺ເຖ ວາ ຄີວາຍ ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ຆຣທ຺ວາຣໍ ປນ ເຕສໍ ປຸຕ຺ຕຠຣິຍາ ກສິວຓິຊ຺ຊາທິກມ຺ມານິ ຈ ປາກຕິກາເນວ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕສຸ ທຸສ຺ສີເລສຸ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ທານໍ ທສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸສ຺ສີລສງ຺ຆນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ໂຆ ຫິ ທຸສ຺ສີໂລ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ທຸສ຺ສີລາ ປນ ອຸປາສກາ ເຕສຸ ທຸສ຺ສີເລສຸ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາຕິ ທານໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ອິຕິ ຠຄວຕາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸເຂ ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນທກ຺ຂິຓາປິ ຄຸຓສງ຺ຂາຍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາສາວກຓ຺ຐສງ຺ເຆ ທິນ຺ນທກ຺ຂິຓາປິ ຄຸຓສງ຺ຂາເຍວ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສງ຺ຆຄຕາ ທກ຺ຂິຓາ ຫິ ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ, ສງ຺ເຆ ປນ ຈິຕ຺ຕີກາໂຣ ທຸກ຺ກໂຣ ໂຫຕິ.

ໂຍ ຫິ ສງ຺ຆຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ທສ຺ສາມີຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ເອກໍ ເຖຣໍ ເທຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ອຖ ສງ຺ຆໂຕ ສາມເຓຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ສາມເຓໂຣ ເມ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓາ ສງ຺ຆຄຕາ ນ ໂຫຕິ. ມຫາເຖຣໍ ລຠິຕ຺ວາປິ ‘‘ມຫາເຖໂຣ ເມ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສາປິ ນ ໂຫຕິເຍວ. ໂຍ ປນ ສາມເຓຣໍ ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ ທຫຣໍ ວາ ເຖຣໍ ວາ ພາລໍ ວາ ປຓ຺ຑິຕໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສງ຺ຆໂຕ ລຠິຕ຺ວາ ນິພ຺ເພມຕິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມີຕິ ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓາ ສງ຺ຆຄຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ປຣສມຸທ຺ທວາສິໂນ ກິຣ ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຫິ ເອໂກ ວິຫາຣສາມິ ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ‘‘ສງ຺ຆຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ສງ຺ຆໂຕ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເທຖາຕິ ຍາຈິ. ໂສ ເອກໍ ທຸສ຺ສີລຠິກ຺ຂຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ໂອປຸຎ຺ຊາເປຕ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ວິຕານໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘຘູມປຸປ຺ເຜຫິ ປູເຊຕ຺ວາ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ເຕເລນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາເຣນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ອທາສິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວິຫາຣຊຄ຺ຄນຕ຺ຖາຍ ກຸທາລກໍ ເທຖາຕິ ຆຣທ຺ວາຣໍ ອາຄໂຕ, ອຸປາສໂກ ນິສິນ຺ໂນວ ກຸທາລໍ ປາເທນ ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ອທາສິ. ຕເມນໍ ມນຸສ຺ສາ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ປາໂຕວ ເອຕສ຺ສ ກຕສກ຺ກາໂຣ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ອິທານິ ອຸປຈາຣມຕ຺ຕກມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ກິໍ ນາເມຕ’’ນ຺ຕິ. ອຸປາສໂກ – ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ໂສ ອຍ຺ຍາ ຈິຕ຺ຕີກາໂຣ, ນ ເອຕສ຺ສາ’’ຕິ ອາຫ. ກາສາວກຓ຺ຐສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນທກ຺ຂິຓໍ ປນ ໂກ ໂສເຘຕີຕິ? ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາທໂຍ ອສີຕິ ມຫາເຖຣາ ໂສເຘນ຺ຕີຕິ. ອປິຈ ເຖຣາ ຈິຣປຣິນິພ຺ພຸຕາ, ເຖເຣ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວຊ຺ຊ ຘຣມານາ ຂີຓາສວາ ໂສເຘນ຺ຕິເຍວ.

ນ ຕ຺ເວວາຫໍ, ອານນ຺ທ, ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ສງ຺ຆຄຕາຍ ທກ຺ຂິຓາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ສງ຺ໂຆ, ອຕ຺ຖິ ເອຕຣຫິ ສງ຺ໂຆ, ອຕ຺ຖິ ອນາຄເຕ ກາສາວກຓ຺ຐສງ຺ໂຆ. ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ສງ຺ໂຆ ເອຕຣຫິ ສງ຺ເຆນ ນ ອຸປເນຕພ຺ໂພ, ເອຕຣຫິ ສງ຺ໂຆ ອນາຄເຕ ກາສາວກຓ຺ຐສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ນ ອຸປເນຕພ຺ໂພ. ເຕນ ເຕເນວ ສມເຍນ ກເຖຕພ຺ພໍ. ສງ຺ຆໂຕ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຄຫິຕສມຓປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຫິ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິໂກ ໂສຕາປນ຺ໂນ, ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນສມເຓ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລຕຣໍ. ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຄຫິໂຕ ໂສຕາປນ຺ໂນ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິໂກ ສກທາຄາມີຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ຂີຓາສເວ ທິນ຺ນທານໂຕ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຄຫິເຕ ທຸສ຺ສີເລປິ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລຕຣເມວ. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສີລວໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ, ໂນ ຕຖາ ທຸສ຺ສີເລ’’ຕິ, ຕໍ ອິມໍ ນຍໍ ປຫາຍ ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ໂຂ ອິມານນ຺ທ, ທກ຺ຂິຓາ ວິສຸທ຺ຘິໂຍ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຈຕຸກ຺ເກ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໓໘໑. ທາຍກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ມຫປ຺ຜລຠາເວນ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມຕິ ສຸຈິຘມ຺ໂມ, ນ ປາປຘມ຺ໂມ. ທາຍກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ເຈຕ຺ຖ ເວສ຺ສນ຺ຕຣມຫາຣາຊາ ກເຖຕພ຺ໂພ. ໂສ ຫິ ຊູຊກພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທາຣເກ ທຕ຺ວາ ປຖວິໍ ກມ຺ເປສິ.

ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກລ຺ຍາຓີນທີມຸຂທ຺ວາຣວາສິເກວຏ຺ໂຏ ກເຖຕພ຺ໂພ. ໂສ ກິຣ ທີຆໂສມຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທຕ຺ວາ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປນ຺ໂນ ‘‘ອຍ຺ຍສ຺ສ ມໍ ທີຆໂສມຕ຺ເຖຣສ຺ສ ທິນ຺ນປິຓ຺ຑປາໂຕ ອຸທ຺ຘຣຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ເນວ ທາຍກໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ວຑ຺ຒມານວາສິລຸທ຺ທໂກ ກເຖຕພ຺ໂພ. ໂສ ກິຣ ເປຕທກ຺ຂິຓໍ ເທນ຺ໂຕ ເອກສ຺ສ ທຸສ຺ສີລສ຺ເສວ ຕໂຍ ວາເຣ ອທາສິ, ຕຕິຍວາເຣ ‘‘ອມນຸສ຺ໂສ ທຸສ຺ສີໂລ ມໍ ວິລຸມ຺ປຕີ’’ຕິ ວິຣວິ, ເອກສ຺ສ ສີລວນ຺ຕຠິກ຺ຂຸໂນ ທຕ຺ວາ ປາປິຕກາເລເຍວສ຺ສ ປາປຸຓິ.

ທາຍກໂຕ ເຈວ ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອສທິສທານໍ ກເຖຕພ຺ພໍ.

ສາ ທກ຺ຂິຓາ ທາຍກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ນາມ ເຉໂກ ກສ຺ສໂກ ອສາຣມ຺ປິ ເຂຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ສມເຍ ກສິຕ຺ວາ ປໍສຸໍ ອປເນຕ຺ວາ ສາຣພີຊານິ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ອາຣກ຺ເຂ ປມາທໍ ອນາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສາຣເຂຕ຺ຕໂຕ ອຘິກຕຣໍ ຘຎ຺ຎໍ ລຠຕິ, ເອວໍ ສີລວາ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ທຕ຺ວາປິ ຜລໍ ມຫນ຺ຕໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ວິສຸຊ຺ຌນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ວີຕຣາໂຄ ວີຕຣາເຄສູຕິ ເອຕ຺ຖ ວີຕຣາໂຄ ນາມ ອນາຄາມີ, ອຣຫາ ປນ ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄວ, ຕສ຺ມາ ອຣຫຕາ ອຣຫໂຕ ທິນ຺ນທານເມວ ອຄ຺ຄໍ. ກສ຺ມາ? ຠວາລຍສ຺ສ ຠວປຕ຺ຖນາຍ ອຠາວໂຕ. ນນຸ ຂີຓາສໂວ ທານຜລໍ ນ ສທ຺ທຫຕີຕິ? ທານຜລໍ ສທ຺ທຫນ຺ຕາ ຂີຓາສວສທິສາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສເວນ ກຕກມ຺ມໍ ປນ ນິຈ຺ຉນ຺ທຣາຄຕ຺ຕາ ກຸສລໍ ວາ ອກຸສລໍ ວາ ນ ໂຫຕິ, ກິຣິຍຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເຕເນວສ຺ສ ທານໍ ອຄ຺ຄໍ ໂຫຕີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ກິໍ ປນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ, ອຸທາຫຸ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ທິນ຺ນນ຺ຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຎ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ທານສ຺ສ ວິປາກໍ ຊານິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ທານຎ຺ຫິ ຈຕູຫິ ສມ຺ປທາຫິ ທາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ວິປາກໍ ເທຕິ. ຕຕ຺ຣິມາ ສມ຺ປທາ – ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ປຣໍ ອປີເຬຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນຕາ, ປຸພ຺ພເຈຕນາທິວເສນ ເຈຕນາຍ ມຫຕ຺ຕຕາ, ຂີຓາສວຠາເວນ ຄຸຓາຕິເຣກຕາ, ຕໍທິວສໍ ນິໂຣຘໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕຠາເວນ ວຕ຺ຖຸສມ຺ປນ຺ນຕາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ທກ຺ຂິຓາວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕຸຕ຺ຖວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.