໒. ປຎ຺ຈຕ຺ຕຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຕ຺ຕຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເອເກຕິ ເອກຈ຺ເຈ. ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ປຣິພ຺ພຊຸປຄຕຠາເວນ ສມຓາ ຊາຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ໂລເກນ ວາ ສມຓາຕິ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ຈ ເອວໍ ສມ຺ມຕາ. ອປຣນ຺ຕໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ອປຣນ຺ຕກປ຺ປິກາ. ອປຣນ຺ຕກປ຺ໂປ ວາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິປິ ອປຣນ຺ຕກປ຺ປິກາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອນ຺ໂຕຕິ ‘‘ສກ຺ກາໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເອໂກ ອນ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໖.໖໑) ວິຍ ອິຘ ໂກຏ຺ຐາໂສ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ກປ຺ໂປຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂຍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ກປ຺ໂປຕິ ອຸທ຺ທານໂຕ ທ຺ເວ ກປ຺ປາ ຕຓ຺ຫາກປ຺ໂປ ຈ ທິຏ຺ຐິກປ຺ໂປ ຈາ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ອນາຄຕໍ ຂນ຺ຘໂກຏ຺ຐາສໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ຐິຕາຕິ ອປຣນ຺ຕກປ຺ປິກາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕສໍ ເອວໍ ອປຣນ຺ຕໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ຐິຕານໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວເສນ ອປຣນ຺ຕເມວ ອນຸຄຕາ ທິຏ຺ຐີຕິ ອປຣນ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິໂນ. ເຕ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ ຕໍ ອປຣນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອາຄມ຺ມ ປຏິຈ຺ຈ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຊນໍ ທິຏ຺ຐິຄຕິກໍ ກໂຣນ຺ຕາ ອເນກວິຫິຕານິ ອຘິວຸຕ຺ຕິປທານິ ອຠິວທນ຺ຕິ. ອເນກວິຫິຕານີຕິ ອເນກວິຘານິ. ອຘິວຸຕ຺ຕິປທານີຕິ ອຘິວຈນປທານິ. ອຖ ວາ ຠູຕມຕ຺ຖໍ ອຘິຠວິຕ຺ວາ ຍຖາສຠາວໂຕ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຕ຺ຕນໂຕ ອຘິວຸຕ຺ຕິໂຍຕິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຘິວຸຕ຺ຕີນໍ ປທານິ ອຘິວຸຕ຺ຕິປທານິ, ທິຏ຺ຐິທີປການິ ວຈນານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສຎ຺ຎີຕິ ສຎ຺ຎາສມງ຺ຄີ. ອໂຣໂຄຕິ ນິຈ຺ໂຈ. ອິຕ຺ເຖເກຕິ ອິຕ຺ຖໍ ເອເກ, ເອວເມເກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ໂສຬສ ສຎ຺ຎີວາທາ ກຖິຕາ, ອສຎ຺ຎີຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐ ອສຎ຺ຎີວາທາ, ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີວາທາ, ສໂຕ ວາ ປນ ສຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອິມິນາ ສຕ຺ຕ ອຸຈ຺ເຉທວາທາ. ຕຕ຺ຖ ສໂຕຕິ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ. ອຸຈ຺ເຉທນ຺ຕິ ອຸປຈ຺ເຉທໍ. ວິນາສນ຺ຕິ ອທສ຺ສນໍ. ວິຠວນ຺ຕິ ຠວວິຄມໍ. ສພ຺ພາເນຕານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເວວຈນາເນວ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ ວາຕິ ອິມິນາ ປຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາທາ ກຖິຕາ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐຘມ຺ໂມຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂຘມ຺ໂມ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຏິລທ຺ຘອຕ຺ຕຠາວສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ນິພ຺ພານໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ທຸກ຺ຂວູປສມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ຕໍ ວາຕິ ສຎ຺ຎີຕິອາທິວເສນ ຕີຫາກາເຣຫິ ສນ຺ຕໍ. ຕີຓິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສຎ຺ຎີ ອຕ຺ຕາຕິອາທີນິ ສນ຺ຕອຕ຺ຕວເສນ ເອກໍ, ອິຕຣານິ ທ຺ເວຕິ ເອວໍ ຕີຓິ.

໒໒. ຣູປິໍ ວາຕິ ກຣຊຣູເປນ ວາ ກສິຓຣູເປນ ວາ ຣູປິໍ. ຕຕ຺ຖ ລາຠີ ກສິຓຣູປໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕກ຺ກີ ອຸໂຠປິ ຣູປານິ ຄຓ຺ຫາຕິເຍວ. ອຣູປິນ຺ຕິ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ ວາ, ຐເປຕ຺ວາ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘໍ ເສສອຣູປຘມ຺ເມ ວາ ອຕ຺ຕາຕິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາ ລາຠິໂນປິ ຕກ຺ກິກາປິ ເອວໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ຕຕິຍທິຏ຺ຐິ ປນ ມິສ຺ສກຄາຫວເສນ ປວຕ຺ຕາ, ຈຕຸຕ຺ຖາ ຕກ຺ກຄາເຫເນວ. ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ປຐມທິຏ຺ຐິ ສມາປນ຺ນກວາເຣນ ກຖິຕາ, ທຸຕິຍທິຏ຺ຐິ ອສມາປນ຺ນກວາເຣນ, ຕຕິຍທິຏ຺ຐິ ສຸປ຺ປມຕ຺ເຕນ ວາ ສຣາວມຕ຺ເຕນ ວາ ກສິຓປຣິກມ຺ມວເສນ, ຈຕຸຕ຺ຖທິຏ຺ຐິ ວິປຸລກສິຓວເສນ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອຕໍ ວາ ປເນເກສໍ ອຸປາຕິວຕ຺ຕຕນ຺ຕິ ສຎ຺ຎີຕິປເທນ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ສຎ຺ຎາສຕ຺ຕກໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປເຣ ອຏ຺ຐກນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕທຸຠຍໍ ປຣໂຕ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ເກຈິ ຫິ ເອຕາ ສຕ຺ຕ ວາ ອຏ຺ຐ ວາ ສຎ຺ຎາ ສມຕິກ຺ກມິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ເກຈິ ປນ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ເຕວ ຄຫິຕາ. ເຕສໍ ປນ ເອເກສໍ ອຸປາຕິວຕ຺ຕຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕານໍ ຍຖາປິ ນາມ ຄງ຺ຄໍ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ເຓສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ເອໂກ ທີຆວາປິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ເອໂກ ຕໂຕ ປຣໍ ມຫາຄາມໍ; ເອວເມວ ເອເກ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອປ຺ປມາຓໍ ອາເນຎ຺ຊນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເອເກ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ຕາວ ທສ຺ເສຕຸໍ ວິຎ຺ຎາຓກສິຓເມເກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣໂຕ ‘‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນເມເກ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ຕຍິທນ຺ຕິ ຕໍ ອິທໍ ທິຏ຺ຐິຄຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ. ຕຖາຄໂຕ ອຠິຊານາຕີຕິ. ອິມິນາ ປຈ຺ຈເຍນ ອິທໍ ນາມ ທສ຺ສນໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອຠິວິສິຏ຺ເຐນ ຎາເຓນ ຊານາຕິ.

ອິທານິ ຕເທວ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ເຍ ໂຂ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕຕິອາທິມາຫ. ຍາ ວາ ປນ ເອຕາສໍ ສຎ຺ຎານນ຺ຕິ ຍາ ວາ ປນ ເອຕາສໍ ‘‘ຍທິ ຣູປສຎ຺ຎານ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ. ປຣິສຸທ຺ຘາຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສາ. ປຣມາຕິ ອຸຕ຺ຕມາ. ອຄ຺ຄາຕິ ເສຏ຺ຐາ. ອນຸຕ຺ຕຣິຍາ ອກ຺ຂາຍຕີຕິ ອສທິສາ ກຖີຍຕິ. ຍທິ ຣູປສຎ຺ຎານນ຺ຕິ ອິມິນາ ຈຕສ຺ໂສ ຣູປາວຈຣສຎ຺ຎາ ກຖິຕາ. ຍທິ ອຣູປສຎ຺ຎານນ຺ຕິ ອິມິນາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ. ອິຕເຣຫິ ປນ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ສມາປນ຺ນກວາໂຣ ຈ ອສມາປນ຺ນກວາໂຣ ຈ ກຖິໂຕຕິ ເອວເມຕາ ໂກຏ຺ຐາສໂຕ ອຏ຺ຐ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ສຕ຺ຕ ສຎ຺ຎາ ໂຫນ຺ຕິ. ສມາປນ຺ນກວາໂຣ ຫິ ປຸຣິມາຫິ ຉຫິສງ຺ຄຫິໂຕເຍວ. ຕຍິທໍ ສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ຕໍ ອິທໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສທ຺ຘິໍ ທິຏ຺ຐິຄເຕນ ສງ຺ຂຕໍ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ກຕໍ. ໂອຬາຣິກນ຺ຕິ ສງ຺ຂຕຕ຺ຕາວ ໂອຬາຣິກໍ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣໂຘຕິ ເອເຕສໍ ປນ ສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣຘສງ຺ຂາຕໍ ນິພ຺ພານໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ອຕ຺ເຖຕນ຺ຕິ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາຕິ ຕໍ ໂຂ ປນ ນິພ຺ພານໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຊານິຕ຺ວາ. ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓທສ຺ສາວີຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓທສ຺ສີ ນິພ຺ພານທສ຺ສີ. ຕຖາຄໂຕ ຕທຸປາຕິວຕ຺ໂຕຕິ ຕໍ ສງ຺ຂຕໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໓. ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ອຏ຺ຐສຸ ອສຎ຺ຎີວາເທສຸ. ຣູປິໍ ວາຕິອາທີນິ ສຎ຺ຎີວາເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຍຎ຺ຈ ຍສ຺ມາ ອສຎ຺ຎີວາໂທ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ກໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິກ຺ໂກສນ຺ຕີຕິ ປຏິພາຫນ຺ຕິ ປຏິເສເຘນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາ ໂຣໂຄຕິອາທີສຸ ອາພາຘຏ຺ເຐນ ໂຣໂຄ, ສໂທສຏ຺ເຐນ ຄຓ຺ໂຑ, ອນຸປວິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ສລ຺ລໍ. ອາຄຕິໍ ວາ ຄຕິໍ ວາຕິອາທີສຸ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອາຄຕິໍ, ຈຸຕິວເສນ ຄຕິໍ, ຈວນວເສນ ຈຸຕິໍ, ອຸປປຊ຺ຊນວເສນ ອຸປປຕ຺ຕິໍ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ວຑ຺ຒນວເສນ ວຸຑ຺ຒິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ. ກາມຎ຺ຈ ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ຣູປໍ ວິນາປິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ເສເສ ປນ ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ວິນາ ນຕ຺ຖິ. ອຍໍ ປນ ປຎ຺ໂຫ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວວເສນ ກຖິໂຕ. ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຫິ ເອຕ຺ຕເກ ຂນ຺ເຘ ວິນາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣູປາຕິອາທິວຈນໂຕ ອຣູປຠເວປິ ຣູປໍ, ອສຎ຺ຎາຠເວ ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຖາ ນິໂຣຘສມາປນ຺ນສ຺ສາ’’ຕິ ວທຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ພ຺ຍຎ຺ຊນຈ຺ຉາຍາຍ ເຈ ອຕ຺ຖໍ ປຏິພາຫສິ, ອາຄຕິໍ ວາຕິອາທິວຈນໂຕ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປກ຺ຂິທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທາ ວິຍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ປທສາປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂຄວິສາຓວລ຺ລິອາທີນິ ວິຍ ຈ ວຑ຺ຒຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເຍ ຈ ຠຄວຕາ ອເນກສເຕສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ຕໂຍ ຠວາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ອຣູປຠວສ຺ສ ອຠາວາ ທ຺ເວວ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ມາ ເອວໍ ອວຈ, ຍຖາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ຘາເຣຫີຕິ.

໒໔. ຕຕ຺ຣາຕິ ອຏ຺ຐສຸ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີວາເທສຸ ຠຸມ຺ມໍ. ອິຘາປິ ຣູປິໍ ວາຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອສຎ຺ຎາ ສມ຺ໂມໂຫຕິ ນິສ຺ສຎ຺ຎຠາໂວ ນາເມສ ສມ຺ໂມຫຏ຺ຐານໍ. ໂຍ ຫິ ກິຎ຺ຈິ ນ ຊານາຕິ, ຕໍ ອສຎ຺ຎີ ເອໂສຕິ ວທນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ພສງ຺ຂາຣມຕ຺ເຕນາຕິ ທິຏ຺ຐວິຎ຺ຎາຕພ຺ພມຕ຺ເຕນ ສຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ພມຕ຺ເຕນ ມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ພມຕ຺ເຕນ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິຊານາຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ, ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ພມຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກສຎ຺ຎາປວຕ຺ຕິມຕ຺ເຕນາຕິ ອຍຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ຂາຣມຕ຺ເຕນາຕິ ໂອຬາຣິກສງ຺ຂາຣປວຕ຺ຕິມຕ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕສ຺ສ ອາຍຕນສ຺ສາຕິ ເອຕສ຺ສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປທນ຺ຕິ ປຏິລາຠໍ. ພ຺ຍສນໍ ເຫຕນ຺ຕິ ວິນາໂສ ເຫສ, ວຸຏ຺ຐານໍ ເຫຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກສຎ຺ຎາປວຕ຺ຕຎ຺ຫິ ໂອຬາຣິກສງ຺ຂາຣປວຕ຺ຕໍ ວາ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ປນ ປວຕ຺ເຕນ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສງ຺ຂາຣສມາປຕ຺ຕິປຕ຺ຕພ຺ພມກ຺ຂາຍຕີຕິ ໂອຬາຣິກສງ຺ຂາຣປວຕ຺ຕິຍາ ປຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ນ ອກ຺ຂາຍຕິ. ສງ຺ຂາຣາວເສສສມາປຕ຺ຕິປຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ສງ຺ຂາຣານໍເຍວ ອວເສສາ ຠາວນາວເສນ ສພ຺ພສຸຂຸມຠາວໍ ປຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣາ, ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິຍາ ເອຕໍ ປຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຣູເປສຸ ຫິ ສງ຺ຂາເຣສຸ ປວຕ຺ເຕສຸ ເອຕໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຍິທນ຺ຕິ ຕໍ ອິທໍ ເອຕໍ ສຸຂຸມມ຺ປິ ສມານໍ ສງ຺ຂຕໍ ສງ຺ຂຕຕ຺ຕາ ຈ ໂອຬາຣິກໍ.

໒໕. ຕຕ຺ຣາຕິ ສຕ຺ຕສຸ ອຸຈ຺ເຉທວາເທສຸ ຠຸມ຺ມໍ. ອຸທ຺ຘໍ ສຣນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນາຄຕສໍສາຣວາໂທ, ອນາຄຕໍ ສໍສາຣວາທໍ ສຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາສຕ຺ຕິໍເຍວ ອຠິວທນ຺ຕິ ລຄ຺ຄນກໍເຍວ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ອາສຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕຓ຺ຫໍເຍວ ວທນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ເປຈ຺ຈ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ເອວໍ ເປຈ຺ຈ ຠວິສ຺ສາມ. ຂຕ຺ຕິຍາ ຠວິສ຺ສາມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ. ວາຓິຊູປມາ ມຎ຺ເຎຕິ ວາຓິຊູປມາ ວິຍ ວາຓິຊປຏິຠາຄາ ວາຓິຊສທິສາ ມຍ຺ຫໍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ສກ຺ກາຍຠຍາຕິ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ຠຍາ. ເຕ ຫິ ຍເຖວ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຠຍສ຺ສ ຠາຍນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາໂທ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠຍາ ປຖວິໍ ນ ຂາທຕິ ‘ມາ ປຖວີ ຂິຍີ’ຕິ, ໂກນ຺ໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເອກປາເທນ ຕິຏ຺ຐຕິ ‘ມາ ປຖວີ ໂອສີທີ’ຕິ, ກິກີ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຸຕ຺ຕານາ ເສຕິ ‘ມາ ອມ຺ຠາ ອຸນ຺ທ຺ຣິຍີ’ຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິໂກ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ນ ຈຣຕິ ‘ມາ ໂລໂກ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊີ’ຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຠຍສ຺ສ ຠາຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ຠາຍນ຺ຕິ’’. ສກ຺ກາຍປຣິເຊຄຸຈ຺ຉາຕິ ຕເມວ ເຕຠູມກສງ຺ຂາຕໍ ສກ຺ກາຍໍ ປຣິຊິຄຸຈ຺ຉມານາ. ສາ ຄທ຺ທຸລພທ຺ໂຘຕິ ທຓ຺ຑເກ ຣຊ຺ຊຸໍ ປເວເສຕ຺ວາ ພທ຺ຘສຸນໂຂ. ເອວເມວິເມຕິ ເອຕ຺ຖ ທຬ຺ຫຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວິຍ ຂີໂລ ວິຍ ຈ ເຕຠູມກຘມ຺ມສງ຺ຂາໂຕ ສກ຺ກາໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ສາ ວິຍ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ, ທຓ຺ຑໂກ ວິຍ ທິຏ຺ຐິ, ຣຊ຺ຊຸ ວິຍ ຕຓ຺ຫາ, ຄທ຺ທຸເລນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຖມ຺ເຠ ວາ ຂີເລ ວາ ອຸປນິພທ຺ຘສຸນຂສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ອສມຕ຺ຖສ຺ສ ອນຸປຣິຘາວນໍ ວິຍ ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ ທິຏ຺ຐິທຓ຺ຑເກ ປເວສິຕາຍ ຕຓ຺ຫາຣຊ຺ຊຸຍາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສກ຺ກາເຍ ອຸປນິພທ຺ຘສ຺ສ ອນຸປຣິຘາວນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໖. ອິມາເນວ ປຎ຺ຈາຍຕນານີຕິ ອິມາເນວ ປຎ຺ຈ ກາຣຓານິ. ອິຕິ ມາຕິກໍ ຐເປນ຺ເຕນປິ ປຎ຺ເຈວ ຐປິຕານິ, ນິຄເມນ຺ເຕນປິ ປຎ຺ເຈວ ນິຄມິຕານິ, ຠາເຊນ຺ເຕນ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠາຊິຕານິ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ ກຸຫິໍ ປວິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເອກຕ຺ຕນານຕ຺ຕວເສນ ທ຺ວີສຸ ປເທສຸ ປວິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໗. ເອວຎ຺ຈ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສ ອປຣນ຺ຕກປ຺ປິເກ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຏ຺ຐາຣສ ປຸພ຺ພນ຺ຕກປ຺ປິເກ ທສ຺ເສຕຸໍ ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕີຕໂກຏ຺ຐາສສງ຺ຂາຕໍ ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປຸພ຺ພນ຺ຕກປ຺ປິກາ. ປຸພ຺ພນ຺ຕກປ຺ໂປ ວາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸພ຺ພນ຺ຕກປ຺ປິກາ. ເອວໍ ເສສມ຺ປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາຕິ ຣູປາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຈ ໂລໂກຕິ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ສສ຺ສໂຕ ອມໂຣ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວຕິ ອຠິວທນ຺ຕິ. ຍຖາຫ ‘‘ຣູປໍ ອຕ຺ຕາ ເຈວ ໂລໂກ ຈ ສສ຺ສໂຕ ຈາຕິ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ໂລກຎ຺ຈ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີ’’ຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ອສສ຺ສຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຐມວາເທນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສສ຺ສຕວາທາ ວຸຕ຺ຕາ, ທຸຕິຍວາເທນ ສຕ຺ຕ ອຸຈ຺ເຉທວາທາ.

ນນຸ ເຈເຕ ເຫຏ຺ຐາ ອາຄຕາ, ອິຘ ກສ຺ມາ ປຸນ ຄຫິຕາຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ມໂຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຄຕາ. ອິຘ ປນ ປຸພ຺ເພນິວາສລາຠີ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ອຕີຕໍ ປສ຺ສຕິ, ນ ອນາຄຕໍ, ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ປຸພ຺ພນ຺ຕໂຕ ອາຄໂຕ ອຕ຺ຕາ ອິເຘວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ອິໂຕ ປຣໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຄຫິຕາ. ຕຕິຍວາເທນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕວາທາ ວຸຕ຺ຕາ, ຈຕຸຕ຺ຖວາເທນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອມຣາວິກ຺ເຂປິກາ ວຸຕ຺ຕາ. ອນ຺ຕວາຕິ ສປຣິຍນ຺ໂຕ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ ປຣິວຏຸໂມ. ອວຑ຺ຒິຕກສິຓສ຺ສ ຕໍ ກສິຓໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຈ ໂລໂກຕິ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍວາໂທ ວຑ຺ຒິຕກສິຓສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕຕິຍວາໂທ ຕິຣິຍໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘມໂຘ ອວຑ຺ຒິຕກສິຓສ຺ສ, ຈຕຸຕ຺ຖວາໂທ ຕກ຺ກິວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ອນນ຺ຕຣຈຕຸກ຺ກໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເອກນ຺ຕສຸຂີຕິ ນິຣນ຺ຕຣສຸຂີ. ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ລາຠີຊາຕິສ຺ສຣຕກ຺ກີນໍ ວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ລາຠິໂນ ຫິ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາເຓນ ຂຕ຺ຕິຍາທິກຸເລ ເອກນ຺ຕສຸຂເມວ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ຊາຕິສ຺ສຣສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຸຂມນຸຠວໂຕ ອຕີຕາສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຊາຕີສຸ ຕາທິສເມວ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສ. ຕກ຺ກິສ຺ສ ປນ ອິຘ ສຸຂສມງ຺ຄິໂນ ‘‘ອຕີເຕປາຫໍ ເອວເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ຕກ຺ເກເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂີຕິ ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ລາຠິໂນ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຫິ ເອກນ຺ເຕເນວ ອິຘ ຌານສຸເຂນ ສຸຂີ ໂຫຕິ. ອິຘ ທຸກ຺ເຂນ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ປນ ຊາຕິສ຺ສຣສ຺ສ ຕກ຺ກິສ຺ເສວ ຈ ສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕຕິຍາ ອິຘ ໂວກິຓ຺ຓສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຕສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖາ ທິຏ຺ຐິ. ລາຠິໂນ ຫິ ອິທານິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານວເສນ ອທຸກ຺ຂມສຸຂສ຺ສ, ປຸພ຺ເພ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກເມວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສ. ຊາຕິສ຺ສຣສ຺ສາປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕສ຺ສ, ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠູຕຏ຺ຐານເມວ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສ, ຕກ຺ກິໂນປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕສ຺ສ, ອຕີເຕປິ ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຕກ຺ເກເນວ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ເອສາ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສສ຺ສຕວາທາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອມຣາວິກ຺ເຂປິກາ, ທ຺ເວ ອຘິຈ຺ຈ-ສມຸປ຺ປນ຺ນິກາຕິ ອຏ຺ຐາຣສປິ ປຸພ຺ພນ຺ຕກປ຺ປິກາ ກຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

໒໘. ອິທານິ ທິຏ຺ຐຸທ຺ຘາຣໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍເຍວ ຎາຓນ຺ຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂຎາຓໍ. ປຣິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສໍ. ປຣິໂຍທາຕນ຺ຕິ ປຠສ຺ສຣໍ. ສພ຺ພປເທຫິ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍເຍວ ກຖິຕໍ. ສທ຺ຘາທໂຍ ຫິ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ພາຫິຣສມຍສ຺ມິມ຺ປິ ໂຫນ຺ຕິ, ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ສາສນສ຺ມິໍເຍວ. ຕຕ຺ຖ ຎາຓຠາຄມຕ຺ຕເມວ ປຣິໂຍທເປນ຺ຕີຕິ ມຍມິທໍ ຊານາມາຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຎາຓໂກຏ຺ຐາສໍ ໂອຕາເຣນ຺ຕິເຍວ. ອຸປາທານມກ຺ຂາຍຕີຕິ ນ ຕໍ ຎາຓໍ, ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນໍ ນາເມຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕທປິ ເຕສໍ ຠວນ຺ຕານໍ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ ອກ຺ຂາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖາປິ ຕໍ ຊານນມຕ຺ຕລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ຎາຓຠາຄມຕ຺ຕເມວ, ຕຖາປິ ຕສ຺ສ ທສ຺ສນສ຺ສ ອນຸປາຕິວຕ຺ຕນໂຕ ອຸປາທານປຈ຺ຈຍໂຕ ຈ ອຸປາທານເມວ. ຕທຸປາຕິວຕ຺ໂຕຕິ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສສ຺ສຕວາທາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອມຣາວິກ຺ເຂປິກາ, ທ຺ເວ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນິກາ, ໂສຬສ ສຎ຺ຎີວາທາ, ອຏ຺ຐ ອສຎ຺ຎີວາທາ, ອຏ຺ຐ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີວາທາ, ສຕ຺ຕ ອຸຈ຺ເຉທວາທາ, ປຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາທາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ອາຄຕາ ທ຺ວາສຏ຺ຐິປິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ກຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ປນ ກຖິເຕ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອກຖິຕເມວ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ອິຘ ຕໂຕ ອຕິເຣກາຍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ອາຄຕຕ຺ຕາ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ກຖິເຕ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລໍ ກຖິຕເມວ ໂຫຕິ.

໓໐. ອິທານິ ອິມາ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິປມຸເຂເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຕິ ປຣິຈ຺ຈາເຄນ. ກາມສໍໂຍຊນານໍ ອນຘິຏ຺ຐານາຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓຕຓ຺ຫານໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ປວິເວກໍ ປີຕິນ຺ຕິ ສປ຺ປີຕິກຊ຺ຌານທ຺ວຍປີຕິໍ. ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ຌານນິໂຣເຘນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ປນ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ນິຣຸທ຺ຘາ ນາມ ໂຫຕິ. ຍເຖວ ຫິ ‘‘ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ນິໂຣຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນິຣາມິສໍ ສຸຂໍ, ນິຣາມິສສຸຂສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ອຍມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ – ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານນິໂຣຘາ ຕຕິຍຊ຺ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕຕິຍຊ຺ຌານາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊຕີຕິ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂທມນສ຺ສນ຺ຕິ ຫີນຊ຺ຌານປຣິຍາທານກໂທມນສ຺ສໍ. ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ກມ຺ມນີຍຠາໂວ ກຖິໂຕ.

ປວິເວກາ ປີຕີຕິ ສາ ເອວ ຌານທ຺ວຍປີຕິ. ຍໍ ຉາຍາ ຊຫຕີຕິ ຍໍ ຐານໍ ຉາຍາ ຊຫຕິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ຉາຍາ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ອາຕໂປ ນຕ຺ຖິ. ຍສ຺ມິໍ ອາຕໂປ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ຉາຍາ ນຕ຺ຖີຕິ.

໓໑. ນິຣາມິສໍ ສຸຂນ຺ຕິ ຕຕິຍຊ຺ຌານສຸຂໍ.

໓໒. ອທຸກ຺ຂມສຸຂນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານເວທນໍ.

໓໓. ອນຸປາທາໂນຫມສ຺ມີຕິ ນິຄ຺ຄຫໂຓ ອຫມສ຺ມິ. ນິພ຺ພານສປ຺ປາຍນ຺ຕິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ ອຸປກາຣຠູຕໍ. ນນຸ ຈ ມຄ຺ຄທສ຺ສນໍ ນາມ ສພ຺ພຕ຺ຖ ນິກນ຺ຕິຍາ ສຸກ຺ຂາປິຕາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກຖເມຕໍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຸປກາຣປຏິປທາ ນາມ ຊາຕນ຺ຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນຸປາທິຍນວເສນ ອຄ຺ຄຓ຺ຫນວເສນ ອຸປກາຣປຏິປທາ ນາມ ຊາຕໍ. ອຠິວທຕີຕິ ອຠິມາເນນ ອຸປວທຕິ. ປຸພ຺ພນ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິນ຺ຕິ ອຏ຺ຐາຣສວິຘມ຺ປິ ປຸພ຺ພນ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິໍ. ອປຣນ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິນ຺ຕິ ຈຕຸຈຕ຺ຕາຣີສວິຘມ຺ປິ ອປຣນ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິໍ. ອຸປາທານມກ຺ຂາຍຕີຕິ ອຫມສ຺ມີຕິ ຄຫຓສ຺ສ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ ອກ຺ຂາຍຕິ.

ສນ຺ຕິວຣປທນ຺ຕິ ວູປສນ຺ຕກິເລສຕ຺ຕາ ສນ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕມປທໍ. ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານນ຺ຕິ ຠຄວຕາ ‘‘ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ໂສ ອາຍຕໂນ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ ປຏິກ຺ເຂເປນ ນິພ຺ພານໍ ທສ຺ສິຕໍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ອາໂປ ຈ ປຖວີ, ເຕໂຊ ວາໂຍ ນ ຄາຘຕິ;

ອໂຕ ສຣາ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຖ ວຏ຺ຏໍ ນ ວຕ຺ຕຕິ;

ເອຕ຺ຖ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ, ອເສສໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໒໗) –

ເອຕ຺ຖ ປນ ສງ຺ຂາຣປຏິກ຺ເຂເປນ ນິພ຺ພານໍ ທສ຺ສິຕໍ.

‘‘ກຕ຺ຖ ອາໂປ ຈ ປຖວີ, ເຕໂຊ ວາໂຍ ນ ຄາຘຕິ;

ກຕ຺ຖ ທີຆຎ຺ຈ ຣສ຺ສຎ຺ຈ, ອຓຸໍ ຖູລໍ ສຸຠາສຸຠໍ;

ກຕ຺ຖ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ, ອເສສໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. (ທີ. ນິ. ໑.໔໙໘);

ຕຕ຺ຣ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ຠວຕິ –

‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິທສ຺ສນໍ, ອນນ຺ຕໍ ສພ຺ພໂຕ ປຠ’’ນ຺ຕິ –

ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣປຏິກ຺ເຂເປນ ນິພ຺ພານໍ ທສ຺ສິຕໍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ຉອາຍຕນປຏິກ຺ເຂເປນ ທສ຺ສິຕໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຈ ອນຸປາທາວິໂມກ຺ໂຂຕິ ນິພ຺ພານເມວ ທສ຺ສິຕໍ, ອິຘ ປນ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ປຎ຺ຈຕ຺ຕຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.