໑. ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ມຫຕາຕິ ຄຸຓມຫຕ຺ເຕນປິ ມຫຕາ, ສງ຺ຂ຺ຍາມຫຕ຺ເຕນປິ. ໂສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຄຸເຓຫິປິ ມຫາ ອໂຫສິ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິຄຸຓສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ, ສງ຺ຂ຺ຍາຍປິ ມຫາ ປຎ຺ຈສຕສງ຺ຂ຺ຍຕ຺ຕາ. ຠິກ຺ຂູນໍ ສງ຺ເຆນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ, ທິຏ຺ຐິສີລສາມຎ຺ຎສງ຺ຆາຕສງ຺ຂາເຕນ ສມຓຄເຓນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເອກໂຕ. ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫີຕິ ປຎ຺ຈ ມຕ຺ຕາ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ. ມຕ຺ຕາຕິ ປມາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ ປມາຓໍ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ເອວມິຘາປິ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈປມາຓນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຠິກ຺ຂູນໍ ສຕານິ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ. ເຕຫິ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ.

ວີສວສ຺ສສຕິໂກຕິ ວີສາຘິກວສ຺ສສຕິໂກ. ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານນ຺ຕິ ອິຣຸເວທຍຊຸເວທສາມເວທານໍ. ໂອຏ຺ຐປຫຕກຣຓວເສນ ປາຣໍ ຄໂຕຕິ ປາຣຄູ. ສຫ ນິຆຓ຺ຑຸນາ ຈ ເກຏຸເຠນ ຈ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ, ນິຆຓ຺ຑູຕິ ນາມນິຆຓ຺ຏຸຣຸກ຺ຂາທີນໍ ເວວຈນປ຺ປກາສກໍ ສຕ຺ຖໍ. ເກຏຸຠນ຺ຕິ ກິຣິຍາກປ຺ປວິກປ຺ໂປ ກວີນໍ ອຸປກາຣາຍ ສຕ຺ຖໍ. ສຫ ອກ຺ຂຣປ຺ປເຠເທນ ສກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ. ອກ຺ຂຣປ຺ປເຠໂທຕິ ສິກ຺ຂາ ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິ ຈ. ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານນ຺ຕິ ອາຖພ຺ພຓເວທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອິຕິຫ ອາສ ອິຕິຫ ອາສາ’’ຕິ ອີທິສວຈນປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ປຸຣາຓກຖາສງ຺ຂາໂຕ ອິຕິຫາໂສ ປຎ຺ຈໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມາ, ເຕສໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ. ປທຎ຺ຈ ຕທວເສສຎ຺ຈ ພ຺ຍາກຣຓໍ ອຘີຍຕິ ປເວເທຕິ ຈາຕິ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ. ໂລກາຍຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິຕຓ຺ຑວາທສຕ຺ຖໍ. ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ມຫາປຸຣິສານໍ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ລກ຺ຂຓທີປກໍ ທ຺ວາທສສຫສ຺ສຄນ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ສຕ຺ຖໍ, ຍຕ຺ຖ ໂສຬສສຫສ຺ສຄາຖາປຣິມາຓາຍ ພຸທ຺ຘມນ຺ຕາ ນາມ ອເຫສຸໍ, ເຍສໍ ວເສນ ‘‘ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາ ພຸທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອິມິນາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອິມິນາ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ, ອສີຕິມຫາສາວກາ, ພຸທ຺ຘມາຕາ, ພຸທ຺ຘປິຕາ, ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ, ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາຍິກາ, ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ ຎາຍຕິ. ອນວໂຍຕິ ອິເມສຸ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນູໂນ ປຣິປູຣກາຣີ, ອວໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອວໂຍ ນາມ ໂຍ ຕານິ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ຄນ຺ຖໂຕ ຈ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສາເລຍ຺ຍກສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໑.໔໓໙ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕເມວ.

໓໘໔. ອຍໍ ຕາຕາຕິ ອຍໍ ມຫລ຺ລກຕາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ມາຓວໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອວມາຫ. ອປິຈ ເອສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ‘ອຫໍ ພຸທ຺ໂຘ ອຫໍ ພຸທ຺ໂຘ’ຕິ ອຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ພຫູ ຊນາ ວິຈຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ເມ ອນຸສ຺ສວມຕ຺ເຕເນວ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ເອກຈ຺ຈຎ຺ຫິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອປກ຺ກມນມ຺ປິ ຄຣຸ ໂຫຕິ, ອນຕ຺ໂຖປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ມມ ອນ຺ເຕວາສິກໍ ເປເສຕ຺ວາ ‘ພຸທ຺ໂຘ ວາ ໂນ ວາ’ຕິ ຊານິຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ມາຓວໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຕາຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ຠວນ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ຠວໂຕ. ຕຖາ ສນ຺ຕໍເຍວາຕິ ຕຖາ ສໂຕເຍວ. ອິທຎ຺ຫິ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕາຂ຺ຍານຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ຍຖາ ກຖໍ ປນາຫໍ, ໂຠຕິ ເອຕ຺ຖ ກຖໍ ປນາຫໍ, ໂຠ, ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ຊານິສ຺ສາມິ, ຍຖາ ສກ຺ກາ ໂສ ຎາຕຸໍ, ຕຖາ ເມ ອາຈິກ຺ຂາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາຕິ ວາ ນິປາຕມຕ຺ຕເມເວຕໍ. ກຖນ຺ຕິ ອຍໍ ອາກາຣປຸຈ຺ຉາ, ເກນາກາເຣນາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກິຣ ນໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ – ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ, ປຖວິຍໍ ຐິໂຕ ປຖວິໍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ ວິຍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ໂອຠາເສ ຐິໂຕ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ ວິຍ ວທສີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຊານນາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຄຕານິ ໂຂ ຕາຕາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ມນ຺ເຕສູຕິ ເວເທສຸ. ຕຖາຄໂຕ ກິຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ປຏິກຈ຺ເຈວ ສຸທ຺ຘາວາສາ ເທວາ ເວເທສຸ ລກ຺ຂຓານິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ຘມນ຺ຕາ ນາມ ເອເຕ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓເວເສນ ເວເທ ວາເຈນ຺ຕິ ‘‘ຕທນຸສາເຣນ ມເຫສກ຺ຂາ ສຕ຺ຕາ ຕຖາຄຕໍ ຊານິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຕນ ປຸພ຺ເພ ເວເທສຸ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ປນ ຕຖາຄເຕ ອນຸກ຺ກເມນ ອນ຺ຕຣຘາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ເອຕຣຫິ ນຕ຺ຖິ. ມຫາປຸຣິສສ຺ສາຕິ ປຓິຘິສມາທານຎາຓກຣຸຓາທິຄຸຓມຫໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ. ທ຺ເວເຍວ ຄຕິໂຍຕິ ທ຺ເວ ເອວ ນິຏ຺ຐາ. ກາມຎ຺ຈາຍໍ ຄຕິສທ຺ໂທ – ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິມາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຄຕິໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໑໕໓) ຠວເຠເທ ວຕ຺ຕຕິ, ‘‘ຄຕິ ມິຄານໍ ປວນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປຣິ. ໓໓໙) ນິວາສຏ຺ຐາເນ, ‘‘ເອວໍ ອຘິມຕ຺ຕຄຕິມນ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໑໖໑) ປຎ຺ຎາຍ, ‘‘ຄຕິຄຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິສຏຠາເວ, ອິຘ ປນ ນິຏ຺ຐາຍໍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຣາຊາ ໂຫຕິ, ນ ເຕເຫວ ພຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຊາຕິສາມຎ຺ຎໂຕ ປນ ຕານິເຍວ ຕານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ. ສເຈ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕີຕິ ຍທິ ອຄາເຣ ວສຕິ, ຣາຊາ ໂຫຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ຈຕູຫິ ອຈ຺ຉຣິຍຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ຈ ໂລກໍ ຣຎ຺ຊນໂຕ ຣາຊາ. ຈກ຺ກຣຕນໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ຈຕູຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ເກຫິ ວຕ຺ເຕຕິ, ເຕຫິ ຈ ປຣໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ປຣຫິຕາຍ ຈ ອິຣິຍາປຖຈກ຺ການໍ ວຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣາຊາຕິ ສາມຎ຺ຎໍ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຕິ ວິເສສນໍ. ຘມ຺ເມນ ຈຣຕີຕິ ຘມ຺ມິໂກ, ຎາເຍນ ສເມນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ລຠິຕ຺ວາ ຣາຊາ ຊາໂຕຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ປຣຫິຕຘມ຺ມກຣເຓນ ວາ ຘມ຺ມິໂກ, ອຕ຺ຕຫິຕຘມ຺ມກຣເຓນ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຈຕຸຣນ຺ຕາຍ ອິສ຺ສໂຣຕິ ຈາຕຸຣນ຺ໂຕ, ຈຕຸສມຸທ຺ທນ຺ຕາຍ ຈຕຸພ຺ພິຘທີປຠູສິຕາຍ ຈ ປຖວິຍາ ອິສ຺ສໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ໂກປາທິປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພຣາຊາໂນ ວິເຊສີຕິ ວິຊິຕາວີ. ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ຊນປເທ ຖາວຣຠາວໍ ຘຸວຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ຈາເລຕຸໍ, ຊນປໂທ ວາ ຕມ຺ຫິ ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ອນຸສ຺ສຸກ຺ໂກ ສກມ຺ມນິຣໂຕ ອຈໂລ ອສມ຺ປເວຘີຕິ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເສຍ຺ຍຖິທນ຺ຕິ ນິປາໂຕ, ຕສ຺ສ ຕານິ ກຕມານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈກ຺ກຣຕນນ຺ຕິອາທີສຸ ຈກ຺ກຎ຺ຈ ຕໍ ຣຕິຊນນຕ຺ເຖນ ຣຕນຎ຺ຈາຕິ ຈກ຺ກຣຕນໍ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ອິເມສຸ ປນ ຣຕເນສຸ ອຍໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາ ຈກ຺ກຣຕເນນ ອຊິຕໍ ຊິນາຕິ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຕເນຫິ ວິຊິເຕ ຍຖາສຸຂໍ ອນຸວິຈຣຕິ, ປຣິຓາຍກຣຕເນນ ວິຊິຕມນຸຣກ຺ຂຕິ, ເສເສຫິ ອຸປໂຠຄສຸຂມນຸຠວຕິ. ປຐເມນ ຈສ຺ສ ອຸສ຺ສາຫສຕ຺ຕິໂຍໂຄ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຄຫປຕິຣຕເນຫິ ປຠຸສຕ຺ຕິໂຍໂຄ, ປຈ຺ຉິເມນ ມນ຺ຕສຕ຺ຕິໂຍໂຄ ສຸປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ, ອິຕ຺ຖິມຓິຣຕເນຫິ ຕິວິຘສຕ຺ຕິໂຍຄຜລໍ. ໂສ ອິຕ຺ຖິມຓິຣຕເນຫິ ໂຠຄສຸຂມນຸຠວຕິ, ເສເສຫິ ອິສ຺ສຣິຍສຸຂໍ. ວິເສສໂຕ ຈສ຺ສ ປຸຣິມານິ ຕີຓິ ອໂທສກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມຊ຺ຌິມານິ ອໂລຠກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນ, ປຈ຺ຉິມເມກໍ ອໂມຫກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສໍຍຸຕ຺ເຕ ຣຕນສຸຕ຺ຕສ຺ສ (ສໍ. ນິ. ໕.໒໒໒-໒໒໓) ອຸປເທສໂຕ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອປິຈ ພາລປຓ຺ຑິຕສຸຕ຺ເຕປິ (ມ. ນິ. ໓.໒໕໕) ອິເມສໍ ຣຕນານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກເມນ ສທ຺ຘິໍ ວຓ຺ຓນາ ອາຄມິສ຺ສຕິ.

ປໂຣສຫສ຺ສນ຺ຕິ ອຕິເຣກສຫສ຺ສໍ. ສູຣາຕິ ອຠີຣຸກຊາຕິກາ. ວີຣງ຺ຄຣູປາຕິ ເທວປຸຕ຺ຕສທິສກາຍາ, ເອວໍ ຕາວ ເອເກ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ, ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສຠາໂວ – ວີຣາຕິ ອຸຕ຺ຕມສູຣາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວີຣານໍ ອງ຺ຄໍ ວີຣງ຺ຄໍ, ວີຣກາຣຓໍ ວີຣິຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວີຣງ຺ຄໍ ຣູປໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ວີຣງ຺ຄຣູປາ, ວີຣິຍມຍສຣີຣາ ວິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຣເສນປ຺ປມທ຺ທນາຕິ ສເຈ ປຏິມຸຂໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ປຣເສນາ, ຕໍ ມທ຺ທິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຘມ຺ເມນາຕິ ‘‘ປາໂຓ ນ ຫນ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິອາທິນາ ປຎ຺ຈສີລຘມ຺ເມນ.

ອຣຫໍ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉໂທຕິ ເອຕ຺ຖ ຣາຄໂທສໂມຫມານທິຏ຺ຐິອວິຊ຺ຊາທຸຈ຺ຈຣິຕຉທເນຫິ ສຕ຺ຕຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ກິເລສນ຺ຘກາຣໂລເກ ຕໍ ຉທນໍ ວິວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ສມນ຺ຕໂຕ ສຎ຺ຊາຕາໂລໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉໂທ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມນ ປເທນ ປູຊາຣຫຕາ, ທຸຕິເຍນ ຕສ຺ສາ ເຫຕຸ ຍສ຺ມາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ, ຕຕິເຍນ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕເຫຕຸຠູຕາ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉທຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຖ ວາ ວິວຏ຺ໂຏ ຈ ວິຈ຺ຉໂທ ຈາຕິ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉໂທ, ວຏ຺ຏຣຫິໂຕ ຉທນຣຫິໂຕ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ອຣຫໍ ວຏ຺ຏາຠາເວນ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຉທນາຠາເວນາຕິ ເອວໍ ປຸຣິມປທທ຺ວຍສ຺ເສວ ເຫຕຸທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍເວສາຣຊ຺ເຊນ ເຈຕ຺ຖ ປຸຣິມສິທ຺ຘິ, ປຐເມນ ທຸຕິຍສິທ຺ຘິ, ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ເຖຫິ ຕຕິຍສິທ຺ຘິ ໂຫຕິ. ປຸຣິມຎ຺ຈ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ, ທຸຕິຍໍ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸໍ, ຕຕິຍໍ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸໍ ສາເຘຕີຕິປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕ຺ວໍ ມນ຺ຕານໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕາຕິ ອິມິນາສ຺ສ ສູຣຠາວໍ ຊເນຕິ.

໓໘໕. ໂສປິ ຕາຍ ອາຈຣິຍກຖາຍ ລກ຺ຂເຓສຸ ວິຄຕສມ຺ໂມໂຫ ເອໂກຠາສຊາໂຕ ວິຍ ພຸທ຺ຘມນ຺ເຕ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ເອວໍ, ໂຠຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍຖາ, ໂຠ, ມໍ ຕ຺ວໍ ວທສິ, ເອວໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ. ສມນ຺ເນສີຕິ ຄເວສິ, ເອກໍ ທ຺ເວຕິ ວາ ຄຓຍນ຺ໂຕ ສມານຍິ. ອທ຺ທສາ ໂຂຕິ ກຖໍ ອທ຺ທສ? ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ນິສິນ຺ນານໍ ວາ ນິປນ຺ນານໍ ວາ ໂກຈິ ລກ຺ຂຓໍ ປຣິເຍສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຐິຕານໍ ປນ ຈງ຺ກມນ຺ຕານໍ ວາ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ມາ ລກ຺ຂຓປຣິເຍສນຕ຺ຖໍ ອາຄຕໍ ທິສ຺ວາ ພຸທ຺ຘາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ວາ ຈງ຺ກມໍ ວາ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ລກ຺ຂຓທສ຺ສນານຸຣູເປ ອິຣິຍາປເຖ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ອທ຺ທສ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນາຕິ ປາເຍນ, ພຫຸການິ ອທ຺ທສ, ອປ຺ປານິ ນ ອທ຺ທສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ຍານິ ນ ອທ຺ທສ, ເຕສໍ ທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ເວຕິ. ກງ຺ຂຕີຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉຕີຕິ ຕໂຕ ຕໂຕ ຕານິ ວິຈິນນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຉຕິ ນ ສກ຺ໂກຕິ ທຏ຺ຐຸໍ. ນາຘິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ຕາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ສມ຺ປສີທຕີຕິ ຕໂຕ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓລກ຺ຂໂຓ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຠຄວຕິ ປສາທໍ ນາປຊ຺ຊຕິ. ກງ຺ຂາຍ ວາ ທຸພ຺ພລາ ວິມຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ມຊ຺ຌິມາ, ອນຘິມຸຈ຺ຈນຕາຍ ພລວຕີ, ອສມ຺ປສາເທນ ເຕຫິ ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາລຸສ຺ສິຍຠາໂວ. ໂກໂສຫິເຕຕິ ວຕ຺ຖິໂກເສນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ. ວຕ຺ຖຄຸຍ຺ເຫຕິ ອງ຺ຄຊາເຕ. ຠຄວໂຕ ຫິ ວາຣຓສ຺ເສວ ໂກໂສຫິຕວຕ຺ຖຄຸຍ຺ຫໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ປທຸມຄພ຺ຠສມານໍ, ຕໍ ໂສ ວຕ຺ຖປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ, ອນ຺ໂຕມຸຂຄຕາຍ ຈ ຊິວ຺ຫາຍ ປຫູຕຠາວໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ລກ຺ຂເຓສຸ ກງ຺ຂີ ອໂຫສິ ວິຈິກິຈ຺ຉີ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາຕິ ອຖ ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສຈາຫໍ ອິມສ຺ສ ເອຕານິ ທ຺ເວ ລກ຺ຂຓານິ ນ ທສ຺ເສສ຺ສາມິ, ນິກ຺ກງ຺ໂຂ ນ ຠວິສ຺ສຕິ. ເອຕສ຺ສ ກງ຺ຂາຍ ສຕິ ອາຈຣິໂຍປິສ຺ສ ນິກ຺ກງ຺ໂຂ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຖ ມໍ ທສ຺ສນາຍ ນ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ອນາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ນ ໂສສ຺ສຕິ, ຘມ຺ມໍ ອສຸຓນ຺ໂຕ ຕີຓິ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ນ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕິ. ເອຕສ຺ມິໍ ປນ ນິກ຺ກງ຺ເຂ ອາຈຣິໂຍປິສ຺ສ ນິກ຺ກງ຺ໂຂ ມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕິ. ເອຕທຕ຺ຖໍເຍວ ຈ ມຍາ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ. ທສ຺ເສສ຺ສາມິສ຺ສ ຕານິ ລກ຺ຂຓານີ’’ຕິ.

ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣມກາສິ. ກຖໍຣູປໍ? ກິເມຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ? ວຸຕ຺ຕເມຕໍ ນາຄເສນຕ຺ເຖເຣເນວ ມິລິນ຺ທຣຎ຺ຎາ ປຸຏ຺ເຐນ –

ອາຫ ຈ ທຸກ຺ກຣໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຠຄວຕາ ກຕນ຺ຕິ. ກິໍ ມຫາຣາຊາຕິ? ມຫາຊເນນ ຫິຣິກຣໂຓກາສໍ ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຈ ອນ຺ເຕວາສິອຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຈ ພາວຣິຍສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສີນໍ ໂສຬສພ຺ຣາຫ຺ມຓານຎ຺ຈ ເສລສ຺ສ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສີນໍ ຕິສຕມາຓວານຎ຺ຈ ທສ຺ເສສິ, ຠນ຺ເຕຕິ. ນ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວາ ຄຸຍ຺ຫໍ ທສ຺ເສຕິ, ຉາຍໍ ຠຄວາ ທສ຺ເສຕິ, ອິທ຺ຘິຍາ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ນິວາສນນິວຕ຺ຖໍ ກາຍພນ຺ຘນພທ຺ຘໍ ຈີວຣປາຣຸຕໍ ຉາຍາຣູປກມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສສິ ມຫາຣາຊາຕິ. ຉາຍໍ ທິຏ຺ເຐ ສຕິ ທິຏ຺ໂຐເຍວ. ນນຸ, ຠນ຺ເຕຕິ? ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຫທຍຣູປໍ ທິສ຺ວາ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ຫທຍມໍສໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຍ຺ຍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ. ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາຕິ.

ນິນ຺ນາເມຕ຺ວາຕິ ນີຫຣິຕ຺ວາ. ອນຸມສີຕິ ກຖິນສູຈິໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ອນຸມຊ຺ຊິ. ຕຖາ ກຣເຓນ ເຈຕ຺ຖ ມຸທຸຠາໂວ, ກຓ຺ຓໂສຕານຸມສເນນ ທີຆຠາໂວ, ນາສິກໂສຕານຸມສເນນ ຕນຸຠາໂວ, ນລາຏຈ຺ຉາທເນນ ປຸຖຸລຠາໂວ ປກາສິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຸໂຠປິ ກຓ຺ຓໂສຕານີຕິອາທີສຸ ເຈຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘານໍ ກຓ຺ຓໂສເຕສຸ ມລໍ ວາ ຊລ຺ລິກາ ວາ ນຕ຺ຖິ, ໂຘວິຕ຺ວາ ຐປິຕຣຊຕປນາຬິກາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ນາສິກໂສເຕສຸ, ຕານິປິ ຫິ ສຸປຣິກມ຺ມກຕກຎ຺ຈນປນາຬິກາ ວິຍ ຈ ມຓິປນາຬິກາ ວິຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຊິວ຺ຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ກຖິນສູຈິໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ມຸຂປຣິຍນ຺ເຕ ອຸປສໍຫຣນ຺ໂຕ ທກ຺ຂິຓກຓ຺ຓໂສຕໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວາມກຓ຺ຓໂສຕໍ ປເວເສສິ, ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓນາສິກໂສຕໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວາມນາສິກໂສຕໍ ປເວເສສິ, ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ປຸຖຸລຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕວລາຫເກນ ອຑ຺ຒຈນ຺ທໍ ວິຍ ຈ ສຸວຓ຺ຓປຕ຺ຕໍ ວິຍ ຈ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລປຏເລນ ວິຊ຺ຊຸໂຊຕສທິສາຍ ຊິວ຺ຫາຍ ເກວລກປ຺ປໍ ນລາຏມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທສິ.

ຍໍນູນາຫນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ຈິນ຺ເຕສິ? ອຫຎ຺ຫິ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ສມນ຺ເນສິຕ຺ວາ ຄໂຕ ‘‘ທິຏ຺ຐານິ ເຕ, ຕາຕ, ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານີ’’ຕິ ອາຈຣິເຍນ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ‘‘ອາມ, ອາຈຣິຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ. ສເຈ ປນ ມໍ ‘‘ກິຣິຍາກຣຓມສ຺ສ ກີທິສ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ຕໍ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ນ ຊານາມີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ອາຈຣິໂຍ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ‘‘ນນຸ ຕ຺ວໍ ມຍາ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ຊານນຕ຺ຖາຍ ເປສິໂຕ, ກສ຺ມາ ອຊານິຕ຺ວາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ຍນ຺ນູນາຫນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອນຸພນ຺ຘິ. ຠຄວາ ນ຺ຫານຏ຺ຐານໍ ມຸຂໂຘວນຏ຺ຐານໍ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນຏ຺ຐານໍ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທີນໍ ໂອໂຣເຘຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ຐເປຕ຺ວາ ເສສຏ຺ຐາເນສຸ ອນ຺ຕມໂສ ເອກຄນ຺ຘກຸຏິຍມ຺ປິ ໂອກາສມກາສິ.

ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ – ‘‘ອຍໍ ກິຣ ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ມາຓໂວ ອຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ‘ພຸທ຺ໂຘ ວາ ໂນ ວາ’ຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ວີມໍສນ຺ໂຕ ຈຣຕິ, ພຸທ຺ຘວີມໍສໂກ ນາມາຍ’’ນ຺ຕິ ປາກໂຏ ຊາໂຕ. ຍມ຺ຫິ ຍມ຺ຫິ ຐາເນ ພຸທ຺ຘາ ວສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ກິຈ຺ຈານິ ກຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕານິ ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕາເນວ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ອລງ຺ກຕຘມ຺ມາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ທນ຺ຕຂຈິຕໍ ຈິຕ຺ຕພີຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ຠຄວຕິ ອຸຕ຺ຕໂຣປິ ອວິທູເຣ ນິສີທຕິ. ຘມ຺ມສ຺ສວນປຣິໂຍສາເນ ສທ຺ຘາ ມນຸສ຺ສາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ມາຓວມ຺ປິ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕາຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຠຄວາ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ຕ຺ວມ຺ປິ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ເຄເຫ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ປຸນທິວເສ ຕຖາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຄາມໍ ປວິສຕິ, ອຸຕ຺ຕໂຣປິ ປທວາເຣ ປທວາເຣ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປທານຸປທິໂກ ອນຸພນ຺ຘຕິ. ກຸລເຄຫໍ ປວິຏ຺ຐກາເລ ທກ຺ຂິໂຓທກຄ຺ຄຫຓໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ. ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ຠູມິຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນກາເລ ມາຓວກສ຺ສ ປາຕຣາສຠຕ຺ຕໍ ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ໂສ ເອກມນ຺ເຕ ນິສິນ຺ໂນ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຐຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈປຣິໂຍສານໍ ອາຄເມນ຺ໂຕ ຄນ຺ຘມຓ຺ຑລມາເຬ ນິສີທຕິ. ຠິກ຺ຂູຫິ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ອາຄມ຺ມ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກາເລ ອາໂຣຈິເຕ ຠຄວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສຕິ, ມາຓໂວປິ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຠຄວາ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ອາຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ຄນ຺ຘກຸຏິປ຺ປມຸເຂ ຐິໂຕ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສຕິ, ມາຓໂວປິ ປວິສຕິ. ຠຄວາ ຂຸທ຺ທກມຎ຺ເຈ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ນິສີທຕິ, ມາຓໂວປິ ອວິທູເຣ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ. ຠຄວາ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ສີໂສກ຺ກມນໍ ທສ຺ເສຕິ, – ‘‘ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ວິຫາຣເວລາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມາຓໂວ ຄນ຺ຘກຸຏິທ຺ວາຣໍ ປິທຫນ຺ໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທຕິ. ມນຸສ຺ສາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາສາ ສມາທິນ຺ນອຸໂປສຖງ຺ຄາ ສຸທ຺ຘຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄາ ມາລາຄນ຺ຘາທິຫຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິສ຺ສາມາຕິ ວິຫາຣໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ຂນ຺ຘາວາຣຏ຺ຐານໍ ວິຍ ໂຫຕິ.

ຠຄວາ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຸພ຺ພຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ມຫາຊນສ຺ສ ອາຄຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ມຫາຊນປຣິວຸໂຕ ຄນ຺ຘມຓ຺ຑລມາຬໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວຣພຸທ຺ຘາສນຄໂຕ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ມາຓໂວປິ ອວິທູເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເຄຫສ຺ສິຕວເສນ ປຣິສໍ ອຸສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ວາ ອປສາເທນ຺ໂຕ ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອຸທາຫຸ ໂນ’’ຕິ ອກ຺ຂຣກ຺ຂຣໍ ປທໍ ປທໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຠຄວາ ຕຖາວິຘໍ ກຖໍ ອກເຖຕ຺ວາວ ກາລໍ ຎຕ຺ວາ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ມາຓໂວ ອິມິນາ ນິຍາເມນ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ມາເສ ເອກໂຕ ວິຈຣິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ກາຍທ຺ວາຣາທີສຸ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ອວກ຺ຂລິຕໍ ນ ອທ຺ທສ. ອນຈ຺ຉຣິຍຎ຺ເຈຕໍ, ຍໍ ພຸທ຺ຘຠູຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ມາຓໂວ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ຍສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕຠູຕສ຺ສ ຉພ຺ພສ຺ສານິ ປຘານຠູມິຍໍ ອມນຸສ຺ສຠູໂຕ ມາໂຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເຄຫສ຺ສິຕວິຕກ຺ກມຕ຺ຕມ຺ປິ ອທິສ຺ວາ ພຸທ຺ຘຠູຕໍ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ –

‘‘ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຠຄວນ຺ຕໍ, ອນຸພນ຺ຘິໍ ປທາປທໍ;

ໂອຕາຣໍ ນາຘິຄຈ຺ຉິສ຺ສໍ, ສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຕີມໂຕ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໔໔໘) –

ອາທິຄາຖາໂຍ ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ຕໂຕ ມາຓໂວ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຕ຺ຕ ມາເສ ອນຸພນ຺ຘມາໂນ ກິຎ຺ຈິ ວຊ຺ຊໍ ນ ປສ຺ສາມິ. ສເຈ ປນາຫໍ ອຎ຺ເຎປິ ສຕ຺ຕ ມາເສ ສຕ຺ຕ ວາ ວສ຺ສານິ ວສ຺ສສຕໍ ວາ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ວາ ອນຸພນ຺ເຘຍ຺ຍໍ, ເນວສ຺ສ ວຊ຺ຊໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ. ອາຈຣິໂຍ ໂຂ ປນສ຺ສ ເມ ມຫລ຺ລໂກ, ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ. ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສຠາວຄຸເຓເນວ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ວຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິ.

ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກຎ຺ຈ ປນ ຄນ຺ຕ຺ວາ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຕາຕ ອຸຕ຺ຕຣ, ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ຕຖາສນ຺ຕໍເຍວ ສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ກິໍ ວເທສິ? ຈກ຺ກວາຬໍ ອຕິສມ຺ພາຘໍ, ຠວຄ຺ຄໍ ອຕິນີຈໍ, ຕສ຺ສ ຫິ, ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ອາກາສໍ ວິຍ ອປຣິຍນ຺ໂຕ ຄຸຓຄໂຓ. ຕຖາສນ຺ຕໍເຍວ, ໂຠ, ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຍຖາທິຏ຺ຐານິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ປຏິປາຏິຍາ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ກິຣິຍສມາຈາຣໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ອຸຕ຺ຕໂຣ ມາຓໂວ…ເປ… ເອທິໂສ ຈ ເອທິໂສ ຈ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຕໂຕ ຈ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ.

໓໘໖. ຕຕ຺ຖ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາໂທຕິ ຍຖາ ຫິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠູມິຍໍ ປາທໍ ຐເປນ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຕລໍ ວາ ປຓ຺ຫິ ວາ ປສ຺ສໍ ວາ ປຐມໍ ຜຸສຕິ, ເວມຊ຺ຌໍ ວາ ປນ ຉິທ຺ທໍ ໂຫຕິ, ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕານມ຺ປິ ອຄ຺ຄຕລາທີສຸ ເອກໂກຏ຺ຐາໂສວ ປຐມໍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ນ ເອວໍ ຕສ຺ສ. ຕສ຺ສ ປນ ສຸວຓ຺ຓປາທຸກຕລໍ ວິຍ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ສກລໍ ປາທຕລໍ ຠູມິໍ ຜຸສຕິ, ຠູມິໂຕ ອຸຏ຺ຐຫຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາໂທ ໂຂ ປນ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ ວທຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ຠຄວໂຕ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາທຕາຍ – ສເຈປິ ຫິ ຠຄວາ ອເນກສຕໂປຣິສໍ ນຣກໍ ອກ຺ກມິສ຺ສາມີຕິ ປາທໍ ນີຫຣຕິ, ຕາວເທວ ນິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ວາຕປູຣິຕໍ ວິຍ ກມ຺ມາຣຠສ຺ຕໍ ອຸນ຺ນມິຕ຺ວາ ປຖວີສມໍ ໂຫຕິ, ອຸນ຺ນຕຏ຺ຐານມ຺ປິ ອນ຺ໂຕ ປວິສຕິ. ທູເຣ ອກ຺ກມິສ຺ສາມີຕິ ອຠິນີຫຣນ຺ຕສ຺ສ ສິເນຣຸປ຺ປມາໂຓປິ ປພ຺ພໂຕ ເສທິຕເວຕ຺ຕງ຺ກຸໂຣ ວິຍ ນມິຕ຺ວາ ປາທສມີປໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ຍຸຄນ຺ຘຣປພ຺ພຕໍ ອກ຺ກມິສ຺ສາມີຕິ ປາເທ ອຠິນີຫຣໂຕ ປພ຺ພໂຕ ນມິຕ຺ວາ ປາທສມີປໍ ອາຄໂຕ, ໂສ ຕໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ທຸຕິຍປາເທນ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ອກ຺ກມິ. ນ ຫິ ຈກ຺ກລກ຺ຂເຓນ ປຕິຏ຺ຐາຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ວິສມໍ ຠວິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຂາຓຸ ວາ ກຓ຺ຑໂກ ວາ ສກ຺ຂຣກຖລາ ວາ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາໂວ ວາ ເຂຬສິງ຺ຆາຓິກາທີນິ ວາ ປຸຣິມຕຣາວ ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຈ ປຖວິໍ ປວິສນ຺ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫິ ສີລເຕເຊນ ປຎ຺ຎາເຕເຊນ ຘມ຺ມເຕເຊນ ທສນ຺ນໍ ປາຣມີນໍ ອານຸຠາເວນ ອຍໍ ມຫາປຖວີ ສມາ ມຸທຸ ປຸປ຺ຜາຠິກິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ຕຖາຄໂຕ ສມໍ ປາທໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ສມໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ສພ຺ພາວນ຺ເຕຫິ ປາທຕເລຫິ ຠູມິໍ ຜຸສຕິ.

ຈກ຺ການີຕິ ທ຺ວີສຸ ປາເທສຸ ທ຺ເວ ຈກ຺ການິ. ເຕສໍ ອຣາ ຈ ເນມິ ຈ ນາຠິ ຈ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕາວ. ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣານີຕິ ອິມິນາ ປນ ອຍໍ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເຕສໍ ກິຣ ຈກ຺ການໍ ປາທຕລສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ນາຠິ ທິສ຺ສຕິ, ນາຠິປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ ວຏ຺ຏເລຂາ ທິສ຺ສຕິ, ນາຠິມຸຂປຣິກ຺ເຂປປຏ຺ໂຏ ທິສ຺ສຕິ, ປນາຬິມຸຂໍ ທິສ຺ສຕິ, ອຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອເຣສຸ ວຏ຺ຏເລຂາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເນມີ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເນມິມຓິກາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິທໍ ຕາວ ປາຬິອາຄຕເມວ.

ສມ຺ພຫຸລວາໂຣ ປນ ອນາຄໂຕ, ໂສ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ – ສຕ຺ຕິ ສິຣິ ວຈ຺ໂຉ ນນ຺ທິ ໂສວຕ຺ຕິໂກ ວຏໍສໂກ ວຑ຺ຒມານກໍ ມຈ຺ຉຍຸຄລໍ ຠທ຺ທປີຐໍ ອງ຺ກຸສໍ ໂຕມໂຣ ປາສາໂທ ໂຕຣຓໍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຂຄ຺ໂຄ ຕາລວຓ຺ຏໍ ໂມຣຫຕ຺ຖໂກ ວາຬພີຊນີ ອຸຓ຺ຫີສໍ ປຕ຺ໂຕ ມຓິ ກຸສຸມທາມໍ ນີລຸປ຺ປລໍ ຣຕ຺ຕຸປ຺ປລໍ ເສຕຸປ຺ປລໍ ປທຸມໍ ປຸຓ຺ຑຣີກໍ ປຸຓ຺ຓຆໂຏ ປຸຓ຺ຓປາຕິ ສມຸທ຺ໂທ ຈກ຺ກວາໂຬ ຫິມວາ ສິເນຣຸ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາທີປາ ທ຺ເວປຣິຕ຺ຕທີປສຫສ຺ສານິ, ອນ຺ຕມໂສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ປຣິສໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ໂພ ຈກ຺ກລກ຺ຂຓສ຺ເສວ ປຣິວາໂຣ.

ອາຍຕປຓ຺ຫີຕິ ທີຆປຓ຺ຫິ, ປຣິປຸຓ຺ຓປຓ຺ຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຫິ ອຎ຺ເຎສໍ ອຄ຺ຄປາໂທ ທີໂຆ ໂຫຕິ, ປຓ຺ຫິມຕ຺ຖເກ ຊງ຺ຆາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ປຓ຺ຫິ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ຐປິຕາ ວິຍ ໂຫຕິ, ນ ເອວໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ຈຕູສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ ອຄ຺ຄປາໂທ ໂຫຕິ, ຕຕິເຍ ໂກຏ຺ຐາເສ ຊງ຺ຆາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ໂກຏ຺ຐາເສ ອາຣຄ຺ເຄນ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຐປິຕາ ວິຍ ຣຕ຺ຕກມ຺ພເລ ເຄຓ຺ຑຸກສທິສາ ປຓ຺ຫິ ໂຫຕິ.

ທີຆງ຺ຄຸລີຕິ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ ກາຈິ ອງ຺ຄຸລິ ທີຆາ ໂຫຕິ, ກາຈິ ຣສ຺ສາ, ນ ເອວໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ມກ຺ກຏສ຺ເສວ ທີຆຫຕ຺ຖປາທງ຺ຄຸລິໂຍ ມູເລ ຖູລາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຄ຺ເຄ ຕນຸກາ ນິຍ຺ຍາສເຕເລນ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວຏ຺ຏິຕຫຣິຕາລວຏ຺ຏິສທິສາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທີຆງ຺ຄຸລີ’’ຕິ.

ມຸທຸຕລຸນຫຕ຺ຖປາໂທຕິ ສປ຺ປິມຓ຺ເຑ ໂອສາເທຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ສຕວາຣວິຫຕກປ຺ປາສປຏລໍ ວິຍ ມຸທູ, ຊາຕມຕ຺ຕກຸມາຣສ຺ສ ວິຍ ຈ ນິຈ຺ຈກາລໍ ຕລຸນາ ຈ ຫຕ຺ຖປາທາ ອສ຺ສາຕິ ມຸທຸຕລຸນຫຕ຺ຖປາໂທ.

ຊາລຫຕ຺ຖປາໂທຕິ ນ ຈມ຺ເມນ ປຏິພທ຺ຘອງ຺ຄຸລນ຺ຕໂຣ. ເອທິໂສ ຫິ ຜຓຫຕ຺ຖໂກ ປຸຣິສໂທເສນ ອຸປຫໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊມ຺ປິ ນ ລຠຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ຈຕສ຺ໂສ ຫຕ຺ຖງ຺ຄຸລິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ປາທງ຺ຄຸລິໂຍ ເອກປ຺ປມາຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕາສໍ ເອກປ຺ປມາຓຕ຺ຕາຍ ຍວລກ຺ຂຓໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຖສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາທາ ກຸສເລນ ວຑ຺ຒກິນາ ໂຍຊິຕຊາລວາຕປານສທິສາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຊາລຫຕ຺ຖປາໂທ’’ຕິ.

ອຸທ຺ຘໍ ປຕິຏ຺ຐິຕໂຄປ຺ຜກຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສງ຺ຂາ ປາທາ ອສ຺ສາຕິ ອຸສ຺ສງ຺ຂປາໂທ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ປິຏ຺ຐິປາເທ ໂຄປ຺ຜກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ເຕສໍ ປາທາ ອາຓິພທ຺ຘາ ວິຍ ຖທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຍຖາສຸຂໍ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ປາທຕລານິ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ໂຄປ຺ຜກາ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຕນສ຺ສ ນາຠິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປຣິມກາໂຍ ນາວາຍ ຐປິຕສຸວຓ຺ຓປຏິມາ ວິຍ ນິຈ຺ຈໂລ ໂຫຕິ, ອໂຘກາໂຍວ ອິຎ຺ຊຕິ. ສຸເຂນ ປາທາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປຸຣໂຕປິ ປຈ຺ຉໂຕປິ ອຸຠຍປສ຺ເສສຸປິ ຐຕ຺ວາ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ປາທຕລານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ຫຕ຺ຖີນໍ ວິຍ ປຈ຺ຉໂຕເຍວ.

ເອຓິຊງ຺ໂຆຕິ ເອຓິມິຄສທິສຊງ຺ໂຆ ມໍສຸສ຺ສເທນ ປຣິປຸຓ຺ຓຊງ຺ໂຆ, ນ ເອກໂຕ ພທ຺ຘປິຓ຺ຑິກມໍໂສ, ສມນ຺ຕໂຕ ສມສຓ຺ຐິເຕນ ມໍເສນ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາຫິ ສຸວຏ຺ຏິຕາຫິ ສາລິຄພ຺ຠສທິສາຫິ ຊງ຺ຆາຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອໂນນມນ຺ໂຕຕິ ອນມນ຺ໂຕ. ເອເຕນສ຺ສ ອຂຸຊ຺ຊອວາມນຠາໂວ ທີປິໂຕ. ອວເສສຊນາ ຫິ ຂຸຊ຺ຊາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ວາມນາ ວາ, ຂຸຊ຺ຊານໍ ອຸປຣິມກາໂຍ ອປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ, ວາມນານໍ ເຫຏ຺ຐິມກາໂຍ. ເຕ ອປຣິປຸຓ຺ຓກາຍຕ຺ຕາ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອໂນນມນ຺ຕາ ຊຓ຺ຓຸການິ ປຣິມຊ຺ຊິຕຸໍ. ຕຖາຄໂຕ ປນ ປຣິປຸຓ຺ຓອຸຠຍກາຍຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກຕິ.

ອຸສຠວາຣຓາທີນໍ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓປທຸມກຓ຺ຓິກສທິເສ ໂກເສ ໂອຫິຕໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວຕ຺ຖຄຸຍ຺ຫໍ ອສ຺ສາຕິ ໂກໂສຫິຕວຕ຺ຖຄຸຍ຺ໂຫ. ວຕ຺ຖຄຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ວຕ຺ເຖນ ຄູຫິຕພ຺ພໍ ອງ຺ຄຊາຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓຕິ ຊາຕິຫິງ຺ຄຸລເກນ ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທີປິທາຐາຍ ຆໍສິຕ຺ວາ ເຄຣຸກປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕຆນສຸວຓ຺ຓຣູປກສທິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນສ຺ສ ຆນສິນິທ຺ຘສຓ຺ຫສຣີຣຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຉວິວຓ຺ຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ກຎ຺ຈນສນ຺ນິຠຕ຺ຕໂຈຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸຣິມສ຺ສ ວາ ເວວຈນເມວ ເອຕໍ.

ຣໂຊຊລ຺ລນ຺ຕິ ຣໂຊ ວາ ມລໍ ວາ. ນ ອຸປລິມ຺ປຕີຕິ ນ ລຄ຺ຄຕິ, ປທຸມປລາສໂຕ ອຸທກພິນ຺ທຸ ວິຍ ວິວຏ຺ຏຕິ. ຫຕ຺ຖໂຘວນປາທໂຘວນາທີນິ ປນ ອຸຕຸຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ເຈວ ທາຍການໍ ປຸຎ຺ຎຜລຕ຺ຖາຍ ຈ ພຸທ຺ຘາ ກໂຣນ຺ຕິ, ວຕ຺ຕສີເສນາປິ ຈ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ. ເສນາສນໍ ປວິສນ຺ເຕນ ຫິ ຠິກ຺ຂຸນາ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ປວິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕເມຕໍ.

ອຸທ຺ຘຄ຺ຄໂລໂມຕິ ອາວຏ຺ຏປຣິໂຍສາເນ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄານິ ຫຸຕ຺ວາ ມຸຂໂສຠໍ ອຸລ຺ໂລກຍມານານິ ວິຍ ຐິຕານິ ໂລມານິ ອສ຺ສາຕິ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄໂລໂມ.

ພ຺ຣຫ຺ມຸຊຸຄຕ຺ໂຕຕິ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວິຍ ອຸຊຸຄຕ຺ໂຕ, ອຸຊຸເມວ ອຸຄ຺ຄຕທີຆສຣີໂຣ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຫິ ສຕ຺ຕາ ຂນ຺ເຘ ກຏິຍໍ ຊາຓູສູຕິ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ນມນ຺ຕິ. ເຕ ກຏິຍໍ ນມນ຺ຕາ ປຈ຺ຉໂຕ ນມນ຺ຕິ, ອິຕເຣສຸ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ປຸຣໂຕ. ທີຆສຣີຣາ ປເນເກ ປສ຺ສວງ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອເກ ມຸຂໍ ອຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຄຓຍນ຺ຕາ ວິຍ ຈຣນ຺ຕິ, ເອເກ ອປ຺ປມໍສໂລຫິຕາ ສູລສທິສາ ໂຫນ຺ຕິ, ປເວຘມານາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຖາຄໂຕ ປນ ອຸຊຸເມວ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ທີຆປ຺ປມາໂຓ ເທວນຄເຣ ອຸສ຺ສິຕສຸວຓ຺ຓໂຕຣຓໍ ວິຍ ໂຫຕິ.

ສຕ຺ຕຸສ຺ສໂທຕິ ທ຺ເວ ຫຕ຺ຖປິຏ຺ຐິໂຍ ທ຺ເວ ປາທປິຏ຺ຐິໂຍ ທ຺ເວ ອໍສກູຏານິ ຂນ຺ໂຘຕິ ອິເມສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ປຣິປຸຓ຺ຓມໍສຸສ຺ສໂທ ອສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສໂທ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ຫຕ຺ຖປາທປິຏ຺ຐີສຸ ນ຺ຫາຣຸຊາລາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ອໍສກູຏຂນ຺ເຘສຸ ອຏ຺ຐິໂກຏິໂຍ, ເຕ ມນຸສ຺ສເປຕາ ວິຍ ຂາຍນ຺ຕິ, ນ ຕຖາຄໂຕ. ຕຖາຄໂຕ ປນ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ປຣິປຸຓ຺ຓມໍສຸສ຺ສທຕ຺ຕາ ນິຄູຬ຺ຫນ຺ຫາຣຸຊາເລຫິ ຫຕ຺ຖປິຏ຺ຐາທີຫິ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຐປິຕສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາລິງ຺ຄສທິເສນ ຂນ຺ເຘນ ສິລາຣູປກໍ ວິຍ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຣູປກໍ ວິຍ ຈ ຂາຍຕິ.

ສີຫສ຺ສ ປຸພ຺ພທ຺ຘໍ ວິຍ ກາໂຍ ອສ຺ສາຕິ ສີຫປຸພ຺ພທ຺ຘກາໂຍ. ສີຫສ຺ສ ຫິ ປຸຣຕ຺ຖິມກາໂຍວ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິມກາໂຍ ອປຣິປຸຓ຺ໂຓ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ສີຫສ຺ສ ປຸພ຺ພທ຺ຘກາໂຍວ ສພ຺ໂພ ກາໂຍ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ. ໂສປິ ສີຫສ຺ເສວ ນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິນຕຸນ຺ນຕາທິວເສນ ທຸສ຺ສຓ຺ຐິຕວິສຓ຺ຐິໂຕ, ທີຆຍຸຕ຺ຕຐາເນ ປນ ທີໂຆ, ຣສ຺ສກິສຖູລອນຸວຏ຺ຏິຕຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ ຕຖາວິໂຘວ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ມນາປິເຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມວິປາເກ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິເຕ ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ທີເຆຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ທີຆານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ຣສ຺ເສຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ຣສ຺ສານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ຖູເລຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ຖູລານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ກິເສຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ກິສານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ວຏ຺ເຏຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ວຏ຺ຏານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອິຕິ ນານາຈິຕ຺ເຕນ ປຸຎ຺ຎຈິຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ຕິໂຕ ທສຫິ ປາຣມີຫິ ສຊ຺ຊິໂຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາໂວ, ຕສ຺ສ ໂລເກ ສພ຺ພສິປ຺ປິໂນ ວາ ອິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ວາ ປຏິຣູປກມ຺ປິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ.

ຈິຕນ຺ຕຣໍໂສຕິ ອນ຺ຕຣໍສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂກຏ຺ຏານມນ຺ຕຣໍ, ຕໍ ຈິຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓມສ຺ສາຕິ ຈິຕນ຺ຕຣໍໂສ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ຕໍ ຐານໍ ນິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ທ຺ເວ ປິຏ຺ຐິໂກຏ຺ຏາ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມໍສປຏລໍ ຍາວ ຂນ຺ຘາ ອຸຄ຺ຄມ຺ມ ສມຸສ຺ສິຕສຸວຓ຺ຓຜລກໍ ວິຍ ປິຏ຺ຐິໍ ຉາເທຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ.

ນິຄ຺ໂຣຘປຣິມຓ຺ຑໂລຕິ ນິຄ຺ໂຣໂຘ ວິຍ ປຣິມຓ຺ຑໂລ. ຍຖາ ປຓ຺ຓາສຫຕ຺ຖຕາຍ ວາ ສຕຫຕ຺ຖຕາຍ ວາ ສມກ຺ຂນ຺ຘສາໂຂ ນິຄ຺ໂຣໂຘ ທີຆໂຕປິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕປິ ເອກປ຺ປມາໂຓວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ກາຍໂຕປິ ພ຺ຍາມໂຕປິ ເອກປ຺ປມາໂຓ. ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ ກາໂຍ ວາ ທີໂຆ ໂຫຕິ ພ຺ຍາໂມ ວາ, ນ ເອວໍ ວິສມປ຺ປມາໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວ ‘‘ຍາວຕກ຺ວສ຺ສ ກາໂຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍາວຕໂກ ອສ຺ສາຕິ ຍາວຕກ຺ວສ຺ສ.

ສມວຏ຺ຏກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ສມວຏ຺ຏິຕກ຺ຂນ຺ໂຘ. ຍຖາ ເອເກ ໂກຎ຺ຈາ ວິຍ ພກາ ວິຍ ວຣາຫາ ວິຍ ຈ ທີຆຄລາ ວງ຺ກຄລາ ປຸຖຸລຄລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ກຖນກາເລ ສິຣາຊາລໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ມນ຺ໂທ ສໂຣ ນິກ຺ຂມຕິ, ນ ເອວໍ ຕສ຺ສ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ສຸວຏ຺ຏິຕສຸວຓ຺ຓາລິງ຺ຄສທິໂສ ຂນ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ກຖນກາເລ ສິຣາຊາລໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເມຆສ຺ສ ວິຍ ຄຊ຺ຊໂຕ ສໂຣ ມຫາ ໂຫຕິ.

ຣສຄ຺ຄສຄ຺ຄີຕິ ເອຕ຺ຖ ຣສໍ ຄສນ຺ຕີຕິ ຣສຄ຺ຄສາ, ຣສຫຣຓີນເມຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຕາ ອຄ຺ຄາ ອສ຺ສາຕິ ຣສຄ຺ຄສຄ຺ຄີ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫິ ສຕ຺ຕ ຣສຫຣຓິສຫສ຺ສານິ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄານິ ຫຸຕ຺ວາ ຄີວາຍເມວ ປຏິມຸກ຺ການິ. ຕິລຜລມຕ຺ໂຕປິ ອາຫາໂຣ ຊິວ຺ຫຄ຺ເຄ ຐປິໂຕ ສພ຺ພໍ ກາຍໍ ອນຸຜຣຕິ, ເຕເນວ ມຫາປຘານໍ ປທຫນ຺ຕສ຺ສ ເອກຕຓ຺ຑຸລາທີຫິປິ ກາຬາຍຍູສປສເຕນາປິ ກາຍສ຺ສ ຍາປນໍ ອໂຫສິ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ຕຖາ ອຠາວາ ນ ສກລກາຍໍ ໂອຊາ ຜຣຕິ, ເຕນ ເຕ ພຫ຺ວາພາຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ ອປ຺ປາພາຘຕາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ທຜລສ຺ສ ວເສນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ.

ສີຫສ຺ເສວ ຫນຸ ອສ຺ສາຕິ ສີຫຫນຸ. ຕຕ຺ຖ ສີຫສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຫນຸເມວ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ນ ອຸປຣິມໍ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ສີຫສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມໍ ວິຍ ທ຺ເວປິ ປຣິປຸຓ຺ຓານິ ທ຺ວາທສິຍໍ ປກ຺ຂສ຺ສ ຈນ຺ທສທິສານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ຈຕ຺ຕາລີສທນ຺ໂຕຕິອາທີສຸ ອຸປຣິມຫນຸເກ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ວີສຕິ, ເຫຏ຺ຐິເມ ວີສຕີຕິ ຈຕ຺ຕາລີສ ທນ຺ຕາ ອສ຺ສາຕິ ຈຕ຺ຕາລີສທນ຺ໂຕ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓທນ຺ຕານມ຺ປິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ທນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຈຕ຺ຕາລີສໍ.

ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ເກຈິ ທນ຺ຕາ ອຸຈ຺ຈາ ເກຈິ ນີຈາຕິ ວິສມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ອຍປຏ຺ຏຉິນ຺ນສງ຺ຂປຏລໍ ວິຍ ສມາ.

ອຎ຺ເຎສໍ ກຸມ຺ຠີລານໍ ວິຍ ທນ຺ຕາ ວິຣຬາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຈ຺ຉມໍສາທີນິ ຂາທນ຺ຕານໍ ທນ຺ຕນ຺ຕຣໍ ປູຣຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ກນກລຕາຍ ສມຸສ຺ສາປິຕວຊິຣປນ຺ຕິ ວິຍ ອວິຣຬາ ຕຸລິກາຍ ທສ຺ສິຕປຣິຈ຺ເຉທາ ວິຍ ທນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

ສຸສຸກ຺ກທາໂຐຕິ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ປູຕິທນ຺ຕາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເຕນ ກາຈິ ທາຐາ ກາຬາປິ ວິວຓ຺ຓາປິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາຄໂຕ ສຸສຸກ຺ກທາໂຐ ໂອສຘິຕາຣກມ຺ປິ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ວິໂຣຈມານາຍ ປຠາຍ ສມນ຺ນາຄຕທາໂຐ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸສຸກ຺ກທາໂຐ’’ຕິ.

ປຫູຕຊິວ຺ໂຫຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ຊິວ຺ຫາ ຖູລາປິ ໂຫຕິ ກິສາປິ ຣສ຺ສາປິ ຖທ຺ຘາປິ ວິສມາປິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ມຸທຸ ທີຆາ ປຸຖຸລາ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ. ໂສ ຕໍ ລກ຺ຂຓໍ ປຣິເຍສິຕຸໍ ອາຄຕານໍ ກງ຺ຂາວິໂນທນຕ຺ຖໍ ມຸທຸກຕ຺ຕາ ຕໍ ຊິວ຺ຫໍ ກຖິນສູຈິໍ ວິຍ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຸໂຠ ນາສິກໂສຕານິ ປຣາມສຕິ, ທີຆຕ຺ຕາ ອຸໂຠ ກຓ຺ຓໂສຕານິ ປຣາມສຕິ, ປຸຖຸລຕ຺ຕາ ເກສນ຺ຕປຣິໂຍສານໍ ເກວລມ຺ປິ ນລາຏໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ. ເອວໍ ຕສ຺ສາ ມຸທຸທີຆປຸຖຸລຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ກງ຺ຂໍ ວິໂນເທຕິ. ເອວໍ ຕິລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນໍ ຊິວ຺ຫໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປຫູຕຊິວ຺ໂຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສໂຣຕິ ອຎ຺ເຎ ຉິນ຺ນສ຺ສຣາປິ ຠິນ຺ນສ຺ສຣາປິ ກາກສ຺ສຣາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄໂຕ ປນ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ສຣສທິເສນ ສເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຫິ ປິຕ຺ຕເສມ຺ເຫຫິ ອປລິພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ສໂຣ ວິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ຕຖາຄເຕນາປິ ກຕກມ຺ມໍ ວຕ຺ຖຸໍ ໂສເຘຕິ, ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ນາຠິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ສໂຣ ວິສຸທ຺ໂຘ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕວ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ກຣວິໂກ ວິຍ ຠຓຕີຕິ ກຣວິກຠາຓີ, ມຕ຺ຕກຣວິກຣຸຕມຎ຺ຊຸໂຆໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ກຣວິກຣຸຕສ຺ສ ມຎ຺ຊຸຕາຍ – ກຣວິກສກຸເຓ ກິຣ ມຘຸຣຣສໍ ອມ຺ພປກ຺ກໍ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ປຫຣິຕ຺ວາ ປຄ຺ຆຣິຕໍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ ປກ຺ເຂນ ຕາລໍ ທຕ຺ວາ ວິກູຊມາເນ ຈຕຸປ຺ປທາທີນິ ມຕ຺ຕານິ ວິຍ ລຬິຕຸໍ ອາຣຠນ຺ຕິ. ໂຄຈຣປ຺ປສຸຕາປິ ຈຕຸປ຺ປທາ ມຸຂຄຕານິປິ ຕິຓານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓນ຺ຕິ, ວາຬມິຄາ ຂຸທ຺ທກມິເຄ ອນຸພນ຺ຘມານາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປາທໍ ອນຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອນຸພທ຺ຘມິຄາປິ ມຣຓຠຍໍ ຫິຕ຺ວາປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອາກາເສ ປກ຺ຂນ຺ທປກ຺ຂິໂນປິ ປກ຺ເຂ ປສາເຣຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອຸທເກ ມຈ຺ຉາປິ ກຓ຺ຓປຏລໍ ອປ຺ໂຜເຏນ຺ຕາ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓມານາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເອວໍ ມຎ຺ຊຸຣຸຕາ ກຣວິກາ.

ອສນ຺ຘິມິຕ຺ຕາປິ ຘມ຺ມາໂສກສ຺ສ ເທວີ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພຸທ຺ຘສທ຺ເທນ ສທິໂສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ໂທ’’ຕິ ສງ຺ຆໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຕ຺ຖິ ກຣວິກສກຸຓສ຺ສາຕິ. ກຸຫິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສກຸຓາຕິ? ຫິມວນ຺ເຕຕິ. ສາ ຣາຊານໍ ອາຫ, – ‘‘ເທວ, ກຣວິກສກຸຓໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປຎ຺ຊເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ກຣວິໂກ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ສຸວຓ຺ຓປຎ຺ຊຣໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ປຎ຺ຊໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ກຣວິກສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ‘‘ຣາຊາຓາຍ ອາຄໂຕ ປຎ຺ຊໂຣ, ນ ສກ຺ກາ ອຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິ. ປຎ຺ຊໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຣໂຕວ ອຏ຺ຐາສິ. ກຣວິກໍ ສທ຺ທໍ ກາຣາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ອຖ ຣາຊາ ‘‘ກຖໍ ຠເຓ ອິເມ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ? ຎາຕເກ ທິສ຺ວາ ເທວາຕິ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ອາທາເສຫິ ປຣິກ຺ຂິປາເປສິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນວ ຉາຍໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຎາຕກາ ເມ ອາຄຕາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປກ຺ເຂນ ຕາຬໍ ທຕ຺ວາ ມຎ຺ຊຸສ຺ສເຣນ ມຓິວໍສໍ ຘມມາໂນ ວິຍ ວິຣວິ. ສກລນຄເຣ ມນຸສ຺ສາ ມຕ຺ຕາ ວິຍ ລຬິໍສຸ. ອສນ຺ຘິມິຕ຺ຕາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມສ຺ສ ຕາວ ຕິຣຈ຺ຉານສ຺ສ ເອວໍ ມຘຸໂຣ ສທ຺ໂທ, ກີທິໂສ ນຸ ໂຂ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສິຣິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອໂຫສີ’’ຕິ ປີຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕໍ ປີຕິໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຫິ ຊງ຺ຆສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ເອວໍ ມຘຸໂຣ ກຣວິກສທ຺ໂທ. ຕໂຕ ສຕຠາເຄນ ສຫສ຺ສຠາເຄນ ຈ ມຘຸຣຕໂຣ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສທ຺ໂທ, ໂລເກ ປນ ກຣວິກໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ມຘຸຣຣສ຺ສ ອຠາວໂຕ ‘‘ກຣວິກຠາຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຠິນີລເນຕ຺ໂຕຕິ ນ ສກລນີລເນຕ຺ໂຕວ, ນີລຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປນສ຺ສ ອຸມາປຸປ຺ຜສທິເສນ ອຕິວິສຸທ຺ເຘນ ນີລວຓ຺ເຓນ ສມນ຺ນາຄຕານິ ອກ຺ຂີນິ ໂຫນ຺ຕິ. ປີຕຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜສທິເສນ ປີຕວຓ຺ເຓນ, ໂລຫິຕຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ພນ຺ຘຸຊີວກປຸປ຺ຜສທິເສນ ໂລຫິຕວຓ຺ເຓນ, ເສຕຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ໂອສຘິຕາຣກສທິເສນ ເສຕວຓ຺ເຓນ, ກາຬຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອທ຺ທາຣິຏ຺ຐກສທິເສນ ກາຬວຓ຺ເຓນ ສມນ຺ນາຄຕານິ ສຸວຓ຺ຓວິມາເນ ອຸຄ຺ຆາຏິຕມຓິສີຫປຎ຺ຊຣສທິສານິ ຂາຍນ຺ຕິ.

ໂຄປຂຸໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ປຂຸມນ຺ຕິ ສກລໍ ຈກ຺ຂຸຠຓ຺ຑໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຕໍ ກາຬວຈ຺ຉກສ຺ສ ພຫລຘາຕຸກໍ ໂຫຕິ, ຣຕ຺ຕວຈ຺ຉກສ຺ສ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ, ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕຊາຕຣຕ຺ຕວຈ຺ຉສທິສຈກ຺ຂຸຠຓ຺ໂຑຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ອກ຺ຂິຠຓ຺ຑາ ອປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖິມູສິກກາກາທີນໍ ອກ຺ຂິສທິເສຫິ ວິນິຄ຺ຄເຕຫິ ຄມ຺ຠີເຣຫິປິ ອກ຺ຂີຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ໂຘວິຕ຺ວາ ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐປິຕມຓິຄຸຬິກາ ວິຍ ມຸທຸສິນິທ຺ຘນີລສຸຂຸມປຂຸມາຈິຕານິ ອກ຺ຂີນິ.

ອຸຓ຺ຓາຕິ ອຸຓ຺ຓໂລມໍ. ຠມຸກນ຺ຕເຣຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠມຸການໍ ເວມຊ຺ເຌ ນາສິກມຕ຺ຖເກເຍວ ຊາຕາ. ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ ນລາຏມຊ຺ຌຊາຕາ. ໂອທາຕາຕິ ປຣິສຸທ຺ຘາ ໂອສຘິຕາຣກວຓ຺ຓາ. ມຸທູຕິ ສປ຺ປິມຓ຺ເຑ ໂອສາເທຕ຺ວາ ຐປິຕສຕວາຣວິຫຕກປ຺ປາສປຏລສທິສາ. ຕູລສນ຺ນິຠາຕິ ສິມ຺ພລິຕູລລຕາຕູລສມານາ, ອຍມສ຺ສາ ໂອທາຕຕາຍ ອຸປມາ. ສາ ປເນສາ ໂກຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒິຍມານາ ອຸປຑ຺ຒພາຫຸປ຺ປມາຓາ ໂຫຕິ, ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ທກ຺ຂິຓາວຏ຺ຏວເສນ ອາວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ສຸວຓ຺ຓຜລກມຊ຺ເຌ ຐປິຕຣຊຕປຸປ຺ຜຸຬກາ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓຆຏໂຕ ນິກ຺ຂມມານາ ຂີຣຘາຣາ ວິຍ ອຣຸຓປ຺ປຠາຣຎ຺ຊິເຕ ຄມນຕເລ ໂອສຘິຕາຣກາ ວິຍ ຈ ອຕິມໂນຫຣາຍ ສິຣິຍາ ວິໂຣຈຕິ.

ອຸຓ຺ຫີສສີໂສຕິ ອິທໍ ປຣິປຸຓ຺ຓນລາຏຕຎ຺ເຈວ ປຣິປຸຓ຺ຓສີສຕຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫິ ທກ຺ຂິຓກຓ຺ຓຈູຬິກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມໍສປຏລໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສກລໍ ນລາຏໍ ຉາທຍມານໍ ປູຣຍມານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວາມກຓ຺ຓຈູຬິກາຍ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ, ຣຎ຺ໂຎ ພທ຺ຘອຸຓ຺ຫີສປຏ຺ໂຏ ວິຍ ວິໂຣຈຕິ. ປຈ຺ຉິມຠວິກໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ກິຣ ອິມໍ ລກ຺ຂຓໍ ວິທິຕ຺ວາ ຣາຊູນໍ ອຸຓ຺ຫີສປຏ຺ຏໍ ອກໍສຸ, ອຍໍ ຕາວ ເອໂກ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ເຎ ປນ ຊນາ ອປຣິປຸຓ຺ຓສີສາ ໂຫນ຺ຕິ, ເກຈິ ກປ຺ປສີສາ, ເກຈິ ຜລສີສາ, ເກຈິ ອຏ຺ຐິສີສາ, ເກຈິ ຕຸມ຺ພສີສາ, ເກຈິ ປພ຺ຠາຣສີສາ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ອາຣຄ຺ເຄນ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ວິຍ ສຸປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອຸທກປຸປ຺ຜຸຬສທິສໍ ສີສໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍນ ອຸຓ຺ຫີສເວຐິຕສີໂສ ວິຍາຕິ ອຸຓ຺ຫີສສີໂສ. ທຸຕິຍນເຍນ ອຸຓ຺ຫີສໍ ວິຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຣິມຓ຺ຑລສີໂສຕິ ອຸຓ຺ຫີສສີໂສ.

ອິມານິ ປນ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມສຣິກ຺ຂກໍ ລກ຺ຂຓໍ ລກ຺ຂຓານິສໍສນ຺ຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂກຏ຺ຐາເສ ເອເກກສ຺ມິໍ ລກ຺ຂເຓ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຖິຕານິ ສຸກຖິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວຕາ ລກ຺ຂຓສຸຕ຺ເຕ (ທີ. ນິ. ໓.໒໐໐-໒໐໒) ວຸຕ຺ຕານິ ອິມານິ ກມ຺ມາທີນິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພານິ. ສຸຕ຺ຕວເສນ ວິນິຈ຺ຉິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ ຕສ຺ເສວ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓນາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄເຫຕພ຺ພານິ.

ອິເມຫິ ໂຂ, ໂຠ, ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມຕິ, ໂຠ ອາຈຣິຍ, ອິເມຫິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເທວນຄເຣ ສມຸສ຺ສິຕຣຕນວິຈິຕ຺ຕໍ ສຸວຓ຺ຓໂຕຣຓໍ ວິຍ ໂຍຊນສຕຸພ຺ເພໂຘ ສພ຺ພປາລິຜຸລ຺ໂລ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ ວິຍ ເສລນ຺ຕຣມ຺ຫິ ສຸປຸປ຺ຜິຕສາລຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ຕາຣາຄຓປຏິມຓ຺ຑິຕຄຄນຕລມິວ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ສິຣິວິຠເວນ ໂລກໍ ອາໂລກໍ ກຸຣຸມາໂນ ວິຍ ຈຣຕີຕິ ອິມຕ຺ຖມ຺ປິ ທີເປຕ຺ວາ ກິຣິຍາຈາຣໍ ອາຈິກ຺ຂິຕຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂຂ ປນາຕິອາທິມາຫ.

໓໘໗. ທກ຺ຂິເຓນາຕິ ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ຐຕ຺ວາ ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ວາ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ຄມນໍ ອຠິນີຫຣນ຺ຕານໍ ທກ຺ຂິຓປາໂທວ ປຸຣໂຕ ໂຫຕິ. ສຕຕປາຏິຫາຣິຍໍ ກິເຣຕໍ. ນາຕິທູເຣ ປາທໍ ອຸທ຺ຘຣຕີຕິ ຕໍ ທກ຺ຂິຓປາທໍ ນ ອຕິທູເຣ ຐເປສ຺ສາມີຕິ ອຸທ຺ຘຣຕິ. ອຕິທູຣຎ຺ຫິ ອຠິຫຣິຍມາເນ ທກ຺ຂິຓປາເທນ ວາມປາໂທ ອາກຑ຺ຒິຍມາໂນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ທກ຺ຂິຓປາໂທປິ ທູຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ, ອາສນ຺ເນເຍວ ປຕິຏ຺ຐເຫຍ຺ຍ, ເອວໍ ສຕິ ປທວິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ໂຫຕິ. ທກ຺ຂິຓປາເທ ປນ ປມາເຓເນວ ອຸທ຺ຘເຕ ວາມປາໂທປິ ປມາເຓເນວ ອຸທ຺ຘຣິຍຕິ, ປມາເຓນ ອຸທ຺ຘໂຕ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ໂຕປິ ປມາເຓເຍວ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ເອວມເນນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓປາທກິຈ຺ຈໍ ວາມປາເທນ ນິຍມິຕໍ, ວາມປາທກິຈ຺ຈໍ ທກ຺ຂິຓປາເທນ ນິຍມິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ນາຕິສີຆນ຺ຕິ ທິວາ ວິຫາຣຠຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ນ ອຕິສີຆໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນາຕິສຓິກນ຺ຕິ ຍຖາ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂອກາສໍ ນ ລຠຕິ, ເອວໍ ນ ອຕິສຓິກໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອທ຺ທຸເວນ ອທ຺ທຸວນ຺ຕິ ຊຓ຺ຓຸເກນ ຊຓ຺ຓຸກໍ, ນ ສຕ຺ຖິໍ ອຸນ຺ນາເມຕີຕິ ຄມ຺ຠີເຣ ອຸທເກ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ອູຣຸໍ ອຸນ຺ນາເມຕິ. ນ ໂອນາເມຕີຕິ ຣຸກ຺ຂສາຂາເຉທນທຓ຺ຑງ຺ກຸສປາໂທ ວິຍ ນ ປຈ຺ຉໂຕ ໂອສກ຺ກາເປຕິ. ນ ສນ຺ນາເມຕີຕິ ໂອພທ຺ຘານາພທ຺ຘຏ຺ຐາເນຫິ ປາທໍ ໂກຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ຖທ຺ຘໍ ກໂຣຕິ. ນ ວິນາເມຕີຕິ ຍນ຺ຕຣູປກໍ ກີຬາເປນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຈາເລຕິ. ອຘຣກາໂຍວາຕິ ເຫຏ຺ຐິມກາໂຍວ ອິຎ຺ຊຕິ, ອຸປຣິມກາໂຍ ນາວາຍ ຐປິຕສຸວຓ຺ຓປຏິມາ ວິຍ ນິຈ຺ຈໂລ ໂຫຕິ. ທູເຣ ຐຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ຐິຕຠາວໍ ວາ ຄມນຠາວໍ ວາ ນ ຊານາຕິ. ກາຍພເລນາຕິ ພາຫາ ຂິປນ຺ໂຕ ສຣີຣໂຕ ເສເທຫິ ມຸຈ຺ຈນ຺ເຕຫິ ນ ກາຍພເລນ ຄຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ພກາເຍເນວາຕິ ຄີວໍ ອປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຣາຫຸໂລວາເທ ວຸຕ຺ຕນາຄາປໂລກິຕວເສເນວ ອປໂລເກຕິ.

ນ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິອາທີສຸ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຄເຓນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ໂລເກຕິ, ນຏ຺ຐໍ ກາກຓິກໍ ວາ ມາສກໍ ວາ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ອໂຘ ໂອໂລເກຕິ, ນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ວິຍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິເປກ຺ຂມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍຸຄມຕ຺ຕນ຺ຕິ ນວວິທຕ຺ຖິມຕ຺ເຕ ຈກ຺ຂູນິ ຐເປຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍຸຄມຕ຺ຕໍ ເປກ຺ຂຕິ ນາມ, ຠຄວາປິ ຍຸເຄ ຍຸຕ຺ໂຕ ສຸທນ຺ຕອາຊານີໂຍ ວິຍ ເອຕ຺ຕກໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໂຕ ຈສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣີຕິ ຍຸຄມຕ຺ຕໂຕ ປຣໍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ນ ຫິ ກຸຏ຺ຏໍ ວາ ກວາຏໍ ວາ ຄຈ຺ໂຉ ວາ ລຕາ ວາ ອາວຣິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ອນາວຣຓຎາຓສ຺ສ ອເນການິ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສານິ ເອກງ຺ຄຓາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ອນ຺ຕຣຆຣນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ມຫາສກຸລຸທາຍິສຸຕ຺ເຕ ອິນ຺ທຂີລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ, ອິຘ ຆຣອຸມ຺ມາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ກາຍນ຺ຕິອາທິ ປກຕິອິຣິຍປເຖເນວ ປວິສຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທລິທ຺ທມນຸສ຺ສານໍ ນີຈຆຣກໍ ປວິສນ຺ເຕປິ ຫິ ຕຖາຄເຕ ຉທນໍ ວາ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ປຖວີ ວາ ໂອຄຈ຺ຉຕິ, ຠຄວາ ປນ ປກຕິຄມເນເນວ ຄຈ຺ຉຕິ. ນາຕິທູເຣຕິ ອຕິທູເຣ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕນ ຫິ ເອກໍ ທ຺ເວ ປທວາເຣ ປິຏ຺ຐິຠາເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ນາຈ຺ຈາສນ຺ເນຕິ ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕນ ເອກໍ ທ຺ເວ ປທວາເຣ ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍສ຺ມິໍ ປທວາເຣ ຐິເຕນ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຣິວຕ຺ຕຕິ.

ປາຓິນາຕິ ກຏິວາຕາພາຘິໂກ ວິຍ ນ ອາສນໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທຕິ. ປກ຺ຂິປຕີຕິ ໂຍ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກີຬນ຺ໂຕ ຐິຕໂກວ ປຕຕິ, ໂຍປິ ໂອຣິມໍ ອງ຺ຄໍ ນິສ຺ສາຍ ນິສິນ຺ໂນ ຆໍສນ຺ໂຕ ຍາວ ປາຣິມງ຺ຄາ ຄຈ຺ຉຕິ, ປາຣິມງ຺ຄໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ນິສິນ຺ໂນ ຕເຖວ ຍາວ ໂອຣິມງ຺ຄາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາສເນ ກາຍໍ ປກ຺ຂິປຕິ ນາມ. ຠຄວາ ປນ ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ອາສນສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ໂອລມ຺ພກໍ ຘາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ ຕູລປິຈຸໍ ຐເປນ຺ໂຕ ວິຍ ສຓິກໍ ນິສີທຕິ. ຫຕ຺ຖກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຕ຺ຕມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ອຸທກພິນ຺ທຸຐປນໍ ມກ຺ຂິກພີຊນິຍາ ປຓ຺ຓຈ຺ເຉທນຜາລນາທິ ຫຕ຺ເຖນ ອສໍຍຕກຣຓໍ. ປາທກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປາເທນ ຠູມິຆໍສນາທິ ອສໍຍຕກຣຓໍ.

ນ ຉມ຺ຠຕີຕິ ນ ຠາຍຕິ. ນ ກມ຺ປຕີຕິ ນ ໂອສີທຕິ. ນ ເວຘຕີຕິ ນ ຈລຕິ. ນ ປຣິຕສ຺ສຕີຕິ ຠຍປຣິຕສ຺ສນາຍປິ ຕຓ຺ຫາປຣິຕສ຺ສນາຍປິ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ຘມ຺ມກຖາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສສຸ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິເຕສຸ ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ວາ ກເຖຕຸໍ, ປຎ຺ຫໍ ວາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ, ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ວາ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ຠຍປຣິຕສ຺ສນາຍ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ‘‘ມນາປາ ນຸ ໂຂ ເມ ຍາຄຸ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ມນາປໍ ອນ຺ຕຣຂຊ຺ຊກ’’ນ຺ຕິ ວາ ຕຓ຺ຫາປຣິຕສ຺ສນາຍ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ວິເວກາວຏ຺ໂຏຕິ ວິເວເກ ນິພ຺ພາເນ ອາວຏ຺ຏມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ. ວິເວກວຕ຺ໂຕຕິປິ ປາໂຐ, ວິເວກວຕ຺ຕຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິເວກວຕ຺ຕໍ ນາມ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທິວາວິຫາເຣ ສມຖວິປສ຺ສນາວເສນ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທນໍ. ເອວໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຫິ ອິຣິຍາປໂຖ ອຸປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

ນ ປຕ຺ຕໍ ອຸນ຺ນາເມຕີຕິອາທີສຸ ເອກຈ຺ໂຈ ປຕ຺ຕມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ອຸທກທານໍ ອາຫຣນ຺ໂຕ ວິຍ ປຕ຺ຕໍ ອຸນ຺ນາເມຕິ, ເອໂກ ປາທປິຏ຺ຐິຍໍ ຐເປນ຺ໂຕ ວິຍ ໂອນາເມຕິ, ເອໂກ ພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອໂກ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຜນ຺ທາເປຕິ, ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ອີສກໍ ນາເມຕ຺ວາ ອຸທກໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກນ຺ຕິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຐມເມວ ປຕ຺ຕປິຏ຺ຐິໍ ນ ໂຘວຕິ. ນາຕິທູເຣຕິ ຍຖາ ນິສິນ຺ນາສນໂຕ ທູເຣ ປຕຕິ, ນ ເອວໍ ຉຑ຺ເຑຕິ. ນາຈ຺ຈາສນ຺ເນຕິ ປາທມູເລເຍວ ນ ຉຑ຺ເຑຕິ. ວິຈ຺ຉຑ຺ຑຍມາໂນຕິ ວິກິຣນ຺ໂຕ, ຍຖາ ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ເຕມຕິ, ນ ເອວໍ ຉຑ຺ເຑຕິ.

ນາຕິໂຖກນ຺ຕິ ຍຖາ ເອກຈ຺ໂຈ ປາປິຈ຺ໂຉ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ມຸຏ຺ຐິມຕ຺ຕເມວ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ເອວໍ. ອຕິພຫຸນ຺ຕິ ຍາປນມຕ຺ຕໂຕ ອຕິເຣກໍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕາຍາຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ມຕ຺ຕາ ນາມ ໂອທນໂຕ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠາໂຄ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ຠຕ຺ເຕ ມນາເປ ຠຕ຺ຕໍ ພຫຸໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ມນາເປ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ພຫຸໍ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຕຖາ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ຈ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນາຕິ ອມນາປຎ຺ຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຐເປຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເມວ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ, ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ຂາທນ຺ໂຕ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ອາໂລປໍ ອຕິນາເມຕິ ນາມ. ສຕ຺ຖາ ເອກນ຺ຕຣິກໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຠຕ຺ຕມ຺ປິ ພ຺ຍຎ຺ຊນມ຺ປິ ເອກໂຕວ ນິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫິ ປຸຖຸຊິວ຺ຫາຍ ທນ຺ຕານໍ ອຸປນີຕໂຠຊນໍ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ທນ຺ເຕຫິ ຜຸຏ຺ຐມຕ຺ຕເມວ ສຓ຺ຫກຣຓີຍປິຏ຺ຐວິເລປນໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ນ ມຸເຂ ອວສິຏ຺ຐາຕິ ໂປກ຺ຂຣປຕ຺ເຕ ປຕິຕອຸທກພິນ຺ທຸ ວິຍ ວິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຣຄລເມວ ຍາຕິ, ຕສ຺ມາ ອວສິຏ຺ຐາ ນ ໂຫຕິ. ຣສປຏິສໍເວທີຕິ ມຘຸຣຕິຕ຺ຕກທຸກາທິຣສໍ ຊານາຕິ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ອນ຺ຕມໂສ ປານີເຍປິ ທິພ຺ໂພຊາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາວ ໂຫຕິ, ເຕນ ເນສໍ ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ຣໂສ ປາກໂຏ ໂຫຕິ, ຣສເຄໂຘ ປນ ນຕ຺ຖິ.

ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕນ຺ຕິ ‘‘ເນວ ທວາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ປນສ຺ສ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ອາຄໂຕຕິ ສພ຺ພາສວສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕເມຕໍ. ຫຕ຺ເຖສຸ ໂຘເຕສູຕິ ສຕ຺ຖາ ກິໍ ກໂຣຕິ? ປຐມໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫຓຏ຺ຐານໍ ໂຘວຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຂຸມຊາລຫຕ຺ຖໍ ເປເສຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວາເຣ ສຎ຺ຈາເຣຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂປກ຺ຂຣປຕ຺ເຕ ປຕິຕອຸທກໍ ວິຍ ວິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ຈ ອນຕ຺ຖິໂກຕິ ຍຖາ ເອກຈ຺ໂຈ ປຕ຺ຕໍ ອາຘາຣເກ ຐເປຕ຺ວາ ປຕ຺ເຕ ອຸທກໍ ນ ປຸຎ຺ຉຕິ, ຣເຊ ປຕນ຺ເຕ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ນ ເອວໍ ກໂຣຕິ. ນ ຈ ອຕິເວລານຸຣກ຺ຂີຕິ ຍຖາ ເອກຈ຺ໂຈ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາຣກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ປຕ຺ເຕ ອຸທກໍ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ຈີວຣໂຠຄນ຺ຕຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ອຸທເຣນ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ເອວໍ ກໂຣຕິ.

ນ ຈ ອນຸໂມທນສ຺ສາຕິ ໂຍ ຫິ ຠຸຕ຺ຕມຕ຺ໂຕວ ທາຣເກສຸ ຠຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ໂຣທນ຺ເຕສຸ ຉາຕຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອນາຄເຕສ຺ເວວ ອນຸໂມທນໍ ອາຣຠຕິ, ຕໂຕ ສພ຺ພກມ຺ມານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ເຈ ອນາຄຕາວ ໂຫນ຺ຕິ, ອຍໍ ກາລໍ ອຕິນາເມຕິ. ໂຍປິ ມນຸສ຺ເສສຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອນຸໂມທນຕ຺ຖາຍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນສຸ ອນຸໂມທນໍ ອກຕ຺ວາວ ‘‘ກຖໍ ຕິສ຺ສ, ກຖໍ ຜຸສ຺ສ, ກຖໍ ສຸມນ, ກຖໍ ຕິສ຺ເສ, ກຖໍ ຜຸສ຺ເສ, ກຖໍ ສຸມເນ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ອໂຣຄາ, ສສ຺ສໍ ສມ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຍໍ ອນຸໂມທນສ຺ສ ກາລໍ ອຕິນາເມຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ປນ ໂອກາສໍ ຎຕ຺ວາ ອາຍາຈິຕກາເລ ກໂຣນ຺ໂຕ ນາຕິນາເມຕິ ນາມ, ສຕ຺ຖາ ຕຖາ ກໂຣຕິ.

ນ ຕໍ ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ກິໍ ຠຕ຺ຕໍ ນາເມຕໍ ອຸຕ຺ຕຓ຺ຑຸລໍ ອຕິກິລິນ຺ນນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ນ ຄຣຫຕິ. ນ ອຎ຺ຎໍ ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ສ຺ວາຕນາຍ ວາ ປຸນທິວສາຍ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີຕິ ຫິ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ຠຕ຺ຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ. ໂຍ ວາ – ‘‘ຍາວ ມາຕຸຄາມານໍ ຠຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຕິ, ຕາວ ອນຸໂມທນໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ອຖ ເມ ອນຸໂມທນາວສາເນ ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ກຠຕ຺ຕໂຕປິ ໂຖກໍ ທສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອນຸໂມທນໍ ວຑ຺ເຒຕິ, ອຍມ຺ປິ ປຏິກງ຺ຂຕິ ນາມ. ສຕ຺ຖາ ນ ເອວໍ ກໂຣຕິ. ນ ຈ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມຕິ ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ປຏິສໍມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ເວເຄນ ອນຸພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ສຕ຺ຖາ ປນ ນ ເອວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຣິສາຍ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕວ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐນ຺ຕິ ໂຍ ຫິ ຍາວ ຫນຸກຏ຺ຐິໂຕ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປາຣຸປຕິ, ຕສ຺ສ ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕິ. ໂຍ ຍາວ ໂຄປ຺ຜກາ ໂອຕາເຣຕ຺ວາວ ປາຣຸປຕິ, ຕສ຺ສ ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ໂຍປິ ອຸຠໂຕ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸທຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຍາຕິ, ຕສ຺ສປິ ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ເອກໍສໍ ກຕ຺ວາ ຖນໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຍາຕິ, ຕສ຺ສປິ ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐໍ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ນ ກໂຣຕິ.

ອລ຺ລີນນ຺ຕິ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ ເສເທນ ຕິນ຺ຕໍ ອລ຺ລີຍຕິ, ນ ເອວໍ ສຕ຺ຖຸ. ອປກຏ຺ຐນ຺ຕິ ຂລິສາຏໂກ ວິຍ ກາຍໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາປິ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ວາໂຕຕິ ເວຣມ຺ຠວາໂຕປິ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຈາເລຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ປາທມຓ຺ຑນານຸໂຍຄນ຺ຕິ ອິຏ຺ຐກາຍ ຆໍສນາທີຫິ ປາທໂສຠານຸໂຍຄໍ. ປກ຺ຂາເລຕ຺ວາຕິ ປາເທເນວ ປາທໍ ໂຘວິຕ຺ວາ. ໂສ ເນວ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍາຕິອາທີນິ ນ ປຸພ຺ເພນິວາສເຈໂຕປຣິຍຎາຓານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ວທຕິ, ອິຣິຍາປຖສນ຺ຕຕໍ ປນ ທິສ຺ວາ ອນຸມາເນນ ວທຕິ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ. ນ ອຸສ຺ສາເທຕີຕິ ກິໍ ມຫາຣຏ຺ຐິກ, ກິໍ ມຫາກຸຏຸມ຺ພິກາຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເຄຫສ຺ສິຕວເສນ ນ ອຸສ຺ສາເທຕິ. ນ ອປສາເທຕີຕິ ‘‘ກິໍ, ອຸປາສກ, ກຖໍ ເຕ ວິຫາຣມຄ຺ໂຄ ຎາໂຕ? ກິໍ ຠເຍນ ນາຄຈ຺ຉສິ? ນ ຫິ ຠິກ຺ຂູ ກິຎ຺ຈິ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ມາ ຠາຍີ’’ຕິ ວາ ‘‘ກິໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ເອວໍ ມຈ຺ຉຣິຍຊີວິຕໍ ນາມາ’’ຕິ ວາ ອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເຄຫສ຺ສິຕເປເມນ ນ ອປສາເທຕິ.

ວິສ຺ສຏ຺ໂຐຕິ ສິນິທ຺ໂຘ ອປລິພຸທ຺ໂຘ. ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ ວິຎ຺ຎາປນີໂຍ ປາກໂຏ, ວິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາເຍວ ເຈສ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ. ມຎ຺ຊູຕິ ມຘຸໂຣ. ສວນີໂຍຕິ ໂສຕສຸໂຂ, ມຘຸຣຕ຺ຕາເຍວ ເຈສ ສວນີໂຍ ໂຫຕິ. ພິນ຺ທູຕິ ສມ຺ປິຓ຺ຑິໂຕ. ອວິສາຣີຕິ ອວິສໂຏ, ພິນ຺ທຸຕ຺ຕາເຍວ ເຈສ ອວິສາຣີ ໂຫຕິ. ຄມ຺ຠີໂຣຕິ ຄມ຺ຠີຣສມຸຏ຺ຐິໂຕ. ນິນ຺ນາທີຕິ ນິນ຺ນາທວາ, ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາເຍວ ເຈສ ນິນ຺ນາທີ ໂຫຕິ. ຍຖາປຣິສນ຺ຕິ ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕມ຺ປິ ເອກາພທ຺ຘປຣິສໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ອງ຺ຄຸລິມຕ຺ຕມ຺ປິ ປຣິສໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ? ໂສ ເອວຣູໂປ ມຘຸຣສ຺ສໂຣ ອກາຣຓາ ມາ ນສ຺ສີຕິ. ອິຕິ ຠຄວໂຕ ໂຆໂສ ປຣິສາຍ ມຕ຺ຖເກເນວ ຈຣຕິ.

ອວໂລກຍມານາຕິ ສິຣສ຺ມິໍ ອຎ຺ຊລິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາວ ປຈ຺ໂຈສກ຺ກິຕ຺ວາ ທສ຺ສນວິຊຫນຏ຺ຐາເນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອວິຊຫິຕຕ຺ຕາຕິ ໂຍ ຫິ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ທິຏ຺ຐສຸຕາທິກໍ ກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອສ ສຠາເວນ ວິຊຫຕິ ນາມ. ໂຍ ປນ ສຸຕຘມ຺ມກຖາຍ ວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ໂຕວ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ນ ວິຊຫຕິ ນາມ, ເອວໍ ອວິຊຫນ຺ຕຠາເວນ ປກ຺ກມນ຺ຕິ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕນ຺ຕິ ຣຊ຺ຊຸຍນ຺ຕວເສນ ຣຕນສຕ຺ຕຸພ຺ເພຘໍ ສຸວຓ຺ຓຄ຺ຆິກໍ ວິຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ອທ຺ທສາມ ຐິຕນ຺ຕິ ສມຸສ຺ສິຕກຎ຺ຈນປພ຺ພຕໍ ວິຍ ຐິຕໍ ອທ຺ທສາມ. ຕໂຕ ຈ ຠິຍ຺ໂຍຕິ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ຄຸເຓ ກເຖຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອວເສເສ ຄຸເຓ ສໍຂິປິຕ຺ວາ ກລາປໍ ວິຍ ສຸຕ຺ຕກພທ຺ຘໍ ວິຍ ຈ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ມຍາ ກຖິຕຄຸເຓຫິ ອກຖິຕາວ ພຫຸຕຣາ. ມຫາປຖວິມຫາສມຸທ຺ທາທໂຍ ວິຍ ຫິ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ອນນ຺ຕາ ອປ຺ປເມຍ຺ຍາ ຄຸຓາ ອາກາສມິວ ວິຕ຺ຖາຣິຕາຕິ.

໓໙໐. ອປ຺ປຏິສໍວິທິໂຕຕິ ອວິຎ຺ຎາຕອາຄມໂນ. ປພ຺ພຊິເຕ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕນ ຫິ ຈີວຣປຣິກມ຺ມາທິສມເຍ ວາ ເອກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຣີຣຠຎ຺ຊນສມເຍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໂຕວ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ປຏິສນ຺ຖາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຊາຍຕິ. ປຸເຣຕຣໍ ປນ ໂອກາເສ ກາຣິເຕ ທິວາຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຕ຺ເຕ ຐາເນ ນິສີທຕິ, ຕໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປສ຺ສນ຺ຕາ ທສ຺ສເນນປິ ປສີທນ຺ຕິ, ປຏິສນ຺ຖາໂຣ ຊາຍຕິ, ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓໍ ວາ ຘມ຺ມກຖາ ວາ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ປຓ຺ຑິຕາ ໂອກາສໍ ກາເຣນ຺ຕິ. ໂສ ຈ ເນສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ, ເຕນສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ. ຊິຓ຺ໂຓ ວຸຑ຺ໂຒຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຄ຺ຄຕຠາວໍ ອກເຖຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ເອວມາຫ? ພຸທ຺ຘາ ນາມ ອນຸທ຺ທຍສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຫລ຺ລກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສີຆໍ ໂອກາສໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ເອວມາຫ.

໓໙໑. ໂອຣມິຍ ໂອກາສມກາສີຕິ ເວເຄນ ອຸຏ຺ຐາຍ ທ຺ວິຘາ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂອກາສມກາສິ.

ເຍ ເມຕິ ເຍ ມຍາ. ນາຣີສມານສວ຺ຫຍາຕິ ນາຣີສມານນາມໍ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ, ເຕນ ອວ຺ຫາຕພ຺ພາຕິ ນາຣີສມານສວ຺ຫຍາ, ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ໂວຫາຣກຸສລຕາຍ ເອວໍ ວທຕິ. ປຫູຕຊິວ຺ໂຫຕິ ປຸຖຸລຊິວ຺ໂຫ. ນິນ຺ນາມເຍຕນ຺ຕິ ນີຫຣ ເອຕໍ.

໓໙໓. ເກວລີຕິ ສກລຄຸຓສມ຺ປນ຺ໂນ.

໓໙໔. ປຈ຺ຈຠາສີຕິ ເອກປ຺ປຫາເຣນ ປຸຈ຺ຉິເຕ ອຏ຺ຐ ປຎ຺ເຫ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ປຕິອຠາສິ. ໂຍ ເວທີຕິ ໂຍ ວິທຕິ ຊານາຕິ, ຍສ຺ສ ປຸພ຺ເພນິວາໂສ ປາກໂຏ. ສຄ຺ຄາປາຍຎ຺ຈ ປສ຺ສຕີຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ ກຖິຕໍ. ຊາຕິກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ອຠິຎ຺ຎາ ໂວສິໂຕຕິ ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ໂວສິໂຕ ໂວສານປ຺ປຕ຺ໂຕ. ມຸນີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຎາຓໂມເນຍ຺ເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ.

ວິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ປຓ຺ຑຣໍ. ມຸຕ຺ຕໍ ຣາເຄຫີຕິ ກິເລສຣາເຄຫິ ມຸຕ຺ຕໍ. ປຫີນຊາຕິມຣໂຓຕິ ຊາຕິກ຺ຂຍປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຫີນຊາຕິໂກ, ຊາຕິປຫາເນເນວ ປຫີນມຣໂຓ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວລີຕິ ຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວລີ ສກລຠາໂວ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ສກລຈຕຸມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຣຄູ ສພ຺ພຘມ຺ມານນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມານໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ປາຣໍ ຄໂຕ, ສພ຺ພຘມ຺ເມ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຣຄູຕິ ວາ ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຣິຎ຺ຎາປາຣຄູ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ, ປຫານປາຣຄູ ສພ຺ພກິເລສານໍ, ຠາວນາປາຣຄູ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຄ຺ຄານໍ, ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປາຣຄູ ນິໂຣຘສ຺ສ, ສມາປຕ຺ຕິປາຣຄູ ສພ຺ພສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຸນ ສພ຺ພຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຠິຎ຺ຎາປາຣຄູ ວຸຕ຺ໂຕຕິ. ພຸທ຺ໂຘ ຕາທີ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຕາທິໂສ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ ປາຣໍ ຄໂຕ ສພ຺ພາກາເຣນ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ພຸທ຺ໂຘຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ກິໍ ປນ ເອຕ຺ຕາວຕາ ສພ຺ເພ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ອາມ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ, ຈິຕ຺ຕໍ ວິສຸທ຺ຘໍ ຊານາຕິ, ມຸຕ຺ຕໍ ຣາເຄຫີຕິ ອິມິນາ ຕາວ ພາຫິຕປາປຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ປຐມປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ປາຣຄູຕິ ອິມິນາ ເວເທຫິ ຄຕຕ຺ຕາ ເວທຄູຕິ ທຸຕິຍປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ປຸພ຺ເພນິວາສນ຺ຕິອາທີຫິ ອິມາສໍ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ວິຊ຺ຊານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ເຕວິຊ຺ໂຊຕິ ຕຕິຍປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ມຸຕ຺ຕໍ ຣາເຄຫິ ສພ຺ພໂສຕິ ອິມິນາວ ນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ປາປຘມ຺ມານໍ ໂສຕ຺ຕິໂຍຕິ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ຊາຕິກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ເສວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈມປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ໂວສິໂຕຕິ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວລີຕິ ຈ ອິເມຫິ ຉຏ຺ຐປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ອຠິຎ຺ຎາ ໂວສິໂຕ ມຸນີຕິ ອິມິນາ ສຕ຺ຕມປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ປາຣຄູ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ, ພຸທ຺ໂຘ ຕາທີ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐມປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ.

໓໙໕. ທານກຖນ຺ຕິອາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ສຸຕ຺ເຕ ວິຕ຺ຖາຣິຕາເນວ. ປຈ຺ຈປາທີຕິ ປຏິປຊ຺ຊິ. ຘມ຺ມສ຺ສານຸຘມ຺ມນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຘມ຺ໂມ ນາມ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ, ອນຸຘມ຺ໂມ ນາມ ເຫຏ຺ຐິມາ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ຕີຓິ ຈ ສາມຎ຺ຎຜລານິ, ຕານິ ປຏິປາຏິຍາ ປຏິລຠີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຈ ມໍ ຘມ຺ມາຘິກຣຓໍ ວິເຫເສສີຕິ ມຎ຺ຈ ຘມ຺ມກາຣຓາ ນ ກິລເມສິ, ນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຖາເປສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ປນ ປເທນ ເທສນາຍ ອຣຫຕ຺ເຕເນວ ກູຏໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.