໕. ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ໂຄ

໑. ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ມຫຕາຕິ ຄຸຓມຫຕ຺ເຕນປິ ມຫຕາ, ສງ຺ຂ຺ຍາມຫຕ຺ເຕນປິ. ໂສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຄຸເຓຫິປິ ມຫາ ອໂຫສິ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິຄຸຓສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ, ສງ຺ຂ຺ຍາຍປິ ມຫາ ປຎ຺ຈສຕສງ຺ຂ຺ຍຕ຺ຕາ. ຠິກ຺ຂູນໍ ສງ຺ເຆນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ, ທິຏ຺ຐິສີລສາມຎ຺ຎສງ຺ຆາຕສງ຺ຂາເຕນ ສມຓຄເຓນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເອກໂຕ. ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫີຕິ ປຎ຺ຈ ມຕ຺ຕາ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ. ມຕ຺ຕາຕິ ປມາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ ປມາຓໍ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ເອວມິຘາປິ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈປມາຓນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຠິກ຺ຂູນໍ ສຕານິ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ. ເຕຫິ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ.

ວີສວສ຺ສສຕິໂກຕິ ວີສາຘິກວສ຺ສສຕິໂກ. ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານນ຺ຕິ ອິຣຸເວທຍຊຸເວທສາມເວທານໍ. ໂອຏ຺ຐປຫຕກຣຓວເສນ ປາຣໍ ຄໂຕຕິ ປາຣຄູ. ສຫ ນິຆຓ຺ຑຸນາ ຈ ເກຏຸເຠນ ຈ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ, ນິຆຓ຺ຑູຕິ ນາມນິຆຓ຺ຏຸຣຸກ຺ຂາທີນໍ ເວວຈນປ຺ປກາສກໍ ສຕ຺ຖໍ. ເກຏຸຠນ຺ຕິ ກິຣິຍາກປ຺ປວິກປ຺ໂປ ກວີນໍ ອຸປກາຣາຍ ສຕ຺ຖໍ. ສຫ ອກ຺ຂຣປ຺ປເຠເທນ ສກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ. ອກ຺ຂຣປ຺ປເຠໂທຕິ ສິກ຺ຂາ ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິ ຈ. ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານນ຺ຕິ ອາຖພ຺ພຓເວທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອິຕິຫ ອາສ ອິຕິຫ ອາສາ’’ຕິ ອີທິສວຈນປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ປຸຣາຓກຖາສງ຺ຂາໂຕ ອິຕິຫາໂສ ປຎ຺ຈໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມາ, ເຕສໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ. ປທຎ຺ຈ ຕທວເສສຎ຺ຈ ພ຺ຍາກຣຓໍ ອຘີຍຕິ ປເວເທຕິ ຈາຕິ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ. ໂລກາຍຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິຕຓ຺ຑວາທສຕ຺ຖໍ. ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ມຫາປຸຣິສານໍ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ລກ຺ຂຓທີປກໍ ທ຺ວາທສສຫສ຺ສຄນ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ສຕ຺ຖໍ, ຍຕ຺ຖ ໂສຬສສຫສ຺ສຄາຖາປຣິມາຓາຍ ພຸທ຺ຘມນ຺ຕາ ນາມ ອເຫສຸໍ, ເຍສໍ ວເສນ ‘‘ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາ ພຸທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອິມິນາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອິມິນາ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ, ອສີຕິມຫາສາວກາ, ພຸທ຺ຘມາຕາ, ພຸທ຺ຘປິຕາ, ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ, ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາຍິກາ, ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ ຎາຍຕິ. ອນວໂຍຕິ ອິເມສຸ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນູໂນ ປຣິປູຣກາຣີ, ອວໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອວໂຍ ນາມ ໂຍ ຕານິ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ຄນ຺ຖໂຕ ຈ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສາເລຍ຺ຍກສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໑.໔໓໙ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕເມວ.

໓໘໔. ອຍໍ ຕາຕາຕິ ອຍໍ ມຫລ຺ລກຕາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ມາຓວໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອວມາຫ. ອປິຈ ເອສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ‘ອຫໍ ພຸທ຺ໂຘ ອຫໍ ພຸທ຺ໂຘ’ຕິ ອຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ພຫູ ຊນາ ວິຈຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ເມ ອນຸສ຺ສວມຕ຺ເຕເນວ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ເອກຈ຺ຈຎ຺ຫິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອປກ຺ກມນມ຺ປິ ຄຣຸ ໂຫຕິ, ອນຕ຺ໂຖປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ມມ ອນ຺ເຕວາສິກໍ ເປເສຕ຺ວາ ‘ພຸທ຺ໂຘ ວາ ໂນ ວາ’ຕິ ຊານິຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ມາຓວໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຕາຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ຠວນ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ຠວໂຕ. ຕຖາ ສນ຺ຕໍເຍວາຕິ ຕຖາ ສໂຕເຍວ. ອິທຎ຺ຫິ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕາຂ຺ຍານຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ຍຖາ ກຖໍ ປນາຫໍ, ໂຠຕິ ເອຕ຺ຖ ກຖໍ ປນາຫໍ, ໂຠ, ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ຊານິສ຺ສາມິ, ຍຖາ ສກ຺ກາ ໂສ ຎາຕຸໍ, ຕຖາ ເມ ອາຈິກ຺ຂາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາຕິ ວາ ນິປາຕມຕ຺ຕເມເວຕໍ. ກຖນ຺ຕິ ອຍໍ ອາກາຣປຸຈ຺ຉາ, ເກນາກາເຣນາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກິຣ ນໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ – ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ, ປຖວິຍໍ ຐິໂຕ ປຖວິໍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ ວິຍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ໂອຠາເສ ຐິໂຕ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ ວິຍ ວທສີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຊານນາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຄຕານິ ໂຂ ຕາຕາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ມນ຺ເຕສູຕິ ເວເທສຸ. ຕຖາຄໂຕ ກິຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ປຏິກຈ຺ເຈວ ສຸທ຺ຘາວາສາ ເທວາ ເວເທສຸ ລກ຺ຂຓານິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ຘມນ຺ຕາ ນາມ ເອເຕ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓເວເສນ ເວເທ ວາເຈນ຺ຕິ ‘‘ຕທນຸສາເຣນ ມເຫສກ຺ຂາ ສຕ຺ຕາ ຕຖາຄຕໍ ຊານິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຕນ ປຸພ຺ເພ ເວເທສຸ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ປນ ຕຖາຄເຕ ອນຸກ຺ກເມນ ອນ຺ຕຣຘາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ເອຕຣຫິ ນຕ຺ຖິ. ມຫາປຸຣິສສ຺ສາຕິ ປຓິຘິສມາທານຎາຓກຣຸຓາທິຄຸຓມຫໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ. ທ຺ເວເຍວ ຄຕິໂຍຕິ ທ຺ເວ ເອວ ນິຏ຺ຐາ. ກາມຎ຺ຈາຍໍ ຄຕິສທ຺ໂທ – ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິມາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຄຕິໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໑໕໓) ຠວເຠເທ ວຕ຺ຕຕິ, ‘‘ຄຕິ ມິຄານໍ ປວນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປຣິ. ໓໓໙) ນິວາສຏ຺ຐາເນ, ‘‘ເອວໍ ອຘິມຕ຺ຕຄຕິມນ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໑໖໑) ປຎ຺ຎາຍ, ‘‘ຄຕິຄຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິສຏຠາເວ, ອິຘ ປນ ນິຏ຺ຐາຍໍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຣາຊາ ໂຫຕິ, ນ ເຕເຫວ ພຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຊາຕິສາມຎ຺ຎໂຕ ປນ ຕານິເຍວ ຕານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ. ສເຈ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕີຕິ ຍທິ ອຄາເຣ ວສຕິ, ຣາຊາ ໂຫຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ຈຕູຫິ ອຈ຺ຉຣິຍຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ຈ ໂລກໍ ຣຎ຺ຊນໂຕ ຣາຊາ. ຈກ຺ກຣຕນໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ຈຕູຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ເກຫິ ວຕ຺ເຕຕິ, ເຕຫິ ຈ ປຣໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ປຣຫິຕາຍ ຈ ອິຣິຍາປຖຈກ຺ການໍ ວຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣາຊາຕິ ສາມຎ຺ຎໍ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຕິ ວິເສສນໍ. ຘມ຺ເມນ ຈຣຕີຕິ ຘມ຺ມິໂກ, ຎາເຍນ ສເມນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ລຠິຕ຺ວາ ຣາຊາ ຊາໂຕຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ປຣຫິຕຘມ຺ມກຣເຓນ ວາ ຘມ຺ມິໂກ, ອຕ຺ຕຫິຕຘມ຺ມກຣເຓນ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຈຕຸຣນ຺ຕາຍ ອິສ຺ສໂຣຕິ ຈາຕຸຣນ຺ໂຕ, ຈຕຸສມຸທ຺ທນ຺ຕາຍ ຈຕຸພ຺ພິຘທີປຠູສິຕາຍ ຈ ປຖວິຍາ ອິສ຺ສໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ໂກປາທິປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພຣາຊາໂນ ວິເຊສີຕິ ວິຊິຕາວີ. ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ຊນປເທ ຖາວຣຠາວໍ ຘຸວຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ຈາເລຕຸໍ, ຊນປໂທ ວາ ຕມ຺ຫິ ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ອນຸສ຺ສຸກ຺ໂກ ສກມ຺ມນິຣໂຕ ອຈໂລ ອສມ຺ປເວຘີຕິ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເສຍ຺ຍຖິທນ຺ຕິ ນິປາໂຕ, ຕສ຺ສ ຕານິ ກຕມານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈກ຺ກຣຕນນ຺ຕິອາທີສຸ ຈກ຺ກຎ຺ຈ ຕໍ ຣຕິຊນນຕ຺ເຖນ ຣຕນຎ຺ຈາຕິ ຈກ຺ກຣຕນໍ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ອິເມສຸ ປນ ຣຕເນສຸ ອຍໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາ ຈກ຺ກຣຕເນນ ອຊິຕໍ ຊິນາຕິ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຕເນຫິ ວິຊິເຕ ຍຖາສຸຂໍ ອນຸວິຈຣຕິ, ປຣິຓາຍກຣຕເນນ ວິຊິຕມນຸຣກ຺ຂຕິ, ເສເສຫິ ອຸປໂຠຄສຸຂມນຸຠວຕິ. ປຐເມນ ຈສ຺ສ ອຸສ຺ສາຫສຕ຺ຕິໂຍໂຄ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຄຫປຕິຣຕເນຫິ ປຠຸສຕ຺ຕິໂຍໂຄ, ປຈ຺ຉິເມນ ມນ຺ຕສຕ຺ຕິໂຍໂຄ ສຸປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ, ອິຕ຺ຖິມຓິຣຕເນຫິ ຕິວິຘສຕ຺ຕິໂຍຄຜລໍ. ໂສ ອິຕ຺ຖິມຓິຣຕເນຫິ ໂຠຄສຸຂມນຸຠວຕິ, ເສເສຫິ ອິສ຺ສຣິຍສຸຂໍ. ວິເສສໂຕ ຈສ຺ສ ປຸຣິມານິ ຕີຓິ ອໂທສກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມຊ຺ຌິມານິ ອໂລຠກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນ, ປຈ຺ຉິມເມກໍ ອໂມຫກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສໍຍຸຕ຺ເຕ ຣຕນສຸຕ຺ຕສ຺ສ (ສໍ. ນິ. ໕.໒໒໒-໒໒໓) ອຸປເທສໂຕ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອປິຈ ພາລປຓ຺ຑິຕສຸຕ຺ເຕປິ (ມ. ນິ. ໓.໒໕໕) ອິເມສໍ ຣຕນານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກເມນ ສທ຺ຘິໍ ວຓ຺ຓນາ ອາຄມິສ຺ສຕິ.

ປໂຣສຫສ຺ສນ຺ຕິ ອຕິເຣກສຫສ຺ສໍ. ສູຣາຕິ ອຠີຣຸກຊາຕິກາ. ວີຣງ຺ຄຣູປາຕິ ເທວປຸຕ຺ຕສທິສກາຍາ, ເອວໍ ຕາວ ເອເກ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ, ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສຠາໂວ – ວີຣາຕິ ອຸຕ຺ຕມສູຣາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວີຣານໍ ອງ຺ຄໍ ວີຣງ຺ຄໍ, ວີຣກາຣຓໍ ວີຣິຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວີຣງ຺ຄໍ ຣູປໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ວີຣງ຺ຄຣູປາ, ວີຣິຍມຍສຣີຣາ ວິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຣເສນປ຺ປມທ຺ທນາຕິ ສເຈ ປຏິມຸຂໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ປຣເສນາ, ຕໍ ມທ຺ທິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຘມ຺ເມນາຕິ ‘‘ປາໂຓ ນ ຫນ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິອາທິນາ ປຎ຺ຈສີລຘມ຺ເມນ.

ອຣຫໍ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉໂທຕິ ເອຕ຺ຖ ຣາຄໂທສໂມຫມານທິຏ຺ຐິອວິຊ຺ຊາທຸຈ຺ຈຣິຕຉທເນຫິ ສຕ຺ຕຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ກິເລສນ຺ຘກາຣໂລເກ ຕໍ ຉທນໍ ວິວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ສມນ຺ຕໂຕ ສຎ຺ຊາຕາໂລໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉໂທ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມນ ປເທນ ປູຊາຣຫຕາ, ທຸຕິເຍນ ຕສ຺ສາ ເຫຕຸ ຍສ຺ມາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ, ຕຕິເຍນ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕເຫຕຸຠູຕາ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉທຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຖ ວາ ວິວຏ຺ໂຏ ຈ ວິຈ຺ຉໂທ ຈາຕິ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉໂທ, ວຏ຺ຏຣຫິໂຕ ຉທນຣຫິໂຕ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ອຣຫໍ ວຏ຺ຏາຠາເວນ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຉທນາຠາເວນາຕິ ເອວໍ ປຸຣິມປທທ຺ວຍສ຺ເສວ ເຫຕຸທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍເວສາຣຊ຺ເຊນ ເຈຕ຺ຖ ປຸຣິມສິທ຺ຘິ, ປຐເມນ ທຸຕິຍສິທ຺ຘິ, ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ເຖຫິ ຕຕິຍສິທ຺ຘິ ໂຫຕິ. ປຸຣິມຎ຺ຈ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ, ທຸຕິຍໍ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸໍ, ຕຕິຍໍ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸໍ ສາເຘຕີຕິປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕ຺ວໍ ມນ຺ຕານໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕາຕິ ອິມິນາສ຺ສ ສູຣຠາວໍ ຊເນຕິ.

໓໘໕. ໂສປິ ຕາຍ ອາຈຣິຍກຖາຍ ລກ຺ຂເຓສຸ ວິຄຕສມ຺ໂມໂຫ ເອໂກຠາສຊາໂຕ ວິຍ ພຸທ຺ຘມນ຺ເຕ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ເອວໍ, ໂຠຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍຖາ, ໂຠ, ມໍ ຕ຺ວໍ ວທສິ, ເອວໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ. ສມນ຺ເນສີຕິ ຄເວສິ, ເອກໍ ທ຺ເວຕິ ວາ ຄຓຍນ຺ໂຕ ສມານຍິ. ອທ຺ທສາ ໂຂຕິ ກຖໍ ອທ຺ທສ? ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ນິສິນ຺ນານໍ ວາ ນິປນ຺ນານໍ ວາ ໂກຈິ ລກ຺ຂຓໍ ປຣິເຍສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຐິຕານໍ ປນ ຈງ຺ກມນ຺ຕານໍ ວາ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ມາ ລກ຺ຂຓປຣິເຍສນຕ຺ຖໍ ອາຄຕໍ ທິສ຺ວາ ພຸທ຺ຘາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ວາ ຈງ຺ກມໍ ວາ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ລກ຺ຂຓທສ຺ສນານຸຣູເປ ອິຣິຍາປເຖ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ອທ຺ທສ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນາຕິ ປາເຍນ, ພຫຸການິ ອທ຺ທສ, ອປ຺ປານິ ນ ອທ຺ທສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ຍານິ ນ ອທ຺ທສ, ເຕສໍ ທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ເວຕິ. ກງ຺ຂຕີຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉຕີຕິ ຕໂຕ ຕໂຕ ຕານິ ວິຈິນນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຉຕິ ນ ສກ຺ໂກຕິ ທຏ຺ຐຸໍ. ນາຘິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ຕາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ສມ຺ປສີທຕີຕິ ຕໂຕ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓລກ຺ຂໂຓ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຠຄວຕິ ປສາທໍ ນາປຊ຺ຊຕິ. ກງ຺ຂາຍ ວາ ທຸພ຺ພລາ ວິມຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ມຊ຺ຌິມາ, ອນຘິມຸຈ຺ຈນຕາຍ ພລວຕີ, ອສມ຺ປສາເທນ ເຕຫິ ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາລຸສ຺ສິຍຠາໂວ. ໂກໂສຫິເຕຕິ ວຕ຺ຖິໂກເສນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ. ວຕ຺ຖຄຸຍ຺ເຫຕິ ອງ຺ຄຊາເຕ. ຠຄວໂຕ ຫິ ວາຣຓສ຺ເສວ ໂກໂສຫິຕວຕ຺ຖຄຸຍ຺ຫໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ປທຸມຄພ຺ຠສມານໍ, ຕໍ ໂສ ວຕ຺ຖປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ, ອນ຺ໂຕມຸຂຄຕາຍ ຈ ຊິວ຺ຫາຍ ປຫູຕຠາວໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ລກ຺ຂເຓສຸ ກງ຺ຂີ ອໂຫສິ ວິຈິກິຈ຺ຉີ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາຕິ ອຖ ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສຈາຫໍ ອິມສ຺ສ ເອຕານິ ທ຺ເວ ລກ຺ຂຓານິ ນ ທສ຺ເສສ຺ສາມິ, ນິກ຺ກງ຺ໂຂ ນ ຠວິສ຺ສຕິ. ເອຕສ຺ສ ກງ຺ຂາຍ ສຕິ ອາຈຣິໂຍປິສ຺ສ ນິກ຺ກງ຺ໂຂ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຖ ມໍ ທສ຺ສນາຍ ນ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ອນາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ນ ໂສສ຺ສຕິ, ຘມ຺ມໍ ອສຸຓນ຺ໂຕ ຕີຓິ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ນ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕິ. ເອຕສ຺ມິໍ ປນ ນິກ຺ກງ຺ເຂ ອາຈຣິໂຍປິສ຺ສ ນິກ຺ກງ຺ໂຂ ມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕິ. ເອຕທຕ຺ຖໍເຍວ ຈ ມຍາ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ. ທສ຺ເສສ຺ສາມິສ຺ສ ຕານິ ລກ຺ຂຓານີ’’ຕິ.

ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣມກາສິ. ກຖໍຣູປໍ? ກິເມຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ? ວຸຕ຺ຕເມຕໍ ນາຄເສນຕ຺ເຖເຣເນວ ມິລິນ຺ທຣຎ຺ຎາ ປຸຏ຺ເຐນ –

ອາຫ ຈ ທຸກ຺ກຣໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຠຄວຕາ ກຕນ຺ຕິ. ກິໍ ມຫາຣາຊາຕິ? ມຫາຊເນນ ຫິຣິກຣໂຓກາສໍ ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຈ ອນ຺ເຕວາສິອຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຈ ພາວຣິຍສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສີນໍ ໂສຬສພ຺ຣາຫ຺ມຓານຎ຺ຈ ເສລສ຺ສ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສີນໍ ຕິສຕມາຓວານຎ຺ຈ ທສ຺ເສສິ, ຠນ຺ເຕຕິ. ນ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວາ ຄຸຍ຺ຫໍ ທສ຺ເສຕິ, ຉາຍໍ ຠຄວາ ທສ຺ເສຕິ, ອິທ຺ຘິຍາ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ນິວາສນນິວຕ຺ຖໍ ກາຍພນ຺ຘນພທ຺ຘໍ ຈີວຣປາຣຸຕໍ ຉາຍາຣູປກມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສສິ ມຫາຣາຊາຕິ. ຉາຍໍ ທິຏ຺ເຐ ສຕິ ທິຏ຺ໂຐເຍວ. ນນຸ, ຠນ຺ເຕຕິ? ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຫທຍຣູປໍ ທິສ຺ວາ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ຫທຍມໍສໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຍ຺ຍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ. ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາຕິ.

ນິນ຺ນາເມຕ຺ວາຕິ ນີຫຣິຕ຺ວາ. ອນຸມສີຕິ ກຖິນສູຈິໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ອນຸມຊ຺ຊິ. ຕຖາ ກຣເຓນ ເຈຕ຺ຖ ມຸທຸຠາໂວ, ກຓ຺ຓໂສຕານຸມສເນນ ທີຆຠາໂວ, ນາສິກໂສຕານຸມສເນນ ຕນຸຠາໂວ, ນລາຏຈ຺ຉາທເນນ ປຸຖຸລຠາໂວ ປກາສິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຸໂຠປິ ກຓ຺ຓໂສຕານີຕິອາທີສຸ ເຈຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘານໍ ກຓ຺ຓໂສເຕສຸ ມລໍ ວາ ຊລ຺ລິກາ ວາ ນຕ຺ຖິ, ໂຘວິຕ຺ວາ ຐປິຕຣຊຕປນາຬິກາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ນາສິກໂສເຕສຸ, ຕານິປິ ຫິ ສຸປຣິກມ຺ມກຕກຎ຺ຈນປນາຬິກາ ວິຍ ຈ ມຓິປນາຬິກາ ວິຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຊິວ຺ຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ກຖິນສູຈິໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ມຸຂປຣິຍນ຺ເຕ ອຸປສໍຫຣນ຺ໂຕ ທກ຺ຂິຓກຓ຺ຓໂສຕໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວາມກຓ຺ຓໂສຕໍ ປເວເສສິ, ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓນາສິກໂສຕໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວາມນາສິກໂສຕໍ ປເວເສສິ, ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ປຸຖຸລຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕວລາຫເກນ ອຑ຺ຒຈນ຺ທໍ ວິຍ ຈ ສຸວຓ຺ຓປຕ຺ຕໍ ວິຍ ຈ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລປຏເລນ ວິຊ຺ຊຸໂຊຕສທິສາຍ ຊິວ຺ຫາຍ ເກວລກປ຺ປໍ ນລາຏມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທສິ.

ຍໍນູນາຫນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ຈິນ຺ເຕສິ? ອຫຎ຺ຫິ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ສມນ຺ເນສິຕ຺ວາ ຄໂຕ ‘‘ທິຏ຺ຐານິ ເຕ, ຕາຕ, ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານີ’’ຕິ ອາຈຣິເຍນ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ‘‘ອາມ, ອາຈຣິຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ. ສເຈ ປນ ມໍ ‘‘ກິຣິຍາກຣຓມສ຺ສ ກີທິສ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ຕໍ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ນ ຊານາມີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ອາຈຣິໂຍ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ‘‘ນນຸ ຕ຺ວໍ ມຍາ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ຊານນຕ຺ຖາຍ ເປສິໂຕ, ກສ຺ມາ ອຊານິຕ຺ວາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ຍນ຺ນູນາຫນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອນຸພນ຺ຘິ. ຠຄວາ ນ຺ຫານຏ຺ຐານໍ ມຸຂໂຘວນຏ຺ຐານໍ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນຏ຺ຐານໍ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທີນໍ ໂອໂຣເຘຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ຐເປຕ຺ວາ ເສສຏ຺ຐາເນສຸ ອນ຺ຕມໂສ ເອກຄນ຺ຘກຸຏິຍມ຺ປິ ໂອກາສມກາສິ.

ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ – ‘‘ອຍໍ ກິຣ ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ມາຓໂວ ອຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ‘ພຸທ຺ໂຘ ວາ ໂນ ວາ’ຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ວີມໍສນ຺ໂຕ ຈຣຕິ, ພຸທ຺ຘວີມໍສໂກ ນາມາຍ’’ນ຺ຕິ ປາກໂຏ ຊາໂຕ. ຍມ຺ຫິ ຍມ຺ຫິ ຐາເນ ພຸທ຺ຘາ ວສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ກິຈ຺ຈານິ ກຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕານິ ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕາເນວ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ອລງ຺ກຕຘມ຺ມາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ທນ຺ຕຂຈິຕໍ ຈິຕ຺ຕພີຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ຠຄວຕິ ອຸຕ຺ຕໂຣປິ ອວິທູເຣ ນິສີທຕິ. ຘມ຺ມສ຺ສວນປຣິໂຍສາເນ ສທ຺ຘາ ມນຸສ຺ສາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ມາຓວມ຺ປິ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕາຕ, ອມ຺ເຫຫິ ຠຄວາ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ຕ຺ວມ຺ປິ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ເຄເຫ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ປຸນທິວເສ ຕຖາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຄາມໍ ປວິສຕິ, ອຸຕ຺ຕໂຣປິ ປທວາເຣ ປທວາເຣ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປທານຸປທິໂກ ອນຸພນ຺ຘຕິ. ກຸລເຄຫໍ ປວິຏ຺ຐກາເລ ທກ຺ຂິໂຓທກຄ຺ຄຫຓໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ. ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ຠູມິຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນກາເລ ມາຓວກສ຺ສ ປາຕຣາສຠຕ຺ຕໍ ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ໂສ ເອກມນ຺ເຕ ນິສິນ຺ໂນ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຐຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈປຣິໂຍສານໍ ອາຄເມນ຺ໂຕ ຄນ຺ຘມຓ຺ຑລມາເຬ ນິສີທຕິ. ຠິກ຺ຂູຫິ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ອາຄມ຺ມ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກາເລ ອາໂຣຈິເຕ ຠຄວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສຕິ, ມາຓໂວປິ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຠຄວາ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ອາຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ຄນ຺ຘກຸຏິປ຺ປມຸເຂ ຐິໂຕ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສຕິ, ມາຓໂວປິ ປວິສຕິ. ຠຄວາ ຂຸທ຺ທກມຎ຺ເຈ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ນິສີທຕິ, ມາຓໂວປິ ອວິທູເຣ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ. ຠຄວາ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ສີໂສກ຺ກມນໍ ທສ຺ເສຕິ, – ‘‘ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ວິຫາຣເວລາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມາຓໂວ ຄນ຺ຘກຸຏິທ຺ວາຣໍ ປິທຫນ຺ໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທຕິ. ມນຸສ຺ສາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາສາ ສມາທິນ຺ນອຸໂປສຖງ຺ຄາ ສຸທ຺ຘຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄາ ມາລາຄນ຺ຘາທິຫຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິສ຺ສາມາຕິ ວິຫາຣໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ຂນ຺ຘາວາຣຏ຺ຐານໍ ວິຍ ໂຫຕິ.

ຠຄວາ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຸພ຺ພຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ມຫາຊນສ຺ສ ອາຄຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ມຫາຊນປຣິວຸໂຕ ຄນ຺ຘມຓ຺ຑລມາຬໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວຣພຸທ຺ຘາສນຄໂຕ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ມາຓໂວປິ ອວິທູເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເຄຫສ຺ສິຕວເສນ ປຣິສໍ ອຸສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ວາ ອປສາເທນ຺ໂຕ ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອຸທາຫຸ ໂນ’’ຕິ ອກ຺ຂຣກ຺ຂຣໍ ປທໍ ປທໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຠຄວາ ຕຖາວິຘໍ ກຖໍ ອກເຖຕ຺ວາວ ກາລໍ ຎຕ຺ວາ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ມາຓໂວ ອິມິນາ ນິຍາເມນ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ມາເສ ເອກໂຕ ວິຈຣິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ກາຍທ຺ວາຣາທີສຸ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ອວກ຺ຂລິຕໍ ນ ອທ຺ທສ. ອນຈ຺ຉຣິຍຎ຺ເຈຕໍ, ຍໍ ພຸທ຺ຘຠູຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ມາຓໂວ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ຍສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕຠູຕສ຺ສ ຉພ຺ພສ຺ສານິ ປຘານຠູມິຍໍ ອມນຸສ຺ສຠູໂຕ ມາໂຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເຄຫສ຺ສິຕວິຕກ຺ກມຕ຺ຕມ຺ປິ ອທິສ຺ວາ ພຸທ຺ຘຠູຕໍ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ –

‘‘ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຠຄວນ຺ຕໍ, ອນຸພນ຺ຘິໍ ປທາປທໍ;

ໂອຕາຣໍ ນາຘິຄຈ຺ຉິສ຺ສໍ, ສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຕີມໂຕ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໔໔໘) –

ອາທິຄາຖາໂຍ ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ຕໂຕ ມາຓໂວ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຕ຺ຕ ມາເສ ອນຸພນ຺ຘມາໂນ ກິຎ຺ຈິ ວຊ຺ຊໍ ນ ປສ຺ສາມິ. ສເຈ ປນາຫໍ ອຎ຺ເຎປິ ສຕ຺ຕ ມາເສ ສຕ຺ຕ ວາ ວສ຺ສານິ ວສ຺ສສຕໍ ວາ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ວາ ອນຸພນ຺ເຘຍ຺ຍໍ, ເນວສ຺ສ ວຊ຺ຊໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ. ອາຈຣິໂຍ ໂຂ ປນສ຺ສ ເມ ມຫລ຺ລໂກ, ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ. ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສຠາວຄຸເຓເນວ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ວຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິ.

ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກຎ຺ຈ ປນ ຄນ຺ຕ຺ວາ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຕາຕ ອຸຕ຺ຕຣ, ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ຕຖາສນ຺ຕໍເຍວ ສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ກິໍ ວເທສິ? ຈກ຺ກວາຬໍ ອຕິສມ຺ພາຘໍ, ຠວຄ຺ຄໍ ອຕິນີຈໍ, ຕສ຺ສ ຫິ, ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ອາກາສໍ ວິຍ ອປຣິຍນ຺ໂຕ ຄຸຓຄໂຓ. ຕຖາສນ຺ຕໍເຍວ, ໂຠ, ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຍຖາທິຏ຺ຐານິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ປຏິປາຏິຍາ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ກິຣິຍສມາຈາຣໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ອຸຕ຺ຕໂຣ ມາຓໂວ…ເປ… ເອທິໂສ ຈ ເອທິໂສ ຈ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຕໂຕ ຈ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ.

໓໘໖. ຕຕ຺ຖ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາໂທຕິ ຍຖາ ຫິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠູມິຍໍ ປາທໍ ຐເປນ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຕລໍ ວາ ປຓ຺ຫິ ວາ ປສ຺ສໍ ວາ ປຐມໍ ຜຸສຕິ, ເວມຊ຺ຌໍ ວາ ປນ ຉິທ຺ທໍ ໂຫຕິ, ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕານມ຺ປິ ອຄ຺ຄຕລາທີສຸ ເອກໂກຏ຺ຐາໂສວ ປຐມໍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ນ ເອວໍ ຕສ຺ສ. ຕສ຺ສ ປນ ສຸວຓ຺ຓປາທຸກຕລໍ ວິຍ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ສກລໍ ປາທຕລໍ ຠູມິໍ ຜຸສຕິ, ຠູມິໂຕ ອຸຏ຺ຐຫຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາໂທ ໂຂ ປນ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ ວທຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ຠຄວໂຕ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາທຕາຍ – ສເຈປິ ຫິ ຠຄວາ ອເນກສຕໂປຣິສໍ ນຣກໍ ອກ຺ກມິສ຺ສາມີຕິ ປາທໍ ນີຫຣຕິ, ຕາວເທວ ນິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ວາຕປູຣິຕໍ ວິຍ ກມ຺ມາຣຠສ຺ຕໍ ອຸນ຺ນມິຕ຺ວາ ປຖວີສມໍ ໂຫຕິ, ອຸນ຺ນຕຏ຺ຐານມ຺ປິ ອນ຺ໂຕ ປວິສຕິ. ທູເຣ ອກ຺ກມິສ຺ສາມີຕິ ອຠິນີຫຣນ຺ຕສ຺ສ ສິເນຣຸປ຺ປມາໂຓປິ ປພ຺ພໂຕ ເສທິຕເວຕ຺ຕງ຺ກຸໂຣ ວິຍ ນມິຕ຺ວາ ປາທສມີປໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ຍຸຄນ຺ຘຣປພ຺ພຕໍ ອກ຺ກມິສ຺ສາມີຕິ ປາເທ ອຠິນີຫຣໂຕ ປພ຺ພໂຕ ນມິຕ຺ວາ ປາທສມີປໍ ອາຄໂຕ, ໂສ ຕໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ທຸຕິຍປາເທນ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ອກ຺ກມິ. ນ ຫິ ຈກ຺ກລກ຺ຂເຓນ ປຕິຏ຺ຐາຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ວິສມໍ ຠວິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຂາຓຸ ວາ ກຓ຺ຑໂກ ວາ ສກ຺ຂຣກຖລາ ວາ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາໂວ ວາ ເຂຬສິງ຺ຆາຓິກາທີນິ ວາ ປຸຣິມຕຣາວ ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຈ ປຖວິໍ ປວິສນ຺ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫິ ສີລເຕເຊນ ປຎ຺ຎາເຕເຊນ ຘມ຺ມເຕເຊນ ທສນ຺ນໍ ປາຣມີນໍ ອານຸຠາເວນ ອຍໍ ມຫາປຖວີ ສມາ ມຸທຸ ປຸປ຺ຜາຠິກິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ຕຖາຄໂຕ ສມໍ ປາທໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ສມໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ສພ຺ພາວນ຺ເຕຫິ ປາທຕເລຫິ ຠູມິໍ ຜຸສຕິ.

ຈກ຺ການີຕິ ທ຺ວີສຸ ປາເທສຸ ທ຺ເວ ຈກ຺ການິ. ເຕສໍ ອຣາ ຈ ເນມິ ຈ ນາຠິ ຈ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕາວ. ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣານີຕິ ອິມິນາ ປນ ອຍໍ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເຕສໍ ກິຣ ຈກ຺ການໍ ປາທຕລສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ນາຠິ ທິສ຺ສຕິ, ນາຠິປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ ວຏ຺ຏເລຂາ ທິສ຺ສຕິ, ນາຠິມຸຂປຣິກ຺ເຂປປຏ຺ໂຏ ທິສ຺ສຕິ, ປນາຬິມຸຂໍ ທິສ຺ສຕິ, ອຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອເຣສຸ ວຏ຺ຏເລຂາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເນມີ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເນມິມຓິກາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິທໍ ຕາວ ປາຬິອາຄຕເມວ.

ສມ຺ພຫຸລວາໂຣ ປນ ອນາຄໂຕ, ໂສ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ – ສຕ຺ຕິ ສິຣິ ວຈ຺ໂຉ ນນ຺ທິ ໂສວຕ຺ຕິໂກ ວຏໍສໂກ ວຑ຺ຒມານກໍ ມຈ຺ຉຍຸຄລໍ ຠທ຺ທປີຐໍ ອງ຺ກຸສໍ ໂຕມໂຣ ປາສາໂທ ໂຕຣຓໍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຂຄ຺ໂຄ ຕາລວຓ຺ຏໍ ໂມຣຫຕ຺ຖໂກ ວາຬພີຊນີ ອຸຓ຺ຫີສໍ ປຕ຺ໂຕ ມຓິ ກຸສຸມທາມໍ ນີລຸປ຺ປລໍ ຣຕ຺ຕຸປ຺ປລໍ ເສຕຸປ຺ປລໍ ປທຸມໍ ປຸຓ຺ຑຣີກໍ ປຸຓ຺ຓຆໂຏ ປຸຓ຺ຓປາຕິ ສມຸທ຺ໂທ ຈກ຺ກວາໂຬ ຫິມວາ ສິເນຣຸ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາທີປາ ທ຺ເວປຣິຕ຺ຕທີປສຫສ຺ສານິ, ອນ຺ຕມໂສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ປຣິສໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ໂພ ຈກ຺ກລກ຺ຂຓສ຺ເສວ ປຣິວາໂຣ.

ອາຍຕປຓ຺ຫີຕິ ທີຆປຓ຺ຫິ, ປຣິປຸຓ຺ຓປຓ຺ຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຫິ ອຎ຺ເຎສໍ ອຄ຺ຄປາໂທ ທີໂຆ ໂຫຕິ, ປຓ຺ຫິມຕ຺ຖເກ ຊງ຺ຆາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ປຓ຺ຫິ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ຐປິຕາ ວິຍ ໂຫຕິ, ນ ເອວໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ຈຕູສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ ອຄ຺ຄປາໂທ ໂຫຕິ, ຕຕິເຍ ໂກຏ຺ຐາເສ ຊງ຺ຆາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ໂກຏ຺ຐາເສ ອາຣຄ຺ເຄນ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຐປິຕາ ວິຍ ຣຕ຺ຕກມ຺ພເລ ເຄຓ຺ຑຸກສທິສາ ປຓ຺ຫິ ໂຫຕິ.

ທີຆງ຺ຄຸລີຕິ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ ກາຈິ ອງ຺ຄຸລິ ທີຆາ ໂຫຕິ, ກາຈິ ຣສ຺ສາ, ນ ເອວໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ມກ຺ກຏສ຺ເສວ ທີຆຫຕ຺ຖປາທງ຺ຄຸລິໂຍ ມູເລ ຖູລາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຄ຺ເຄ ຕນຸກາ ນິຍ຺ຍາສເຕເລນ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວຏ຺ຏິຕຫຣິຕາລວຏ຺ຏິສທິສາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທີຆງ຺ຄຸລີ’’ຕິ.

ມຸທຸຕລຸນຫຕ຺ຖປາໂທຕິ ສປ຺ປິມຓ຺ເຑ ໂອສາເທຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ສຕວາຣວິຫຕກປ຺ປາສປຏລໍ ວິຍ ມຸທູ, ຊາຕມຕ຺ຕກຸມາຣສ຺ສ ວິຍ ຈ ນິຈ຺ຈກາລໍ ຕລຸນາ ຈ ຫຕ຺ຖປາທາ ອສ຺ສາຕິ ມຸທຸຕລຸນຫຕ຺ຖປາໂທ.

ຊາລຫຕ຺ຖປາໂທຕິ ນ ຈມ຺ເມນ ປຏິພທ຺ຘອງ຺ຄຸລນ຺ຕໂຣ. ເອທິໂສ ຫິ ຜຓຫຕ຺ຖໂກ ປຸຣິສໂທເສນ ອຸປຫໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊມ຺ປິ ນ ລຠຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ຈຕສ຺ໂສ ຫຕ຺ຖງ຺ຄຸລິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ປາທງ຺ຄຸລິໂຍ ເອກປ຺ປມາຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕາສໍ ເອກປ຺ປມາຓຕ຺ຕາຍ ຍວລກ຺ຂຓໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຖສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາທາ ກຸສເລນ ວຑ຺ຒກິນາ ໂຍຊິຕຊາລວາຕປານສທິສາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຊາລຫຕ຺ຖປາໂທ’’ຕິ.

ອຸທ຺ຘໍ ປຕິຏ຺ຐິຕໂຄປ຺ຜກຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສງ຺ຂາ ປາທາ ອສ຺ສາຕິ ອຸສ຺ສງ຺ຂປາໂທ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ປິຏ຺ຐິປາເທ ໂຄປ຺ຜກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ເຕສໍ ປາທາ ອາຓິພທ຺ຘາ ວິຍ ຖທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຍຖາສຸຂໍ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ປາທຕລານິ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ໂຄປ຺ຜກາ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຕນສ຺ສ ນາຠິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປຣິມກາໂຍ ນາວາຍ ຐປິຕສຸວຓ຺ຓປຏິມາ ວິຍ ນິຈ຺ຈໂລ ໂຫຕິ, ອໂຘກາໂຍວ ອິຎ຺ຊຕິ. ສຸເຂນ ປາທາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປຸຣໂຕປິ ປຈ຺ຉໂຕປິ ອຸຠຍປສ຺ເສສຸປິ ຐຕ຺ວາ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ປາທຕລານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ຫຕ຺ຖີນໍ ວິຍ ປຈ຺ຉໂຕເຍວ.

ເອຓິຊງ຺ໂຆຕິ ເອຓິມິຄສທິສຊງ຺ໂຆ ມໍສຸສ຺ສເທນ ປຣິປຸຓ຺ຓຊງ຺ໂຆ, ນ ເອກໂຕ ພທ຺ຘປິຓ຺ຑິກມໍໂສ, ສມນ຺ຕໂຕ ສມສຓ຺ຐິເຕນ ມໍເສນ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາຫິ ສຸວຏ຺ຏິຕາຫິ ສາລິຄພ຺ຠສທິສາຫິ ຊງ຺ຆາຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອໂນນມນ຺ໂຕຕິ ອນມນ຺ໂຕ. ເອເຕນສ຺ສ ອຂຸຊ຺ຊອວາມນຠາໂວ ທີປິໂຕ. ອວເສສຊນາ ຫິ ຂຸຊ຺ຊາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ວາມນາ ວາ, ຂຸຊ຺ຊານໍ ອຸປຣິມກາໂຍ ອປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ, ວາມນານໍ ເຫຏ຺ຐິມກາໂຍ. ເຕ ອປຣິປຸຓ຺ຓກາຍຕ຺ຕາ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອໂນນມນ຺ຕາ ຊຓ຺ຓຸການິ ປຣິມຊ຺ຊິຕຸໍ. ຕຖາຄໂຕ ປນ ປຣິປຸຓ຺ຓອຸຠຍກາຍຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກຕິ.

ອຸສຠວາຣຓາທີນໍ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓປທຸມກຓ຺ຓິກສທິເສ ໂກເສ ໂອຫິຕໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວຕ຺ຖຄຸຍ຺ຫໍ ອສ຺ສາຕິ ໂກໂສຫິຕວຕ຺ຖຄຸຍ຺ໂຫ. ວຕ຺ຖຄຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ວຕ຺ເຖນ ຄູຫິຕພ຺ພໍ ອງ຺ຄຊາຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓຕິ ຊາຕິຫິງ຺ຄຸລເກນ ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທີປິທາຐາຍ ຆໍສິຕ຺ວາ ເຄຣຸກປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕຆນສຸວຓ຺ຓຣູປກສທິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນສ຺ສ ຆນສິນິທ຺ຘສຓ຺ຫສຣີຣຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຉວິວຓ຺ຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ກຎ຺ຈນສນ຺ນິຠຕ຺ຕໂຈຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸຣິມສ຺ສ ວາ ເວວຈນເມວ ເອຕໍ.

ຣໂຊຊລ຺ລນ຺ຕິ ຣໂຊ ວາ ມລໍ ວາ. ນ ອຸປລິມ຺ປຕີຕິ ນ ລຄ຺ຄຕິ, ປທຸມປລາສໂຕ ອຸທກພິນ຺ທຸ ວິຍ ວິວຏ຺ຏຕິ. ຫຕ຺ຖໂຘວນປາທໂຘວນາທີນິ ປນ ອຸຕຸຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ເຈວ ທາຍການໍ ປຸຎ຺ຎຜລຕ຺ຖາຍ ຈ ພຸທ຺ຘາ ກໂຣນ຺ຕິ, ວຕ຺ຕສີເສນາປິ ຈ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ. ເສນາສນໍ ປວິສນ຺ເຕນ ຫິ ຠິກ຺ຂຸນາ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ປວິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕເມຕໍ.

ອຸທ຺ຘຄ຺ຄໂລໂມຕິ ອາວຏ຺ຏປຣິໂຍສາເນ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄານິ ຫຸຕ຺ວາ ມຸຂໂສຠໍ ອຸລ຺ໂລກຍມານານິ ວິຍ ຐິຕານິ ໂລມານິ ອສ຺ສາຕິ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄໂລໂມ.

ພ຺ຣຫ຺ມຸຊຸຄຕ຺ໂຕຕິ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວິຍ ອຸຊຸຄຕ຺ໂຕ, ອຸຊຸເມວ ອຸຄ຺ຄຕທີຆສຣີໂຣ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຫິ ສຕ຺ຕາ ຂນ຺ເຘ ກຏິຍໍ ຊາຓູສູຕິ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ນມນ຺ຕິ. ເຕ ກຏິຍໍ ນມນ຺ຕາ ປຈ຺ຉໂຕ ນມນ຺ຕິ, ອິຕເຣສຸ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ປຸຣໂຕ. ທີຆສຣີຣາ ປເນເກ ປສ຺ສວງ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອເກ ມຸຂໍ ອຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຄຓຍນ຺ຕາ ວິຍ ຈຣນ຺ຕິ, ເອເກ ອປ຺ປມໍສໂລຫິຕາ ສູລສທິສາ ໂຫນ຺ຕິ, ປເວຘມານາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຖາຄໂຕ ປນ ອຸຊຸເມວ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ທີຆປ຺ປມາໂຓ ເທວນຄເຣ ອຸສ຺ສິຕສຸວຓ຺ຓໂຕຣຓໍ ວິຍ ໂຫຕິ.

ສຕ຺ຕຸສ຺ສໂທຕິ ທ຺ເວ ຫຕ຺ຖປິຏ຺ຐິໂຍ ທ຺ເວ ປາທປິຏ຺ຐິໂຍ ທ຺ເວ ອໍສກູຏານິ ຂນ຺ໂຘຕິ ອິເມສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ປຣິປຸຓ຺ຓມໍສຸສ຺ສໂທ ອສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສໂທ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ຫຕ຺ຖປາທປິຏ຺ຐີສຸ ນ຺ຫາຣຸຊາລາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ອໍສກູຏຂນ຺ເຘສຸ ອຏ຺ຐິໂກຏິໂຍ, ເຕ ມນຸສ຺ສເປຕາ ວິຍ ຂາຍນ຺ຕິ, ນ ຕຖາຄໂຕ. ຕຖາຄໂຕ ປນ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ປຣິປຸຓ຺ຓມໍສຸສ຺ສທຕ຺ຕາ ນິຄູຬ຺ຫນ຺ຫາຣຸຊາເລຫິ ຫຕ຺ຖປິຏ຺ຐາທີຫິ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຐປິຕສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາລິງ຺ຄສທິເສນ ຂນ຺ເຘນ ສິລາຣູປກໍ ວິຍ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຣູປກໍ ວິຍ ຈ ຂາຍຕິ.

ສີຫສ຺ສ ປຸພ຺ພທ຺ຘໍ ວິຍ ກາໂຍ ອສ຺ສາຕິ ສີຫປຸພ຺ພທ຺ຘກາໂຍ. ສີຫສ຺ສ ຫິ ປຸຣຕ຺ຖິມກາໂຍວ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິມກາໂຍ ອປຣິປຸຓ຺ໂຓ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ສີຫສ຺ສ ປຸພ຺ພທ຺ຘກາໂຍວ ສພ຺ໂພ ກາໂຍ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ. ໂສປິ ສີຫສ຺ເສວ ນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິນຕຸນ຺ນຕາທິວເສນ ທຸສ຺ສຓ຺ຐິຕວິສຓ຺ຐິໂຕ, ທີຆຍຸຕ຺ຕຐາເນ ປນ ທີໂຆ, ຣສ຺ສກິສຖູລອນຸວຏ຺ຏິຕຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ ຕຖາວິໂຘວ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ມນາປິເຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມວິປາເກ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິເຕ ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ທີເຆຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ທີຆານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ຣສ຺ເສຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ຣສ຺ສານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ຖູເລຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ຖູລານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ກິເສຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ກິສານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຍຫິ ອງ຺ເຄຫິ ວຏ຺ເຏຫິ ໂສຠຕິ, ຕານິ ອງ຺ຄານິ ວຏ຺ຏານິ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອິຕິ ນານາຈິຕ຺ເຕນ ປຸຎ຺ຎຈິຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ຕິໂຕ ທສຫິ ປາຣມີຫິ ສຊ຺ຊິໂຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາໂວ, ຕສ຺ສ ໂລເກ ສພ຺ພສິປ຺ປິໂນ ວາ ອິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ວາ ປຏິຣູປກມ຺ປິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ.

ຈິຕນ຺ຕຣໍໂສຕິ ອນ຺ຕຣໍສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂກຏ຺ຏານມນ຺ຕຣໍ, ຕໍ ຈິຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓມສ຺ສາຕິ ຈິຕນ຺ຕຣໍໂສ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ຕໍ ຐານໍ ນິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ທ຺ເວ ປິຏ຺ຐິໂກຏ຺ຏາ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມໍສປຏລໍ ຍາວ ຂນ຺ຘາ ອຸຄ຺ຄມ຺ມ ສມຸສ຺ສິຕສຸວຓ຺ຓຜລກໍ ວິຍ ປິຏ຺ຐິໍ ຉາເທຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ.

ນິຄ຺ໂຣຘປຣິມຓ຺ຑໂລຕິ ນິຄ຺ໂຣໂຘ ວິຍ ປຣິມຓ຺ຑໂລ. ຍຖາ ປຓ຺ຓາສຫຕ຺ຖຕາຍ ວາ ສຕຫຕ຺ຖຕາຍ ວາ ສມກ຺ຂນ຺ຘສາໂຂ ນິຄ຺ໂຣໂຘ ທີຆໂຕປິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕປິ ເອກປ຺ປມາໂຓວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ກາຍໂຕປິ ພ຺ຍາມໂຕປິ ເອກປ຺ປມາໂຓ. ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ ກາໂຍ ວາ ທີໂຆ ໂຫຕິ ພ຺ຍາໂມ ວາ, ນ ເອວໍ ວິສມປ຺ປມາໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວ ‘‘ຍາວຕກ຺ວສ຺ສ ກາໂຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍາວຕໂກ ອສ຺ສາຕິ ຍາວຕກ຺ວສ຺ສ.

ສມວຏ຺ຏກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ສມວຏ຺ຏິຕກ຺ຂນ຺ໂຘ. ຍຖາ ເອເກ ໂກຎ຺ຈາ ວິຍ ພກາ ວິຍ ວຣາຫາ ວິຍ ຈ ທີຆຄລາ ວງ຺ກຄລາ ປຸຖຸລຄລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ກຖນກາເລ ສິຣາຊາລໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ມນ຺ໂທ ສໂຣ ນິກ຺ຂມຕິ, ນ ເອວໍ ຕສ຺ສ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ສຸວຏ຺ຏິຕສຸວຓ຺ຓາລິງ຺ຄສທິໂສ ຂນ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ກຖນກາເລ ສິຣາຊາລໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເມຆສ຺ສ ວິຍ ຄຊ຺ຊໂຕ ສໂຣ ມຫາ ໂຫຕິ.

ຣສຄ຺ຄສຄ຺ຄີຕິ ເອຕ຺ຖ ຣສໍ ຄສນ຺ຕີຕິ ຣສຄ຺ຄສາ, ຣສຫຣຓີນເມຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຕາ ອຄ຺ຄາ ອສ຺ສາຕິ ຣສຄ຺ຄສຄ຺ຄີ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫິ ສຕ຺ຕ ຣສຫຣຓິສຫສ຺ສານິ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄານິ ຫຸຕ຺ວາ ຄີວາຍເມວ ປຏິມຸກ຺ການິ. ຕິລຜລມຕ຺ໂຕປິ ອາຫາໂຣ ຊິວ຺ຫຄ຺ເຄ ຐປິໂຕ ສພ຺ພໍ ກາຍໍ ອນຸຜຣຕິ, ເຕເນວ ມຫາປຘານໍ ປທຫນ຺ຕສ຺ສ ເອກຕຓ຺ຑຸລາທີຫິປິ ກາຬາຍຍູສປສເຕນາປິ ກາຍສ຺ສ ຍາປນໍ ອໂຫສິ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ຕຖາ ອຠາວາ ນ ສກລກາຍໍ ໂອຊາ ຜຣຕິ, ເຕນ ເຕ ພຫ຺ວາພາຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ ອປ຺ປາພາຘຕາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ທຜລສ຺ສ ວເສນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ.

ສີຫສ຺ເສວ ຫນຸ ອສ຺ສາຕິ ສີຫຫນຸ. ຕຕ຺ຖ ສີຫສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຫນຸເມວ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ນ ອຸປຣິມໍ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ສີຫສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມໍ ວິຍ ທ຺ເວປິ ປຣິປຸຓ຺ຓານິ ທ຺ວາທສິຍໍ ປກ຺ຂສ຺ສ ຈນ຺ທສທິສານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ຈຕ຺ຕາລີສທນ຺ໂຕຕິອາທີສຸ ອຸປຣິມຫນຸເກ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ວີສຕິ, ເຫຏ຺ຐິເມ ວີສຕີຕິ ຈຕ຺ຕາລີສ ທນ຺ຕາ ອສ຺ສາຕິ ຈຕ຺ຕາລີສທນ຺ໂຕ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓທນ຺ຕານມ຺ປິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ທນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຈຕ຺ຕາລີສໍ.

ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ເກຈິ ທນ຺ຕາ ອຸຈ຺ຈາ ເກຈິ ນີຈາຕິ ວິສມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ອຍປຏ຺ຏຉິນ຺ນສງ຺ຂປຏລໍ ວິຍ ສມາ.

ອຎ຺ເຎສໍ ກຸມ຺ຠີລານໍ ວິຍ ທນ຺ຕາ ວິຣຬາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຈ຺ຉມໍສາທີນິ ຂາທນ຺ຕານໍ ທນ຺ຕນ຺ຕຣໍ ປູຣຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ກນກລຕາຍ ສມຸສ຺ສາປິຕວຊິຣປນ຺ຕິ ວິຍ ອວິຣຬາ ຕຸລິກາຍ ທສ຺ສິຕປຣິຈ຺ເຉທາ ວິຍ ທນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

ສຸສຸກ຺ກທາໂຐຕິ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ປູຕິທນ຺ຕາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເຕນ ກາຈິ ທາຐາ ກາຬາປິ ວິວຓ຺ຓາປິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາຄໂຕ ສຸສຸກ຺ກທາໂຐ ໂອສຘິຕາຣກມ຺ປິ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ວິໂຣຈມານາຍ ປຠາຍ ສມນ຺ນາຄຕທາໂຐ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸສຸກ຺ກທາໂຐ’’ຕິ.

ປຫູຕຊິວ຺ໂຫຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ຊິວ຺ຫາ ຖູລາປິ ໂຫຕິ ກິສາປິ ຣສ຺ສາປິ ຖທ຺ຘາປິ ວິສມາປິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ມຸທຸ ທີຆາ ປຸຖຸລາ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ. ໂສ ຕໍ ລກ຺ຂຓໍ ປຣິເຍສິຕຸໍ ອາຄຕານໍ ກງ຺ຂາວິໂນທນຕ຺ຖໍ ມຸທຸກຕ຺ຕາ ຕໍ ຊິວ຺ຫໍ ກຖິນສູຈິໍ ວິຍ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຸໂຠ ນາສິກໂສຕານິ ປຣາມສຕິ, ທີຆຕ຺ຕາ ອຸໂຠ ກຓ຺ຓໂສຕານິ ປຣາມສຕິ, ປຸຖຸລຕ຺ຕາ ເກສນ຺ຕປຣິໂຍສານໍ ເກວລມ຺ປິ ນລາຏໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ. ເອວໍ ຕສ຺ສາ ມຸທຸທີຆປຸຖຸລຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ກງ຺ຂໍ ວິໂນເທຕິ. ເອວໍ ຕິລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນໍ ຊິວ຺ຫໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປຫູຕຊິວ຺ໂຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສໂຣຕິ ອຎ຺ເຎ ຉິນ຺ນສ຺ສຣາປິ ຠິນ຺ນສ຺ສຣາປິ ກາກສ຺ສຣາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄໂຕ ປນ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ສຣສທິເສນ ສເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຫິ ປິຕ຺ຕເສມ຺ເຫຫິ ອປລິພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ສໂຣ ວິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ຕຖາຄເຕນາປິ ກຕກມ຺ມໍ ວຕ຺ຖຸໍ ໂສເຘຕິ, ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ນາຠິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ສໂຣ ວິສຸທ຺ໂຘ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕວ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ກຣວິໂກ ວິຍ ຠຓຕີຕິ ກຣວິກຠາຓີ, ມຕ຺ຕກຣວິກຣຸຕມຎ຺ຊຸໂຆໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ກຣວິກຣຸຕສ຺ສ ມຎ຺ຊຸຕາຍ – ກຣວິກສກຸເຓ ກິຣ ມຘຸຣຣສໍ ອມ຺ພປກ຺ກໍ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ປຫຣິຕ຺ວາ ປຄ຺ຆຣິຕໍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ ປກ຺ເຂນ ຕາລໍ ທຕ຺ວາ ວິກູຊມາເນ ຈຕຸປ຺ປທາທີນິ ມຕ຺ຕານິ ວິຍ ລຬິຕຸໍ ອາຣຠນ຺ຕິ. ໂຄຈຣປ຺ປສຸຕາປິ ຈຕຸປ຺ປທາ ມຸຂຄຕານິປິ ຕິຓານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓນ຺ຕິ, ວາຬມິຄາ ຂຸທ຺ທກມິເຄ ອນຸພນ຺ຘມານາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປາທໍ ອນຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອນຸພທ຺ຘມິຄາປິ ມຣຓຠຍໍ ຫິຕ຺ວາປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອາກາເສ ປກ຺ຂນ຺ທປກ຺ຂິໂນປິ ປກ຺ເຂ ປສາເຣຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອຸທເກ ມຈ຺ຉາປິ ກຓ຺ຓປຏລໍ ອປ຺ໂຜເຏນ຺ຕາ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓມານາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເອວໍ ມຎ຺ຊຸຣຸຕາ ກຣວິກາ.

ອສນ຺ຘິມິຕ຺ຕາປິ ຘມ຺ມາໂສກສ຺ສ ເທວີ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພຸທ຺ຘສທ຺ເທນ ສທິໂສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ໂທ’’ຕິ ສງ຺ຆໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຕ຺ຖິ ກຣວິກສກຸຓສ຺ສາຕິ. ກຸຫິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສກຸຓາຕິ? ຫິມວນ຺ເຕຕິ. ສາ ຣາຊານໍ ອາຫ, – ‘‘ເທວ, ກຣວິກສກຸຓໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປຎ຺ຊເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ກຣວິໂກ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ສຸວຓ຺ຓປຎ຺ຊຣໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ປຎ຺ຊໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ກຣວິກສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ‘‘ຣາຊາຓາຍ ອາຄໂຕ ປຎ຺ຊໂຣ, ນ ສກ຺ກາ ອຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິ. ປຎ຺ຊໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຣໂຕວ ອຏ຺ຐາສິ. ກຣວິກໍ ສທ຺ທໍ ກາຣາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ອຖ ຣາຊາ ‘‘ກຖໍ ຠເຓ ອິເມ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ? ຎາຕເກ ທິສ຺ວາ ເທວາຕິ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ອາທາເສຫິ ປຣິກ຺ຂິປາເປສິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນວ ຉາຍໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຎາຕກາ ເມ ອາຄຕາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປກ຺ເຂນ ຕາຬໍ ທຕ຺ວາ ມຎ຺ຊຸສ຺ສເຣນ ມຓິວໍສໍ ຘມມາໂນ ວິຍ ວິຣວິ. ສກລນຄເຣ ມນຸສ຺ສາ ມຕ຺ຕາ ວິຍ ລຬິໍສຸ. ອສນ຺ຘິມິຕ຺ຕາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມສ຺ສ ຕາວ ຕິຣຈ຺ຉານສ຺ສ ເອວໍ ມຘຸໂຣ ສທ຺ໂທ, ກີທິໂສ ນຸ ໂຂ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສິຣິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອໂຫສີ’’ຕິ ປີຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕໍ ປີຕິໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຫິ ຊງ຺ຆສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ເອວໍ ມຘຸໂຣ ກຣວິກສທ຺ໂທ. ຕໂຕ ສຕຠາເຄນ ສຫສ຺ສຠາເຄນ ຈ ມຘຸຣຕໂຣ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສທ຺ໂທ, ໂລເກ ປນ ກຣວິກໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ມຘຸຣຣສ຺ສ ອຠາວໂຕ ‘‘ກຣວິກຠາຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຠິນີລເນຕ຺ໂຕຕິ ນ ສກລນີລເນຕ຺ໂຕວ, ນີລຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປນສ຺ສ ອຸມາປຸປ຺ຜສທິເສນ ອຕິວິສຸທ຺ເຘນ ນີລວຓ຺ເຓນ ສມນ຺ນາຄຕານິ ອກ຺ຂີນິ ໂຫນ຺ຕິ. ປີຕຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜສທິເສນ ປີຕວຓ຺ເຓນ, ໂລຫິຕຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ພນ຺ຘຸຊີວກປຸປ຺ຜສທິເສນ ໂລຫິຕວຓ຺ເຓນ, ເສຕຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ໂອສຘິຕາຣກສທິເສນ ເສຕວຓ຺ເຓນ, ກາຬຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອທ຺ທາຣິຏ຺ຐກສທິເສນ ກາຬວຓ຺ເຓນ ສມນ຺ນາຄຕານິ ສຸວຓ຺ຓວິມາເນ ອຸຄ຺ຆາຏິຕມຓິສີຫປຎ຺ຊຣສທິສານິ ຂາຍນ຺ຕິ.

ໂຄປຂຸໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ປຂຸມນ຺ຕິ ສກລໍ ຈກ຺ຂຸຠຓ຺ຑໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຕໍ ກາຬວຈ຺ຉກສ຺ສ ພຫລຘາຕຸກໍ ໂຫຕິ, ຣຕ຺ຕວຈ຺ຉກສ຺ສ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ, ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕຊາຕຣຕ຺ຕວຈ຺ຉສທິສຈກ຺ຂຸຠຓ຺ໂຑຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ອກ຺ຂິຠຓ຺ຑາ ອປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖິມູສິກກາກາທີນໍ ອກ຺ຂິສທິເສຫິ ວິນິຄ຺ຄເຕຫິ ຄມ຺ຠີເຣຫິປິ ອກ຺ຂີຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ໂຘວິຕ຺ວາ ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐປິຕມຓິຄຸຬິກາ ວິຍ ມຸທຸສິນິທ຺ຘນີລສຸຂຸມປຂຸມາຈິຕານິ ອກ຺ຂີນິ.

ອຸຓ຺ຓາຕິ ອຸຓ຺ຓໂລມໍ. ຠມຸກນ຺ຕເຣຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠມຸການໍ ເວມຊ຺ເຌ ນາສິກມຕ຺ຖເກເຍວ ຊາຕາ. ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ ນລາຏມຊ຺ຌຊາຕາ. ໂອທາຕາຕິ ປຣິສຸທ຺ຘາ ໂອສຘິຕາຣກວຓ຺ຓາ. ມຸທູຕິ ສປ຺ປິມຓ຺ເຑ ໂອສາເທຕ຺ວາ ຐປິຕສຕວາຣວິຫຕກປ຺ປາສປຏລສທິສາ. ຕູລສນ຺ນິຠາຕິ ສິມ຺ພລິຕູລລຕາຕູລສມານາ, ອຍມສ຺ສາ ໂອທາຕຕາຍ ອຸປມາ. ສາ ປເນສາ ໂກຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒິຍມານາ ອຸປຑ຺ຒພາຫຸປ຺ປມາຓາ ໂຫຕິ, ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ທກ຺ຂິຓາວຏ຺ຏວເສນ ອາວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ສຸວຓ຺ຓຜລກມຊ຺ເຌ ຐປິຕຣຊຕປຸປ຺ຜຸຬກາ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓຆຏໂຕ ນິກ຺ຂມມານາ ຂີຣຘາຣາ ວິຍ ອຣຸຓປ຺ປຠາຣຎ຺ຊິເຕ ຄມນຕເລ ໂອສຘິຕາຣກາ ວິຍ ຈ ອຕິມໂນຫຣາຍ ສິຣິຍາ ວິໂຣຈຕິ.

ອຸຓ຺ຫີສສີໂສຕິ ອິທໍ ປຣິປຸຓ຺ຓນລາຏຕຎ຺ເຈວ ປຣິປຸຓ຺ຓສີສຕຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫິ ທກ຺ຂິຓກຓ຺ຓຈູຬິກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມໍສປຏລໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສກລໍ ນລາຏໍ ຉາທຍມານໍ ປູຣຍມານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວາມກຓ຺ຓຈູຬິກາຍ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ, ຣຎ຺ໂຎ ພທ຺ຘອຸຓ຺ຫີສປຏ຺ໂຏ ວິຍ ວິໂຣຈຕິ. ປຈ຺ຉິມຠວິກໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ກິຣ ອິມໍ ລກ຺ຂຓໍ ວິທິຕ຺ວາ ຣາຊູນໍ ອຸຓ຺ຫີສປຏ຺ຏໍ ອກໍສຸ, ອຍໍ ຕາວ ເອໂກ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ເຎ ປນ ຊນາ ອປຣິປຸຓ຺ຓສີສາ ໂຫນ຺ຕິ, ເກຈິ ກປ຺ປສີສາ, ເກຈິ ຜລສີສາ, ເກຈິ ອຏ຺ຐິສີສາ, ເກຈິ ຕຸມ຺ພສີສາ, ເກຈິ ປພ຺ຠາຣສີສາ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ອາຣຄ຺ເຄນ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ວິຍ ສຸປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອຸທກປຸປ຺ຜຸຬສທິສໍ ສີສໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍນ ອຸຓ຺ຫີສເວຐິຕສີໂສ ວິຍາຕິ ອຸຓ຺ຫີສສີໂສ. ທຸຕິຍນເຍນ ອຸຓ຺ຫີສໍ ວິຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຣິມຓ຺ຑລສີໂສຕິ ອຸຓ຺ຫີສສີໂສ.

ອິມານິ ປນ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມສຣິກ຺ຂກໍ ລກ຺ຂຓໍ ລກ຺ຂຓານິສໍສນ຺ຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂກຏ຺ຐາເສ ເອເກກສ຺ມິໍ ລກ຺ຂເຓ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຖິຕານິ ສຸກຖິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວຕາ ລກ຺ຂຓສຸຕ຺ເຕ (ທີ. ນິ. ໓.໒໐໐-໒໐໒) ວຸຕ຺ຕານິ ອິມານິ ກມ຺ມາທີນິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພານິ. ສຸຕ຺ຕວເສນ ວິນິຈ຺ຉິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ ຕສ຺ເສວ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓນາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄເຫຕພ຺ພານິ.

ອິເມຫິ ໂຂ, ໂຠ, ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມຕິ, ໂຠ ອາຈຣິຍ, ອິເມຫິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເທວນຄເຣ ສມຸສ຺ສິຕຣຕນວິຈິຕ຺ຕໍ ສຸວຓ຺ຓໂຕຣຓໍ ວິຍ ໂຍຊນສຕຸພ຺ເພໂຘ ສພ຺ພປາລິຜຸລ຺ໂລ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ ວິຍ ເສລນ຺ຕຣມ຺ຫິ ສຸປຸປ຺ຜິຕສາລຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ຕາຣາຄຓປຏິມຓ຺ຑິຕຄຄນຕລມິວ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ສິຣິວິຠເວນ ໂລກໍ ອາໂລກໍ ກຸຣຸມາໂນ ວິຍ ຈຣຕີຕິ ອິມຕ຺ຖມ຺ປິ ທີເປຕ຺ວາ ກິຣິຍາຈາຣໍ ອາຈິກ຺ຂິຕຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂຂ ປນາຕິອາທິມາຫ.

໓໘໗. ທກ຺ຂິເຓນາຕິ ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ຐຕ຺ວາ ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ວາ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ຄມນໍ ອຠິນີຫຣນ຺ຕານໍ ທກ຺ຂິຓປາໂທວ ປຸຣໂຕ ໂຫຕິ. ສຕຕປາຏິຫາຣິຍໍ ກິເຣຕໍ. ນາຕິທູເຣ ປາທໍ ອຸທ຺ຘຣຕີຕິ ຕໍ ທກ຺ຂິຓປາທໍ ນ ອຕິທູເຣ ຐເປສ຺ສາມີຕິ ອຸທ຺ຘຣຕິ. ອຕິທູຣຎ຺ຫິ ອຠິຫຣິຍມາເນ ທກ຺ຂິຓປາເທນ ວາມປາໂທ ອາກຑ຺ຒິຍມາໂນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ທກ຺ຂິຓປາໂທປິ ທູຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ, ອາສນ຺ເນເຍວ ປຕິຏ຺ຐເຫຍ຺ຍ, ເອວໍ ສຕິ ປທວິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ໂຫຕິ. ທກ຺ຂິຓປາເທ ປນ ປມາເຓເນວ ອຸທ຺ຘເຕ ວາມປາໂທປິ ປມາເຓເນວ ອຸທ຺ຘຣິຍຕິ, ປມາເຓນ ອຸທ຺ຘໂຕ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ໂຕປິ ປມາເຓເຍວ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ເອວມເນນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓປາທກິຈ຺ຈໍ ວາມປາເທນ ນິຍມິຕໍ, ວາມປາທກິຈ຺ຈໍ ທກ຺ຂິຓປາເທນ ນິຍມິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ນາຕິສີຆນ຺ຕິ ທິວາ ວິຫາຣຠຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ນ ອຕິສີຆໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນາຕິສຓິກນ຺ຕິ ຍຖາ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂອກາສໍ ນ ລຠຕິ, ເອວໍ ນ ອຕິສຓິກໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອທ຺ທຸເວນ ອທ຺ທຸວນ຺ຕິ ຊຓ຺ຓຸເກນ ຊຓ຺ຓຸກໍ, ນ ສຕ຺ຖິໍ ອຸນ຺ນາເມຕີຕິ ຄມ຺ຠີເຣ ອຸທເກ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ອູຣຸໍ ອຸນ຺ນາເມຕິ. ນ ໂອນາເມຕີຕິ ຣຸກ຺ຂສາຂາເຉທນທຓ຺ຑງ຺ກຸສປາໂທ ວິຍ ນ ປຈ຺ຉໂຕ ໂອສກ຺ກາເປຕິ. ນ ສນ຺ນາເມຕີຕິ ໂອພທ຺ຘານາພທ຺ຘຏ຺ຐາເນຫິ ປາທໍ ໂກຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ຖທ຺ຘໍ ກໂຣຕິ. ນ ວິນາເມຕີຕິ ຍນ຺ຕຣູປກໍ ກີຬາເປນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຈາເລຕິ. ອຘຣກາໂຍວາຕິ ເຫຏ຺ຐິມກາໂຍວ ອິຎ຺ຊຕິ, ອຸປຣິມກາໂຍ ນາວາຍ ຐປິຕສຸວຓ຺ຓປຏິມາ ວິຍ ນິຈ຺ຈໂລ ໂຫຕິ. ທູເຣ ຐຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ຐິຕຠາວໍ ວາ ຄມນຠາວໍ ວາ ນ ຊານາຕິ. ກາຍພເລນາຕິ ພາຫາ ຂິປນ຺ໂຕ ສຣີຣໂຕ ເສເທຫິ ມຸຈ຺ຈນ຺ເຕຫິ ນ ກາຍພເລນ ຄຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ພກາເຍເນວາຕິ ຄີວໍ ອປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຣາຫຸໂລວາເທ ວຸຕ຺ຕນາຄາປໂລກິຕວເສເນວ ອປໂລເກຕິ.

ນ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິອາທີສຸ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຄເຓນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ໂລເກຕິ, ນຏ຺ຐໍ ກາກຓິກໍ ວາ ມາສກໍ ວາ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ວິຍ ນ ອໂຘ ໂອໂລເກຕິ, ນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ວິຍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິເປກ຺ຂມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍຸຄມຕ຺ຕນ຺ຕິ ນວວິທຕ຺ຖິມຕ຺ເຕ ຈກ຺ຂູນິ ຐເປຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍຸຄມຕ຺ຕໍ ເປກ຺ຂຕິ ນາມ, ຠຄວາປິ ຍຸເຄ ຍຸຕ຺ໂຕ ສຸທນ຺ຕອາຊານີໂຍ ວິຍ ເອຕ຺ຕກໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໂຕ ຈສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣີຕິ ຍຸຄມຕ຺ຕໂຕ ປຣໍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ນ ຫິ ກຸຏ຺ຏໍ ວາ ກວາຏໍ ວາ ຄຈ຺ໂຉ ວາ ລຕາ ວາ ອາວຣິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ອນາວຣຓຎາຓສ຺ສ ອເນການິ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສານິ ເອກງ຺ຄຓາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ອນ຺ຕຣຆຣນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ມຫາສກຸລຸທາຍິສຸຕ຺ເຕ ອິນ຺ທຂີລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ, ອິຘ ຆຣອຸມ຺ມາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ກາຍນ຺ຕິອາທິ ປກຕິອິຣິຍປເຖເນວ ປວິສຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທລິທ຺ທມນຸສ຺ສານໍ ນີຈຆຣກໍ ປວິສນ຺ເຕປິ ຫິ ຕຖາຄເຕ ຉທນໍ ວາ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ປຖວີ ວາ ໂອຄຈ຺ຉຕິ, ຠຄວາ ປນ ປກຕິຄມເນເນວ ຄຈ຺ຉຕິ. ນາຕິທູເຣຕິ ອຕິທູເຣ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕນ ຫິ ເອກໍ ທ຺ເວ ປທວາເຣ ປິຏ຺ຐິຠາເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ນາຈ຺ຈາສນ຺ເນຕິ ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕນ ເອກໍ ທ຺ເວ ປທວາເຣ ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍສ຺ມິໍ ປທວາເຣ ຐິເຕນ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຣິວຕ຺ຕຕິ.

ປາຓິນາຕິ ກຏິວາຕາພາຘິໂກ ວິຍ ນ ອາສນໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທຕິ. ປກ຺ຂິປຕີຕິ ໂຍ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກີຬນ຺ໂຕ ຐິຕໂກວ ປຕຕິ, ໂຍປິ ໂອຣິມໍ ອງ຺ຄໍ ນິສ຺ສາຍ ນິສິນ຺ໂນ ຆໍສນ຺ໂຕ ຍາວ ປາຣິມງ຺ຄາ ຄຈ຺ຉຕິ, ປາຣິມງ຺ຄໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ນິສິນ຺ໂນ ຕເຖວ ຍາວ ໂອຣິມງ຺ຄາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາສເນ ກາຍໍ ປກ຺ຂິປຕິ ນາມ. ຠຄວາ ປນ ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ອາສນສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ໂອລມ຺ພກໍ ຘາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ ຕູລປິຈຸໍ ຐເປນ຺ໂຕ ວິຍ ສຓິກໍ ນິສີທຕິ. ຫຕ຺ຖກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຕ຺ຕມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ອຸທກພິນ຺ທຸຐປນໍ ມກ຺ຂິກພີຊນິຍາ ປຓ຺ຓຈ຺ເຉທນຜາລນາທິ ຫຕ຺ເຖນ ອສໍຍຕກຣຓໍ. ປາທກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປາເທນ ຠູມິຆໍສນາທິ ອສໍຍຕກຣຓໍ.

ນ ຉມ຺ຠຕີຕິ ນ ຠາຍຕິ. ນ ກມ຺ປຕີຕິ ນ ໂອສີທຕິ. ນ ເວຘຕີຕິ ນ ຈລຕິ. ນ ປຣິຕສ຺ສຕີຕິ ຠຍປຣິຕສ຺ສນາຍປິ ຕຓ຺ຫາປຣິຕສ຺ສນາຍປິ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ຘມ຺ມກຖາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສສຸ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິເຕສຸ ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ວາ ກເຖຕຸໍ, ປຎ຺ຫໍ ວາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ, ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ວາ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ຠຍປຣິຕສ຺ສນາຍ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ‘‘ມນາປາ ນຸ ໂຂ ເມ ຍາຄຸ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ມນາປໍ ອນ຺ຕຣຂຊ຺ຊກ’’ນ຺ຕິ ວາ ຕຓ຺ຫາປຣິຕສ຺ສນາຍ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ວິເວກາວຏ຺ໂຏຕິ ວິເວເກ ນິພ຺ພາເນ ອາວຏ຺ຏມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ. ວິເວກວຕ຺ໂຕຕິປິ ປາໂຐ, ວິເວກວຕ຺ຕຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິເວກວຕ຺ຕໍ ນາມ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທິວາວິຫາເຣ ສມຖວິປສ຺ສນາວເສນ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທນໍ. ເອວໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຫິ ອິຣິຍາປໂຖ ອຸປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

ນ ປຕ຺ຕໍ ອຸນ຺ນາເມຕີຕິອາທີສຸ ເອກຈ຺ໂຈ ປຕ຺ຕມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ອຸທກທານໍ ອາຫຣນ຺ໂຕ ວິຍ ປຕ຺ຕໍ ອຸນ຺ນາເມຕິ, ເອໂກ ປາທປິຏ຺ຐິຍໍ ຐເປນ຺ໂຕ ວິຍ ໂອນາເມຕິ, ເອໂກ ພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອໂກ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຜນ຺ທາເປຕິ, ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ອີສກໍ ນາເມຕ຺ວາ ອຸທກໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກນ຺ຕິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຐມເມວ ປຕ຺ຕປິຏ຺ຐິໍ ນ ໂຘວຕິ. ນາຕິທູເຣຕິ ຍຖາ ນິສິນ຺ນາສນໂຕ ທູເຣ ປຕຕິ, ນ ເອວໍ ຉຑ຺ເຑຕິ. ນາຈ຺ຈາສນ຺ເນຕິ ປາທມູເລເຍວ ນ ຉຑ຺ເຑຕິ. ວິຈ຺ຉຑ຺ຑຍມາໂນຕິ ວິກິຣນ຺ໂຕ, ຍຖາ ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ເຕມຕິ, ນ ເອວໍ ຉຑ຺ເຑຕິ.

ນາຕິໂຖກນ຺ຕິ ຍຖາ ເອກຈ຺ໂຈ ປາປິຈ຺ໂຉ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ມຸຏ຺ຐິມຕ຺ຕເມວ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ເອວໍ. ອຕິພຫຸນ຺ຕິ ຍາປນມຕ຺ຕໂຕ ອຕິເຣກໍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕາຍາຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ມຕ຺ຕາ ນາມ ໂອທນໂຕ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠາໂຄ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ຠຕ຺ເຕ ມນາເປ ຠຕ຺ຕໍ ພຫຸໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ມນາເປ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ພຫຸໍ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຕຖາ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ຈ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນາຕິ ອມນາປຎ຺ຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຐເປຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເມວ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ, ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ຂາທນ຺ໂຕ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ອາໂລປໍ ອຕິນາເມຕິ ນາມ. ສຕ຺ຖາ ເອກນ຺ຕຣິກໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຠຕ຺ຕມ຺ປິ ພ຺ຍຎ຺ຊນມ຺ປິ ເອກໂຕວ ນິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫິ ປຸຖຸຊິວ຺ຫາຍ ທນ຺ຕານໍ ອຸປນີຕໂຠຊນໍ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ທນ຺ເຕຫິ ຜຸຏ຺ຐມຕ຺ຕເມວ ສຓ຺ຫກຣຓີຍປິຏ຺ຐວິເລປນໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ນ ມຸເຂ ອວສິຏ຺ຐາຕິ ໂປກ຺ຂຣປຕ຺ເຕ ປຕິຕອຸທກພິນ຺ທຸ ວິຍ ວິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຣຄລເມວ ຍາຕິ, ຕສ຺ມາ ອວສິຏ຺ຐາ ນ ໂຫຕິ. ຣສປຏິສໍເວທີຕິ ມຘຸຣຕິຕ຺ຕກທຸກາທິຣສໍ ຊານາຕິ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ອນ຺ຕມໂສ ປານີເຍປິ ທິພ຺ໂພຊາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາວ ໂຫຕິ, ເຕນ ເນສໍ ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ຣໂສ ປາກໂຏ ໂຫຕິ, ຣສເຄໂຘ ປນ ນຕ຺ຖິ.

ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕນ຺ຕິ ‘‘ເນວ ທວາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ປນສ຺ສ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ອາຄໂຕຕິ ສພ຺ພາສວສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕເມຕໍ. ຫຕ຺ເຖສຸ ໂຘເຕສູຕິ ສຕ຺ຖາ ກິໍ ກໂຣຕິ? ປຐມໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫຓຏ຺ຐານໍ ໂຘວຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຂຸມຊາລຫຕ຺ຖໍ ເປເສຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວາເຣ ສຎ຺ຈາເຣຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂປກ຺ຂຣປຕ຺ເຕ ປຕິຕອຸທກໍ ວິຍ ວິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ຈ ອນຕ຺ຖິໂກຕິ ຍຖາ ເອກຈ຺ໂຈ ປຕ຺ຕໍ ອາຘາຣເກ ຐເປຕ຺ວາ ປຕ຺ເຕ ອຸທກໍ ນ ປຸຎ຺ຉຕິ, ຣເຊ ປຕນ຺ເຕ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ນ ເອວໍ ກໂຣຕິ. ນ ຈ ອຕິເວລານຸຣກ຺ຂີຕິ ຍຖາ ເອກຈ຺ໂຈ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາຣກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ປຕ຺ເຕ ອຸທກໍ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ຈີວຣໂຠຄນ຺ຕຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ອຸທເຣນ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ເອວໍ ກໂຣຕິ.

ນ ຈ ອນຸໂມທນສ຺ສາຕິ ໂຍ ຫິ ຠຸຕ຺ຕມຕ຺ໂຕວ ທາຣເກສຸ ຠຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ໂຣທນ຺ເຕສຸ ຉາຕຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອນາຄເຕສ຺ເວວ ອນຸໂມທນໍ ອາຣຠຕິ, ຕໂຕ ສພ຺ພກມ຺ມານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ເຈ ອນາຄຕາວ ໂຫນ຺ຕິ, ອຍໍ ກາລໍ ອຕິນາເມຕິ. ໂຍປິ ມນຸສ຺ເສສຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອນຸໂມທນຕ຺ຖາຍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນສຸ ອນຸໂມທນໍ ອກຕ຺ວາວ ‘‘ກຖໍ ຕິສ຺ສ, ກຖໍ ຜຸສ຺ສ, ກຖໍ ສຸມນ, ກຖໍ ຕິສ຺ເສ, ກຖໍ ຜຸສ຺ເສ, ກຖໍ ສຸມເນ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ອໂຣຄາ, ສສ຺ສໍ ສມ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຍໍ ອນຸໂມທນສ຺ສ ກາລໍ ອຕິນາເມຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ປນ ໂອກາສໍ ຎຕ຺ວາ ອາຍາຈິຕກາເລ ກໂຣນ຺ໂຕ ນາຕິນາເມຕິ ນາມ, ສຕ຺ຖາ ຕຖາ ກໂຣຕິ.

ນ ຕໍ ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ກິໍ ຠຕ຺ຕໍ ນາເມຕໍ ອຸຕ຺ຕຓ຺ຑຸລໍ ອຕິກິລິນ຺ນນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ນ ຄຣຫຕິ. ນ ອຎ຺ຎໍ ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ສ຺ວາຕນາຍ ວາ ປຸນທິວສາຍ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີຕິ ຫິ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ຠຕ຺ຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ. ໂຍ ວາ – ‘‘ຍາວ ມາຕຸຄາມານໍ ຠຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຕິ, ຕາວ ອນຸໂມທນໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ອຖ ເມ ອນຸໂມທນາວສາເນ ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ກຠຕ຺ຕໂຕປິ ໂຖກໍ ທສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອນຸໂມທນໍ ວຑ຺ເຒຕິ, ອຍມ຺ປິ ປຏິກງ຺ຂຕິ ນາມ. ສຕ຺ຖາ ນ ເອວໍ ກໂຣຕິ. ນ ຈ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມຕິ ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ປຏິສໍມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ເວເຄນ ອນຸພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ສຕ຺ຖາ ປນ ນ ເອວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຣິສາຍ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕວ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐນ຺ຕິ ໂຍ ຫິ ຍາວ ຫນຸກຏ຺ຐິໂຕ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປາຣຸປຕິ, ຕສ຺ສ ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕິ. ໂຍ ຍາວ ໂຄປ຺ຜກາ ໂອຕາເຣຕ຺ວາວ ປາຣຸປຕິ, ຕສ຺ສ ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ໂຍປິ ອຸຠໂຕ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸທຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຍາຕິ, ຕສ຺ສປິ ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ເອກໍສໍ ກຕ຺ວາ ຖນໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຍາຕິ, ຕສ຺ສປິ ອຈ຺ຈຸກ຺ກຏ຺ຐໍ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ນ ກໂຣຕິ.

ອລ຺ລີນນ຺ຕິ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ ເສເທນ ຕິນ຺ຕໍ ອລ຺ລີຍຕິ, ນ ເອວໍ ສຕ຺ຖຸ. ອປກຏ຺ຐນ຺ຕິ ຂລິສາຏໂກ ວິຍ ກາຍໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາປິ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ວາໂຕຕິ ເວຣມ຺ຠວາໂຕປິ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຈາເລຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ປາທມຓ຺ຑນານຸໂຍຄນ຺ຕິ ອິຏ຺ຐກາຍ ຆໍສນາທີຫິ ປາທໂສຠານຸໂຍຄໍ. ປກ຺ຂາເລຕ຺ວາຕິ ປາເທເນວ ປາທໍ ໂຘວິຕ຺ວາ. ໂສ ເນວ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍາຕິອາທີນິ ນ ປຸພ຺ເພນິວາສເຈໂຕປຣິຍຎາຓານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ວທຕິ, ອິຣິຍາປຖສນ຺ຕຕໍ ປນ ທິສ຺ວາ ອນຸມາເນນ ວທຕິ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ. ນ ອຸສ຺ສາເທຕີຕິ ກິໍ ມຫາຣຏ຺ຐິກ, ກິໍ ມຫາກຸຏຸມ຺ພິກາຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເຄຫສ຺ສິຕວເສນ ນ ອຸສ຺ສາເທຕິ. ນ ອປສາເທຕີຕິ ‘‘ກິໍ, ອຸປາສກ, ກຖໍ ເຕ ວິຫາຣມຄ຺ໂຄ ຎາໂຕ? ກິໍ ຠເຍນ ນາຄຈ຺ຉສິ? ນ ຫິ ຠິກ຺ຂູ ກິຎ຺ຈິ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ມາ ຠາຍີ’’ຕິ ວາ ‘‘ກິໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ເອວໍ ມຈ຺ຉຣິຍຊີວິຕໍ ນາມາ’’ຕິ ວາ ອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເຄຫສ຺ສິຕເປເມນ ນ ອປສາເທຕິ.

ວິສ຺ສຏ຺ໂຐຕິ ສິນິທ຺ໂຘ ອປລິພຸທ຺ໂຘ. ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ ວິຎ຺ຎາປນີໂຍ ປາກໂຏ, ວິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາເຍວ ເຈສ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ. ມຎ຺ຊູຕິ ມຘຸໂຣ. ສວນີໂຍຕິ ໂສຕສຸໂຂ, ມຘຸຣຕ຺ຕາເຍວ ເຈສ ສວນີໂຍ ໂຫຕິ. ພິນ຺ທູຕິ ສມ຺ປິຓ຺ຑິໂຕ. ອວິສາຣີຕິ ອວິສໂຏ, ພິນ຺ທຸຕ຺ຕາເຍວ ເຈສ ອວິສາຣີ ໂຫຕິ. ຄມ຺ຠີໂຣຕິ ຄມ຺ຠີຣສມຸຏ຺ຐິໂຕ. ນິນ຺ນາທີຕິ ນິນ຺ນາທວາ, ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາເຍວ ເຈສ ນິນ຺ນາທີ ໂຫຕິ. ຍຖາປຣິສນ຺ຕິ ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕມ຺ປິ ເອກາພທ຺ຘປຣິສໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ອງ຺ຄຸລິມຕ຺ຕມ຺ປິ ປຣິສໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ? ໂສ ເອວຣູໂປ ມຘຸຣສ຺ສໂຣ ອກາຣຓາ ມາ ນສ຺ສີຕິ. ອິຕິ ຠຄວໂຕ ໂຆໂສ ປຣິສາຍ ມຕ຺ຖເກເນວ ຈຣຕິ.

ອວໂລກຍມານາຕິ ສິຣສ຺ມິໍ ອຎ຺ຊລິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາວ ປຈ຺ໂຈສກ຺ກິຕ຺ວາ ທສ຺ສນວິຊຫນຏ຺ຐາເນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອວິຊຫິຕຕ຺ຕາຕິ ໂຍ ຫິ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ທິຏ຺ຐສຸຕາທິກໍ ກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອສ ສຠາເວນ ວິຊຫຕິ ນາມ. ໂຍ ປນ ສຸຕຘມ຺ມກຖາຍ ວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ໂຕວ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ນ ວິຊຫຕິ ນາມ, ເອວໍ ອວິຊຫນ຺ຕຠາເວນ ປກ຺ກມນ຺ຕິ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕນ຺ຕິ ຣຊ຺ຊຸຍນ຺ຕວເສນ ຣຕນສຕ຺ຕຸພ຺ເພຘໍ ສຸວຓ຺ຓຄ຺ຆິກໍ ວິຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ອທ຺ທສາມ ຐິຕນ຺ຕິ ສມຸສ຺ສິຕກຎ຺ຈນປພ຺ພຕໍ ວິຍ ຐິຕໍ ອທ຺ທສາມ. ຕໂຕ ຈ ຠິຍ຺ໂຍຕິ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ຄຸເຓ ກເຖຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອວເສເສ ຄຸເຓ ສໍຂິປິຕ຺ວາ ກລາປໍ ວິຍ ສຸຕ຺ຕກພທ຺ຘໍ ວິຍ ຈ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ມຍາ ກຖິຕຄຸເຓຫິ ອກຖິຕາວ ພຫຸຕຣາ. ມຫາປຖວິມຫາສມຸທ຺ທາທໂຍ ວິຍ ຫິ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ອນນ຺ຕາ ອປ຺ປເມຍ຺ຍາ ຄຸຓາ ອາກາສມິວ ວິຕ຺ຖາຣິຕາຕິ.

໓໙໐. ອປ຺ປຏິສໍວິທິໂຕຕິ ອວິຎ຺ຎາຕອາຄມໂນ. ປພ຺ພຊິເຕ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕນ ຫິ ຈີວຣປຣິກມ຺ມາທິສມເຍ ວາ ເອກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຣີຣຠຎ຺ຊນສມເຍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໂຕວ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ປຏິສນ຺ຖາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຊາຍຕິ. ປຸເຣຕຣໍ ປນ ໂອກາເສ ກາຣິເຕ ທິວາຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຕ຺ເຕ ຐາເນ ນິສີທຕິ, ຕໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປສ຺ສນ຺ຕາ ທສ຺ສເນນປິ ປສີທນ຺ຕິ, ປຏິສນ຺ຖາໂຣ ຊາຍຕິ, ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓໍ ວາ ຘມ຺ມກຖາ ວາ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ປຓ຺ຑິຕາ ໂອກາສໍ ກາເຣນ຺ຕິ. ໂສ ຈ ເນສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ, ເຕນສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ. ຊິຓ຺ໂຓ ວຸຑ຺ໂຒຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຄ຺ຄຕຠາວໍ ອກເຖຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ເອວມາຫ? ພຸທ຺ຘາ ນາມ ອນຸທ຺ທຍສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຫລ຺ລກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສີຆໍ ໂອກາສໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ເອວມາຫ.

໓໙໑. ໂອຣມິຍ ໂອກາສມກາສີຕິ ເວເຄນ ອຸຏ຺ຐາຍ ທ຺ວິຘາ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂອກາສມກາສິ.

ເຍ ເມຕິ ເຍ ມຍາ. ນາຣີສມານສວ຺ຫຍາຕິ ນາຣີສມານນາມໍ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ, ເຕນ ອວ຺ຫາຕພ຺ພາຕິ ນາຣີສມານສວ຺ຫຍາ, ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ໂວຫາຣກຸສລຕາຍ ເອວໍ ວທຕິ. ປຫູຕຊິວ຺ໂຫຕິ ປຸຖຸລຊິວ຺ໂຫ. ນິນ຺ນາມເຍຕນ຺ຕິ ນີຫຣ ເອຕໍ.

໓໙໓. ເກວລີຕິ ສກລຄຸຓສມ຺ປນ຺ໂນ.

໓໙໔. ປຈ຺ຈຠາສີຕິ ເອກປ຺ປຫາເຣນ ປຸຈ຺ຉິເຕ ອຏ຺ຐ ປຎ຺ເຫ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ປຕິອຠາສິ. ໂຍ ເວທີຕິ ໂຍ ວິທຕິ ຊານາຕິ, ຍສ຺ສ ປຸພ຺ເພນິວາໂສ ປາກໂຏ. ສຄ຺ຄາປາຍຎ຺ຈ ປສ຺ສຕີຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ ກຖິຕໍ. ຊາຕິກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ອຠິຎ຺ຎາ ໂວສິໂຕຕິ ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ໂວສິໂຕ ໂວສານປ຺ປຕ຺ໂຕ. ມຸນີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຎາຓໂມເນຍ຺ເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ.

ວິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ປຓ຺ຑຣໍ. ມຸຕ຺ຕໍ ຣາເຄຫີຕິ ກິເລສຣາເຄຫິ ມຸຕ຺ຕໍ. ປຫີນຊາຕິມຣໂຓຕິ ຊາຕິກ຺ຂຍປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຫີນຊາຕິໂກ, ຊາຕິປຫາເນເນວ ປຫີນມຣໂຓ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວລີຕິ ຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວລີ ສກລຠາໂວ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ສກລຈຕຸມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຣຄູ ສພ຺ພຘມ຺ມານນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມານໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ປາຣໍ ຄໂຕ, ສພ຺ພຘມ຺ເມ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຣຄູຕິ ວາ ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຣິຎ຺ຎາປາຣຄູ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ, ປຫານປາຣຄູ ສພ຺ພກິເລສານໍ, ຠາວນາປາຣຄູ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຄ຺ຄານໍ, ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປາຣຄູ ນິໂຣຘສ຺ສ, ສມາປຕ຺ຕິປາຣຄູ ສພ຺ພສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຸນ ສພ຺ພຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຠິຎ຺ຎາປາຣຄູ ວຸຕ຺ໂຕຕິ. ພຸທ຺ໂຘ ຕາທີ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຕາທິໂສ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ ປາຣໍ ຄໂຕ ສພ຺ພາກາເຣນ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ພຸທ຺ໂຘຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ກິໍ ປນ ເອຕ຺ຕາວຕາ ສພ຺ເພ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ອາມ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ, ຈິຕ຺ຕໍ ວິສຸທ຺ຘໍ ຊານາຕິ, ມຸຕ຺ຕໍ ຣາເຄຫີຕິ ອິມິນາ ຕາວ ພາຫິຕປາປຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ປຐມປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ປາຣຄູຕິ ອິມິນາ ເວເທຫິ ຄຕຕ຺ຕາ ເວທຄູຕິ ທຸຕິຍປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ປຸພ຺ເພນິວາສນ຺ຕິອາທີຫິ ອິມາສໍ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ວິຊ຺ຊານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ເຕວິຊ຺ໂຊຕິ ຕຕິຍປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ມຸຕ຺ຕໍ ຣາເຄຫິ ສພ຺ພໂສຕິ ອິມິນາວ ນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ປາປຘມ຺ມານໍ ໂສຕ຺ຕິໂຍຕິ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ຊາຕິກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ເສວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈມປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ໂວສິໂຕຕິ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວລີຕິ ຈ ອິເມຫິ ຉຏ຺ຐປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ອຠິຎ຺ຎາ ໂວສິໂຕ ມຸນີຕິ ອິມິນາ ສຕ຺ຕມປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ. ປາຣຄູ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ, ພຸທ຺ໂຘ ຕາທີ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐມປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ.

໓໙໕. ທານກຖນ຺ຕິອາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ສຸຕ຺ເຕ ວິຕ຺ຖາຣິຕາເນວ. ປຈ຺ຈປາທີຕິ ປຏິປຊ຺ຊິ. ຘມ຺ມສ຺ສານຸຘມ຺ມນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຘມ຺ໂມ ນາມ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ, ອນຸຘມ຺ໂມ ນາມ ເຫຏ຺ຐິມາ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ຕີຓິ ຈ ສາມຎ຺ຎຜລານິ, ຕານິ ປຏິປາຏິຍາ ປຏິລຠີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຈ ມໍ ຘມ຺ມາຘິກຣຓໍ ວິເຫເສສີຕິ ມຎ຺ຈ ຘມ຺ມກາຣຓາ ນ ກິລເມສິ, ນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຖາເປສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ປນ ປເທນ ເທສນາຍ ອຣຫຕ຺ເຕເນວ ກູຏໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ເສລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໙໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ເສລສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣາເປສູຕິອາທິ ໂປຕລິຍສຸຕ຺ເຕ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ອຑ຺ຒເຕຬເສຫີຕິ ອຑ຺ເຒນ ເຕຬເສຫິ, ທ຺ວາທສຫິ ສເຕຫິ ປຎ຺ຎາສາຍ ຈ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕ ປນ ສາວກສນ຺ນິປາເຕ ສນ຺ນິປຕິຕາ ຠິກ຺ຂູເຍວ ສພ຺ເພ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິຕາ ຂີຓາສວາ. ເກຓິໂຍຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ, ຊຏິໂລຕິ ຕາປໂສ. ໂສ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາໂລ, ຘນຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ປນ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສມາທາຍ ຣຎ຺ໂຎ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ທຕ຺ວາ ຠູມິຠາຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວສຕິ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫິ ວຓິຊ຺ຊໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ກຸລສຫສ຺ສສ຺ສ ນິສ຺ສໂຍ ຫຸຕ຺ວາ, ອສ຺ສເມປິ ຈສ຺ສ ເອໂກ ຕາລຣຸກ຺ໂຂ ທິວເສ ທິວເສ ເອກໍ ໂສວຓ຺ຓມຍໍ ຕາລຜລໍ ມຸຎ຺ຈຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂສ ທິວາ ກາສາຍານິ ຘາເຣຕິ, ຊຏາ ຈ ພນ຺ຘຕິ, ຣຕ຺ຕິໍ ກາມສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວຕິ. ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍາຕິ ປານການິສໍສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ. ອຍຎ຺ຫິ ເກຓິໂຍ ຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ໂຖ ຠຄວໂຕ ທສ຺ສນາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ລຊ຺ຊາຍມາໂນ – ‘‘ວິກາລໂຠຊນາ ວິຣຕານມ຺ປິ ປານກໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຸສງ຺ຂຕພທຣປານໍ ປຎ຺ຈຫິ ກາຊສເຕຫິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ເອວໍ ຄຕຠາໂວ ຈສ຺ສ – ‘‘ອຖ ໂຂ ເກຓິຍສ຺ສ ຊຏິລສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຫຣາເປຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ເຠສຊ຺ຊກ຺ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໓໐໐) ປາຬິອາຣຸຬ຺ໂຫເຍວ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາຕິ ກສ຺ມາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຏິກ຺ຂິປິ? ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຏິກ຺ເຂປປສນ຺ນຕາຍ, ອກາຣຓເມຕໍ, ນຕ຺ຖິ ພຸທ຺ຘານໍ ປຈ຺ຈຍເຫຕຸ ເອວຣູປໍ ໂກຫຎ຺ຎໍ. ອຍໍ ປນ ອຑ຺ຒເຕຬສານິ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ທິສ຺ວາ ເອຕ຺ຕການໍເຍວ ຠິກ຺ຂໍ ປຏິຍາເທສ຺ສຕິ, ສ຺ເວວ ເສໂລ ຕີຫິ ປຸຣິສສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ. ອຍຸຕ຺ຕໍ ໂຂ ປນ ນວເກ ອຎ຺ຎໂຕ ເປເສຕ຺ວາ ອິເມເຫວ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອິເມ ວາ ອຎ຺ຎໂຕ ເປເສຕ຺ວາ ນວເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕຸໍ. ອຖາປິ ສພ຺ເພ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມິ, ຠິກ຺ຂາຫາໂຣ ນປ຺ປໂຫສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ຠິກ຺ຂູສຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ເຕສຸ ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍິສ຺ສນ຺ຕິ – ‘‘ຈິຣສ຺ສາປິ ເກຓິໂຍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຍາປນມຕ຺ຕໍ ທາຕຸໍ ນາສກ຺ຂີ’’ຕິ, ສຍມ຺ປິ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຠວິສ຺ສຕິ. ປຏິກ຺ເຂເປ ປນ ກເຕ ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປຸນປ຺ປຸນໍ ‘ຕ຺ວຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ນາມໍ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓປິ ນິມນ຺ເຕຕຸກາໂມ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ນິມນ຺ເຕສ຺ສຕິ, ເຕ ເຕນ ນິມນ຺ຕິຕາ ຠິກ຺ຂູ ຫຸຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວມສ຺ສ ສທ຺ຘາ ອນຸຣກ຺ຂິຕາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຏິກ຺ຂິປິ. ກິຎ຺ຈາປິ ໂຂ, ໂຠຕິ ອິມິນາ ອິທໍ ທີເປຕິ, – ‘‘ໂຠ ໂຄຕມ, ກິໍ ຊາຕໍ ຍທິ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ອຘິວາເສຕຸ ຠວໍ ໂຄຕໂມ, ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານມ຺ປິ ທາຕຸໍ ສກ຺ໂກມິ ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປີ’’ຕິ.

ກາຍເວຍ຺ຍາວຏິກນ຺ຕິ ກາຍເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ. ມຓ຺ຑລມາຬນ຺ຕິ ທຸສ຺ສມຓ຺ຑປໍ.

໓໙໗. ອາວາໂຫຕິ ກຎ຺ຎາຄຫຓໍ. ວິວາໂຫຕິ ກຎ຺ຎາທານໍ. ໂສ ເມ ນິມນ຺ຕິໂຕຕິ ໂສ ມຍາ ນິມນ຺ຕິໂຕ. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຣິປກ຺ໂກປນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາວ ອມເຕເນວາຠິສິຕ຺ໂຕ ປສາທໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ໂຠ ເກຓິຍ, ວເທສີຕິ ອາຫ. ເກຓິໂຍ ຍຖາຠູຕໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ໂຠ ເສລ, ວທາມີຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ນໍ ປຸນປິ ທຬ຺ຫີກຣຓຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິ, ອິຕໂຣປິ ຕເຖວ ອາໂຣເຈສິ.

໓໙໘. ອຖສ຺ສ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ເສຫິປິ ພຸທ຺ຘສທ຺ທສ຺ເສວ ທຸລ຺ລຠຠາວໍ ສມ຺ປສ຺ສໂຕ. ເອຕທໂຫສີຕິ. ເອຕໍ ‘‘ໂຆໂສປິ ໂຂ’’ຕິອາທິ ອໂຫສິ. ນີລວນຣາຊີຕິ ນີລວຓ຺ຓຣຸກ຺ຂປນ຺ຕິ. ປເທ ປທນ຺ຕິ ປທປ຺ປມາເຓ ປທໍ. ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ຫິ ອຕິທູເຣ ວາ ປາເທ ນິກ຺ຂິປມາເນ ສທ຺ໂທ ອຸຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ປຏິເສເຘນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ສີຫາວ ເອກຈຣາຕິ ຄຓວາສີ ສີໂຫ ສີຫໂປຕກາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເອກຈໂຣ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອປ຺ປມາທວິຫາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອກຈຣສີເຫນ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ມາ ເມ ໂຠນ຺ໂຕຕິ ອາຈາຣໍ ສິກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ອາຫ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ກຖາວາຣໍ ອລຠິຕ຺ວາ ມມ ກຖາຍ ອນ຺ຕເຣ ກຖໍ ປເວເສສ຺ສຖ, ‘‘ອນ຺ເຕວາສິເກ ສິກ຺ຂາເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂີ’’ຕິ ມຍ຺ຫໍ ຄຣຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ໂອກາສໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕຍ຺ຍາຖາຕິ. ໂນ ຈ ໂຂ ນໍ ຊານາມີຕິ ວິປສ຺ສີປິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຈຕຸຣາສີຕິສຫສ຺ສຕ຺ເຖຣປພ຺ພຊິຕປຣິວາໂຣ ສຕ຺ຕ ມາສານິ ໂພຘິສຕ຺ຕຈາຣິກໍ ຈຣິ, ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທກາໂລ ວິຍ ອໂຫສິ. ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຉພ຺ພສ຺ສານິ ໂພຘິສຕ຺ຕຈາຣິກໍ ຈຣິ. ເອວໍ ປຣິປຸຓ຺ຓສຣີຣລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕາປິ ພຸທ຺ຘາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ໂນ ຈ ໂຂ ນໍ ຊານາມີ’’ຕິ ອາຫ.

໓໙໙. ປຣິປຸຓ຺ຓກາໂຍຕິ ລກ຺ຂເຓຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓຕາຍ ອຫີນງ຺ຄຕາຍ ຈ ປຣິປຸຓ຺ຓສຣີໂຣ. ສຸຣຸຈີຕິ ສຸນ຺ທຣສຣີຣປ຺ປໂຠ. ສຸຊາໂຕຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາຫສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຓ຺ຐານສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສຸນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຈາຣຸທສ຺ສໂນຕິ ສຸຈິຣມ຺ປິ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ອຕິຕ຺ຕິຊນໂກ ມໂນຫຣທສ຺ສໂນ. ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓຕິ ສຸວຓ຺ຓສທິສວຓ຺ໂຓ. ສຸສຸກ຺ກທາໂຐຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສຸກ຺ກທາໂຐ. ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓາຕິ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕພ຺ຍຎ຺ຊນາເນວ ວຈນນ຺ຕເຣນ ນິຄເມນ຺ໂຕ ອາຫ.

ອິທານິ ເຕສຸ ລກ຺ຂເຓສຸ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕຣຸຈິຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຖເມນ຺ໂຕ ປສນ຺ນເນຕ຺ໂຕຕິອາທິມາຫ. ຠຄວາ ຫິ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓປສາທສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປສນ຺ນເນຕ຺ໂຕ, ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທສທິສມຸຂຕາຍ ສຸມຸໂຂ, ອາໂຣຫປຣິຓາຫສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣຫາ, ພ຺ຣຫ຺ມຸຊຸຄຕ຺ຕຕາຍ ອຸຊຸ, ຊຸຕິມນ຺ຕຕາຍ ປຕາປວາ. ຍມ຺ປິ ເຈຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ‘‘ມຊ຺ເຌ ສມຓສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ໂຖມຍຕາ ປຸນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອທິໂສ ຫິ ເອວໍ ວິໂຣຈຕິ. ອຸຕ຺ຕຣຄາຖາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸຕ຺ຕມວຓ຺ຓີໂນຕິ ອຸຕ຺ຕມວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ. ຣເຖສໂຠຕິ ອຸຕ຺ຕມສາຣຖິ. ຊມ຺ພຸສຓ຺ຑສ຺ສາຕິ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ. ປາກເຏນ ອິສ຺ສຣິຍໍ ອິສ຺ສໂຣ ໂຫຕິ.

ຂຕ຺ຕິຍາຕິ ຊາຕິຂຕ຺ຕິຍາ. ໂຠຄີຕິ ໂຠຄິຍາ. ຣາຊາໂນຕິ ເຍ ເກຈິ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ຕາ. ຣາຊາຠິຣາຊາຕິ ຣາຊູນໍ ປູຊນີໂຍ, ອຘິຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມນຸຊິນ຺ໂທຕິ ມນຸສ຺ສາຘິປຕິ ປຣມິສ຺ສໂຣ ຫຸຕ຺ວາ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ – ‘‘ເຍ ເຕ ຠວນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ເຕ ສກວຓ຺ເຓ ຠຎ຺ຎມາເນ ອຕ຺ຕານໍ ປາຕຸກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມໍ ເສລສ຺ສ ມໂນຣຖໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ຣາຊາຫມສ຺ມີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍໍ ມໍ ຕ຺ວໍ ເສລ ‘‘ຣາຊາ ອຣຫສິ ຠວິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຍາຈສິ, ເອຕ຺ຖ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ໂຫຕິ ຣາຊາຫມສ຺ມິ. ສຕິ ຈ ຣາຊຕ຺ເຕ ຍຖາ ອຎ຺ໂຎ ຣາຊາ ໂຍຊນສຕໍ ວາ ອນຸສາສຕິ ໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ວາ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຫຸຕ຺ວາປິ ຈຕຸທີປປຣິຍນ຺ຕມຕ຺ຕໍ ວາ, ນາຫເມວໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນວິສໂຍ, ອຫຎ຺ຫິ ຘມ຺ມຣາຊາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ຠວຄ຺ຄໂຕ ອວີຈິປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຕິຣິຍໍ ອປ຺ປມາຓໂລກຘາຕຸໂຍ ອນຸສາສາມິ. ຍາວຕາ ຫິ ອປທທ຺ວິປທາທິເຠທາ ສຕ຺ຕາ, ອຫໍ ເຕສໍ ອຄ຺ໂຄ. ນ ຫິ ເມ ໂກຈິ ສີເລນ ວາ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສເນນ ວາ ປຏິຠາໂຄ ອຕ຺ຖິ, ສ຺ວາຫໍ ເອວໍ ຘມ຺ມຣາຊາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ອນຸຕ຺ຕເຣເນວ ຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານາທິເຠເທນ ຘມ຺ເມນ ຈກ຺ກໍ ວຕ຺ເຕມິ. ອິທໍ ປຊຫຖ, ອິທໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາຕິ ອາຓາຈກ຺ກໍ, ອິທໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິນາ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ເມນ ຘມ຺ມຈກ຺ກເມວ ວາ. ຈກ຺ກໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຍໍ ຈກ຺ກໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕິ ສມເຓນ ວາ…ເປ… ເກນຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິນ຺ຕິ.

ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ອາວິກໂຣນ຺ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ເສໂລ ປຸນ ທຬ຺ຫີກຣຓຕ຺ຖໍ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຏິຊານາສີຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂກ ນຸ ເສນາປຕີຕິ ຣຎ຺ໂຎ ໂຠໂຕ ຘມ຺ເມນ ປວຕ຺ຕິຕສ຺ສ ຈກ຺ກສ຺ສ ອນຸປວຕ຺ຕໂກ ເສນາປຕິ ໂກ ນູຕິ ປຸຈ຺ຉິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຠຄວໂຕ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສຸວຓ຺ຓປຸຎ຺ໂຊ ວິຍ ສິຣິຍາ ໂສຠມາໂນ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ມຍາ ປວຕ຺ຕິຕນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນຸຊາໂຕ ຕຖາຄຕນ຺ຕິ ຕຖາຄຕໍ ເຫຕຸໍ ອນຸຊາໂຕ, ຕຖາຄເຕນ ເຫຕຸນາ ຊາໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິຈ ອວຊາໂຕ ອນຸຊາໂຕ ອຕິຊາໂຕຕິ ຕໂຍ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ອວຊາໂຕ ທຸສ຺ສີໂລ, ໂສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອຕິຊາໂຕ ນາມ ປິຕຣາ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ, ຕາທິໂສປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ເອໂກ ອນຸຊາໂຕວ ປຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ເອວໍ ‘‘ໂກ ນຸ ເສນາປຕີ’’ຕິ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ຍໍ ເສໂລ ອາຫ ‘‘ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຏິຊານາສີ’’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ນໍ ນິກ຺ກງ຺ຂໍ ກາຕຸກາໂມ ‘‘ນາຫໍ ປຏິຎ຺ຎາມຕ຺ເຕເນວ ປຏິຊານາມິ, ອປິຈາຫໍ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ຎາເປຕຸໍ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຣ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິ ຈ. ຠາເວຕພ຺ພໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ. ປຫາຕພ຺ພໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ. ເຫຕຸວຈເນນ ປນ ຜລສິທ຺ຘິໂຕ ເຕສໍ ຜລານິ ນິໂຣຘສຈ຺ຈທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານິປິ ວຸຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ປຣິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ ປຣິຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ອິທມ຺ເປຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຠາວນາຜລຎ຺ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ພຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕສ຺ມີ’’ຕິ ຍຸຕ຺ຕເຫຕຸນາ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ສາເຘຕິ.

ເອວໍ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ຕານໍ ອາວິກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນິ ກງ຺ຂາວິຕຣຓຕ຺ຖໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອຕິຈາຣິຍມາໂນ ວິນຍສ຺ສູຕິ ຄາຖຕ຺ຕຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕຕິ ຣາຄາທິສລ຺ລກນ຺ຕໂນ. ອນຸຕ຺ຕໂຣຕິ ຍຖາ ພາຫິຣເວຊ຺ເຊນ ວູປສມິຕໂຣໂຄ ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວຕ຺ຕຠາເວ ກຸປ຺ປຕິ, ນ ເອວໍ. ມຍາ ວູປສມິຕສ຺ສ ປນ ໂຣຄສ຺ສ ຠວນ຺ຕເຣປິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຫໍ ອນຸຕ຺ຕໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕຕິ ເສຏ຺ຐຠູໂຕ. ອຕິຕຸໂລຕິ ຕຸລໍ ອຕີໂຕ, ນິຣຸປໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມາຣເສນປ຺ປມທ຺ທໂນຕິ ກາມາ ເຕ ປຐມາ ເສນາຕິ ເອວໍ ອາຄຕາຍ ມາຣເສນາຍ ປມທ຺ທໂນ. ສພ຺ພາມິຕ຺ເຕຕິ ຂນ຺ຘກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣມຈ຺ຈຸເທວປຸຕ຺ຕມາຣສງ຺ຂາເຕ ສພ຺ພປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ. ວສີກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ. ອກຸໂຕຠໂຍຕິ ກຸໂຕຈິ ອຠໂຍ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເສໂລ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕາວເທວ ຠຄວຕິ ສຎ຺ຊາຕປສາໂທ ປພ຺ພຊ຺ຊາເປກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ອິມໍ ໂຠນ຺ໂຕຕິ ຄາຖຕ຺ຕຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກຓ຺ຫາຠິຊາຕິໂກຕິ ຈຓ຺ຑາລາທິນີຈກຸເລ ຊາໂຕ. ຕໂຕ ເຕປິ ມາຓວກາ ປພ຺ພຊ຺ຊາເປກ຺ຂາ ຫຸຕ຺ວາ ເອວຎ຺ເຈ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ໂຠໂຕຕິ ຄາຖມາຫໍສຸ. ອຖ ເສໂລ ເຕສຸ ມາຓວເກສຸ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ເຕ ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈນ຺ໂຕ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ.

ຕໂຕ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ເສໂລ ອຕີເຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ເຕສໍເຍວ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຣິສສຕານໍ ຄຓເສຏ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິເວຓໍ ກາເຣຕ຺ວາ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວມາໂນ ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ເຕສໍເຍວ ອາຈຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ຕຎ຺ຈ ເຕສໍ ກມ຺ມໍ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາກາຍ ປຣິປກ຺ກໍ ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາວສ຺ສ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍຠູຕໍ, ຕສ຺ມາ ເຕ ສພ຺ເພວ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພາເຊນ຺ໂຕ ສ຺ວາກ຺ຂາຕນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕິ ສຍເມວ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ. ອກາລິກນ຺ຕິ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນ ກາລນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ຕພ຺ພຜລໍ. ຍຕ຺ຖ ອໂມຆາຕິ ຍສ຺ມິໍ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍປູຣເຓນ ສິກ຺ຂໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອໂມຆາ ໂຫຕິ, ສຜລາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈ ວຕ຺ວາ ‘‘ເອຖ ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ເຕ ສພ຺ເພ ປຕ຺ຕຈີວຣຘຣາ ຫຸຕ຺ວາ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ວສ຺ສສຕິກຕ຺ເຖຣາ ວິຍ ສຸວິນີຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາທຍິໍສຸ. ເອວມິມໍ ເຕສໍ ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອລຕ຺ຖ ໂຂ ເສໂລ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໐໐. ອິມາຫີຕິ ອິມາຫິ ເກຓິຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕານຸກູລາຫິ ຄາຖາຫິ. ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິປຣິຈຣິຍໍ ວິນາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຍຎ຺ຎາຠາວໂຕ ‘‘ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕມຸຂາ ຍຎ຺ຎາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕເສຏ຺ຐາ ອຄ຺ຄິຊຸຫນປ຺ປຘານາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວເທ ສຊ຺ຌາຍນ຺ເຕຫິ ປຐມໍ ສຊ຺ຌາຍິຕພ຺ພໂຕ, ສາວິຕ຺ຕີ, ‘‘ຉນ຺ທໂສ ມຸຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ມນຸສ຺ສານໍ ເສຏ຺ຐໂຕ ຣາຊາ ‘‘ມຸຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ນທີນໍ ອາຘາຣໂຕ ປຏິສຣຓໂຕ ຈ ສາຄໂຣ ‘‘ມຸຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຈນ຺ທໂຍຄວເສນ ‘‘ອຊ຺ຊ ກຕ຺ຕິກາ ອຊ຺ຊ ໂຣຫິຓີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຓໂຕ ອາໂລກກຣຓໂຕ ໂສມ຺ມຠາວໂຕ ຈ ‘‘ນກ຺ຂຕ຺ຕານໍ ມຸຂໍ ຈນ຺ໂທ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕປນ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຕ຺ຕາ ອາທິຈ຺ໂຈ ‘‘ຕປຕໍ ມຸຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍານໍ ປນ ອຄ຺ຄຕ຺ຕາ ວິເສເສນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ສງ຺ຆໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປຸຎ຺ຎໍ ອາກງ຺ຂມານານໍ, ສງ຺ໂຆ ເອວ ຍຊຕໍ ມຸຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ສງ຺ໂຆ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຍມຸຂນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຍໍ ຕໍ ສຣຓນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກຣຓຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມາ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ມຍໍ ອິໂຕ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ຕໍ ສຣຓໍ ອາຄຕມ຺ຫາ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕນາ ຕວ ສາສເນ ອນຸຕ຺ຕເຣນ ທມເຖນ ທນ຺ຕາມ຺ຫາ, ອໂຫ ເຕ ສຣຓສ຺ສ ອານຸຠາໂວຕິ.

ຕໂຕ ປຣໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທ຺ວີຫິ ຄາຖາຫິ ໂຖເມຕ຺ວາ ຕຕິຍາຍ ວນ຺ທນໍ ຍາຈນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂໂວ ຕິສຕາ ອິເມຕິອາທິມາຫາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ເສລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອສ຺ສລາຍນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໐໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ອສ຺ສລາຍນສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນານາເວຣຊ຺ຊການນ຺ຕິ ອງ຺ຄມຄຘາທີຫິ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ເວຣຊ຺ເຊຫິ ອາຄຕານໍ, ເຕສຸ ວາ ຣຏ຺ເຐສຸ ຊາຕສໍວຑ຺ຒານນ຺ຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ເກນຈິເທວາຕິ ຍຎ຺ຎຸປາສນາທິນາ ອນິຍມິຕກິຈ຺ເຈນ. ຈາຕຸວຓ຺ຓິນ຺ຕິ ຈຕຸວຓ຺ຓສາຘາຣຓໍ. ມຍໍ ປນ ນ຺ຫານສຸທ຺ຘິຍາ ຠາວນາສຸທ຺ຘິຍາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ວທາມ, ອຍຸຕ຺ຕມ຺ປິ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ກໂຣຕີຕິ ມຎ຺ຎມານາ ເອວໍ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ. ວຸຕ຺ຕສິໂຣຕິ ວາປິຕສິໂຣ.

ຘມ຺ມວາທີຕິ ສຠາວວາທີ. ທຸປ຺ປຏິມນ຺ຕິຍາຕິ ອມ຺ຫາທິເສຫິ ອຘມ຺ມວາທີຫິ ທຸກ຺ເຂນ ປຏິມນ຺ຕິຕພ຺ພາ ໂຫນ຺ຕິ. ຘມ຺ມວາທິໂນ ນາມ ປຣາຊໂຍ ນ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຣິພ຺ພາຊກນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາວິຘານໍ, ຕໂຍ ເວເທ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພປຈ຺ຉາ ປພ຺ພຊນ຺ຕາ ເຍຫິ ມນ຺ເຕຫິ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ປພ຺ພຊິຕາ ຈ ເຍ ມນ຺ເຕ ປຣິຫຣນ຺ຕິ, ຍໍ ວາ ອາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ໂຠຕາ ຈຣິຕໍ ສິກ຺ຂິຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕຸຍ຺ຫໍ ປຣາຊໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຊໂຍວ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕາ ເອວມາຫໍສຸ.

໔໐໒. ທິສ຺ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນາຕິອາທິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໂຍຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຸຕ຺ຕປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອາວາຫວິວາຫວເສນ ກຸລາ ອານີຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໂຍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕາ ໂຂ ປເນຕາ ອປເຣນ ສມເຍນ ອຸຕຸນິໂຍປິ ໂຫນ຺ຕິ, ສຎ຺ຊາຕປຸປ຺ຜາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄພ຺ຠິນິໂຍຕິ ສຎ຺ຊາຕຄພ຺ຠາ. ວິຊາຍມານາຕິ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ຊນຍມານາ. ປາຍມານາຕິ ທາຣເກ ຖຎ຺ຎໍ ປາຍນ຺ຕິໂຍ. ໂຍນິຊາວ ສມານາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີນໍ ປສ຺ສາວມຄ຺ເຄນ ຊາຕາ ສມານາ. ເອວມາຫໍສູຕິ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ. ກຖໍ? ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ເສຏ຺ໂຐ ວຓ຺ໂຓ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມທາຍາທາຕິ. ຍທິ ປນ ເນສໍ ສຈ຺ຈວຈນໍ ສິຍາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓີນໍ ກຸຈ຺ຉິ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ອຸໂຣ ຠເວຍ຺ຍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓີນໍ ປສ຺ສາວມຄ຺ໂຄ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ມຸຂໍ ຠເວຍ຺ຍ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘‘ມຍໍ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ອຸເຣ ວສິຕ຺ວາ ມຸຂໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ມາ ລຠນ຺ຕູຕິ ອຍໍ ມຸຂໂຕ ຊາຕຈ຺ເຉທກວາໂທ ວຸຕ຺ໂຕ.

໔໐໓. ອຍ຺ໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ທາໂສ ໂຫຕິ, ທາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຍ຺ໂຍ ໂຫຕີຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຠຣິໂຍ ວຓິຊ຺ຊໍ ປໂຍເຊນ຺ໂຕ ໂຍນກຣຏ຺ຐໍ ວາ ກມ຺ໂພຊຣຏ຺ຐໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ເຄເຫ ວຍປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸຕ຺ເຕ ອສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ທາເສນ ວາ ກມ຺ມກເຣນ ວາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສໍ ກປ຺ເປຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ທາຣເກ ຊາເຕ ໂສ ປຸຣິໂສ ທາໂສວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຊາຕທາຣໂກ ປນ ທາຍຊ຺ຊສາມິໂກ ໂຫຕິ. ມາຕິໂຕ ສຸທ຺ໂຘ ປິຕິໂຕ ອສຸທ຺ໂຘ ໂສ ວຓິຊ຺ຊໍ ປໂຍເຊນ຺ໂຕ ມຊ຺ຌິມປເທສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓທາຣິກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຸຕ຺ຕໍ ປຏິລຠຕິ, ໂສປິ ມາຕິໂຕວ ສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ປິຕິໂຕ ອສຸທ຺ໂຘ. ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມຍສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຊາຕິສມ຺ເຠໂທ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິໍ ພລໍ, ໂກ ອສ຺ສາໂສຕິ ຍຕ຺ຖ ຕຸມ຺ເຫ ທາສາ ໂຫນ຺ຕາ ສພ຺ເພວ ທາສາ ໂຫຖ, ອຍ຺ຍາ ໂຫນ຺ຕາ ສພ຺ເພວ ອຍ຺ຍາ ໂຫຖ, ເອຕ຺ຖ ໂວ ໂກ ຖາໂມ, ໂກ ອວສ຺ສໂຍ, ຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ເສຏ຺ໂຐ ວຓ຺ໂຓຕິ ວທຖາຕິ ທີເປຕິ.

໔໐໔. ຂຕ຺ຕິໂຍວ ນຸ ໂຂຕິອາທໂຍ ສຸຕ຺ຕຈ຺ເຉທກວາທາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ.

໔໐໘. ອິທານິ ຈາຕຸວຓ຺ຓິສຸທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິຘ ຣາຊາຕິອາທິມາຫ. ສາປານໂທຓິຍາຕິ ສຸນຂານໍ ປິວນໂທຓິຍາ. ອຄ຺ຄິກຣຓີຍນ຺ຕິ ສີຕວິໂນທນອນ຺ຘກາຣວິຘມນຠຕ຺ຕປຈນາທິ ອຄ຺ຄິກິຈ຺ຈໍ. ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສລາຍນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ອຄ຺ຄິກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ເຕ.

໔໐໙. ອິທານິ ຍເທຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈາຕຸວຓ຺ຓິສຸທ຺ຘີຕິ ວທນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຖ ຈາຕຸວຓ຺ຓາຕິ ນິຍໂມ ນຕ຺ຖິ. ປຎ຺ຈໂມ ຫິ ປາທສິກວຓ຺ໂຓປິ ອຕ຺ຖີຕິ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ເຕສໍ ວາເທ ໂທສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອິຘ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣ ອມຸຕ຺ຣ ຈ ປເນສານນ຺ຕິ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ປນ ປຸຣິມນເຍ ເອເຕສໍ ມາຓວການໍ ກິຎ຺ຈິ ນານາກຣຓໍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ ວທຕິ. ນານາກຣຓໍ ປນ ເຕສມ຺ປິ ອຕ຺ຖິເຍວ. ຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣສ຺ສ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຂຕ຺ຕິຍປາທສິໂກ ນາມ, ອິຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປາທສິໂກ ນາມ, ເອເຕ ຫີນຊາຕິມາຓວກາ.

ເອວໍ ປຎ຺ຈມສ຺ສ ວຓ຺ຓສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ຈາຕຸວຓ຺ຓິສຸທ຺ຘີຕິ ເອເຕສໍ ວາເທ ໂທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຸນ ຈາຕຸວຓ຺ຓິສຸທ຺ຘິຍໍ ໂອວທນ຺ໂຕ ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ເຘຕິ ມຕກຠຕ຺ເຕ. ຖາລິປາເກຕິ ປຓ຺ຓາກາຣຠຕ຺ເຕ. ຍຎ຺ເຎຕິ ຍຎ຺ຎຠຕ຺ເຕ. ປາຫຸເນຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ກຕຠຕ຺ເຕ. ກິໍ ຫີຕິ ກິໍ ມຫປ຺ຜລໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ໂນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ທີເປຕິ.

໔໑໐. ຠູຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ ອສ຺ສລາຍນ ປຸພ຺ເພ ມຍິ ຊາຕິຍາ ຫີນຕເຣ ຕຸມ຺ເຫ ເສຏ຺ຐຕຣາ ສມານາປິ ມຍາ ຊາຕິວາເທ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ຐາ ສມ຺ປາເທຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິຕ຺ຖ, ອິທານິ ຕຸມ຺ເຫ ຫີນຕຣາ ຫຸຕ຺ວາ ມຍາ ເສຏ຺ຐຕເຣນ ພຸທ຺ຘານໍ ສເກ ຊາຕິວາທປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ຐາ ກິໍ ສມ຺ປາເທສ຺ສຖ? ນ ເອຕ຺ຖ ຈິນ຺ຕາ ກາຕພ຺ພາຕິ ມາຓວໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ອສິໂຕຕິ ກາຬໂກ. ເທວໂລຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ, ອຍເມວ ຠຄວາ ເຕນ ສມເຍນ. ປຏລິໂຍຕິ ຄຓງ຺ຄຓຸປາຫນາ. ປຕ຺ຖຓ຺ຑິເລຕິ ປຓ຺ຓສາລປຣິເວເຓ. ໂກ ນຸ ໂຂຕິ ກຫໍ ນຸ ໂຂ. ຄາມຓ຺ຑລຣູໂປ ວິຍາຕິ ຄາມທາຣກຣູໂປ ວິຍ. ໂສ ຂ຺ວາຫໍ, ໂຠ, ໂຫມີຕິ ໂສ ອຫໍ, ໂຠ, ອສິຕເທວໂລ ໂຫມີຕິ ວທຕິ. ຕທາ ກິຣ ມຫາສຕ຺ໂຕ ໂກຓ຺ຑທມໂກ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ. ອຠິວາເທຕຸໍ ອຸປກ຺ກມິໍສູຕິ ວນ຺ທິຕຸໍ ອຸປກ຺ກມໍ ອກໍສຸ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ວສ຺ສສຕິກຕາປໂສປິ ຕທຫຸຊາຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸມາຣໍ ອວນ຺ທນ຺ໂຕ ໂກຓ຺ຑິໂຕ ໂຫຕິ.

໔໑໑. ຊນິກາ ມາຕາຕິ ຍາຍ ຕຸມ຺ເຫ ຊນິຕາ, ສາ ໂວ ຊນິກາ ມາຕາ. ຊນິກາມາຕູຕິ ຊນິກາຍ ມາຕຸ. ໂຍ ຊນໂກຕິ ໂຍ ຊນໂກ ປິຕາ. ‘‘ໂຍ ຊນິໂກ ປິຕາເຕວ’’ ວາ ປາໂຐ.

ອສິເຕນາຕິ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ເຎນ ອສິເຕນ ເທວເລນ ອິສິນາ ອິມໍ ຄນ຺ຘພ຺ພປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ຐາ ນ ສມ຺ປາຍິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຍສນ຺ຕິ ເຍສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອິສີນໍ. ນ ປຸຓ຺ໂຓ ທພ຺ພິຄາໂຫຕິ ເຕສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອິສີນໍ ທພ຺ພິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຓ຺ຓໍ ປຈິຕ຺ວາ ທາຍໂກ ປຸຓ຺ໂຓ ນາມ ເອໂກ ອໂຫສິ, ໂສ ທພ຺ພິຄຫຓສິປ຺ປໍ ຊານາຕິ. ຕ຺ວໍ ສາຈຣິຍໂກ ເຕສໍ ປຸຓ຺ໂຓປິ ນ ໂຫຕິ, ເຕນ ຎາຕໍ ທພ຺ພິຄຫຓສິປ຺ປມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຊານາສີຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ອຍໍ ປນ ອສ຺ສລາຍໂນ ສທ຺ໂຘ ອໂຫສິ ປສນ຺ໂນ, ອຕ຺ຕໂນ ອນ຺ໂຕນິເວສເນເຍວ ເຈຕິຍໍ ກາເຣສິ. ຍາວຊ຺ຊທິວສາ ອສ຺ສລາຍນວໍເສ ຊາຕາ ນິເວສນໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນິເວສເນ ເຈຕິຍໍ ກໂຣນ຺ເຕວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ອສ຺ສລາຍນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ໂຆຏມຸຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໑໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ໂຆຏມຸຂສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຂມິຍມ຺ພວເນຕິ ເອວໍນາມເກ ອມ຺ພວເນ. ຘມ຺ມິໂກ ປຣິພ຺ພໂຊຕິ ຘມ຺ມິກາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ອທສ຺ສນາຕິ ຕຸມ຺ຫາທິສານໍ ວາ ປຓ຺ຑິຕານໍ ອທສ຺ສເນນ. ໂຍ ວາ ປເນຕ຺ຖ ຘມ຺ໂມຕິ ໂຍ ວາ ປນ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ໂມ ສຠາໂວ, ຕສ຺ເສວ ວາ ອທສ຺ສເນນ. ອິມິນາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ກຖາ ອປ຺ປມາຓໍ, ຘມ຺ໂມວ ປມາຓ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕໂຕ ເຖໂຣ ‘‘ນວອຸໂປສຖາຄາເຣ ວິຍ ພຫຸນາ ກມ຺ເມນ ອິຘ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຈງ຺ກມາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ປຓ຺ຓສາລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໑໓. ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເຖຣສ຺ສ ກິຣ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘ຘມ຺ມິກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄໂຕ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທຕິ. ອິມສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄເລ ທ຺ເວ ຈ ປຣິສາ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ກຕຣາຍ ປຣິສາຍ ພຫຸລໍ ປສ຺ສສີ’ຕິ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ຊານມາໂນ ‘ອນາຄາຣິຍປຣິສາຍ’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ເອວເມຕໍ ສກມຸເຂເນວ ‘ຘມ຺ມິໂກ ປຣິພ຺ພໂຊ ອຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ.

໔໑໔. ຕຕ຺ຖ ສາຣຕ຺ຕຣຕ຺ຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຕ຺ຕຣຕ຺ຕາ. ສານຸຄ຺ຄຫາ ວາຈາ ຠາສິຕາ ສກາຣຓາ ວາຈາ ຠາສິຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ມຍາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ກຖາ ອປ຺ປມາຓໍ, ຘມ຺ໂມວ ປມາຓ’’ນ຺ຕິ.

໔໒໑. ກິໍ ປນ ເຕຕິ ຄິຫິ ນາມ ກປ຺ປິຍມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍມ຺ປິ ວເທຍ຺ຍາຕິ ວິເວຈນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິ. ກາຣາເປສີຕິ ມາເປສິ. ກາຣາເປຕ຺ວາ ຈ ປນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ເອຕສ຺ສ ກິຣ ຊານນສິປ຺ເປ ມາຕຣມ຺ປິ ປິຕຣມ຺ປິ ຆາເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕາວ ຆາເຕຕພ຺ໂພຕິ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ເອຕໍ ສິປ຺ປໍ ຊານນ຺ໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ເອຕໍ ອຎ຺ໂຎ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເອສ ປນ ເຖຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຈ ປນ ‘‘ເກນາຫໍ ກມ຺ເມນ ອິຘ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຍຖາຠູຕໍ ຎຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ຊິຓ຺ຓາຍ ໂຠຊນສາລາຍ ປຏິສງ຺ຂຣຓຕ຺ຖໍ ສງ຺ເຆ ສນ຺ນິປຕິເຕ ມນຸສ຺ສເວເສນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິມຕ຺ຖໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕິໂຕ’’ຕິ? ໂຠຊນສາລາຍ ປຏິສງ຺ຂຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ. ເກເນສາ ກາຣິຕາຕິ? ໂຆຏມຸເຂນາຕິ. ອິທານິ ໂສ ກຸຫິນ຺ຕິ? ກາລງ຺ກໂຕຕິ. ອຕ຺ຖິ ປນສ຺ສ ໂກຈິ ຎາຕໂກຕິ? ອຕ຺ຖິ ເອກາ ຠຄິນີຕິ. ປກ຺ໂກສາເປຖ ນນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ໂກສາເປສຸໍ. ໂສ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ – ‘‘ອຫໍ, ຕວ ຠາຕາ, ໂຆຏມຸໂຂ ນາມ ອິມໍ ສາລໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ອສຸເກ ຈ ອສຸເກ ຈ ຐາເນ ມຍາ ຐປິຕໍ ຘນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມຎ຺ຈ ໂຠຊນສາລໍ ກາເຣຫິ, ທາຣເກ ຈ ໂປເສຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເວຫາສໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ເທວໂລກເມວ ອຄມາສິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ໂຆຏມຸຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຈງ຺ກີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໒໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ຈງ຺ກີສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເທວວເນ ສາລວເນຕິ ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ເທວຕານໍ ພລິກມ຺ມໍ ກຣີຍຕິ, ເຕນ ຕໍ ເທວວນນ຺ຕິປິ ສາລວນນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂອປາສາທໍ ອຊ຺ຌາວສຕີຕິ ໂອປາສາທນາມເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາເມ ວສຕິ, ອຠິຠວິຕ຺ວາ ວາ ອາວສຕິ, ຕສ຺ສ ສາມີ ຫຸຕ຺ວາ ຍາຍ ມຣິຍາທາຍ ຕຕ຺ຖ ວສິຕພ຺ພໍ, ຕາຍ ມຣິຍາທາຍ ວສຕິ. ອຸປສຄ຺ຄວເສນ ປເນຕ຺ຖ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຕຖສ຺ສ ອນຸປ຺ປໂຍຄຕ຺ຕາວ ເສສປເທສຸ. ຕຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓໍ ສທ຺ທສຕ຺ຖໂຕ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ. ສຕ຺ຕຸສ຺ສທນ຺ຕິ ສຕ຺ເຕຫິ ອຸສ຺ສທໍ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ, ພຫຸຊນໍ ອາກິຓ຺ຓມນຸສ຺ສໍ ໂປສາວນິຍຫຕ຺ຖິອສ຺ສໂມຣມິຄາທິອເນກສຕ຺ຕສມາກິຓ຺ຓຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂສ ຄາໂມ ພຫິ ອາວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຊາເຕນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທີນໍ ຆາສຕິເຓນ ເຈວ ເຄຫຈ຺ຉທນຕິເຓນ ຈ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ຕຖາ ທາຣຸກຏ຺ເຐຫິ ເຈວ ເຄຫສມ຺ຠາຣກຏ຺ເຐຫິ ຈ, ຍສ຺ມາ ຈສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ວຏ຺ຏຈຕຸຣສ຺ສາທິສຓ຺ຐານາ ພຫູ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ, ຊລຊກຸສຸມວິຈິຕ຺ຕານິ ຈ ພຫິ ອເນການິ ຕຬາການິ ວາ ອຸທກສ຺ສ ນິຈ຺ຈຠຣິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສຫ ຘຎ຺ເຎນ ສຘຎ຺ຎໍ, ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓາທິເຠທໍ ພຫຸຘຎ຺ຎສນ຺ນິຈຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍສ຺ມິໍ ຄາເມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຣາຊລີລາຍ ວສຕິ. ຕສ຺ສ ສມິທ຺ຘິສມ຺ປຕ຺ຕິ ທີປິຕາ ໂຫຕິ. ຣາຊໂຕ ລທ຺ຘໍ ໂຠຄ຺ຄໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ. ເກນ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ເຈ, ຣຎ຺ຎາ ປເສນທິນາ ໂກສເລນ ທິນ຺ນໍ. ຣາຊທາຍນ຺ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ທາຍຠູຕໍ, ທາຍຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐເທຍ຺ຍໍ, ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຣາຊສງ຺ເຂເປນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຣາຊໂຠຄ຺ຄນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ເຉຊ຺ຊເຠຊ຺ຊໍ ອນຸສາສນ຺ເຕນ ຕິຕ຺ຖປພ຺ພຕາທີສຸ ສຸງ຺ກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຣຎ຺ຎາ ຫຸຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຣຎ຺ຎາ ປເສນທິນາ ໂກສເລນ ທິນ຺ນໍ ຣາຊທາຍນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຣຎ຺ຎາ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ຣາຊທາຍໍ, ທາຍກຣາຊທີປນຕ຺ຖໍ ປນສ຺ສ ‘‘ຣຎ຺ຎາ ປເສນທິນາ ໂກສເລນ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐເທຍ຺ຍໍ, ຍຖາ ທິນ຺ນໍ ນ ປຸນ ຄເຫຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ ນິສ຺ສຏ຺ຐປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໒໓. ພຫູ ພຫູ ຫຸຕ຺ວາ ສໍຫຕາຕິ ສງ຺ຆາ. ເອເກກິສ຺ສາ ທິສາຍ ສງ຺ໂຆ ເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສງ຺ຆີ. ປຸພ຺ເພ ຄາມສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອຄຓາ ພຫິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄຓາ ສມ຺ປນ຺ນາຕິ ຄຓີຠູຕາ. ອຸຕ຺ຕເຣນມຸຂາຕິ ອຸຕ຺ຕຣທິສາຠິມຸຂາ. ຂຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ຂຕ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓສມຕ຺ໂຖ ມຫາມຕ຺ໂຕ, ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ. ອາຄເມນ຺ຕູຕິ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ປຏິມາເນນ຺ຕຸ, ອຈ຺ຉນ຺ຕູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໔໒໔. ນານາເວຣຊ຺ຊການນ຺ຕິ ນານາວິເຘສຸ ຣຊ຺ເຊສຸ ອຎ຺ເຎສຸ ກາສິໂກສລາທີສຸ ຊາຕາ ວາ ນິວສນ຺ຕິ ວາ, ຕໂຕ ວາ ອາຄຕາຕິ ນານາເວຣຊ຺ຊກາ, ເຕສໍ ນານາເວຣຊ຺ຊການໍ. ເກນຈິເທວາຕິ ອນິຍມິເຕນ ຍຎ຺ຎຸປາສນາທິນາ ເກນຈິ ກິຈ຺ເຈນ. ເຕ ຕສ຺ສ ຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ອຍໍ, ຈງ຺ກີ, ອຸຄ຺ຄຕພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຈ ອຎ຺ເຎ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ອຍເມວ ນ ຄໂຕ. ສ຺ວາຍໍ ສເຈ ຕຕ຺ຖ ຄມິສ຺ສຕິ, ອທ຺ຘາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນິຍາ ມາຍາຍ ອາວຏ຺ຏິໂຕ ສຣຓໍ ຄມິສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ເອຕສ຺ສາປິ ເຄຫທ຺ວາເຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອສນ຺ນິປາໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ. ຫນ຺ທສ຺ສ ຄມນນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ສມ຺ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຄມໍສຸ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຖ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ອຸຠໂຕຕິ ທ຺ວີຫິ ປກ຺ເຂຫິ. ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈາຕິ, ໂຠໂຕ ມາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ມາຕຸມາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ຕສ຺ສາປິ ມາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ. ປິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ປິຕຸປິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ຕສ຺ສປິ ປິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ. ເອວໍ ຠວໍ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ, ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ. ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກຕິ ສໍສຸທ຺ຘາ ເຕ ມາຕຸ ຄຫຓີ, ສໍສຸທ຺ຘາ ເຕ ມາຕຸ ກຸຈ຺ຉີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາຕິ ເອຕ຺ຖ ປິຕຸ ປິຕາ ປິຕາມໂຫ, ປິຕາມຫສ຺ສ ຍຸຄໍ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ຍຸຄນ຺ຕິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຠິລາປມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ປິຕາມໂຫວ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ສພ຺ເພປິ ປຸພ຺ພປຸຣິສາ ປິຕາມຫຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕາ. ເອວໍ ຍາວ ສຕ຺ຕໂມ ປຸຣິໂສ, ຕາວ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ. ອຖ ວາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ອປເນຖ ເອຕໍ, ກິໍ ອິມິນາຕິ ເອວໍ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນວກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐຕິ ນ ອຸປກຸຏ຺ໂຐ, ນ ອກ຺ໂກສໍ ວາ ນິນ຺ທໍ ວາ ປຕ຺ຕປຸພ຺ໂພ. ເກນ ກາຣເຓນາຕິ. ຊາຕິວາເທນ, ອິຕິປິ ຫີນຊາຕິໂກ ເອໂສຕິ ເອວຣູເປນ ວຈເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາປງ຺ເຄນາຕິ ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ.

ອຑ຺ໂຒຕິ ອິສ຺ສໂຣ. ມຫທ຺ຘໂນຕິ ມຫຕາ ຘເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ໂຠໂຕ ຫິ ເຄເຫ ປຖວິຍໍ ປໍສຸວາລິກາ ວິຍ ພຫຸ ຘນໍ, ສມໂຓ ປນ ໂຄຕໂມ ອຘໂນ ຠິກ຺ຂາຍ ອຸທຣໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຍາເປຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ມຫາໂຠໂຄຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓວເສນ ມຫາອຸປໂຠໂຄ. ເອວໍ ຍໍ ຍໍ ຄຸຓໍ ວທນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ຠຄວໂຕ ອຄຸຓໍເຍວ ທສ຺ເສມາຕິ ມຎ຺ຎມານາ ວທນ຺ຕິ.

ອຠິຣູໂປຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ອຘິກຣູໂປ. ທສ຺ສນີໂຍຕິ ທິວສມ຺ປິ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ອຕິຕ຺ຕິກຣຓໂຕ ທສ຺ສນໂຍຄ຺ໂຄ, ທສ຺ສເນເນວ ຈິຕ຺ຕປສາທຊນນໂຕ ປາສາທິໂກ. ໂປກ຺ຂຣຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຸນ຺ທຣຠາໂວ, ວຓ຺ຓສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣຕາ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາ, ຕາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ, ວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂປຣາຓາ ປນ ໂປກ຺ຂຣນ຺ຕິ ສຣີຣໍ ວທນ຺ຕິ, ວຓ຺ຓໍ ວຓ຺ຓເມວ. ເຕສໍ ມເຕນ ວຓ຺ໂຓ ຈ ໂປກ຺ຂຣຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣານິ, ເຕສໍ ຠາໂວ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາ. ອິຕິ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍາຕິ ອຸຕ຺ຕມປຣິສຸທ຺ເຘນ ວຓ຺ເຓນ ເຈວ ສຣີຣສຓ຺ຐານສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີຕິ ເສຏ຺ຐວຓ຺ຓີ, ປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ເຓສຸປິ ເສຏ຺ເຐນ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ເຓເນວ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີຕິ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ສຣີຣສທິເສນ ສຣີເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍາຕິ ໂຠໂຕ ສຣີເຣ ທສ຺ສນສ຺ສ ໂອກາໂສ ນ ຂຸທ຺ທໂກ ມຫາ. ສພ຺ພາເນວ ເຕ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ທສ຺ສນີຍາເນວ, ຕານິ ຈາປິ ມຫນ຺ຕາເນວາຕິ ທີເປຕິ.

ສີລມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສີລວາ. ວຸທ຺ຘໍ ວຑ຺ຒິຕໍ ສີລມສ຺ສາຕິ ວຸທ຺ຘສີລີ. ວຸທ຺ຘສີເລນາຕິ ວຸທ຺ເຘນ ວຑ຺ຒິເຕນ ສີເລນ. ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ຍຸຕ຺ໂຕ, ອິທໍ ວຸທ຺ຘສີລີປທສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ສພ຺ພເມຕໍ ປຎ຺ຈສີລມຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ວທນ຺ຕິ.

ກາລ຺ຍາຓວາໂຈຕິອາທີສຸ ກລ຺ຍາຓາ ສຸນ຺ທຣາ ປຣິມຓ຺ຑລປທພ຺ຍຎ຺ຊນາ ວາຈາ ອສ຺ສາຕິ ກລ຺ຍາຓວາໂຈ. ກລ຺ຍາຓໍ ມຘຸຣໍ ວາກ຺ກຣຓໍ ອສ຺ສາຕິ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ. ວາກ຺ກຣຓນ຺ຕິ ອຸທາຫຣຓໂຆໂສ. ຄຸຓປຣິປຸຓ຺ຓຠາເວນ ປຸເຣ ຠວາຕິ ໂປຣີ. ປຸເຣ ວາ ຠວຕ຺ຕາ ໂປຣີ. ນາຄຣິກິຕ຺ຖິຍາ ສຸຂຸມາລຕ຺ຕເນນ ສທິສາຕິປິ ໂປຣີ. ຕາຍ ໂປຣິຍາ. ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍາຕິ ອປລິພຸທ຺ຘາຍ, ສນ຺ທິຏ຺ຐວິລມ຺ພິຕາທິໂທສຣຫິຕາຍ. ອເນລຄລາຍາຕິ ເອລຄເລນ ວິຣຫິຕາຍ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຫິ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ເອລໍ ຄລຕິ, ລາລາ ວາ ປຄ຺ຆຣຕິ, ເຂຬຜຸສິຕານິ ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ວາຈາ ເອລຄລາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕພ຺ພິປຣິຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາຕິອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ຠາສິຕຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນສມຕ຺ຖາຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຓ຺ເຓ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໔໒໕. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຕິ ເອວໍ ເຕຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວຸຕ຺ເຕ, ຈງ຺ກີ, ‘‘ອິເມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຕ຺ຕໂນ ວຓ຺ເຓ ວຸຈ຺ຈມາເນ ອຕຸສ຺ສນກສຕ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ວຓ຺ຓມສ຺ສ ຠຓິຕ຺ວາ ນິວາເຣສ຺ສາມາຕິ ຊາຕິອາທີຫິ ມມ ວຓ຺ຓໍ ວທນ຺ຕິ, ນ ໂຂ ປນ ເມ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຓ຺ເຓ ຣຊ຺ຊິຕຸໍ. ຫນ຺ທາຫໍ ເອເຕສໍ ວາທໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ມຫນ຺ຕຠາວໍ ຎາເປຕ຺ວາ ເອເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ຄມນໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕນ ຫິ, ໂຠ, ມມາປິ ສຸຓາຖາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຍປິ ‘‘ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ’’ຕິອາທໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓຫິ ສທິສາ ຄຸຓາ, ເຕປິ ‘‘ໂກ ຈາຫໍ, ເກ ຈ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຊາຕິສມ຺ປຕ຺ຕິອາທໂຍ ຄຸຓາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓຫິ ອຸຕ຺ຕຣິຕເຣເຍວ ມຎ຺ຎມາໂນ, ອິຕເຣ ປນ ເອກນ຺ເຕເນວ ຠຄວໂຕ ມຫນ຺ຕຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ປກາເສຕິ. ມຍເມວ ອຣຫາມາຕິ ເອວໍ ນິຍເມນ຺ໂຕ ເຈຕ຺ຖ ອິທໍ ທີເປຕິ – ຍທິ ຄຸຓມຫນ຺ຕຕາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ ນາມ ໂຫຕິ, ຍຖາ ສິເນຣຸໍ ອຸປນິຘາຍ ສາສໂປ, ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອຸປນິຘາຍ ໂຄປທກໍ, ສຕ຺ຕສຸ ມຫາສເຣສຸ ອຸທກໍ ອຸປນິຘາຍ ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທຸ ປຣິຕ຺ໂຕ ລາມໂກ, ເອວເມວໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຊາຕິສມ຺ປຕ຺ຕິອາທໂຍ ຄຸເຓ ອຸປນິຘາຍ ອມ຺ຫາກໍ ຄຸຓາ ປຣິຕ຺ຕາ ລາມກາ, ຕສ຺ມາ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸນ຺ຕິ.

ຠູມິຄຕຎ຺ຈ ເວຫາສຏ຺ຐຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣາຊງ຺ຄເຓ ເຈວ ອຸຍ຺ຍາເນ ຈ ສຸຘາມຏ຺ຐາ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ສຕ຺ຕຣຕນປູຣິໍ ກຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ຐປິຕໍ ຘນໍ ຠູມິຄຕໍ ນາມ, ປາສາທນິຍູຫາທໂຍ ປນ ປູເຣຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ເວຫາສຏ຺ຐໍ ນາມ. ເອວໍ ຕາວ ກຸລປຣິຍາເຍນ ອາຄຕໍ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ຊາຕທິວເສເຍວ ສງ຺ໂຂ ເອໂລ ອຸປ຺ປໂລ ປຸຓ຺ຑຣີໂກຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນິຘໂຍ ອຸປຄຕາ. ເຕສຸ ສງ຺ໂຂ ຄາວຸຕິໂກ, ເອໂລ ອຑ຺ຒໂຍຊນິໂກ, ອຸປ຺ປໂລ ຕິຄາວຸຕິໂກ ປຸຓ຺ຑຣີໂກ ໂຍຊນິໂກຕິ. ເຕສຸປິ ຄຫິຕຄຫິຕຏ຺ຐານໍ ປູຣຕິເຍວ. ອິຕິ ຠຄວາ ປຫູຕໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ໂອຫາຍ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທຫໂຣ ວາຕິອາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ວິຕ຺ຖາຣິຕາເນວ.

ອຂຸທ຺ທາວກາໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຄວຕິ ອປຣິມາໂຓເຍວ ທສ຺ສນາວກາໂສຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸໍ – ຣາຊຄເຫ ກິຣ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ສມຓສ຺ສ ກິຣ ໂຄຕມສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສນກາເລ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ຖໍ ເວຬຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນຄຣທ຺ວາຣສ຺ສ ພຫິ ຐຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ຠຄວຕິ ເວຬຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມີເປ ອຏ຺ຐາສິ, ເວຬຸ ຠຄວໂຕ ຊາຓຸມຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ປຸນທິວເສ ທ຺ເວ ເວຬູ ຆເຏຕ຺ວາ ສມີເປ ອຏ຺ຐາສິ, ຠຄວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເວຬູນໍ ອຸປຣິ ທ຺ວິເວຓຸມຕ຺ຕເມວ ປຎ຺ຎາຍມາໂນ, ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກິໍ ກໂຣສີ’’ຕິ ອາຫ? ຕຸມ຺ຫາກໍ ປມາຓໍ ຄຓ຺ຫາມີຕິ. ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສເຈປິ ຕ຺ວໍ ສກລຈກ຺ກວາຬຄພ຺ຠໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕເວຬຸໍ ຆເຏຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສສິ, ເນວ ເມ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ. ນ ຫິ ມຍາ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ຕຖາ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ, ຍຖາ ເມ ປໂຣ ປມາຓໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ອຕຸໂລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄໂຕ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມປເທ ຄາຖມາຫ. ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິປາຓສຫສ຺ສານິ ອມຕໍ ປິວິໍສຸ.

ອປຣມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸ – ຣາຫຸ ກິຣ ອສຸຣິນ຺ໂທ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂຍຊນສຫສ຺ສານິ ອຏ຺ຐ ຈ ໂຍຊນສຕານິ ອຸຈ຺ໂຈ, ພາຫນ຺ຕຣມສ຺ສ ທ຺ວາທສໂຍຊນສຕານິ, ຫຕ຺ຖຕລປາທຕລານໍ ປຸຖຸລຕາ ຕີຓິ ໂຍຊນສຕານິ, ອງ຺ຄຸລິປພ຺ພານິ ປຓ຺ຓາສໂຍຊນານິ, ຠມຸກນ຺ຕຣໍ ປຓ຺ຓາສໂຍຊນໍ, ນລາຏໍ ຕິໂຍຊນສຕໍ, ສີສໍ ນວໂຍຊນສຕໍ. ໂສ – ‘‘ອຫໍ ອຸຈ຺ໂຈສ຺ມິ, ສຕ຺ຖາຣໍ ໂອນມິຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຠຄວໂຕ ວຓ຺ຓໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຍຖາ ກຖຎ຺ຈ ໂອໂລເກສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຄໂຕ. ຠຄວາ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ ວິທິຕ຺ວາ ‘‘ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ກຕເຣນ ທສ຺ເສມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຐິຕໂກ ນາມ ນີໂຈປິ ອຸຈ຺ໂຈ ວິຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ນິປນ຺ໂນວສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ, ‘‘ອານນ຺ທ, ຄນ຺ຘກຸຏິປຣິເວເຓ ມຎ຺ຈກໍ ປຎ຺ຎາເປຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິ. ຣາຫຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິປນ຺ນໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄີວໍ ອຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ ນຠມຊ຺ເຌ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທໍ ວິຍ ອຸລ຺ໂລເກຕິ. ກິມິທໍ ອສຸຣິນ຺ທາຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ໂອນມິຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີຕິ ນ ຄຈ຺ຉິນ຺ຕິ. ນ ມຍາ ອສຸຣິນ຺ທ ອໂຘມຸເຂນ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ, ອຸທ຺ຘຄ຺ຄໍ ເມ ກຕ຺ວາ ທານໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ. ຕໍທິວສໍ ຣາຫຸ ສຣຓໍ ອຄມາສິ. ເອວໍ ຠຄວາ ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ.

ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລນ ສີລວາ. ຕໍ ປນ ສີລໍ ອຣິຍໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ, ເຕນາຫ ອຣິຍສີລີຕິ. ຕເທວ ອນວຊ຺ຊຏ຺ເຐນ ກຸສລໍ, ເຕນາຫ ກຸສລສີລີຕິ. ກຸສເລນ ສີເລນາຕິ ອິທມສ຺ສ ເວວຈນໍ. ພຫູນໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິໂຍຕິ ຠຄວໂຕ ເອເກກາຍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ຈຕຸຣາສີຕິປາຓສຫສ຺ສານິ ອປຣິມາຓາປິ ເທວມນຸສ຺ສາ ມຄ຺ຄຜລາມຕໍ ປິວນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ພຫູນໍ ອາຈຣິໂຍ, ສາວກວິເນຍ຺ຍານໍ ປາຈຣິໂຍຕິ.

ຂີຓກາມຣາໂຄຕິ ເອຕ຺ຖ ກາມໍ ຠຄວໂຕ ສພ຺ເພປິ ກິເລສາ ຂີຓາ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປນ ເຕ ນ ຊານາຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຊານນຏ຺ຐາເນເຍວ ຄຸຓໍ ກເຖຕິ. ວິຄຕຈາປລ຺ໂລຕິ ‘‘ປຕ຺ຕມຓ຺ຑນາ ຈີວຣມຓ຺ຑນາ ເສນາສນມຓ຺ຑນາ ອິມສ຺ສ ວາ ປູຕິກາຍສ຺ສ…ເປ… ເກລນາ ປຏິເກລນາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕຈາປລ຺ຍວິຣຫິໂຕ.

ອປາປປຸເຣກ຺ຂາໂຣຕິ ອປາເປ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎາຍ ປຊາຍາຕິ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານມຫາກສ຺ສປາທິເຠທາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຊາຍ. (ອວິຣຸທ຺ໂຘ ຫິ ໂສ) ເອຕິສ຺ສາຍ ປຊາຍ ປຸເຣກ຺ຂາໂຣ. ອຍຎ຺ຫິ ປຊາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ຈຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິຈ ອປາປປຸເຣກ຺ຂາໂຣຕິ ນ ປາປຸປຸເຣກ຺ຂາໂຣ, ນ ປາປໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ຈຣຕິ, ປາປໍ ນ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ສ? ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎາຍ ປຊາຍ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ປຏິວິຣຸທ຺ຘາຍປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຊາຍ ອວິຣຸທ຺ໂຘ ຫິຕສຸຂຕ຺ຖິໂກເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ຕິໂຣຣຏ຺ຐາຕິ ປຣຣຏ຺ຐໂຕ. ຕິໂຣຊນປທາຕິ ປຣຊນປທໂຕ. ສໍປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາທໂຍ ເຈວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄນ຺ຘພ຺ພາທໂຍ ຈ ປຎ຺ເຫ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມາຕິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ປຸຈ຺ຉາຍ ວາ ໂທສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນ ວາ ອສມຕ຺ຖຕໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ, ເກຈິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເກສຎ຺ຈິ ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ເອວໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຕສໍ ວິມຕິໂຍ ຕີຣໍ ປຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອູມິໂຍ ວິຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາວ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ອຕິຖີ ໂນ ເຕ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຕ ອມ຺ຫາກໍ ອາຄນ຺ຕຸກາ ນວກາ ປາຫຸນກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຍາປຸຓາມີຕິ ຊານາມິ. ອປຣິມາຓວຓ຺ໂຓຕິ ຕຖາຣູເປເນວ ສພ຺ພຎ຺ຎຸນາປິ ອປ຺ປເມຍ຺ຍວຓ຺ໂຓ, ປເຄວ ມາທິເສນາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ພຸທ຺ໂຘປິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠເຓຍ຺ຍ ວຓ຺ຓໍ,

ກປ຺ປມ຺ປິ ເຈ ອຎ຺ຎມຠາສມາໂນ;

ຂີເຍຖ ກປ຺ໂປ ຈິຣທີຆມນ຺ຕເຣ,

ວຓ຺ໂຓ ນ ຂີເຍຖ ຕຖາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ.