໙. ຘມ຺ມເຈຕິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ຘມ຺ມເຈຕິຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເມທາຬຸປນ຺ຕິ ນາເມຕໍ ຕສ຺ສ, ຕສ຺ສ ຫິ ນິຄມສ຺ສ ເມທວຓ຺ຓາ ປາສາຓາ ກິເຣຕ຺ຖ ອຸສ຺ສນ຺ນາ ອເຫສຸໍ, ຕສ຺ມາ ເມທາຬຸປນ຺ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ. ເສນາສນໍ ປເນຕ຺ຖ ອນິຍຕໍ, ຕສ຺ມາ ນ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນຄຣກນ຺ຕິ ເອວໍນາມກໍ ສກ຺ຍານໍ ນິຄມໍ. ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນາຕິ ນ ອຎ຺ເຎນ ກຣຓີເຍນ, ອຍໍ ປນ ພນ຺ຘຸລເສນາປຕິໍ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ປຸຕ຺ເຕຫິ ເອກທິວເສເນວ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ອາຓາເປສິ, ຕໍທິວສຎ຺ຈສ຺ສ ຠຣິຍາຍ ມລ຺ລິກາຍ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວາ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸເຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຆຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນມຕ຺ເຕ ‘‘ເສນາປຕິ ກາລງ຺ກໂຕ’’ຕິ ສາສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ມລ຺ລິກາຍ ອທໍສຸ. ສາ ປຓ຺ຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸຂສາສນໍ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຣຎ຺ຎາ ອຍ຺ເຍ ເສນາປຕິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ປຸຕ຺ເຕຫິ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ຄຫາປິໂຕ’’ຕິ ອາໂຣເຈສຸໍ. ມຫາຊນຄຕໍ ມາ ກຣິຕ຺ຖາຕິ ໂອວຏ຺ຏິກາຍ ປຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິວິສິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ເອກາ ສປ຺ປິຈາຏິ ນີຫຣິຕາ, ສາ ອຸມ຺ມາເຣ ອາຫຈ຺ຈ ຠິນ຺ນາ, ຕໍ ອປເນຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິວິສິ.

ສຕ຺ຖາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ກຖາສມຸຏ຺ຐາປນຕ຺ຖໍ – ‘‘ສປ຺ປິຈາຏິຍາ ຠິນ຺ນປຈ຺ຈຍາ ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມລ຺ລິກາ ປຓ຺ຓໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ຐເປຕ຺ວາ – ‘‘ຠຄວາ ອິມໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ປຸຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເສນາປຕິໂນ ມຕສາສນໍ, ອຫໍ ເອຕມ຺ປິ ນ ຈິນ຺ຕຍາມິ, ສປ຺ປິຈາຏິປຈ຺ຈຍາ ກິໍ ຈິນ຺ເຕຍ຺ຍາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຠຄວາ – ‘‘ມລ຺ລິເກ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ນາມ ວຕ຺ຕມານານໍ ໂຫຕິ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈຕາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ມລ຺ລິກາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສສຸຓິສາໂຍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ໂອວາທໍ ອທາສິ. ຣາຊາ ມລ຺ລິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ເສນາປຕິໂນ ອມ຺ຫາກໍ ອນ຺ຕເຣ ຠິນ຺ນໂທໂສ ອຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ນຕ຺ຖິ ສາມີຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ວຈເນນ ຕສ຺ສ ນິທ຺ໂທສຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ພລວໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ໂສ – ‘‘ເອວຣູປໍ ນາມ ອໂທສກາຣກໍ ມໍ ສມ຺ຠາວຍິຕ຺ວາ ອາຄຕໍ ສຫາຍກໍ ວິນາເສສິ’’ນ຺ຕິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປາສາເທ ວາ ນາຏເກສຸ ວາ ຣຊ຺ຊສຸເຂສຸ ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາທໍ ອລຠມາໂນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຈຣິຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ. ເອຕເທວ ກິຈ຺ຈໍ ອໂຫສິ. ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນາ’’ຕິ.

ທີຆໍ ກາຣາຍນນ຺ຕິ ທີຆກາຣາຍໂນ ນາມ ພນ຺ຘຸລເສນາປຕິສ຺ສ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ‘‘ເອຕສ຺ສ ເມ ມາຕຸໂລ ອໂທສກາຣໂກ ນິກ຺ກາຣເຓນ ຆາຕິໂຕ’’ຕິ ຣຎ຺ຎາ ເສນາປຕິຏ຺ຐາເນ ຐປິໂຕ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫຈ຺ຈາ ຣາຊານຸຠາເວນາຕິ ມຫຕາ ຣາຊານຸຠາເວນ, ຘຣຓິຕລໍ ຠິນ຺ທນ຺ໂຕ ວິຍ ສາຄຣໍ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ວິຍ ວິຈິຕ຺ຕເວສໂສເຠນ ມຫຕາ ພລກາເຍນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາສາທິການີຕິ ທສ຺ສເນເນວ ສຫ ຣຎ຺ຊນການິ. ປສາທນີຍານີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອຖ ວາ ປາສາທິການີຕິ ປສາທຊນການິ. ອປ຺ປສທ຺ທານີຕິ ນິສ຺ສທ຺ທານິ. ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານີຕິ ອວິຠາວິຕຕ຺ເຖນ ນິຄ຺ໂຆເສນ ຣຫິຕານິ. ວິຊນວາຕານີຕິ ວິຄຕຊນວາຕານິ. ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການີຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ຣຫສ຺ສກມ຺ມານຸຈ຺ຉວິການິ, ຣຫສ຺ສມນ຺ຕໍ ມນ຺ເຕນ຺ຕານໍ ອນຸຣູປານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານີຕິ ນິລີຍນຠາວສ຺ສ ເອກີຠາວສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິການິ. ຍຕ຺ຖ ສຸທໍ ມຍນ຺ຕິ ນ ເຕນ ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ປຍິຣຸປາສິຕປຸພ຺ໂພ, ຕາທິເສສຸ ປນ ປຍິຣຸປາສິຕປຸພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ຍາທິເສສຸ ສຸທໍ ມຍນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

ອຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊາຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ ເສນາປຕິ ‘‘ຣາຊາ ຠຄວນ຺ຕໍ ມມາຍຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ, ໂສ ສເຈ ມໍ ຣາຊາ ‘‘ກຫໍ ຠຄວາ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍ, ອທນ຺ຘາຍນ຺ເຕນ ອາຈິກ຺ຂິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈຣປຸຣິເສ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ນິວາສນຏ຺ຐານໍ ຎຕ຺ວາວ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ອາຣາມໍ ປາວິສີຕິ ພຫິນິຄເມ ຂນ຺ຘາວາຣໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ກາຣາຍເນນ ສທ຺ຘິໍ ປາວິສິ.

໓໖໖. ວິຫາໂຣຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ສນ຺ຘາຍາຫໍສຸ. ອາຬິນ຺ທນ຺ຕິ ປມຸຂໍ. ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາຕິ ອຸກ຺ກາສິຕສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ. ອຄ຺ຄຬນ຺ຕິ ກວາຏໍ. ອາໂກເຏຫີຕິ ອຄ຺ຄນເຂນ ອີສກໍ ກຸຎ຺ຈິກຈ຺ຉິທ຺ທສມີເປ ໂກເຏຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທ຺ວາຣໍ ກິຣ ອຕິອຸປຣິ ອມນຸສ຺ສາ, ອຕິເຫຏ຺ຐາ ທີຆຊາຕິກາ ໂກເຏນ຺ຕິ. ຕຖາ ອໂກເຏຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ຉິທ຺ທສມີເປ ໂກເຏຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຏກວຕ຺ຕນ຺ຕິ ທີເປນ຺ຕາ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນເຍວ. ຂຄ຺ຄຎ຺ຈ ອຸຓ຺ຫີສຎ຺ຈາຕິ ເທສນາມຕ຺ຕເມຕໍ,

ວາລພີຊນິມຸຓ຺ຫີສໍ, ຂຄ຺ຄໍ ຉຕ຺ຕຎ຺ຈຸປາຫນໍ;

ໂອຣຸຍ຺ຫ ຣາຊາ ຍານມ຺ຫາ, ຐປຍິຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉທນ຺ຕິ. –

ອາຄຕານິ ປນ ປຎ຺ຈປິ ຣາຊກກຸຘຠຓ຺ຑານິ ອທາສິ. ກສ຺ມາ ປນ ອທາສີຕິ. ອຕິຄຣຸໂນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຸທ຺ຘຕເວເສນ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈ, ເອກໂກວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິວເສນ ສມ຺ໂມທິສ຺ສາມິ ຈາຕິ. ປຎ຺ຈສຸ ຫິ ຣາຊກກຸຘຠຓ຺ເຑສຸ ນິວຕ຺ຕິເຕສຸ ຕ຺ວໍ ນິວຕ຺ຕາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນ ໂຫຕິ, ສພ຺ເພ ສຍເມວ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິຕິ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ອທາສິ. ຣຫາຍຕີຕິ ຣຫສ຺ສໍ ກໂຣຕິ ນິຄູຫຕິ. ອຍໍ ກິຣສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ປຸພ຺ເພປິ ອຍໍ ຣາຊາ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ສທ຺ຘິໍ ຈຕຸກ຺ກຓ຺ຓມນ຺ຕໍ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ມາຕຸລໍ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ປຸຕ຺ເຕຫິ ຄຓ຺ຫາເປສິ, ອິທານິປິ ຈຕຸກ຺ກຓ຺ຓມນ຺ຕໍ ມນ຺ເຕຕຸກາໂມ, ກຈ຺ຈິ ນຸ ໂຂ ມໍ ຄຓ຺ຫາເປສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ໂກປວເສນສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ.

ວິວຣິ ຠຄວາ ທ຺ວາຣນ຺ຕິ ນ ຠຄວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິ, ວິວຣຕູຕິ ປນ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣສິ. ຕໂຕ – ‘‘ຠຄວາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອເນເກສຸ ກປ຺ປໂກຏີສຸ ທານໍ ທທມາເນຫິ ນ ສຫຕ຺ຖາ ທ຺ວາຣວິວຣຓກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ສຍເມວ ທ຺ວາຣໍ ວິວຏໍ. ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ຠຄວໂຕ ມເນນ ວິວຏໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວິວຣິ ຠຄວາ ທ຺ວາຣ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສິຕ຺ວາ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ປວິຏ຺ຐມຕ຺ເຕເຍວ ກາຣາຍໂນ ປຎ຺ຈ ຣາຊກກຸຘຠຓ຺ຑານິ ຄເຫຕ຺ວາ ຂນ຺ຘາວາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຏຏູຠໍ ອາມນ຺ເຕສິ ‘‘ຉຕ຺ຕໍ ສມ຺ມ ອຸສ຺ສາເປຫີ’’ຕິ. ມຍ຺ຫໍ ປິຕາ ກິໍ ຄໂຕຕິ? ປິຕຣໍ ມາ ປຸຈ຺ຉ, ສເຈ ຕ຺ວໍ ນ ອຸສ຺ສາເປສິ, ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອຫໍ ອຸສ຺ສາເປມີຕິ. ‘‘ອຸສ຺ສາເປມິ ສມ຺ມາ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ກາຣາຍໂນ ຣຎ຺ໂຎ ເອກໍ ອສ຺ສຎ຺ຈ ອສິຎ຺ຈ ເອກເມວ ຈ ປຣິຈາຣິກໍ ອິຕ຺ຖິໍ ຐເປຕ຺ວາ – ‘‘ສເຈ ຣາຊາ ຊີວິເຕນ ອຕ຺ຖິໂກ, ມາ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ວິຏຏູຠສ຺ສ ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິເມວ ຄໂຕ.

໓໖໗. ຘມ຺ມນ຺ວໂຍຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂຎາຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸນໂຍ ອນຸມານໍ, ອນຸພຸທ຺ຘີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທານິ ເຍນສ຺ສ ຘມ຺ມນ຺ວເຍນ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິຘ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອາປາຓໂກຏິກນ຺ຕິ ປາໂຓຕິ ຊີວິຕໍ, ຕໍ ມຣິຍາທໍ ອນ຺ໂຕ ກຣິຕ຺ວາ, ມຣຓສມເຍປິ ຈຣນ຺ຕິເຍວ, ຕໍ ນ ວີຕິກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ອປາຓໂກຏິກ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ອາຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ເອກຈ຺ເຈ ຊີວິຕເຫຕຸ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕາ ປາຓໂກຏິກໍ ກຕ຺ວາ ຈຣນ຺ຕິ, ນ ເອວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕຕິ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາຍ ຘມ຺ມສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາຍ ສງ຺ຆສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາຍ ຈ ເອຕໍ ເອວໍ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຫິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຍໍ ຠຄວຕິ ຘມ຺ມນ຺ວໂຍ ໂຫຕີຕິ ທີເປຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

໓໖໙. ນ ວິຍ ມຎ຺ເຎ ຈກ຺ຂຸໍ ພນ຺ຘນ຺ເຕຕິ ຈກ຺ຂຸໍ ອພນ຺ຘນ຺ເຕ ວິຍ. ອປາສາທິກຎ຺ຫິ ທິສ຺ວາ ປຸນ ໂອໂລກນກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ຈກ຺ຂຸໍ ນ ພນ຺ຘຕິ ນາມ. ປາສາທິກໍ ທິສ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ໂອໂລກນກິຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ຈກ຺ຂຸໍ ພນ຺ຘຕິ ນາມ. ອິເມ ຈ ອປາສາທິກາ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ພນ຺ຘຸກໂຣໂຄ ໂນຕິ ກຸລໂຣໂຄ. ອມ຺ຫາກໍ ກຸເລ ຊາຕາ ເອວຣູປາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຸຬາຣນ຺ຕິ ມເຫສກ຺ຂໍ. ປຸພ຺ເພນາປຣນ຺ຕິ ປຸພ຺ພໂຕ ອປຣໍ ວິເສສໍ. ຕຕ຺ຖ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຸຬາຣໍ ປຸພ຺ເພ ວິເສສໍ ສຎ຺ຊານາຕິ ນາມ, ສມາປຕ຺ຕິໍ ປທຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອຸຬາຣໍ ປຸພ຺ພໂຕ ອປຣໍ ວິເສສໍ ສຎ຺ຊານາຕິ ນາມ.

໓໗໐. ຆາເຕຕາຍໍ ວາ ຆາເຕຕຸນ຺ຕິ ຆາເຕຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ຆາເຕຕຸໍ. ຊາເປຕາຍໍ ວາ ຊາເປຕຸນ຺ຕິ ຘເນນ ວາ ຊາເປຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ຊາເປຕຸໍ ຊານິຕຸໍ ອຘນໍ ກາຕຸໍ. ປພ຺ພາເຊຕາຍໍ ວາ ປພ຺ພາເຊຕຸນ຺ຕິ ຣຏ຺ຐໂຕ ວາ ປພ຺ພາເຊຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ປພ຺ພາເຊຕຸໍ.

໓໗໓. ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາຓາຕິ ອິສິທຕ຺ໂຕ ຈ ປຸຣາໂຓ ຈ. ເຕສຸ ເອໂກ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ເອໂກ ສທາຣສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ. ມມຠຕ຺ຕາຕິ ມມ ສນ຺ຕກໍ ຠຕ຺ຕໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ມມຠຕ຺ຕາ. ມມຍານາຕິ ມມ ສນ຺ຕກໍ ຍານໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ມມຍານາ. ຊີວິກາຍ ທາຕາຕິ ຊີວິຕວຸຕ຺ຕິໍ ທາຕາ. ວີມໍສມາໂນຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂມາໂນ. ຕທາ ກິຣ ຣາຊາ ນິທ຺ທໍ ອໂນກ຺ກນ຺ໂຕວ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ອຖ ເຕ ຖປຕໂຍ ‘‘ກຕຣສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ ຠຄວາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ມນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ເຍນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ເຕນ ສີເສ ກເຕ ຣາຊາ ປາທໂຕ ໂຫຕິ. ເຍນ ຣາຊາ, ເຕນ ສີເສ ກເຕ ສຕ຺ຖາ ປາທໂຕ ໂຫຕິ, ກິໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ? ຕໂຕ ເນສໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຣາຊາ ກຸປ຺ປມາໂນ ຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທຕິ, ຕໍ ອຈ຺ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ. ນ ໂຂ ປນ ມຍໍ ສກ຺ໂກມ ຊານມານາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປາທໂຕ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ຣາຊານໍ ປາທໂຕ ກຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິໍສຸ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອຍໍ ຣາຊາ ເອວມາຫ.

໓໗໔. ປກ຺ກາມີຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ກາຣາຍນສ຺ສ ຐິຕຏ຺ຐານໍ ຄໂຕ, ຕໍ ຕຕ຺ຖ ອທິສ຺ວາ ຂນ຺ຘາວາຣຏ຺ຐານໍ ຄໂຕ, ຕຕ຺ຖາປິ ອຎ຺ຎໍ ອທິສ຺ວາ ຕໍ ອິຕ຺ຖິໍ ປຸຈ຺ຉິ. ສາ ສພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ຣາຊາ – ‘‘ນ ອິທານິ ມຍາ ເອກເກນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠາຄິເນຍ຺ເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ຣຊ຺ຊໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣາຊຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ກຓາຊກຠຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ຠຸຎ຺ຊິ, ພຫລອຸທກຎ຺ຈ ປິວິ. ຕສ຺ສ ສຸຂຸມາລປກຕິກສ຺ສ ອາຫາໂຣ ນ ສມ຺ມາ ປຣິຓາມິ. ໂສ ຣາຊຄຫໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕປິ ວິກາເລ ທ຺ວາເຣສຸ ປິຫິເຕສຸ ປາປຸຓິ. ‘‘ອຊ຺ຊ ສາລາຍໍ ສຍິຕ຺ວາ ສ຺ເວ ມຍ຺ຫໍ ຠາຄິເນຍ຺ຍໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພຫິນຄເຣ ສາລາຍ ນິປຊ຺ຊິ. ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອຸຏ຺ຐານານິ ປວຕ຺ຕິໍສຸ, ກຕິປຍວາເຣ ພຫິ ນິກ຺ຂມິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປທສາ ຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ອງ຺ເກ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ພລວປຈ຺ຈູເສ ກາລມກາສິ. ສາ ຕສ຺ສ ມຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ທ຺ວີສຸ ຣຊ຺ເຊສຸ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອິທານິ ປຣສ຺ສ ພຫິນຄເຣ ອນາຖສາລາຍ ອນາຖກາລກິຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນ ມຍ຺ຫໍ ສາມິ ໂກສລຣາຊາ’’ຕິອາທີນິ ວທມານາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ເທນ ປຣິເທວິຕຸໍ ອາຣຠິ. ມນຸສ຺ສາ ສຸຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣາຊາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທິສ຺ວາ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ອາຄຕກາຣຓໍ ຎຕ຺ວາ ມຫາປຣິຫາເຣນ ສຣີຣກິຈ຺ຈໍ ກຣິຕ຺ວາ ‘‘ວິຏຏູຠໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ພລກາຍໍ ສນ຺ນິປາເຕສິ. ອມຈ຺ຈາ ປາເທສຸ ປຕິຕ຺ວາ – ‘‘ສເຈ, ເທວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ມາຕຸໂລ ອໂຣໂຄ ອສ຺ສ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄນ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ຠເວຍ຺ຍ, ອິທານິ ປນ ວິຏຏູໂຠປິ ຕຸມ຺ເຫ ນິສ຺ສາຍ ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕຸໍ ອຣຫຕິເຍວາ’’ຕິ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ນິວາເຣສຸໍ.

ຘມ຺ມເຈຕິຍານີຕິ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕີກາຣວຈນານິ. ຕີສຸ ຫິ ຣຕເນສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຈິຕ຺ຕີກາເຣ ກເຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກໂຕເຍວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຠຄວຕິ ຈິຕ຺ຕີກາເຣ ກເຕ ຘມ຺ໂມປິ ກໂຕວ ໂຫຕີຕິ ຠຄວາ ‘‘ຘມ຺ມເຈຕິຍານີ’’ຕິ ອາຫ. ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການີຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິຠູຕານິ, ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປຕ຺ຕິຠູຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ຘມ຺ມເຈຕິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.