໓. ມຫາວຈ຺ຉສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ມຫາວຈ຺ຉສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສຫກຖີຕິ ສທ຺ຘິໍວາໂທ, ພຫຸໍ ມຍາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ກຖິຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ ກຖໍ ສາເຣຕິ ເມຕ຺ຕິໍ ຆເຏຕິ. ປຸຣິມານິ ຫິ ທ຺ເວ ສຸຕ຺ຕານິ ເອຕສ຺ເສວ ກຖິຕານິ, ສໍຍຸຕ຺ຕເກ ອພ຺ຍາກຕສໍຍຸຕ຺ຕໍ (ສໍ. ນິ. ໔.໔໑໖ ອາທໂຍ) ນາມ ເອຕສ຺ເສວ ກຖິຕໍ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກຕເມຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ເອກຸຕ຺ຕຣນິກາເຍປິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ກຖິຕໍ ອຕ຺ຖິເຍວ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘປິ ຕສ຺ສ ອາຄຕາຄຕສ຺ສ ສງ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ ໂອກາສມກາສິເຍວ. ກສ຺ມາ? ອຍຎ຺ຫິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໂກ, ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິກາ ຈ ສີຆໍ ລທ຺ຘິໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ, ວສາເຕລມກ຺ຂິຕປິໂລຕິກາ ວິຍ ຈິເຣນ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ປສ຺ສຕິ ຈ ຠຄວາ – ‘‘ອຍໍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ກາເລ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ລທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມມ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຉ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາຕສາວໂກ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ອາຄຕາຄຕສ຺ສ ສງ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ ໂອກາສມກາສິເຍວ. ອິທໍ ປນສ຺ສ ປຈ຺ຉິມຄມນໍ. ໂສ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຕຣຓໍ ວາ ໂຫຕຸ ອຕຣຓໍ ວາ, ຍຏ຺ຐິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຸທເກ ປຕມາໂນ ວິຍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ອາຄໂຕ. ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມເທສນໍ ຍາຈນ຺ໂຕ ສາຘຸ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສ ຠຄວາ ມູລວເສນ ສໍຂິຕ຺ຕເທສນໍ, ກມ຺ມປຖວເສນ ວິຕ຺ຖາຣເທສນໍ ເທເສສິ. ມູລວເສນ ເຈຕ຺ຖ ອຕິສໍຂິຕ຺ຕາ ເທສນາ, ກມ຺ມປຖວເສນ ສໍຂິຕ຺ຕາ ວິຕ຺ຖາຣສທິສາ. ພຸທ຺ຘານໍ ປນ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ວິຕ຺ຖາຣເທສນາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຈຕຸວີສຕິສມນ຺ຕປຏ຺ຐານມ຺ປິ ຫິ ສຕ຺ຕປກຣເຓ ອຠິຘມ຺ມປິຏເກ ຈ ສພ຺ພໍ ສໍຂິຕ຺ຕເມວ. ຕສ຺ມາ ມູລວເສນາປິ ກມ຺ມປຖວເສນາປິ ສໍຂິຕ຺ຕເມວ ເທເສສີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໙໔. ຕຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ ກຸສລນ຺ຕິອາທີສຸ ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕຘມ຺ມາ ກາມາວຈຣາ, ອນຠິຊ຺ຌາທໂຍ ຕໂຍ ຈຕຸຠູມິກາປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ.

ຍໂຕ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ອນິຍເມຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍຖາ ປນ ຊີວກສຸຕ຺ເຕ ຈ ຈງ຺ກີສຸຕ຺ເຕ ຈ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຈ ອຕ຺ຕານເມວ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໙໕. ອຕ຺ຖິ ປນາຕິ ກິໍ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ? ອຍໍ ກິຣສ຺ສ ລທ຺ຘິ – ‘‘ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ສາສເນ ສຕ຺ຖາວ ອຣຫາ ໂຫຕິ, ສາວໂກ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ. ສມໂຓ ຈ ໂຄຕໂມ ‘ຍໂຕ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ຠິກ຺ຂຸໂນ’ຕິ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ກເຖນ຺ໂຕ ວິຍ ກເຖຕິ, ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວໂກ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕູຕິ ຠວໍ ຕາວ ໂຄຕໂມ ຕິຏ຺ຐຕຸ, ຠວຎ຺ຫິ ໂລເກ ປາກໂຏ ອຣຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຍາກເຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ຠິກ຺ຂຸນີອາທີນໍ ວເສນ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ, ຠຄວາປິສ຺ສ ພ຺ຍາກາສິ.

໑໙໖. ອາຣາຘໂກຕິ ສມ຺ປາທໂກ ປຣິປູຣໂກ.

໑໙໗. ເສຂາຍ ວິຊ຺ຊາຍ ປຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐິມຜລຕ຺ຕຍໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ມຍາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ວທຕິ. ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປນາຫ – ‘‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ເສກ຺ຂາ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ອປຣິຍາປນ຺ນາ ເຫຏ຺ຐິມານິ ຈ ຕີຓິ ສາມຎ຺ຎຜລານີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໐໒໓) ວຈນໂຕ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄປິ ອເນນ ປຕ຺ໂຕເຍວ. ຜລໍ ປນ ອປຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອຸຕ຺ຕຣິ ໂຍຄໍ ກຖາເປຕີຕິ. ໂສ ເອວໍ ສຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ໂຍ ເວ ກິເລສານິ ປຫາຍ ປຎ຺ຈ,

ປຣິປຸຓ຺ຓເສໂຂ ອປຣິຫານຘມ຺ໂມ;

ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ສມາຫິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ,

ສ ເວ ຐິຕຕ຺ໂຕຕິ ນໂຣ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ອ. ນິ. ໔.໕);

ອນາຄາມິປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓເສໂຂ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເສຂາຍ ວິຊ຺ຊາຍ ປຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ປນ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ມຄ຺ໂຄປິ ພຫຸຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ ໂຫຕູຕິ ເຈ. ເອຕໍ ນ ພຸທ຺ຘວຈນໍ, ວຸຕ຺ຕຄາຖາຍ ຈ ອຕ຺ໂຖ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ມາ ອນາຄາມິຜເລ ຐຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນໍ ກຖາເປຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປນສ຺ສ ນ ເກວລໍ ສຸທ຺ຘອຣຫຕ຺ຕສ຺ເສວ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ຉນ຺ນມ຺ປິ ອຠິຎ຺ຎານໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຠຄວາ – ‘‘ເອວມຍໍ ສມເຖ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ອຠິຎ຺ຎາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕິ, ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ມຫາສາວໂກ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວິປສ຺ສນາມຕ຺ຕໍ ອກເຖຕ຺ວາ ສມຖວິປສ຺ສນາ ອາຈິກ຺ຂິ.

໑໙໘. ສຕິ ສຕິອາຍຕເນຕິ ສຕິ ສຕິກາຣເຓ. ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ ກາຣຓໍ? ອຠິຎ຺ຎາ ວາ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານໍ ວາ ອວສາເນ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ວາ ກາຣຓໍ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາ ວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໐໐. ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ເມ ຠຄວາຕິ ສຕ຺ຕ ຫິ ເສຂາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິຈຣນ຺ຕິ ນາມ, ຂີຓາສເວນ ຠຄວາ ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ. ອິຕິ ສງ຺ເຂເປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ເອວມາຫ. ເຕ ປນ ຠິກ຺ຂູ ຕມຕ຺ຖໍ ນ ຊານິໍສຸ, ອຊານນ຺ຕາວ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເທວຕາຕິ ເຕສໍ ຄຸຓານໍ ລາຠີ ເທວຕາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ມຫາວຈ຺ຉສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.