໘. ນຬກປານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໖໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ນຬກປານສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນຬກປາເນຕິ ເອວໍນາມເກ ຄາເມ. ປຸພ຺ເພ ກິຣ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ວານຣໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ມຫາກາໂຍ ກປິຣາຊາ ອເນກວານຣສຫສ຺ສປຣິວຸໂຕ ປພ຺ພຕປາເທ ວິຈຣຕິ. ປຎ຺ຎວາ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ. ໂສ ປຣິສໍ ເອວໍ ໂອວທຕິ – ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປພ຺ພຕປາເທ ຕາຕາ, ວິສຜລານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອມນຸສ຺ສປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຸມ຺ເຫ ປຸພ຺ເພ ຂາທິຕປຸພ຺ພາເນວ ຜລານິ ຂາທຖ, ປີຕປຸພ຺ພາເນວ ປານີຍານິ ຈ ປິວຖ, ເອຕ຺ຖ ໂວ ມໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອຂາທິຕປຸພ຺ພານິ ປນ ຜລານິ ອປີຕປຸພ຺ພານິ ຈ ປານີຍານິ ມໍ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ມາ ຂາທິຕ຺ຖ ມາ ປິວິຕ຺ຖາ’’ຕິ.

ເຕ ເອກທິວສໍ ຈຣມານາ ອຎ຺ຎໍ ປພ຺ພຕປາທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຄຈຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປານີຍໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ເອກໍ ອມນຸສ຺ສປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ທິສ຺ວາ ສຫສາ ອປິວິຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ອາຄມນໍ ໂອໂລກຍມານາ ນິສີທິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ຕາຕາ ປານີຍໍ ນ ປິວຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາຄມນໍ ໂອໂລເກມາຕິ. ສາຘຸ ຕາຕາຕິ ສມນ຺ຕາ ປທໍ ປຣິເຍສມາໂນ ໂອຕິຓ຺ຓປທໍເຍວ ອທ຺ທສ, ນ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓປທໍ, ທິສ຺ວາ ສປຣິສ຺ສຍາຕິ ອຎ຺ຎາສິ. ຕາວເທວ ຈ ຕຕ຺ຖ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕອມນຸສ຺ໂສ ອຸທກໍ ທ຺ເວຘາ ກຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາສິ ເສຕມຸໂຂ ນີລກຸຈ຺ຉິ ຣຕ຺ຕຫຕ຺ຖປາໂທ ມຫາທາຐິໂກ ວງ຺ກທາໂຐ ວິຣູໂປ ພີຠຈ຺ໂຉ ອຸທກຣກ຺ຂໂສ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ກສ຺ມາ ປານີຍໍ ນ ປິວຖ, ມຘຸຣໍ ອຸທກໍ ປິວຖ, ກິໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຓາຖາ’’ຕິ? ມຫາສຕ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ຕ຺ວໍ ອິຘ ອຘິວຕ຺ໂຖ ອມນຸສ຺ໂສ’’ຕິ? ອາມາຫນ຺ຕິ. ຕ຺ວໍ ອິຘ ໂອຕິຓ຺ເຓ ລຠສີຕິ? ອາມ ລຠາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ປນ ສພ຺ເພ ຂາທິສ຺ສາມີຕິ. ນ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ, ຍກ຺ຂາຕິ. ປານີຍໍ ປນ ປິວິສ຺ສຖາຕິ? ອາມ ປິວິສ຺ສາມາຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເອໂກປິ ໂວ ນ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີຕິ. ປານີຍຎ຺ຈ ປິວິສ຺ສາມ, ນ ຈ ເຕ ວສໍ ຄມິສ຺ສາມາຕິ ເອກນຬໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ໂກຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘມິ, ສພ຺ໂພ ເອກຈ຺ຉິທ຺ໂທ ອໂຫສິ, ຕີເຣ ນິສີທິຕ຺ວາວ ປານີຍໍ ປິວິ, ເສສວານຣານໍ ປາຏິເຍກ຺ເກ ນເຬ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຘມິຕ຺ວາ ອທາສິ. ສພ຺ເພ ຍກ຺ຂສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ປານີຍໍ ປິວິໍສຸ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ທິສ຺ວາ ປທມນຸຕ຺ຕິຓ຺ຓໍ, ທິສ຺ວາໂນ’ ຕຣິຕໍ ປທໍ;

ນເຬນ ວາຣິໍ ປິສ຺ສາມ, ເນວ ມໍ ຕ຺ວໍ ວຘິສ຺ສສີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໒໐);

ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຊ຺ຊທິວສາ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ນຬາ ເອກຈ຺ຉິທ຺ທາວ ໂຫນ຺ຕິ. ອິມິນາ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ອິມສ຺ມິໍ ກປ຺ເປ ຈຕ຺ຕາຣິ ກປ຺ປຏ຺ຐິຍປາຏິຫາຣິຍານິ ນາມ – ຈນ຺ເທ ສສພິມ຺ພໍ, ວຏ຺ຏກຊາຕກມ຺ຫິ ສຈ຺ຈກິຣິຍຏ຺ຐາເນ ອຄ຺ຄິສ຺ສ ຄມນຸປຈ຺ເຉໂທ, ຆຏິກາຣກຸມ຺ຠກາຣສ຺ສ ມາຕາປິຕູນໍ ວສນຏ຺ຐາເນ ເທວສ຺ສ ອວສ຺ສນໍ, ຕສ຺ສາ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ ນຬານໍ ເອກຈ຺ຉິທ຺ທຠາໂວຕິ. ອິຕິ ສາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ນເຬນ ປານີຍສ຺ສ ປີຕຕ຺ຕາ ນຬກປານາຕິ ນາມໍ ລຠິ. ອປຣຠາເຄ ຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ນິສ຺ສາຍ ຄາໂມ ປຕິຏ຺ຐາສິ, ຕສ຺ສາປິ ນຬກປານນ຺ເຕວ ນາມໍ ຊາຕໍ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນຬກປາເນ’’ຕິ. ປລາສວເນຕິ ກິໍສຸກວເນ.

໑໖໗. ຕຄ຺ຆ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕຕິ ເອກໍເສເນວ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິຣຕາ. ອຎ຺ເຎປິ ເຍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສາສເນ ອຠິຣມນ຺ຕິ, ເຕ ອມ຺ເຫຫິ ສທິສາວ ຫຸຕ຺ວາ ອຠິຣມນ຺ຕີຕິ ທີເປນ຺ຕິ.

ເນວ ຣາຊາຠິນີຕາຕິອາທີສຸ ເອໂກ ຣຎ຺ໂຎ ອປຣາຘໍ ກຕ຺ວາ ປລາຍຕິ. ຣາຊາ ກຸຫິໍ, ໂຠ, ອສຸໂກຕິ? ປລາໂຕ ເທວາຕິ. ປລາຕຏ຺ຐາເນປິ ເມ ນ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ, ສເຈ ປນ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ, ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາຕິ ວທຕິ. ຕສ຺ສ ໂກຈິເທວ ສຸຫໂທ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຕ຺ວໍ ສເຈ ຊີວິຕຸມິຈ຺ຉສິ, ປພ຺ພຊາຫີຕິ. ໂສ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂມາໂນ ຈຣຕິ. ອຍໍ ຣາຊາຠິນີໂຕ ນາມ.

ເອໂກ ປນ ໂຈຣານໍ ມູລໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ຈຣຕິ. ໂຈຣາ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ປຸຣິສານໍ ອຕ຺ຖິກຠາວໍ ນ ຊານາຕິ, ຊານາເປສ຺ສາມ ນ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ປລາຍຕິ. ໂຈຣາ ປລາໂຕຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ປລາຕຏ຺ຐາເນປິ ໂນ ນ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ, ສເຈ ປນ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ, ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊຕິ. ອຍໍ ໂຈຣາຠິນີໂຕ ນາມ.

ເອໂກ ປນ ພຫຸໍ ອິຓໍ ຂາທິຕ຺ວາ ເຕນ ອິເຓນ ອຏ຺ໂຏ ປີຬິໂຕ ຕມ຺ຫາ ຄາມາ ປລາຍຕິ. ອິຓສາມິກາ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ປລາຕຏ຺ຐາເນປິ ໂນ ນ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ, ສເຈ ປນ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ, ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊຕິ. ອຍໍ ອິຓຏ຺ໂຏ ນາມ.

ຣາຊຠຍາທີນໍ ປນ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຠເຍນ ຠີໂຕ ອຏ຺ໂຏ ອາຕຸໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປພ຺ພຊິໂຕ ຠຍຏ຺ໂຏ ນາມ. ທຸພ຺ຠິກ຺ຂາທີສຸ ຊີວິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປພ຺ພຊິໂຕ ອາຊີວິກາປກໂຕ ນາມ, ອາຊີວິກາຍ ປກໂຕ ອຠິຠູໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິເມສຸ ປນ ເອໂກປິ ອິເມຫິ ກາຣເຓຫິ ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເນວ ຣາຊາຠິນີໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ.

ວິເວກນ຺ຕິ ວິວິຈ຺ຈ ວິວິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍໍ ກາເມຫິ ຈ ອກຸສລຘມ຺ເມຫິ ຈ ວິວິຕ຺ເຕນ ປຐມທຸຕິຍຊ຺ຌານສງ຺ຂາຕໍ ປີຕິສຸຂໍ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ສເຈ ຕໍ ວິວິຈ຺ຈ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປີຕິສຸຂໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ອຸປຣິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຌານານໍ ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ມຄ຺ຄານໍ ວເສນ ສນ຺ຕຕຣໍ ສຸຂໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ອິເມ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຣຕີຕິ ອຘິກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຕາ. ຕນ຺ທີຕິ ອາລສິຍຠາໂວ. ເອວໍ ໂຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ອິເມ ສຕ຺ຕ ປາປຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ສ ເຕ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ໂສເຍວ ສມຓກິຈ຺ຈມ຺ປິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ປຸນ ວິເວກໍ ອນຸຣຸທ຺ຘາ…ເປ… ອຎ຺ຎໍ ວາ ຕໂຕ ສນ຺ຕຕຣນ຺ຕິ ອາຫ.

ເອວໍ ກຓ຺ຫປກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ເຕເນວ ນເຍນ ສຸກ຺ກປກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ວິເວກນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໖໘. ສງ຺ຂາຍາຕິ ຊານິຕ຺ວາ. ເອກນ຺ຕິ ເອກຈ຺ຈໍ. ປຏິເສວຕີຕິ ເສວິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ເສວຕິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ພ຺ຍາກໂຣຕີຕິ ສປ຺ປຏິສນ຺ຘິເກ ຕາວ ພ຺ຍາກໂຣຕຸ, ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິເກ ກຖໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີຕິ. ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ປຸນ ຠເວ ປຏິສນ຺ຘິ ນຕ຺ຖີຕິ ວທນ຺ໂຕ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ນາມ.

ຊນກຸຫນຕ຺ຖນ຺ຕິ ຊນວິມ຺ຫາປນຕ຺ຖໍ. ຊນລປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ມຫາຊນສ຺ສ ອຸປລາປນຕ຺ຖໍ. ນ ອິຕິ ມໍ ຊໂນ ຊານາຕູຕິ ເອວໍ ມໍ ມຫາຊໂນ ຊານິສ຺ສຕິ, ເອວໍ ເມ ມຫາຊນສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕີຕິ ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ ນ ພ຺ຍາກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຬາຣເວທາຕິ ມຫນ຺ຕຕຸຏ຺ຐິໂນ.

໑໖໙. ໂສ ໂຂ ປນສ຺ສ ອາຍສ຺ມາຕິ ໂສ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ອາຍສ຺ມາ ອິມສ຺ສ ຐິຕສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ. ເອວໍສີໂລຕິອາທີສຸ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາວ ສີລາທໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍຘມ຺ໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ສມາຘິປກ຺ຂິກາ ຘມ຺ມາ ຘມ຺ມາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຜາສຸວິຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປູຣິຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ປູເຣນ຺ຕສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິວິຫາເຣນ ຜາສຸວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸມສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປູຣຍມານສ຺ສ ຈຣໂຕປິ ຜາສຸວິຫາໂຣເຍວ ນາມ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ນຬກປານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.