໔. ໂປຕລິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ໂປຕລິຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣາເປສູຕິ ອງ຺ຄາເຍວ ໂສ ຊນປໂທ, ມຫິຍາ ປນສ຺ສ ອຸຕ຺ຕເຣນ ຍາ ອາໂປ, ຕາສໍ ອວິທູຣຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕຣາໂປຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕຣມຫິຍາ ອຸຕ຺ຕເຣນ ຍາ ອາໂປຕິ, ມຫາມຫິຍາ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ອາວິຠາວກຖາ – ອຍໍ ກິຣ ຊມ຺ພຸທີໂປ ທສສຫສ຺ສໂຍຊນປຣິມາໂຓ. ຕຕ຺ຖ ຈ ຈຕຸສຫສ຺ສໂຍຊນປ຺ປມາໂຓ ປເທໂສ ອຸທເກນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖໂຏ ສມຸທ຺ໂທຕິ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ. ຕິສຫສ຺ສໂຍຊນປ຺ປມາເຓ ມນຸສ຺ສາ ວສນ຺ຕິ. ຕິສຫສ຺ສໂຍຊນປ຺ປມາເຓ ຫິມວາ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ອຸພ຺ເພເຘນ ປຎ຺ຈໂຍຊນສຕິໂກ ຈຕຸຣາສີຕິກູຏສຫສ຺ສປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ສມນ຺ຕໂຕ ສນ຺ທມານປຎ຺ຈສຕນທີວິຈິຕ຺ໂຕ, ຍຕ຺ຖ ອາຍາມວິຕ຺ຖາເຣນ ເຈວ ຄມ຺ຠີຣຕາຍ ຈ ປຓ຺ຓາສປຓ຺ຓາສໂຍຊນາ ທິຍຑ຺ຒໂຍຊນສຕປຣິມຓ຺ຑລາ ອໂນຕຕ຺ຕທໂຫ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑທໂຫ ຣຖກາຣທໂຫ ຉທ຺ທນ຺ຕທໂຫ ກຸຓາລທໂຫ ມນ຺ທາກິນີທໂຫ ສີຫປປາຕທໂຫຕິ ສຕ຺ຕ ມຫາສຣາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ເຕສຸ ອໂນຕຕ຺ຕທໂຫ ສຸທສ຺ສນກູຏໍ ຈິຕ຺ຣກູຏໍ ກາຬກູຏໍ ຄນ຺ຘມາທນກູຏໍ ເກລາສກູຏນ຺ຕິ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ປພ຺ພເຕຫິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ.

ຕຕ຺ຖ ສຸທສ຺ສນກູຏໍ ໂສວຓ຺ຓມຍໍ ທ຺ວິໂຍຊນສຕຸພ຺ເພຘໍ ອນ຺ໂຕວງ຺ກໍ ກາກມຸຂສຓ຺ຐານໍ ຕເມວ ສຣໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ຈິຕ຺ຣກູຏໍ ສພ຺ພຣຕນມຍໍ. ກາຬກູຏໍ ອຎ຺ຊນມຍໍ. ຄນ຺ຘມາທນກູຏໍ ສານຸມຍໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ມຸຄ຺ຄວຓ຺ຓໍ, ມູລຄນ຺ໂຘ ສາຣຄນ຺ໂຘ ເຜຄ຺ຄຸຄນ຺ໂຘ ຕຈຄນ຺ໂຘ ປປຏິກຄນ຺ໂຘ ຣສຄນ຺ໂຘ ປຕ຺ຕຄນ຺ໂຘ ປຸປ຺ຜຄນ຺ໂຘ ຜລຄນ຺ໂຘ ຄນ຺ຘຄນ຺ໂຘຕິ ອິເມຫິ ທສຫິ ຄນ຺ເຘຫິ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ ນານປ຺ປກາຣໂອສຘສຎ຺ຉນ຺ນໍ, ກາຬປກ຺ຂອຸໂປສຖທິວເສ ອາທິຕ຺ຕມິວ ອງ຺ຄາຣໍ ຊລນ຺ຕໍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເກລາສກູຏໍ ຣຊຕມຍໍ. ສພ຺ພານິ ສຸທສ຺ສເນນ ສມານຸພ຺ເພຘສຓ຺ຐານານິ, ຕເມວ ສຣໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຐິຕານິ. ຕານິ ສພ຺ພານິ ເທວານຸຠາເວນ ນາຄານຸຠາເວນ ຈ ວສ຺ສນ຺ຕິ, ນທິໂຍ ຈ ເຕສຸ ສນ຺ທນ຺ຕິ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອຸທກໍ ອໂນຕຕ຺ຕເມວ ປວິສຕິ. ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ທກ຺ຂິເຓນ ວາ ອຸຕ຺ຕເຣນ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ປພ຺ພຕນ຺ຕເຣນ ຕຕ຺ຖ ໂອຠາສໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຸຊຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ນ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕເນວສ຺ສ ອໂນຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ສງ຺ຂາ ອຸທປາທິ.

ຕຕ຺ຖ ມໂນຫຣສິລາຕລານິ ນິມ຺ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປານິ ຜລິກສທິສນິມ຺ມລຸທການິ ນ຺ຫານຕິຕ຺ຖານິ ສຸປຏິຍຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍສຸ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘຂີຓາສວາ ຈ ອິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ຈ ອິສໂຍ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ, ເທວຍກ຺ຂາທໂຍ ອຸຍ຺ຍານກີຬກໍ ກີຬນ຺ຕິ.

ຕສ຺ສ ຈຕູສຸ ປສ຺ເສສຸ ສີຫມຸຂໍ ຫຕ຺ຖິມຸຂໍ ອສ຺ສມຸຂໍ ອຸສຠມຸຂນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຸຂານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍຫິ ຈຕສ຺ໂສ ນທິໂຍ ສນ຺ທນ຺ຕິ. ສີຫມຸເຂນ ນິກ຺ຂນ຺ຕນທີຕີເຣ ສີຫາ ພຫຸຕຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ຫຕ຺ຖິມຸຂາທີຫິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສອຸສຠາ. ປຸຣຕ຺ຖິມທິສໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕນທີ ອໂນຕຕ຺ຕໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ອິຕຣາ ຕິສ຺ໂສ ນທິໂຍ ອນຸປຄມ຺ມ ປາຈີນຫິມວນ຺ເຕເນວ ອມນຸສ຺ສປຖໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປວິສຕິ. ປຈ຺ຉິມທິສໂຕ ຈ ອຸຕ຺ຕຣທິສໂຕ ຈ ນິກ຺ຂນ຺ຕນທິໂຍປິ ຕເຖວ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມຫິມວນ຺ເຕເນວ ອຸຕ຺ຕຣຫິມວນ຺ເຕເນວ ຈ ອມນຸສ຺ສປຖໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປວິສນ຺ຕິ. ທກ຺ຂິຓທິສໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕນທີ ປນ ຕໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ອຸຊຸກໍ ປາສາຓປິຏ຺ເຐເນວ ສຏ຺ຐິໂຍຊນານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຕໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຣິກ຺ເຂເປນ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາຓາ ອຸທກຘາຣາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ອາກາເສນ ສຏ຺ຐິໂຍຊນານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຍຄ຺ຄເຬ ນາມ ປາສາເຓ ປຕິຕາ, ປາສາໂຓ ອຸທກຘາຣາເວເຄນ ຠິນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາສໂຍຊນປ຺ປມາຓາ ຕິຍຄ຺ຄຬາ ນາມ ໂປກ຺ຂຣຓີ ຊາຕາ, ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ກູລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປາສາຓໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິໂຍຊນານິ ຄຕາ. ຕໂຕ ຆນປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸມງ຺ເຄນ ສຏ຺ຐິໂຍຊນານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຎ຺ຌຸໍ ນາມ ຕິຣຈ຺ຉານປພ຺ພຕໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖຕເລ ປຎ຺ຈງ຺ຄຸລິສທິສາ ປຎ຺ຈຘາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອໂນຕຕ຺ຕໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຄຕຏ຺ຐາເນ ອາວຏ຺ຏຄງ຺ຄາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸຊຸກໍ ປາສາຓປິຏ຺ເຐນ ສຏ຺ຐິໂຍຊນານິ ຄຕຏ຺ຐາເນ ກຓ຺ຫຄງ຺ຄາຕິ, ອາກາເສນ ສຏ຺ຐິໂຍຊນານິ ຄຕຏ຺ຐາເນ ອາກາສຄງ຺ຄາຕິ, ຕິຍຄ຺ຄຬປາສາເຓ ປຎ຺ຎາສໂຍຊໂນກາເສ ຐິຕາ ຕິຍຄ຺ຄຬໂປກ຺ຂຣຓີຕິ, ກູລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປາສາຓໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິໂຍຊນານິ ຄຕຏ຺ຐາເນ ພຫລຄງ຺ຄາຕິ, ອຸມງ຺ເຄນ ສຏ຺ຐິໂຍຊນານິ ຄຕຏ຺ຐາເນ ອຸມງ຺ຄຄງ຺ຄາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິຎ຺ຌຸໍ ນາມ ຕິຣຈ຺ຉານປພ຺ພຕໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຘາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປນ ຄງ຺ຄາ ຍມຸນາ ອຈິຣວຕີ ສຣຠູ ມຫີຕິ ປຎ຺ຈຘາ ສງ຺ຂໍ ຄຕາ. ເອວເມຕາ ປຎ຺ຈ ມຫານທິໂຍ ຫິມວນ຺ຕໂຕ ປຠວນ຺ຕິ. ຕາສຸ ຍາ ອຍໍ ປຎ຺ຈມີ ມຫີ ນາມ, ສາ ອິຘ ມຫາມຫີຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຕສ຺ສາ ອຸຕ຺ຕເຣນ ຍາ ອາໂປ, ຕາສໍ ອວິທູຣຕ຺ຕາ ໂສ ຊນປໂທ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣາໂປຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມິໍ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣາເປສຸ ຊນປເທ.

ອາປຓໍ ນາມາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ນິຄເມ ວີສຕິ ອາປຓມຸຂສຫສ຺ສານິ ວິຠຕ຺ຕານິ ອເຫສຸໍ. ອິຕິ ໂສ ອາປຓານໍ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ອາປຓນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ. ຕສ຺ສ ຈ ນິຄມສ຺ສ ອວິທູເຣ ນທີຕີເຣ ຆນຈ຺ຉາໂຍ ຣມຓີໂຍ ຠູມິຠາໂຄ ມຫາວນສຓ຺ໂຑ, ຕສ຺ມິໍ ຠຄວາ ວິຫຣຕິ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ວສນຏ຺ຐານໍ ນ ນິຍາມິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ວນສຓ຺ໂຑ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ເປເສຕ຺ວາ ເອກໂກວ ອຸປສງ຺ກມິ ໂປຕລິຍໍ ຄຫປຕິໍ ສນ຺ຘາຍ. ໂປຕລິໂຍປິ ໂຂ ຄຫປຕີຕິ ໂປຕລິໂຍຕິ ເອວໍນາມໂກ ຄຫປຕິ. ສມ຺ປນ຺ນນິວາສນປາວຸຣໂຓຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓນິວາສນປາວຸຣໂຓ, ເອກໍ ທີຆທສໍ ສາຏກໍ ນິວຕ຺ໂຖ ເອກໍ ປາຣຸໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຉຕ຺ຕຸປາຫນາຫີຕິ ຉຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປາຫນາ ອາຣຸຍ຺ຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາສນານີຕິ ປລ຺ລງ຺ກປີຐປລາລປີຐກາທີນິ. ອນ຺ຕມໂສ ສາຂາຠງ຺ຄມ຺ປິ ຫິ ອາສນນ຺ເຕວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຄຫປຕິວາເທນາຕິ ຄຫປຕີຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ. ສມຸທາຈຣຕີຕິ ໂວຫຣຕິ.

ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈາຕິ ຕຕິຍໍ ຄຫປຕີຕິ ວຈນໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕເມຕໍ ‘‘ຕຍິທໍ, ໂຠ, ໂຄຕມາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈ. ຕຕ຺ຖ ນຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ນ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ. ນປ຺ປຕິຣູປນ຺ຕິ ນ ສາຣຸປ຺ປໍ. ອາກາຣາຕິອາທີນິ ສພ຺ພາເນວ ກາຣຓເວວຈນານິ. ທີຆທສວຕ຺ຖຘາຣຓ-ເກສມສ຺ສຸນຂຐປນາທີນິ ຫິ ສພ຺ພາເນວ ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ຕສ຺ສ ຄິຫິຠາວໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອາກາຣາ, ຄິຫິສຓ຺ຐາເນນ ສຓ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ລິງ຺ຄາ, ຄິຫິຠາວສ຺ສ ສຎ຺ຊານນນິມິຕ຺ຕຕາຍ ນິມິຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຕໍ ຄຫປຕິສ຺ສາຕິ ຍຖາ ຄຫປຕິສ຺ສ ອາກາຣລິງ຺ຄນິມິຕ຺ຕາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ຕເຖວ ຕຸຍ຺ຫໍ. ເຕນ ຕາຫໍ ເອວໍ ສມຸທາຈຣາມີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຖ ໂສ ເຍນ ກາຣເຓນ ຄຫປຕິວາທໍ ນາຘິວາເສຕິ, ຕໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຖາ ຫິ ປນ ເມ’’ຕິອາທິມາຫ.

ນິຍ຺ຍາຕນ຺ຕິ ນິຍ຺ຍາຕິຕໍ. ອໂນວາທີ ອນຸປວາທີຕິ ‘‘ຕາຕາ, ກສຖ, ວປຖ, ວຓິປ຺ປຖໍ ປໂຍເຊຖາ’’ຕິອາທິນາ ຫິ ນເຍນ ໂອວທນ຺ໂຕ ໂອວາທີ ນາມ ໂຫຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ນ ກສຖ, ນ ວປຖ, ນ ວຓິປ຺ປຖໍ ປໂຍເຊຖ, ກຖໍ ຊີວິສ຺ສຖ, ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ວາ ຠຣິສ຺ສຖາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປນ ອຸປວທນ຺ໂຕ ອຸປວາທີ ນາມ ໂຫຕິ. ອຫໍ ປນ ອຸຠຍມ຺ປິ ຕໍ ນ ກໂຣມິ. ເຕນາຫໍ ຕຕ຺ຖ ອໂນວາທີ ອນຸປວາທີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຆາສຈ຺ຉາທນປຣໂມ ວິຫຣາມີຕິ ຆາສມຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ອຈ຺ຉາທນມຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຣມໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣາມິ, ຕໂຕ ປຣໍ ນຕ຺ຖິ, ນ ຈ ປຕ຺ເຖມີຕິ ທີເປຕິ.

໓໒. ຄິທ຺ຘິໂລໂຠ ປຫາຕພ຺ໂພຕິ ເຄຘຠູໂຕ ໂລໂຠ ປຫາຕພ຺ໂພ. ອນິນ຺ທາໂຣສນ຺ຕິ ອນິນ຺ທາຠູຕໍ ອຆຏ຺ຏນໍ. ນິນ຺ທາໂຣໂສຕິ ນິນ຺ທາຆຏ຺ຏນາ. ໂວຫາຣສມຸຈ຺ເຉທາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂວຫາໂຣຕິ ພ຺ຍວຫາຣໂວຫາໂຣປິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິປິ ວຈນມ຺ປິ ເຈຕນາປິ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ ມນຸສ຺ເສສຸ, ໂວຫາຣໍ ອຸປຊີວຕິ;

ເອວໍ ວາເສຏ຺ຐ ຊານາຫິ, ວາຓິໂຊ ໂສ ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ. (ມ. ນິ. ໒.໔໕໗) –

ອຍໍ ພ຺ຍວຫາຣໂວຫາໂຣ ນາມ. ‘‘ສງ຺ຂາ ສມຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂວຫາໂຣ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໓໑໓-໑໓໑໕) ອຍໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໂວຫາໂຣ ນາມ. ‘‘ຕຖາ ຕຖາ ໂວຫຣຕິ ອປຣາມສ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໓໒) ອຍໍ ວຈນໂວຫາໂຣ ນາມ. ‘‘ອຏ຺ຐ ອຣິຍໂວຫາຣາ ອຏ຺ຐ ອນຣິຍໂວຫຣາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໖໗) ອຍໍ ເຈຕນາໂວຫາໂຣ ນາມ, ອຍມິຘາຘິປ຺ເປໂຕ. ຍສ຺ມາ ວາ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄິຫີຕິ ເຈຕນາ ນຕ຺ຖິ, ສມໂຓຕິ ເຈຕນາ ໂຫຕິ. ຄິຫີຕິ ວຈນໍ ນຕ຺ຖິ, ສມໂຓຕິ ວຈນໍ ໂຫຕິ. ຄິຫີຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ, ສມໂຓຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ຄິຫີຕິ ພ຺ຍວຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ສມໂຓຕິ ວາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ ພ຺ຍວຫາໂຣ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພເປເຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ.

໓໓. ເຍສໍ ໂຂ ອຫໍ ສໍໂຍຊນານໍ ເຫຕຸ ປາຓາຕິປາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາໂຕວ ສໍໂຍຊນໍ. ປາຓາຕິປາຕສ຺ເສວ ຫິ ເຫຕຸ ປາຓາຕິປາຕປຈ຺ຈຍາ ປາຓາຕິປາຕີ ນາມ ໂຫຕິ. ປາຓາຕິປາຕານໍ ປນ ພຫຸຕາຍ ‘‘ເຍສໍ ໂຂ ອຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສາຫໍ ສໍໂຍຊນານນ຺ຕິ ເຕສໍ ອຫໍ ປາຓາຕິປາຕພນ຺ຘນານໍ. ປຫານາຍ ສມຸຈ຺ເຉທາຍ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ອິມິນາ ອປາຓາຕິປາຕສງ຺ຂາເຕນ ກາຍິກສີລສໍວເຣນ ປຫານຕ຺ຖາຍ ສມຸຈ຺ເຉທນຕ຺ຖາຍ ປຏິປນ຺ໂນ. ອຕ຺ຕາປິ ມໍ ອຸປວເທຍ຺ຍາຕິ ກຸນ຺ຖກິປິລ຺ລິກມ຺ປິ ນາມ ຊີວິຕາ ອໂວໂຣປນກສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕມຕ຺ຕໂຕປິ ໂອຣມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍາຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕາປິ ມໍ ອຸປວເທຍ຺ຍ. ອນຸວິຈ຺ຈາປິ ມໍ ວິຎ຺ຎູ ຄຣເຫຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເອວຣູເປ ນາມ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕມຕ຺ຕໂຕປິ ໂອຣມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ກິໍ ເອຕສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍາຕິ ເອວໍ ອນຸວິຈ຺ຈ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ປຣິໂຍຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎປິ ວິຎ຺ຎູ ປຓ຺ຑິຕາ ຄຣເຫຍ຺ຍຸໍ. ເອຕເທວ ໂຂ ປນ ສໍໂຍຊນເມຕໍ ນີວຣຓນ຺ຕິ ທສສຸ ສໍໂຍຊເນສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຈ ນີວຣເຓສຸ ອປຣິຍາປນ຺ນມ຺ປິ ‘‘ອຏ຺ຐ ນີວຣຓາ’’ຕິ ເທສນາວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຏ຺ຏພນ຺ຘນຏ຺ເຐນ ຫິ ຫິຕປຏິຈ຺ຉາທນຏ຺ເຐນ ຈ ສໍໂຍຊນນ຺ຕິປິ ນີວຣຓນ຺ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາສວາຕິ ປາຓາຕິປາຕກາຣຓາ ເອໂກ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ວິຆາຕປຣິຬາຫາຕິ ວິຆາຕາ ຈ ປຣິຬາຫາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ວິຆາຕຄ຺ຄຫເຓນ ກິເລສທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ວິປາກທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ຄຫິຕໍ, ປຣິຬາຫຄ຺ຄຫເຓນປິ ກິເລສປຣິຬາໂຫ ຈ ວິປາກປຣິຬາໂຫ ຈ ຄຫິໂຕ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໔-໔໐. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ເຕສາຫໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຫານາຍາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປເທ ອິມິນາ ທິນ຺ນາທານສງ຺ຂາເຕນ ກາຍິກສີລສໍວເຣນ, ສຈ຺ຈວາຈາສງ຺ຂາເຕນ ວາຈສິກສີລສໍວເຣນ, ອປິສຸຓາວາຈາສງ຺ຂາເຕນ ວາຈສິກສີລສໍວເຣນ, ອຄິທ຺ຘິໂລຠສງ຺ຂາເຕນ ມານສິກສີລສໍວເຣນ, ອນິນ຺ທາໂຣສສງ຺ຂາເຕນ ກາຍິກວາຈສິກສີລສໍວເຣນ, ອໂກຘຸປາຍາສສງ຺ຂາເຕນ ມານສິກສີລສໍວເຣນ, ອນຕິມານສງ຺ຂາເຕນ ມານສິກສີລສໍວເຣນ ປຫານຕ຺ຖາຍ ສມຸຈ຺ເຉທນຕ຺ຖາຍ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ເອວໍ ສພ຺ພວາເຣສຸ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ອຕ຺ຕາປິ ມໍ ອຸປວເທຍ຺ຍ ອນຸວິຈ຺ຈາປິ ມໍ ວິຎ຺ຎູ ຄຣເຫຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອິເມສຸ ປນ ປເທສຸ ຕິຓສລາກມ຺ປິ ນາມ ອຸປາທາຍ ອທິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄຫຓສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອທິນ຺ນາທານມຕ຺ຕໂຕປິ ວິຣມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍາຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕາປິ ມໍ ອຸປວເທຍ຺ຍ. ເອວຣູເປ ນາມ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອທິນ຺ນາທານມຕ຺ຕໂຕປິ ໂອຣມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ກິໍ ອິມສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍາຕິ ເອວໍ ອນຸວິຈ຺ຈາປິ ມໍ ວິຎ຺ຎູ ຄຣເຫຍ຺ຍຸໍ? ຫສາເປກ຺ຂຕາຍປິ ນາມ ທວກມ຺ຍຕາຍ ວາ ມຸສາວາທໍ ອກຣຓສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ. ສພ຺ພາກາເຣນ ປິສຸຓໍ ອກຣຓສາສເນ ນາມ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ຄິທ຺ຘິໂລຠໍ ອກຣຓສາສເນ ນາມ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປິ. ກກເຈນ ອງ຺ເຄສຸ ໂອກ຺ກນ຺ຕິຍມາເນສຸປິ ນາມ ປເຣສໍ ນິນ຺ທາໂຣສໍ ອກຣຓສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ. ຉິນ຺ນຂາຓຸກຓ຺ຏກາທີສຸປິ ນາມ ໂກຘຸປາຍາສໍ ອກຣຓສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ. ອຘິມານມຕ຺ຕມ຺ປິ ນາມ ມານໍ ອກຣຓສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຕິມານມຕ຺ຕມ຺ປິ ປຊຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍາຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕາປິ ມໍ ອຸປວເທຍ຺ຍ. ເອວຣູເປ ນາມ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຕິມານມຕ຺ຕມ຺ປິ ປຊຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ກິໍ ອິມສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍາຕິ ເອວໍ ອນຸວິຈ຺ຈາປິ ມໍ ວິຎ຺ຎູ ຄຣເຫຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພວາເຣສຸ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ອາສວາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປເທ ອທິນ຺ນາທານກາຣຓາ ກາມາສໂວ ທິຏ຺ຐາສໂວ ອວິຊ຺ຊາສໂວຕິ ຕໂຍ ອາສວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຖາ ມຸສາວາທກາຣຓາ ປິສຸຓາວາຈາກາຣຓາ ຈ, ຄິທ຺ຘິໂລຠກາຣຓາ ທິຏ຺ຐາສໂວ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ຈ, ນິນ຺ທາໂຣສກາຣຓາ ອວິຊ຺ຊາສໂວວ, ຕຖາ ໂກຘຸປາຍາສກາຣຓາ, ອຕິມານກາຣຓາ ຠວາສໂວ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ຈາຕິ ທ຺ເວວ ອາສວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ອາສວຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິເມສຸ ປນ ອຏ຺ຐສຸປິ ວາເຣສຸ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖໍ ປຸນ ອຍໍ ສງ຺ເຂປວິນິຈ຺ຉໂຍ – ປຸຣິເມສຸ ຕາວ ຈຕູສຸ ວິຣມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ປຈ຺ຉິເມສຸ ປຊຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ. ປາຓາຕິປາຕນິນ຺ທາໂຣສໂກຘຸປາຍາເສສຸ ຈ ເອໂກ ອວິຊ຺ຊາສໂວວ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານມຸສາວາທປິສຸຓາວາຈາສຸ ກາມາສໂວ ທິຏ຺ຐາສໂວ ອວິຊ຺ຊາສໂວ, ຄິທ຺ຘິໂລເຠ ທິຏ຺ຐາສໂວ ອວິຊ຺ຊາສໂວ, ອຕິມາເນ ຠວາສໂວ ອວິຊ຺ຊາສໂວ, ອປາຓາຕິປາຕໍ ທິນ຺ນາທານໍ ກາຍິກໍ ສີລໍ, ອມຸສາ ອປິສຸຓໍ ວາຈສິກສີລໍ, ຐເປຕ຺ວາ ອນິນ຺ທາໂຣສໍ ເສສານິ ຕີຓິ ມານສິກສີລານິ. ຍສ຺ມາ ປນ ກາເຍນປິ ຆຏ຺ເຏຕິ ໂຣເສຕິ ວາຈາຍປິ, ຕສ຺ມາ ອນິນ຺ທາໂຣໂສ ທ຺ເວ ຐານານິ ຍາຕິ, ກາຍິກສີລມ຺ປິ ໂຫຕິ ວາຈສິກສີລມ຺ປິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ກິໍ ກຖິຕໍ? ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລໍ. ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີເລ ຐິຕສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຏິສງ຺ຂາປຫານວເສນ ຄິຫິໂວຫາຣສມຸຈ຺ເຉໂທ ກຖິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກາມາທີນວກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໒. ວິຕ຺ຖາຣເທສນາຍໍ ຕເມນໍ ທກ຺ໂຂຕິ ປທສ຺ສ ອຸປສຸມ຺ເຠຍ຺ຍາຕິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕເມນໍ ກຸກ຺ກຸຣໍ ອຸປສຸມ຺ເຠຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ສມີເປ ຂິເປຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຏ຺ຐິກງ຺ກລນ຺ຕິ ອຸຣຏ຺ຐິໍ ວາ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກໍ ວາ ສີສຏ຺ຐິໍ ວາ. ຕຎ຺ຫິ ນິມ຺ມໍສຕ຺ຕາ ກງ຺ກລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຸນິກ຺ກນ຺ຕໍ ນິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ຍຖາ ສຸນິກ຺ກນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນິກ຺ກນ຺ຕໍ ນິລ຺ລິຂິຕໍ, ຍເທຕ຺ຖ ອລ຺ລີນມໍສໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ນິລ຺ລິຂິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐິມຕ຺ຕເມວ ກຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນິມ຺ມໍສ’’ນ຺ຕິ. ໂລຫິຕໍ ປນ ມກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂລຫິຕມກ຺ຂິຕ’’ນ຺ຕິ.

ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິເກຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ພຫຸທຸກ຺ຂາ, ອຸປາຍາສສໍກິເລເສຫິ ພຫຸປາຍາສາ. ຍາຍໍ ອຸເປກ຺ຂາ ນານຕ຺ຕາ ນານຕ຺ຕສິຕາຕິ ຍາ ອຍໍ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາຣມ຺ມຓວເສນ ນານາສຠາວາ, ຕາເນວ ຈ ອາຣມ຺ມຓານິ ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ‘‘ນານຕ຺ຕສິຕາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓູເປກ຺ຂາ, ຕໍ ອຠິນິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ເອກຕ຺ຕາ ເອກຕ຺ຕສິຕາຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຸເປກ຺ຂາ, ສາ ຫິ ທິວສມ຺ປິ ເອກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ເອກສຠາວາ, ຕເທວ ເອກໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ເອກຕ຺ຕສິຕາ ນາມ. ຍຕ຺ຖ ສພ຺ພໂສ ໂລກາມິສູປາທານາ ອປຣິເສສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຸເປກ຺ຂາຍໍ ຍໍ ອຸເປກ຺ຂໍ ອາຄມ຺ມ ຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອປຣິເສສາ ໂລກາມິສສງ຺ຂາຕາ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາມິສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາມິສາຕິ ຈ ກາມຄຸຓາຣມ຺ມຓຉນ຺ທຣາຄາ, ຄຫຓຏ຺ເຐນ ເຕເຍວ ຈ ອຸປາທານາຕິປິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕເມວູເປກ຺ຂໍ ຠາເວຕີຕິ ຕໍ ໂລກາມິສູປາທານານໍ ປຏິປກ຺ຂຠູຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຸເປກ຺ຂເມວ ວຑ຺ເຒຕິ.

໔໓. ອຸຑ຺ຑີເຍຍ຺ຍາຕິ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ອນຸປຕິຕ຺ວາຕິ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ວິຕຈ຺ເຉຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ຑໍສນ຺ຕາ ຕຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ. ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ມໍສເປສິໍ ນເຂຫິ ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປາເຕຍ຺ຍຸໍ.

໔໗. ຍານໍ ວາ ໂປຣິເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ປຸຣິສານຸຈ຺ຉວິກໍ ຍານໍ. ປວຣມຓິກຸຓ຺ຑລນ຺ຕິ ນານປ຺ປກາຣໍ ອຸຕ຺ຕມມຓິຎ຺ຈ ກຸຓ຺ຑລຎ຺ຈ. ສານິ ຫຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຠຓ຺ຑການິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ.

໔໘. ສມ຺ປນ຺ນຜລນ຺ຕິ ມຘຸຣຜລໍ. ອຸປປນ຺ນຜລນ຺ຕິ ຜລູປປນ຺ນໍ ພຫຸຜລໍ.

໔໙. ອນຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ ປຠສ຺ສຣໍ ນິຣຸປກ຺ກິເລສໍ.

໕໐. ອາຣກາ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕຕິ ປຖວິໂຕ ນຠໍ ວິຍ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ໂອຣິມຕີຣໂຕ ປຣຕີຣໍ ວິຍ ຈ ສຸວິທູຣວິທູເຣ ອຫໍ. ອນາຊານີເຍຕິ ຄິຫິໂວຫາຣສມຸຈ຺ເຉທນສ຺ສ ກາຣຓໍ ອຊານນເກ. ອາຊານີຍໂຠຊນນ຺ຕິ ກາຣຓໍ ຊານນ຺ເຕຫິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ໂຠຊນໍ. ອນາຊານີຍໂຠຊນນ຺ຕິ ກາຣຓໍ ອຊານນ຺ເຕຫິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ໂຠຊນໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ໂປຕລິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.