໓. ເສຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ເສຂສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນວໍ ສນ຺ຖາຄາຣນ຺ຕິ ອຘຸນາ ກາຣິຕໍ ສນ຺ຖາຄາຣໍ, ເອກາ ມຫາສາລາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຍ຺ໂຍຄກາລາທີສຸ ຫິ ຣາຊາໂນ ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕກາ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ເອຕ຺ຕກາ ປຈ຺ຉາ, ເອຕ຺ຕກາ ອຸໂຠຫິ ປສ຺ເສຫິ, ເອຕ຺ຕກາ ຫຕ຺ຖີສຸ ອຠິຣຸຫນ຺ຕຸ, ເອຕ຺ຕກາ ອສ຺ເສສຸ, ເອຕ຺ຕກາ ຣເຖສຸ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕູ’’ຕິ ເອວໍ ສນ຺ຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ມຣິຍາທໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຐານໍ ສນ຺ຖາຄາຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸຍ຺ໂຍຄຏ຺ຐານໂຕ ຈ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຍາວ ເຄເຫສຸ ອລ຺ລໂຄມຍປຣິຠຓ຺ຑາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕາວ ທ຺ເວ ຕີຓິ ທິວສານິ ເຕ ຣາຊາໂນ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຖມ຺ຠນ຺ຕີຕິປິ ສນ຺ຖາຄາຣໍ. ເຕສໍ ຣາຊູນໍ ສຫ ອຕ຺ຖານຸສາສນໍ ອຄາຣນ຺ຕິປິ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ຄຓຣາຊາໂນ ຫິ ເຕ, ຕສ຺ມາ ອຸປ຺ປນ຺ນກິຈ຺ຈໍ ເອກສ຺ສ ວເສນ ນ ຉິຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ເພສໍ ຉນ຺ໂທ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອນຸສາສນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫ ອຕ຺ຖານຸສາສນໍ ອຄາຣນ຺ຕິປິ ສນ຺ຖາຄາຣ’’ນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປເນເຕ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ກສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ວປິຕຸ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ຆຣາວາສກິຈ຺ຈານິ ສມ຺ມນ຺ຕຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທໍ ຆຣາວາສໍ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຖຣນ຺ຕີຕິປິ ສນ຺ຖາຄາຣໍ. ອຈິຣກາຣິຕໍ ໂຫຕີຕິ ກຏ຺ຐກມ຺ມ-ສິລາກມ຺ມ-ຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທິວເສນ ສຸສຊ຺ຊິຕໍ ເທວວິມານໍ ວິຍ ອຘຸນາ ນິຏ຺ຐາປິຕໍ. ສມເຓນ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຆຣວຕ຺ຖຸປຣິຄ຺ຄຫກາເລເຍວ ເທວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເທເວນ ວາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສມເຓນ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ເກນຈິ ວາ ມນຸສ຺ສຠູເຕນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ນິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉາມ, ນໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ເທວວິມານສທິສໍ ອຕິວິຍ ມໂນຣມໍ ສສ຺ສິຣິກໍ ເກນ ປຐມໍ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ອມ຺ຫາກໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ອສ຺ສາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕິເສຏ຺ຐສ຺ສ ປຐມໍ ທິຍ຺ຍມາເນປິ ສຕ຺ຖຸໂນວ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວເສນ ທິຍ຺ຍມາເນປິ ສຕ຺ຖຸໂນວ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ, ຕສ຺ມາ ປຐມໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາເປສ຺ສາມ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອາຄມນໍ ກຣິສ຺ສາມ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ອາຄເຕ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອາຄຕເມວ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຖາຣໍ ຕິຍາມຣຕ຺ຕິໍ ອມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກຖາເປສ຺ສາມ, ອິຕິ ຕີຫິ ຣຕເນຫິ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ມຍໍ ປຈ຺ຉາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ເອວໍ ໂນ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ.

ເຍນ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ຕໍ ທິວສໍ ກິຣ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ກິຎ຺ຈາປິ ຣາຊກຸລານໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ເທວວິມານໍ ວິຍ ສຸສຊ຺ຊິຕໍ ໂຫຕິ ສຸປຏິຊຄ຺ຄິຕໍ, ພຸທ຺ຘາຣຫໍ ປນ ກຕ຺ວາ ອປ຺ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ພຸທ຺ຘາ ຫິ ນາມ ອຣຎ຺ຎຊ຺ຌາສຍາ ອຣຎ຺ຎາຣາມາ ອນ຺ໂຕຄາເມ ວເສຍ຺ຍຸໍ ວາ ໂນ ວາ, ຕສ຺ມາ ຠຄວໂຕ ມນໍ ຊານິຕ຺ວາວ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສາມາຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ອິທານິ ປນ ມນໍ ລຠິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາເປຕຸກາມາ ເຍນ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ.

ສພ຺ພສນ຺ຖຣິໍ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ສພ຺ພເມວ ສນ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຕໍ ສນ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ. ສພ຺ພປຐມໍ ຕາວ ‘‘ໂຄມຍໍ ນາມ ສພ຺ພມງ຺ຄເລສຸ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສຸຘາປຣິກມ຺ມກຕມ຺ປິ ຠູມິໍ ອລ຺ລໂຄມເຍນ ໂອປຸຎ຺ຉາເປຕ຺ວາ ປຣິສຸກ຺ຂຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຍຖາ ອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປທໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ເຘຫິ ລິມ຺ປາເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ນານາວຓ຺ເຓ ກຏສາຣເກ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ເຕສໍ ອຸປຣິ ມຫາປິຏ຺ຐິກໂກຊວເກ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖຕ຺ຖຣກ-ອສ຺ສຕ຺ຖຣກ-ສີຫຕ຺ຖຣກ-ພ຺ຍຄ຺ຆຕ຺ຖຣກ-ຈນ຺ທຕ຺ຖຣກ-ສູຣິຍຕ຺ຖຣກ-ຈິຕ຺ຕຕ຺ຖຣກາທີຫິ ນານາວຓ຺ເຓຫິ ອຕ຺ຖຣເຓຫິ ສນ຺ຖຣິຕພ຺ພກຍຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ໂພກາສໍ ສນ຺ຖຣາເປສຸໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພສນ຺ຖຣິໍ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ’’ຕິ.

ອາສນານິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາຕິ ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຕາວ ມງ຺ຄລຕ຺ຖມ຺ຠໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫາຣຫໍ ພຸທ຺ຘາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ມຸທຸກຎ຺ຈ ມໂນຣມຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ, ຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ໂລຫິຕກໍ ມນຸຎ຺ຎທສ຺ສນໍ ອຸປຘານໍ ອຸປທຫິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕຕາຣກວິຈິຕ຺ຕໍ ວິຕານໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘທາມປຸປ຺ຜທາມປຕ຺ຕທາມາທີຫິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖຏ຺ຐາເນ ປຸປ຺ຜຊາລໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕິໍສຫຕ຺ຖມຕ຺ຕໍ ຐານໍ ປຏສາຓິຍາ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມຠິຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປລ຺ລງ຺ກປີຐ-ອປສ຺ສຍປີຐ-ມຸຓ຺ຑປີຐານິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ເສຕປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓຫິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ປາຈີນຠິຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ມຫາປິຏ຺ຐິກໂກຊວເກ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຫໍສໂລມາທິປູຣິຕານິ ອຸປຘານານິ ຐປາເປສຸໍ ‘‘ເອວໍ ອກິລມມານາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາສນານິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ’’ຕິ.

ອຸທກມຓິກນ຺ຕິ ມຫາກຸຈ຺ຉິກໍ ອຸທກຈາຏິໍ. ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ເອວໍ ຠຄວາ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຈ ຍຖາຣຸຈິຍາ ຫຕ຺ເຖ ວາ ໂຘວິສ຺ສນ຺ຕິ ປາເທ ວາ, ມຸຂໍ ວາ ວິກ຺ຂາເລສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ມຓິວຓ຺ຓສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ປູຣາເປຕ຺ວາ ວາສຕ຺ຖາຍ ນານາປຸປ຺ຜານິ ເຈວ ອຸທກວາສຈຸຓ຺ຓານິ ຈ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກທລິປຓ຺ເຓຫິ ປິທຫິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາເປສຸໍ. ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ.

ເຕລປ຺ປທີປໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາຕິ ຣຊຕສຸວຓ຺ຓາທິມຍທຓ຺ຑາສຸ ທີປິກາສຸ ໂຍນກຣູປກິຣາຕຣູປກາທີນໍ ຫຕ຺ເຖ ຐປິຕສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິມຍກປລ຺ລກາທີສຸ ຈ ເຕລປ຺ປທີປໍ ຊລຍິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເຕ ສກ຺ຍຣາຊາໂນ ນ ເກວລໍ ສນ຺ຖາຄາຣເມວ, ອຖ ໂຂ ໂຍຊນາວຏ຺ເຏ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນຄຣວີຖິໂຍປິ ສມ຺ມຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຘເຊ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ເຄຫທ຺ວາເຣສຸ ປຸຓ຺ຓຆເຏ ຈ ກທລິໂຍ ຈ ຐປາເປຕ຺ວາ ສກລນຄຣໍ ທີປມາລາທີຫິ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓຕາຣກໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຂີຣປາຍເກ ທາຣເກ ຂີຣໍ ປາເຍຖ, ທຫເຣ ກຸມາເຣ ລຫຸໍ ລຫຸໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ ສຍາເປຖ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທໍ ມາ ກຣິຕ຺ຖ, ອຊ຺ຊ ເອກຣຕ຺ຕິໍ ສຕ຺ຖາ ອນ຺ໂຕຄາເມ ວສິສ຺ສຕິ, ພຸທ຺ຘາ ນາມ ອປ຺ປສທ຺ທກາມາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ສຍໍ ທຓ຺ຑທີປິກາ ອາທາຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ເຍນ ນວໍ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ ເອວໍ ກິຣ ກາເລ ອາໂຣຈິເຕ ຠຄວາ ລາຂາຣເສນ ຕິນ຺ຕຣຕ຺ຕໂກວິຬາຣປຸປ຺ຜວຓ຺ຓໍ ຣຕ຺ຕທຸປຏ຺ຏໍ ກຕ຺ຕຣິຍາ ປທຸມໍ ກນ຺ຕນ຺ໂຕ ວິຍ ສໍວິຘາຍ ຕິມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ໂຕ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປາມງ຺ເຄນ ປທຸມກລາປໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວິຍ ວິຊ຺ຊຸລ຺ລຕາສສ຺ສິຣິກໍ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕກມ຺ພເລນ ຄຊກຸມ຺ຠໍ ປຣິໂຍນທ຺ຘນ຺ໂຕ ວິຍ ຣຕນສຕຸພ຺ເພເຘ ສຸວຓ຺ຓຄ຺ຆິເກ ປວາຬຊາລໍ ຂິປມາໂນ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓເຈຕິເຍ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລກຎ຺ຈຸກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທໍ ຣຕ຺ຕວຓ຺ຓວລາຫເກນ ປຏິຈ຺ຉາທຍມາໂນ ວິຍ ກຎ຺ຈນປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກ ສຸປກ຺ກລາຂາຣສໍ ປຣິສິຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ ຈິຕ຺ຕກູຏປພ຺ພຕມຕ຺ຖກໍ ວິຊ຺ຊຸລ຺ລຕາຍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ສຈກ຺ກວາຬສິເນຣຸຍຸຄນ຺ຘຣໍ ມຫາປຖວິໍ ຈາເລຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ ນິຄ຺ໂຣຘປລ຺ລວສມານວຓ຺ຓໍ ຣຕ຺ຕວຣປໍສຸກູລໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິທ຺ວາຣໂຕ ນິກ຺ຂມິ ກຎ຺ຈນຄຸຫໂຕ ສີໂຫ ວິຍ ອຸທຍປພ຺ພຕກູຏໂຕ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ ວິຍ ຈ. ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປນ ຄນ຺ຘກຸຏິປມຸເຂ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖສ຺ສ ກາຍໂຕ ເມຆມຸເຂຫິ ວິຊ຺ຊຸກລາປາ ວິຍ ຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣສຘາຣາປຣິເສກມຎ຺ຊຣິປຕ຺ຕປຸປ຺ຜຜລວິຏເປ ວິຍ ອາຣາມຣຸກ຺ເຂ ກຣິໍສຸ. ຕາວເທວ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິວາເຣສິ. ເຕ ປນ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐິຕາ ຠິກ຺ຂູ ເອວຣູປາ ອເຫສຸໍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ ປວິວິຕ຺ຕາ ອສໍສຏ຺ຐາ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍາ ວຕ຺ຕາໂຣ ວຈນກ຺ຂມາ ໂຈທກາ ປາປຄຣຫີ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ນາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນາຕິ. ເຕຫິ ປຣິວາຣິໂຕ ຠຄວາ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣຕ຺ຕປທຸມສຓ຺ຑມຊ຺ຌຄຕາ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓນາວາ ປວາຬເວທິກາປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓປາສາໂທ ວິໂຣຈິຕ຺ຖ. ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາທໂຍ ມຫາເຖຣາປິ ນໍ ເມຆວຓ຺ຓໍ ປໍສຸກູລໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ມຓິວມ຺ມວມ຺ມິກາ ວິຍ ມຫານາຄາ ປຣິວາຣຍິໍສຸ ວນ຺ຕຣາຄາ ຠິນ຺ນກິເລສາ ວິຊຏິຕຊຏາ ຉິນ຺ນພນ຺ຘນາ ກຸເລ ວາ ຄເຓ ວາ ອລຄ຺ຄາ.

ອິຕິ ຠຄວາ ສຍໍ ວີຕຣາໂຄ ວີຕຣາເຄຫິ, ວີຕໂທໂສ ວີຕໂທເສຫິ, ວີຕໂມໂຫ ວີຕໂມເຫຫິ, ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ ນິຕ຺ຕຓ຺ເຫຫິ, ນິກ຺ກິເລໂສ ນິກ຺ກິເລເສຫິ, ສຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ພຫຸສ຺ສຸຕພຸທ຺ເຘຫິ ປຣິວາຣິໂຕ, ປຕ຺ຕປຣິວາຣິຕໍ ວິຍ ເກສຣໍ, ເກສຣປຣິວາຣິຕາ ວິຍ ກຓ຺ຓິກາ, ອຏ຺ຐນາຄສຫສ຺ສປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ຉທ຺ທນ຺ໂຕ ນາຄຣາຊາ, ນວຸຕິຫໍສສຫສ຺ສປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ຘຕຣຏ຺ໂຐ ຫໍສຣາຊາ, ເສນງ຺ຄປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິ, ມຣຸຄຓປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ, ພ຺ຣຫ຺ມຄຓປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ຫາຣິຕມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ, ຕາຣາຄຓປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ, ອສເມນ ພຸທ຺ຘເວເສນ ອປຣິມາເຓນ ພຸທ຺ຘວິລາເສນ ກປິລວຕ຺ຖຸຄມນມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ.

ອຖສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມກາຍໂຕ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ຣສ຺ມີ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ປຈ຺ຉິມກາຍໂຕ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖໂຕ, ວາມຫຕ຺ຖໂຕ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ຣສ຺ມີ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ອຸປຣິ ເກສນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພເກສາວຕ຺ເຕຫິ ໂມຣຄີວວຓ຺ຓາ ຣສ຺ມີ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຄຄນຕເລ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ເຫຏ຺ຐາ ປາທຕເລຫິ ປວາຬວຓ຺ຓາ ຣສ຺ມີ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຆນປຖວິຍໍ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ເອວໍ ສມນ຺ຕາ ອສີຕິຫຕ຺ຖມຕ຺ຕໍ ຐານໍ ຉພ຺ພຓ຺ຓາ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ວິຊ຺ໂຊຕມານາ ວິປ຺ຜນ຺ທມານາ ກຎ຺ຈນທຓ຺ຑທີປິກາຫິ ນິຈ຺ຉຣິຕ຺ວາ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທຊາລາ ວິຍ ຈາຕຸທ຺ທີປິກມຫາເມຆໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕວິຊ຺ຊຸລ຺ລຕາ ວິຍ ວິຘາວິໍສຸ. ສພ຺ພທິສາຠາຄາ ສຸວຓ຺ຓຈມ຺ປກປຸປ຺ເຜຫິ ວິກິຣິຍມານາ ວິຍ, ສຸວຓ຺ຓຆຏາ ນິກ຺ຂນ຺ຕສຸວຓ຺ຓຣສຘາຣາຫິ ສິຎ຺ຈມານາ ວິຍ, ປສາຣິຕສຸວຓ຺ຓປຏປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ວິຍ, ເວຣມ຺ຠວາຕສມຸຏ຺ຐິຕກິໍສຸກກຓິກາຣປຸປ຺ຜຈຸຓ຺ຓສໂມກິຓ຺ຓາ ວິຍ ວິປ຺ປກິຣິໍສຸ.

ຠຄວໂຕປິ ອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນພ຺ຍາມປ຺ປຠາທ຺ວຕ຺ຕິໍສວຣລກ຺ຂຓສມຸຊ຺ຊລໍ ສຣີຣໍ ສມຸຄ຺ຄຕຕາຣກໍ ວິຍ ຄຄນຕລໍ, ວິກສິຕມິວ ປທຸມວນໍ, ສພ຺ພປາລິຜຸລ຺ໂລ ວິຍ ໂຍຊນສຕິໂກ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ, ປຏິປາຏິຍາ ຐປິຕານໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສູຈນ຺ທານໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສສູຣິຍານໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຈກ຺ກວຕ຺ຕີນໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສເທວຣາຊານໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສິຣິຍາ ສິຣິໍ ອຠິຠວມານໍ ວິຍ ວິໂຣຈິຕ຺ຖ, ຍຖາ ຕໍ ທສຫິ ປາຣມີຫິ ທສຫິ ອຸປປາຣມີຫິ ທສຫິ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີຫິ ສຸປູຣິຕາຫິ ສມຕິໍສປາຣມິຕາຫິ ອລງ຺ກຕໍ. ກປ຺ປສຕສຫສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ທິນ຺ນທານໍ ຣກ຺ຂິຕສີລໍ ກຕກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ເອກສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ໂອສຣິຕ຺ວາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ຐານໍ ອລຠມານໍ ສມ຺ພາຘປຕ຺ຕໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ນາວາສຫສ຺ສຠຓ຺ຑໍ ເອກນາວໍ ອາໂຣປນກາໂລ ວິຍ, ສກຏສຫສ຺ສຠຓ຺ຑໍ ເອກສກຏໍ ອາໂຣປນກາໂລ ວິຍ, ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ນທີນໍ ໂອຆສ຺ສ ສມ຺ຠິຊ຺ຊ ມຸຂທ຺ວາເຣ ເອກໂຕ ຣາສີຠູຕກາໂລ ວິຍ ຈ ອໂຫສິ.

ອິມາຍ ພຸທ຺ຘສິຣິຍາ ໂອຠາສມານສ຺ສາປິ ຈ ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ອເນການິ ທຓ຺ຑທີປິກສຫສ຺ສານິ ອຸກ຺ຂິປິໍສຸ. ຕຖາ ປຈ຺ຉໂຕ. ວາມປສ຺ເສ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສ. ຊາຕິກຸສຸມຈມ຺ປກວນມລ຺ລິກຣຕ຺ຕຸປ຺ປລນີລຸປ຺ປລມກຸລສິນ຺ທຸວາຣປຸປ຺ຜານິ ເຈວ ນີລປີຕາທິວຓ຺ຓສຸຄນ຺ຘຄນ຺ຘຈຸຓ຺ຓານິ ຈ ຈາຕຸທ຺ທີປິກເມຆວິສ຺ສຏ຺ໂຐທກວຸຏ຺ຐິໂຍ ວິຍ ວິປ຺ປກິຣິໍສຸ. ປຎ຺ຈງ຺ຄິກຕູຣິຍນິຄ຺ໂຆສາ ເຈວ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຄຸຓປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ຖຸຕິໂຆສາ ຈ ສພ຺ພທິສາ ປູຣຍິໍສຸ. ເທວມນຸສ຺ສນາຄສຸປຓ຺ຓຄນ຺ຘພ຺ພຍກ຺ຂາທີນໍ ອກ຺ຂີນິ ອມຕປານໍ ວິຍ ລຠິໍສຸ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ປທສຫສ຺ເສນ ຄມນວຓ຺ຓໍ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ມຸຂມຕ຺ຕໍ –

‘‘ເອວໍ ສພ຺ພງ຺ຄສມ຺ປນ຺ໂນ, ກມ຺ປຍນ຺ໂຕ ວສຸນ຺ຘຣໍ;

ອເຫຐຍນ຺ໂຕ ປາຓານິ, ຍາຕິ ໂລກວິນາຍໂກ.

ທກ຺ຂິຓໍ ປຐມໍ ປາທໍ, ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ນຣາສໂຠ;

ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສິຣິສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສຠເຕ ທ຺ວິປທຸຕ຺ຕໂມ.

ຄຈ຺ຉໂຕ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ, ເຫຏ຺ຐາ ປາທຕລໍ ມຸທຸ;

ສມໍ ສມ຺ຜຸສເຕ ຠູມິໍ, ຣຊສາ ນຸປລິປ຺ປຕິ.

ນິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອຸນ຺ນມຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ໂລກນາຍເກ;

ອຸນ຺ນຕຎ຺ຈ ສມໍ ໂຫຕິ, ປຖວີ ຈ ອເຈຕນາ.

ປາສາຓາ ສກ຺ຂຣາ ເຈວ, ກຖລາ ຂາຓຸກຓ຺ຏກາ;

ສພ຺ເພ ມຄ຺ຄາ ວິວຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ໂລກນາຍເກ.

ນາຕິທູເຣ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ນຈ຺ຈາສນ຺ເນ ຈ ນິກ຺ຂິປໍ;

ອຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍາຕິ, ອຸໂຠ ຊາຓູ ຈ ໂຄປ຺ຜເກ.

ນາຕິສີຆໍ ປກ຺ກມຕິ, ສມ຺ປນ຺ນຈຣໂຓ ມຸນິ;

ນ ຈາຕິສຓິກໍ ຍາຕິ, ຄຈ຺ຉມາໂນ ສມາຫິໂຕ.

ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຈ ຕິຣິຍໍ, ທິສຎ຺ຈ ວິທິສໍ ຕຖາ;

ນ ເປກ຺ຂມາໂນ ໂສ ຍາຕິ, ຍຸຄມຕ຺ຕມ຺ຫິ ເປກ຺ຂຕິ.

ນາຄວິກ຺ກນ຺ຕຈາໂຣ ໂສ, ຄມເນ ໂສຠເຕ ຊິໂນ;

ຈາຣຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ ໂລກຄ຺ໂຄ, ຫາສຍນ຺ໂຕ ສເທວເກ.

ອຸຬຸຣາຊາວ ໂສຠນ຺ໂຕ, ຈຕຸຈາຣີວ ເກສຣີ;

ໂຕສຍນ຺ໂຕ ພຫູ ສຕ຺ເຕ, ປຸຣໍ ເສຏ຺ຐໍ ອຸປາຄມີ’’ຕິ.

ວຓ຺ຓກາໂລ ນາມ ກິເຣສ, ເອວໍວິເຘສຸ ກາເລສຸ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຣີຣວຓ຺ເຓ ວາ ຄຸຓວຓ຺ເຓ ວາ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ຖາໂມເຍວ ປມາຓໍ ຈຸຓ຺ຓິຍປເທຫິ ວາ ຄາຖາພນ຺ເຘນ ວາ ຍຕ຺ຕກໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ທຸກ຺ກຖິຕນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອປ຺ປມາຓວຓ຺ຓາ ຫິ ພຸທ຺ຘາ, ເຕສໍ ພຸທ຺ຘາປິ ອນວເສສໂຕ ວຓ຺ຓໍ ວຕ຺ຕຸໍ ອສມຕ຺ຖາ, ປເຄວ ອິຕຣາ ປຊາຕິ. ອິມິນາ ສິຣິວິລາເສນ ອລງ຺ກຕປ຺ປຏິຍຕ຺ຕໍ ສກ຺ຍຣາຊປຸຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠຄວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ເຕນ ຊເນນ ຄນ຺ຘຘູມວາສຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ປູຊຍມາໂນ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ປາວິສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ເຍນ ເອວໍ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມີ’’ຕິ.

ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ເຈວ ອຸປາສການຎ຺ຈ ມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ທຸກູລຈຸມ຺ພຏເກນ ໂວທກໍ ກຕ຺ວາ ຊາຕິຫິງ຺ຄຸລເກນ ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລປລິເວຐິເຕ ປີເຐ ຐປິຕຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓຆນປຏິມາ ວິຍ ອຕິວິໂຣຈິຕ຺ຖ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂປຣາຓານໍ ວຓ຺ຓຠຓນມຄ຺ໂຄ –

‘‘ຄນ຺ຕ຺ວານ ມຓ຺ຑລມາຬໍ, ນາຄວິກ຺ກນ຺ຕຈຣໂຓ;

ໂອຠາສຍນ຺ໂຕ ໂລກຄ຺ໂຄ, ນິສີທິ ວຣມາສເນ.

ຕສ຺ມິໍ ນິສິນ຺ໂນ ນຣທມ຺ມສາຣຖິ,

ເທວາຕິເທໂວ ສຕປຸຎ຺ຎລກ຺ຂໂຓ;

ພຸທ຺ຘາສເນ ມຊ຺ຌຄໂຕ ວິໂຣຈຕິ,

ສຸວຓ຺ຓເນກ຺ຂໍ ວິຍ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ.

ເນກ຺ຂໍ ຊມ຺ໂພນທສ຺ເສວ, ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ;

ວິໂຣຈຕິ ວີຕມໂລ, ມຓິເວໂຣຈໂນ ຍຖາ.

ມຫາສາໂລວ ສມ຺ຜຸລ຺ໂລ, ເນຣຸຣາຊາວລງ຺ກໂຕ;

ສຸວຓ຺ຓຍູປສງ຺ກາໂສ, ປທຸໂມ ໂກກນໂທ ຍຖາ.

ຊລນ຺ໂຕ ທີປຣຸກ຺ໂຂວ, ປພ຺ພຕຄ຺ເຄ ຍຖາ ສິຂີ;

ເທວານໍ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ໂຕວ, ສພ຺ພຜຸລ຺ໂລ ວິໂຣຈຖາ’’ຕິ.

ກາປິລວຕ຺ຖເວ ສກ຺ເຍ ພຫຸເທວ ຣຕ຺ຕິໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມີ ກຖາ ນາມ ສນ຺ຖາຄາຣອນຸໂມທນປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ປກິຓ຺ຓກກຖາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕທາ ຫິ ຠຄວາ ອາກາສຄງ຺ຄໍ ໂອຕາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ ປຖໂວຊໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ວິຍ ມຫາຊມ຺ພຸໍ ຂນ຺ເຘ ຄເຫຕ຺ວາ ຈາເລນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຍຊນິກໍ ມຘຸຠຓ຺ຑໍ ຈກ຺ກຍນ຺ເຕນ ປີເຬຕ຺ວາ ມຘຸປານໍ ປາຍມາໂນ ວິຍ ກາປິລວຕ຺ຖວານໍ ສກ຺ຍານໍ ຫິຕສຸຂາວຫໍ ປກິຓ຺ຓກກຖໍ ກເຖສິ. ‘‘ອາວາສທານໍ ນາເມຕໍ ມຫາຣາຊ ມຫນ຺ຕໍ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາວາໂສ ມຍາ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ ມຍາ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຈ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ ປນ ຘມ຺ມຣຕເນນ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ ເຍວາຕິ ຕີຫິ ຣຕເນຫິ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ອາວາສທານສ຺ມິຎ຺ຫິ ທິນ຺ເນ ສພ຺ພທານໍ ທິນ຺ນເມວ ໂຫຕິ. ຠູມຏ຺ຐກປຓ຺ຓສາລາຍ ວາ ສາຂາມຓ຺ຑປສ຺ສ ວາປິ ອານິສໍໂສ ນາມ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ’’ຕິ ນານານຍວິຈິຕ຺ຕໍ ພຫຸໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ –

‘‘ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ ປຏິຫນ຺ຕິ, ຕໂຕ ວາຬມິຄານິ ຈ;

ສຣີສເປ ຈ ມກເສ, ສິສິເຣ ຈາປິ ວຸຏ຺ຐິໂຍ.

ຕໂຕ ວາຕາຕໂປ ໂຆໂຣ, ສຎ຺ຊາໂຕ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ;

ເລຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຌາຍິຕຸຎ຺ຈ ວິປສ຺ສິຕຸໍ.

ວິຫາຣທານໍ ສງ຺ຆສ຺ສ, ອຄ຺ຄໍ ພຸທ຺ເຘນ ວຓ຺ຓິຕໍ;

ຕສ຺ມາ ຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ ໂປໂສ, ສມ຺ປສ຺ສໍ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕໂນ.

ວິຫາເຣ ກາຣເຍ ຣມ຺ເມ, ວາສເຍຕ຺ຖ ພຫຸສ຺ສຸເຕ;

ເຕສໍ ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ.

ທເທຍ຺ຍ ອຸຊຸຠູເຕສຸ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ;

ເຕ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂາປນູທນໍ;

ຍໍ ໂສ ຘມ຺ມໍ ອິຘຎ຺ຎາຍ, ປຣິນິພ຺ພາຕິ ອນາສໂວ’’ຕິ. (ຈູຬວ. ໒໙໕) –

ເອວໍ ອຍມ຺ປິ ອາວາເສ ອານິສໍໂສ, ອຍມ຺ປິ ອານິສໍໂສຕິ ພຫຸເທວຣຕ຺ຕິໍ ອຕິເຣກຕຣໍ ທິຍຑ຺ຒຍາມໍ ອາວາສານິສໍສກຖໍ ກເຖສິ. ຕຕ຺ຖ ອິມາ ຄາຖາວ ສງ຺ຄຫໍ ອາຣຸຬ຺ຫາ, ປກິຓ຺ຓກຘມ຺ມເທສນາ ປນ ສງ຺ຄຫໍ ນ ອາໂຣຫຕິ. ສນ຺ທສ຺ເສສີຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.

ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ຘມ຺ມກຖໍ ກຖາເປຕຸກາໂມ ຊານາເປສິ. ອຖ ກສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ຕມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານມຫາກສ຺ສປາທີສຸ ອສີຕິມຫາເຖເຣສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ຠຄວາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຠາຣມກາສີຕິ. ປຣິສຊ຺ຌາສຍວເສນ. ອາຍສ຺ມາ ຫິ ອານນ຺ໂທ ພຫຸສ຺ສຸຕານໍ ອຄ຺ໂຄ, ປໂຫສິ ປຣິມຓ຺ຑເລຫິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ມຘຸຣຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕຸນ຺ຕິ ສາກິຍມຓ຺ຑເລ ປາກໂຏ ປຎ຺ຎາໂຕ. ຕສ຺ສ ສກ຺ຍຣາຊູຫິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ຘມ຺ມກຖາ ສຸຕປຸພ຺ພາ, ໂອໂຣຘາ ປນ ເນສໍ ນ ຍຖາຣຸຈິຍາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ລຠນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອໂຫ ວຕ ຠຄວາ ອປ຺ປໍເຍວ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕິເສຏ຺ຐສ຺ສ ອານນ຺ທສ຺ສ ຠາຣໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເຕສໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ຠຄວາ ຕສ຺ເສວ ຠາຣມກາສິ.

ເສໂຂ ປາຏິປໂທຕິ ປຏິປນ຺ນໂກ ເສຂສມໂຓ. ໂສ ຕຸຍ຺ຫໍ ປຏິຠາຕຸ ອຸປຏ຺ຐາຕຸ, ຕສ຺ສ ປຏິປທໍ ເທເສຫີຕິ ປຏິປທາຍ ປຸຄ຺ຄລໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ອິມໍ ປຏິປທໍ ນິຍເມສິ? ພຫູຫິ ກາຣເຓຫິ. ອິເມ ຕາວ ສກ຺ຍາ ມງ຺ຄລສາລາຍ ມງ຺ຄລໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕິ ວຑ຺ຒິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍຎ຺ຈ ເສຂປຏິປທາ ມຍ຺ຫໍ ສາສເນ ມງ຺ຄລປຏິປທາ ວຑ຺ຒມານກປຏິປທາຕິປິ ອິມໍ ປຏິປທໍ ນິຍເມສິ. ຕສ຺ສຎ຺ຈ ປຣິສຕິ ເສຂາວ ພຫູ ນິສິນ຺ນາ, ເຕ ອຕ຺ຕນາ ປຏິວິທ຺ຘຏ຺ຐາເນ ກຖີຍມາເນ ອກິລມນ຺ຕາວ ສລ຺ລກ຺ເຂສ຺ສນ຺ຕີຕິປິ ອິມໍ ປຏິປທໍ ນິຍເມສິ. ອາຍສ຺ມາ ຈ ອານນ຺ໂທ ເສຂປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕວ, ໂສ ອຕ຺ຕນາ ປຏິວິທ຺ເຘ ປຈ຺ຈກ຺ຂຏ຺ຐາເນ ກເຖນ຺ໂຕ ອກິລມນ຺ໂຕ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິປິ ອິມໍ ປຏິປທໍ ນິຍເມສິ. ເສຂປຏິປທາຍ ຈ ຕິສ຺ໂສປິ ສິກ຺ຂາ ໂອສຏາ, ຕຕ຺ຖ ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ ກຖິຕາຍ ສກລໍ ວິນຍປິຏກໍ ກຖິຕເມວ ໂຫຕິ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ ກຖິຕາຍ ສກລໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕິ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຍ ກຖິຕາຍ ສກລໍ ອຠິຘມ຺ມປິຏກໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕິ, ອານນ຺ໂທ ຈ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຕິປິຏກຘໂຣ, ໂສ ປໂຫຕິ ຕີຫິ ປິຏເກຫິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ກເຖຕຸໍ, ເອວໍ ກຖິເຕ ສກ຺ຍານໍ ມງ຺ຄລເມວ ວຑ຺ຒິເຍວ ຠວິສ຺ສຕີຕິປິ ອິມໍ ປຏິປທໍ ນິຍເມສິ.

ປິຏ຺ຐິ ເມ ອາຄິລາຍຕີຕິ ກສ຺ມາ ອາຄິລາຍຕິ? ຠຄວໂຕ ຫິ ຉພ຺ພສ຺ສານິ ປຘານໍ ປທຫນ຺ຕສ຺ສ ມຫນ຺ຕໍ ກາຍທຸກ຺ຂໍ ອໂຫສິ, ອຖສ຺ສ ອປຣຠາເຄ ມຫລ຺ລກກາເລ ປິຏ຺ຐິວາໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອກາຣຓໍ ວາ ເອຕໍ. ປໂຫຕິ ຫິ ຠຄວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ເວທນໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ເອກມ຺ປິ ທ຺ເວປິ ສຕ຺ຕາເຫ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິຕຸໍ. ສນ຺ຖາຄາຣສາລໍ ປນ ຈຕູຫິ ອິຣິຍາປເຖຫິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸກາໂມ ອໂຫສິ, ຕຕ຺ຖ ປາທໂຘວນຏ຺ຐານໂຕ ຍາວ ຘມ຺ມາສນາ ອຄມາສິ, ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ ຄມນໍ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ. ຘມ຺ມາສນໍ ປຕ຺ໂຕ ໂຖກໍ ຐຕ຺ວາ ນິສີທິ, ເອຕ຺ຕເກ ຐານໍ. ທິຍຑ຺ຒຍາມໍ ຘມ຺ມາສເນ ນິສີທິ, ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ ນິສຊ຺ຊາ ນິປ຺ຜນ຺ນາ. ອິທານິ ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ໂຖກໍ ນິປນ຺ເນ ສຍນໍ ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ຈຕູຫິ ອິຣິຍາປເຖຫິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ອຸປາທິນ຺ນກສຣີຣຎ຺ຈ ນາມ ‘‘ໂນ ອາຄິລາຍຕີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ຈິຣໍ ນິສຊ຺ຊາຍ ສຎ຺ຊາຕໍ ອປ຺ປກມ຺ປິ ອາຄິລາຍນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມາຫ.

ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາຕິ ສນ຺ຖາຄາຣສ຺ສ ກິຣ ເອກປສ຺ເສ ເຕ ຣາຊາໂນ ປຏ຺ຏສາຓິໍ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈກໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓນ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສຸວຓ຺ຓ-ຕາຣກ-ຄນ຺ຘມາລາ-ທາມປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ວິຕານໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘເຕລປ຺ປທີປໍ ອາໂຣປຍິໍສຸ ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມາສນໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ໂຖກໍ ວິສ຺ສມນ຺ໂຕ ອິຘ ນິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວໍ ໂນ ອິມໍ ສນ຺ຖາຄາຣໍ ຠຄວຕາ ຈຕູຫິ ອິຣິຍາປເຖຫິ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາປິ ຕເທວ ສນ຺ຘາຍ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ອຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີຕິ ວຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎໍ ຈິຕ຺ເຕ ຐເປຕ຺ວາ.

໒໓. ມຫານາມໍ ສກ຺ກໍ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ໂສ ກິຣ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຕສ຺ສໍ ປຣິສຕິ ເຊຏ຺ຐໂກ ປາໂມກ຺ໂຂ, ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄຫິເຕ ເສສປຣິສາ ສງ຺ຄຫິຕາວ ໂຫຕີຕິ ເຖໂຣ ຕເມວ ອາມນ຺ເຕສິ. ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ສີເລນ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ສມ຺ປນ຺ນສີໂລ ປຣິປຸຓ຺ຓສີໂລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສທ຺ຘມ຺ເມຫີຕິ ສຸນ຺ທຣຘມ຺ເມຫິ, ສຕໍ ວາ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ຘມ຺ເມຫິ.

໒໔. ກຖຎ຺ຈ ມຫານາມາຕິ ອິມິນາ ເອຕ຺ຕເກນ ຐາເນນ ເສຂປຏິປທາຍ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາ ວິຕ຺ຖາເຣຕຸກາໂມ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິອາທີນິ ‘‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖາ’’ຕິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ຕາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໒໕. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນາຕິອາທີສຸ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ, ຫິຣິຍິຕພ຺ພານິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນິ ຫິຣິຍຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອຕ຺ຕປ຺ປນິທ຺ເທເສ ເຫຕ຺ວຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ, ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີຫິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປສ຺ສ ເຫຕຸຠູເຕຫິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ຠາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍຕິ ປຄ຺ຄຫິຕວີຣິໂຍ ອໂນສກ຺ກິຕມານໂສ. ປຫານາຍາຕິ ປຫານຕ຺ຖາຍ. ອຸປສມ຺ປທາຍາຕິ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ. ຖາມວາຕິ ວີຣິຍຖາເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມຕິ ຖິຣປຣກ຺ກໂມ. ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອໂນໂຣປິຕຘຸໂຣ ອໂນສກ຺ກິຕວີຣິໂຍ. ປຣເມນາຕິ ອຸຕ຺ຕເມນ. ສຕິເນປກ຺ເກນາຕິ ສຕິຍາ ຈ ນິປກຠາເວນ ຈ. ກສ຺ມາ ປນ ສຕິຠາຊນິເຍ ປຎ຺ຎາ ອາຄຕາຕິ? ສຕິຍາ ພລວຠາວທີປນຕ຺ຖໍ. ປຎ຺ຎາວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຫິ ສຕິ ທຸພ຺ພລາ ໂຫຕິ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ພລວຕີຕິ.

ຈິຣກຕມ຺ປີຕິ ອຕ຺ຕນາ ວາ ປເຣນ ວາ ກາເຍນ ຈິຣກຕໍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓວຕ຺ຕາທິ ອສີຕິ ມຫາວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິປູຣຓໍ. ຈິຣຠາສິຕມ຺ປີຕິ ອຕ຺ຕນາ ວາ ປເຣນ ວາ ວາຈາຍ ຈິຣຠາສິຕໍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຸທ຺ທິສນ-ອຸທ຺ທິສາປນ-ຘມ຺ໂມສາຣຓ-ຘມ຺ມເທສນາ-ອຸປນິສິນ຺ນກຖາ-ອນຸໂມທນິຍາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ. ສຣິຕາ ອນຸສ຺ສຣິຕາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາເຍນ ຈິຣກເຕ ‘‘ກາໂຍ ນາມ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຈິຣຠາສິເຕ ວາຈາ ນາມ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຣູປໍ, ຕໍສມຸຏ຺ຐາປິກາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ອຣູປໍ. ອິຕິ ອິເມ ຣູປາຣູປຘມ຺ມາ ເອວໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອວໍ ນິຣຸທ຺ຘາ’’ຕິ ສຣຕິ ເຈວ ອນຸສ຺ສຣຕິ ຈ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສມຸຏ຺ຐາປິກາ ຫິ ສຕິ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຕາຍ ສຕິຍາ ເອສ ສກິມ຺ປິ ສຣເຓນ ສຣິຕາ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ສຣເຓນ ອນຸສ຺ສຣິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍວຍຄາມິນິຍາ ອຸທຍຎ຺ຈ ວຍຎ຺ຈ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາຍ. ອຣິຍາຍາຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ຈ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ຈ ກິເລເສຫິ ອາຣກາ ຐິຕາຍ ປຣິສຸທ຺ຘາຍ. ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ເຈວ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ຈ ສມງ຺ຄີຠູໂຕ. ນິພ຺ເພຘິກາຍາຕິ ສາເຍວ ນິພ຺ພິຊ຺ຌນໂຕ ນິພ຺ເພຘິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອປທາລິຕປຸພ຺ພໍ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘໍ ໂທສກ຺ຂນ຺ຘໍ ໂມຫກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ ປທາເລຕີຕິ ນິພ຺ເພຘິກາ. ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ຕທງ຺ຄວເສນ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ປຏິລາຠສໍວຕ຺ຕນໂຕ ຈາຕິ ວິປສ຺ສນາ ‘‘ນິພ຺ເພຘິກາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາຕິ ອິຘາປິ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ ‘‘ສມ຺ມາ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ເຂປຍມານາ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນີ ນາມ. ວິປສ຺ສນາ ຕທງ຺ຄວເສນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ກິເລສທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ເຂປຍມານາ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນີ. ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ ວາ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ປຏິລາຠສໍວຕ຺ຕນໂຕ ເອສາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນີ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໖. ອຠິເຈຕສິການນ຺ຕິ ອຠິຈິຕ຺ຕໍ ເສຏ຺ຐຈິຕ຺ຕໍ ສິຕານໍ ນິສ຺ສິຕານໍ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານນ຺ຕິ ອປ຺ປິຕປ຺ປິຕກ຺ຂເຓ ສຸຂປຏິລາຠເຫຕູນໍ. ນິກາມລາຠີຕິ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ສມາປຊ຺ຊິຕາ. ອກິຈ຺ຉລາຠີຕິ ນິທຸກ຺ຂລາຠີ. ອກສິຣລາຠີຕິ ວິປຸລລາຠີ. ປຄຸຓຠາເວນ ເອໂກ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ສມາຘິປາຣິປນ຺ຖິກຘມ຺ເມ ປນ ອກິລມນ຺ໂຕ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ອນິຈ຺ຉາຍ ຂິປ຺ປເມວ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຍຖາປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຐເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ອຍໍ ກິຈ຺ຉລາຠີ ກສິຣລາຠີ ນາມ. ເອໂກ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ຈ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ສມາຘິປາຣິປນ຺ຖິກຘມ຺ເມ ຈ ອກິລມນ຺ໂຕ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕິ, ໂສ ຍຖາປຣິຈ຺ເຉທວເສເນວ ວຸຏ຺ຐາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອຍໍ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ ນາມ.

໒໗. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຫານາມ ອຣິຍສາວໂກ ເສໂຂ ປາຏິປໂທຕິ ມຫານາມ ອຣິຍສາວໂກ ເສໂຂ ປາຏິປໂທ ວິປສ຺ສນາຄພ຺ຠາຍ ວຑ຺ຒມານກປຏິປທາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອປຸຈ຺ຈຓ຺ຑຕາຍາຕິ ອປູຕິອຓ຺ຑຕາຍ. ຠພ຺ໂພ ອຠິນິພ຺ຠິທາຍາຕິ ວິປສ຺ສນາທິຎາຓປ຺ປເຠທາຍ ຠພ຺ໂພ. ສມ຺ໂພຘາຍາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄາຍ. ອນຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ໂຍຄກ຺ເຂມສ຺ສາຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ໂຍຄກ຺ເຂໂມ ນາມ, ຕທຠິຄມາຍ ຠພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍາ ປນາຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖໍ ອຸປມາ ອາຫຏາ, ສາ ເຈໂຕຂິລສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕສ຺ສາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ເຑສຸ ຕິວິຘກິຣິຍກຣຓໍ ວິຍ ຫິ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸສ຺ໂສຬ຺ຫິປນ຺ນຣເສຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕຠາໂວ’’ຕິ ຍໍ ເອວໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ ອາຄຕໍ, ຕໍ ອິຘ ເອວໍ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິອາທິວຈນໂຕ ‘‘ຕສ຺ສາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ເຑສຸ ຕິວິຘກິຣິຍກຣຓໍ ວິຍ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສີລສມ຺ປນ຺ນຕາທີຫິ ປນ຺ນຣເສຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມງ຺ຄິຠາໂວ’’ຕິ. ເອວໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ.

໒໘. ອິມໍເຍວ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອິມໍ ປຐມາທິຊ຺ຌາເນຫິ ອສທິສໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ. ປຐມາຠິນິພ຺ຠິທາຕິ ປຐໂມ ຎາຓເຠໂທ. ທຸຕິຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກຸກ຺ກຸຏຈ຺ຉາປໂກ ປນ ເອກວາຣໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ເອກວາຣໍ ອຓ຺ຑໂກສໂຕຕິ ທ຺ເວ ວາເຣ ຊາຍຕິ. ອຣິຍສາວໂກ ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ ຕາໂຍ ວາເຣ ຊາຍຕິ. ປຸພ຺ເພນິວາສຈ຺ຉາທກໍ ຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາເຓນ ປຐມໍ ຊາຍຕິ, ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິຈ຺ຉາທກໍ ຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາເຓນ ທຸຕິຍໍ ຊາຍຕິ, ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກໍ ຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ອາສວກ຺ຂຍຎາເຓນ ຕຕິຍໍ ຊາຍຕິ.

໒໙. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ຈຣຓສ຺ມິນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ສີລໍ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈຣຓໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຣຓໍ ນາມ ພຫຸ ອເນກວິຘໍ, ສີລາທໂຍ ປນ຺ນຣສຘມ຺ມາ, ຕຕ຺ຖ ອິທມ຺ປິ ເອກໍ ຈຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປທຕ຺ໂຖ ປນ ຈຣຕິ ເຕນ ອຄຕປຸພ຺ພໍ ທິສໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຈຣຓໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ວິຊ຺ຊາຍາຕິ ອິທໍ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓໍ ຕສ຺ສ ວິຊ຺ຊາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຊ຺ຊາ ນາມ ພຫຸ ອເນກວິຘາ, ວິປສ຺ສນຎາຓາທີນິ ອຏ຺ຐ ຎາຓານິ, ຕຕ຺ຖ ອິທມ຺ປິ ຎາຓໍ ເອກາ ວິຊ຺ຊາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ປທຕ຺ໂຖ ປນ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ເອຕາຍ ຊານາຕີຕິ ວິຊ຺ຊາ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ວິຊ຺ຊາສມ຺ປນ຺ໂນ ອິຕິປີຕິ ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ ວິຊ຺ຊາສມ຺ປນ຺ໂນ ອິຕິປິ. ຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ອິຕິປີຕິ ປຎ຺ຈທສຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ອິຕິປິ. ຕທຸຠເຍນ ປນ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ອິຕິປີຕິ.

໓໐. ສນງ຺ກຸມາເຣນາຕິ ໂປຣາຓກກຸມາເຣນ, ຈິຣກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຸມາໂຣຕິ ປຎ຺ຎາເຕນ. ໂສ ກິຣ ມນຸສ຺ສປເຖ ປຎ຺ຈຈູຬກກຸມາຣກກາເລ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ອຕ຺ຕຠາໂວ ປິໂຍ ອໂຫສິ ມນາໂປ, ຕສ຺ມາ ຕາທິເສເນວ ອຕ຺ຕຠາເວນ ຈຣຕິ, ເຕນ ນໍ ສນງ຺ກຸມາໂຣຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ຊເນຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຊນິຕສ຺ມິໍ, ປຊາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ໂຄຕ຺ຕປຏິສາຣິໂນຕິ ເຍ ຊເນຕສ຺ມິໍ ໂຄຕ຺ຕໍ ປຏິສຣນ຺ຕິ ‘‘ອຫໍ ໂຄຕໂມ, ອຫໍ ກສ຺ສໂປ’’ຕິ, ເຕສຸ ໂລເກ ໂຄຕ຺ຕປຏິສາຣີສຸ ຂຕ຺ຕິໂຍ ເສຏ຺ໂຐ. ອນຸມຕາ ຠຄວຕາຕິ ມມ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ເທສິຕາຕິ ອມ຺ພຏ຺ຐສຸຕ຺ເຕ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ‘‘ອຫມ຺ປິ, ອມ຺ພຏ຺ຐ, ເອວໍ ວທາມິ –

‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ, ເຍ ໂຄຕ຺ຕປຏິສາຣິໂນ;

ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມານຸເສ’ຕິ’’. (ທີ. ນິ. ໑.໒໗໗) –

ເອວໍ ຠາສນ຺ເຕນ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ອນຸໂມທິຕາ. ສາຘຸ ສາຘຸ ອານນ຺ທາຕິ, ຠຄວາ ກິຣ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິທ຺ທໍ ອໂນກ຺ກມນ຺ໂຕວ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອານນ຺ເທນ ເສຂປຏິປທາຍ ກູຏໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ສາຘຸກາຣໍ ອທາສິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ປນ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຊິນຠາສິຕໍ ນາມ ຊາຕໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ເສຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.