໙. ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໐໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕນ຺ຕິ ລາມກາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ. ອິທໍ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິທໍ ສຫ ກາເຍນ ພ຺ຣຫ຺ມຏ຺ຐານໍ ອນິຈ຺ຈໍ ‘‘ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ. ຘຸວາທີນິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນານິ. ຕຕ຺ຖ ຘຸວນ຺ຕິ ຖິຣໍ. ສສ຺ສຕນ຺ຕິ ສທາ ວິຊ຺ຊມານໍ. ເກວລນ຺ຕິ ອຂຓ຺ຑໍ ສກລໍ. ອຈວນຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຈວນສຠາວໍ. ອິທຎ຺ຫິ ນ ຊາຍຕີຕິອາທີສຸ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ໂກຈິ ຊາຍນໂກ ວາ ຊີຍນໂກ ວາ ມີຍນໂກ ວາ ຈວນໂກ ວາ ອຸປປຊ຺ຊນໂກ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອິໂຕ ຈ ປນຎ຺ຎນ຺ຕິ ອິໂຕ ສຫ ກາຍກາ ພ຺ຣຫ຺ມຏ຺ຐານາ ອຸຕ຺ຕຣິ ອຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສຣຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວມສ຺ສ ຖາມຄຕາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ. ເອວໍວາທີ ປນ ໂສ ອຸປຣິ ຕິສ຺ໂສ ຌານຠູມິໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານິ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ປຏິພາຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາຄໂຕຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ຄໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຎ຺ຎາຓີ ອນ຺ຘີຠູໂຕ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຕິ ໂຍ ນາມ.

໕໐໒. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາຕິ ມາໂຣ ກຖໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອທ຺ທສ? ໂສ ກິຣ ອຕ຺ຕໂນ ຠວເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ກາເລນ ກາລໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອາວຊ຺ເຊຕິ – ‘‘ອຊ຺ຊ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ກຕຣສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ວສຕີ’’ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ກາເລ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ, ‘‘ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ນິສ຺ສາຍ ສຸຠຄວເນ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ກຕ຺ຖ ນຸ ໂຂ ຄໂຕ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຍາວ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຄຓໍ ມມ ວິສຍາ ນາຕິກ຺ກເມຕິ, ຕາວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມເທສນາຍໍ ວິຉນ຺ທໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ປທານຸປທິໂກ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຄຓສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ອທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ, ‘‘ສຕ຺ຖາຣາ ພກພ຺ຣຫ຺ມາ ອປສາທິໂຕ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ໂຠ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ’’ຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊໍ ອນ຺ວາວິສິຕ຺ວາຕິ ເອກສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊສ຺ສ ສຣີຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ. ມຫາພ຺ຣຫ຺ມານໍ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິຕານໍ ວາ ອນ຺ວາວິສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ເມຕມາສໂທຕິ ມາ ເອຕໍ ອປສາທຍິຕ຺ຖ. ອຠິຠູຕິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ເຊຏ຺ຐໂກ. ອນຠິຠູໂຕຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ອນຠິຠູໂຕ. ອຎ຺ຎທຕ຺ຖູຕິ ເອກໍສວຈເນ ນິປາໂຕ. ທສ຺ສນວເສນ ທໂສ, ສພ຺ພໍ ປສ຺ສຕີຕິ ທີເປຕິ. ວສວຕ຺ຕີຕິ ສພ຺ພຊນໍ ວເສ ວຕ຺ເຕຕິ. ອິສ຺ສໂຣຕິ ໂລເກ ອິສ຺ສໂຣ. ກຕ຺ຕາ ນິມ຺ມາຕາຕິ ໂລກສ຺ສ ກຕ຺ຕາ ຈ ນິມ຺ມາຕາ ຈ, ປຖວີຫິມວນ຺ຕສິເນຣຸຈກ຺ກວາຬມຫາສມຸທ຺ທຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ຈ ອິມິນາ ນິມ຺ມິຕາຕິ ທີເປຕິ.

ເສຏ຺ໂຐ ສຊິຕາຕິ ອຍໍ ໂລກສ຺ສ ອຸຕ຺ຕໂມ ຈ ສຊິຕາ ຈ. ‘‘ຕ຺ວໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ ນາມ ໂຫຫິ, ຕ຺ວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນາມ, ເວສ຺ໂສ ນາມ, ສຸທ຺ໂທ ນາມ, ຄຫຏ຺ໂຐ ນາມ, ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມ, ອນ຺ຕມໂສ ໂອຏ຺ໂຐ ໂຫຫິ, ໂຄໂຓ ໂຫຫີ’’ຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຊ຺ເຊຕາ ອຍນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວສີ ປິຕາ ຠູຕຠພ຺ຍານນ຺ຕິ ອຍໍ ຈິຓ຺ຓວສິຕາຍ ວສີ, ອຍໍ ປິຕາ ຠູຕານຎ຺ຈ ຠພ຺ຍານຎ຺ຈາຕິ ວທຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຓ຺ຑຊຊລາພຸຊາ ສຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຕອຓ຺ຑໂກເສ ເຈວ ອນ຺ໂຕວຕ຺ຖິມ຺ຫິ ຈ ຠພ຺ຍາ ນາມ, ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠູຕາ. ສໍເສທຊາ ປຐມຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ຠພ຺ຍາ, ທຸຕິຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠູຕາ. ໂອປປາຕິກາ ປຐມອິຣິຍາປເຖ ຠພ຺ຍາ, ທຸຕິຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠູຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ເອຕສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາຕິ ສຎ຺ຎາຍ, ‘‘ປິຕາ ຠູຕຠພ຺ຍານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ປຖວີຄຣຫກາຕິ ຍຖາ ຕ຺ວໍ ເອຕຣຫິ, ‘‘ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ ປຖວິໍ ຄຣຫສິ ຊິຄຸຈ຺ຉສິ, ເອວໍ ເຕປິ ປຖວີຄຣຫກາ ອເຫສຸໍ, ນ ເກວລໍ ຕ຺ວໍເຍວາຕິ ທີເປຕິ. ອາປຄຣຫກາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຫີເນ ກາເຍ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ປຖວີປສໍສກາຕິ ຍຖາ ຕ຺ວໍ ຄຣຫສິ, ເອວໍ ອຄຣຫິຕ຺ວາ, ‘‘ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອຈ຺ເຉຊ຺ຊາ ອເຠຊ຺ຊາ ອກ຺ຂຍາ’’ຕິ ເອວໍ ປຖວີປສໍສກາ ປຖວິຍາ ວຓ຺ຓວາທິໂນ ອເຫສຸນ຺ຕິ ວທຕິ. ປຖວາຠິນນ຺ທິໂນຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ປຖວິຍາ ອຠິນນ຺ທິໂນ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຓີເຕ ກາເຍ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ຕໍ ຕາຫນ຺ຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ຕໍ ອຫໍ. ອິງ຺ຆາຕິ ໂຈທນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ອຸປາຕິວຕ຺ຕິຕ຺ໂຖຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ຖ. ‘‘ອຸປາຕິວຕ຺ຕິໂຕ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ. ທຓ຺ເຑນ ປຏິປ຺ປຓາເມຍ຺ຍາຕິ ຈຕຸຫຕ຺ເຖນ ມຸຄ຺ຄຣທຓ຺ເຑນ ໂປເຖຕ຺ວາ ປລາເປຍ຺ຍ. ນຣກປປາເຕຕິ ສຕໂປຣິເສ ມຫາໂສພ຺ເຠ. ວິຣາເຘຍ຺ຍາຕິ ຫຕ຺ເຖນ ຄຫຓຍຸຕ຺ເຕ ວາ ປາເທນ ປຕິຏ຺ຐານຍຸຕ຺ເຕ ວາ ຐາເນ ຄຫຓປຕິຏ຺ຐານານິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ນນຸ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສສີຕິ ຠິກ຺ຂຸ ນນຸ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສໍ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ໂອຠາສມານໍ ວິໂຣຈມານໍ ໂຊຕຍມານໍ ປສ຺ສສີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ໂອວາເທ ຐິຕານໍ ອິທ຺ຘານຸຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິຕິ ໂຂ ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສໍ ອຸປເນສີຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ ນນຸ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສສິ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສໍ ຍເສນ ຈ ສິຣິຍາ ຈ ໂອຠາສມານໍ ວິໂຣຈມານໍ ໂຊຕຍມານໍ, ຍທິ ຕ຺ວມ຺ປິ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວຈນໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຍເທວ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວທຕິ, ຕໍ ກເຣຍ຺ຍາສິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ເອວເມວໍ ຍເສນ ຈ ສິຣິຍາ ຈ ວິໂຣເຈຍ຺ຍາສີຕິ ເອວໍ ວທນ຺ໂຕ ມໍ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສໍ ອຸປເນສິ ອຸປສໍຫຣິ. ມາ ຕ຺ວໍ ມຎ຺ຎິຕ຺ໂຖຕິ ມາ ຕ຺ວໍ ມຎ຺ຎິ. ມາໂຣ ຕ຺ວມສິ ປາປິມາຕິ ປາປິມ ຕ຺ວໍ ມຫາຊນສ຺ສ ມາຣຓໂຕ ມາໂຣ ນາມ, ປາປກໍ ລາມກໍ ມຫາຊນສ຺ສ ອຍສໍ ກຣຓໂຕ ປາປິມາ ນາມາຕິ ຊານາມິ.

໕໐໓. ກສິຓໍ ອາຍຸນ຺ຕິ ສກລໍ ອາຍຸໍ. ເຕ ໂຂ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເຕ ເອວໍ ມຫນ຺ເຕນ ຕໂປກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ຕ຺ວໍ ປນ ປຸຣິມທິວເສ ຊາໂຕ, ກິໍ ຊານິສ຺ສສິ, ຍສ຺ສ ເຕ ອຊ຺ຊາປິ ມຸເຂ ຂີຣຄນ຺ໂຘ ວາຍຕີຕິ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ວທຕິ. ປຖວິໍ ອຊ຺ໂຌສິສ຺ສສີຕິ ປຖວິໍ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐີຫິ ຄຓ຺ຫິສ຺ສສິ. ໂອປສາຍິໂກ ເມ ຠວິສ຺ສສີຕິ ມຍ຺ຫໍ ສມີປສໂຍ ຠວິສ຺ສສິ, ມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອນຸຄຈ຺ຉິສ຺ສສິ, ຐິຕໍ ອຸປຕິຏ຺ຐິສ຺ສສິ, ນິສິນ຺ນໍ ອຸປນິສີທິສ຺ສສິ, ນິປນ຺ນໍ ອຸປນິປຊ຺ຊິສ຺ສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຕ຺ຖຸສາຍິໂກຕິ ມມ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສຍນໂກ. ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ພາຫິເຕຍ຺ໂຍຕິ ມຍາ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ຍໍ ອິຈ຺ຉາມິ, ຕໍ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ, ພາຫິຕ຺ວາ ຈ ປນ ຊຊ຺ຌຣິກາຄຸມ຺ພໂຕປິ ນີຈຕໂຣ ລກຸຓ຺ຑຏກຕໂຣ ກາຕພ຺ໂພ ຠວິສ຺ສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິມິນາ ເອສ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປລາເປຕິ ວາ ອປສາເທຕິ ວາ. ອຸປລາເປຕິ ນາມ ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຓ຺ຫາທີຫິ ປຖວິໍ ອຊ຺ໂຌສິສ຺ສສິ, ໂອປສາຍິໂກ ເມ ຠວິສ຺ສສິ, ມຍິ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄມິສ຺ສສິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ຐສ຺ສສິ, ນິສິນ຺ເນ ນິສີທິສ຺ສສິ, ນິປນ຺ເນ ນິປຊ຺ຊິສ຺ສສິ, ອຫໍ ຕໍ ເສສຊນໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ວິສ຺ສາສິກໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣິກໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ເອວໍ ຕາວ ອຸປລາເປຕິ ນາມ. ເສສປເທຫິ ປນ ອປສາເທຕິ ນາມ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ສເຈ ຕ຺ວໍ ປຖວິໍ ອຊ຺ໂຌສິສ຺ສສິ, ວຕ຺ຖຸສາຍິໂກ ເມ ຠວິສ຺ສສິ, ມມ ຄມນາທີນິ ອາຄເມຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສສິ ວາ ຐສ຺ສສິ ວາ ນິສີທິສ຺ສສິ ວາ ນິປຊ຺ຊິສ຺ສສິ ວາ, ມມ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ມຍ຺ຫໍ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສສິ, ອຫໍ ປນ ຕໍ ຍຖາກາມໍ ກຣິສ຺ສາມິ ພາຫິຕ຺ວາ ຈ ຊຊ຺ຌຣິກາຄຸມ຺ພໂຕປິ ລກຸຓ຺ຑກຕຣນ຺ຕິ ເອວໍ ອປສາເທຕິ ນາມ. ອຍໍ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມາ ມານນິສ຺ສິໂຕ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ອປສາທນາວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ອາປາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອປິຈ ເຕ ອຫໍ ພ຺ຣຫ຺ເມຕິ ອິທານິ ຠຄວາ, ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມາ ມານນິສ຺ສິໂຕ ‘ອຫໍ ຊານາມີ’ຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຍເສນ ສມ຺ມຕ຺ໂຕ ສຣີຣໍ ຜຸສິຕຸມ຺ປິ ສມຕ຺ຖໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ປສ຺ສຕິ, ໂຖກໍ ນິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ຄຕິຎ຺ຈ ປຊານາມີຕິ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ຊຸຕິຎ຺ຈາຕິ ອານຸຠາວຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ເອວໍ ມເຫສກ຺ໂຂຕິ ເອວໍ ມຫາຍໂສ ມຫາປຣິວາໂຣ.

ຍາວຕາ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປຣິຫຣນ຺ຕີຕິ ຍຕ຺ຕເກ ຐາເນ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ທິສາ ຠນ຺ຕິ ວິໂຣຈນາຕິ ທິສາສຸ ວິໂຣຈມານາ ໂອຠາສນ຺ຕິ, ທິສາ ວາ ເຕຫິ ວິໂຣຈມານາ ໂອຠາສນ຺ຕິ. ຕາວ ສຫສ຺ສຘາ ໂລໂກຕິ ຕຕ຺ຕເກນ ປມາເຓນ ສຫສ຺ສຘາ ໂລໂກ, ອິມິນາ ຈກ຺ກວາເຬນ ສທ຺ຘິໍ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ເຕ ວຕ຺ຕເຕ ວໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສ ຕຸຍ຺ຫໍ ວໂສ ວຕ຺ຕຕິ. ປໂຣປຣຎ຺ຈ ຊານາສີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສ ປໂຣປເຣ ອຸຈ຺ຈນີເຈ ຫີນປ຺ປຓີເຕ ສຕ຺ເຕ ຊານາສິ. ອໂຖ ຣາຄວິຣາຄິນນ຺ຕິ ນ ເກວລໍ, ‘‘ອຍໍ ອິທ຺ໂຘ ອຍໍ ປກຕິມນຸສ຺ໂສ’’ຕິ ປໂຣປຣໍ, ‘‘ອຍໍ ປນ ສຣາໂຄ ອຍໍ ວີຕຣາໂຄ’’ຕິ ເອວໍ ຣາຄວິຣາຄິນມ຺ປິ ຊນໍ ຊານາສິ. ອິຕ຺ຖໍຠາວຎ຺ຎຖາຠາວນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖໍຠາໂວຕິ ອິທໍ ຈກ຺ກວາຬໍ. ອຎ຺ຎຖາຠາໂວຕິ ອິໂຕ ເສສໍ ເອກູນສຫສ຺ສໍ. ສຕ຺ຕານໍ ອາຄຕິໍ ຄຕິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ສຕ຺ຕານໍ ອາຄຕິໍ, ຈຸຕິວເສນ ຄຕິໍ ຈ ຊານາສິ. ຕຸຍ຺ຫໍ ປນ ອຕິມຫນ຺ໂຕຫມສ຺ມີຕິ ສຎ຺ຎາ ໂຫຕິ, ສຫສ຺ສິພ຺ຣຫ຺ມາ ນາມ ຕ຺ວໍ, ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ຕຍາ ອຸຕ຺ຕຣິ ທ຺ວິສຫສ຺ສານໍ ຕິສຫສ຺ສານໍ ຈຕຸສຫສ຺ສານໍ ປຎ຺ຈສຫສ຺ສານໍ ທສສຫສ຺ສານໍ ສຕສຫສ຺ສານຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຈຕຸຫຕ຺ຖາຍ ປິໂລຕິກາຍ ປຏປ຺ປມາຓໍ ກາຕຸໍ ວາຍມນ຺ໂຕ ວິຍ ມຫນ຺ໂຕສ຺ມີຕິ ສຎ຺ຎໍ ກໂຣສີຕິ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໕໐໔. ອິຘູປປນ຺ໂນຕິ ອິຘ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ. ເຕນ ຕໍ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສີຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ຕໍ ກາຍໍ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ. ເນວ ເຕ ສມສໂມຕິ ຊານິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ວາປິ ຕຍາ ສມສໂມ ນ ໂຫມິ. ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ອຎ຺ຎາຍ. ກຸໂຕ ນີເຈຍ຺ຍນ຺ຕິ ຕຍາ ນີຈຕຣຠາໂວ ປນ ມຍ຺ຫໍ ກຸໂຕ.

ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິໂກ ກິເຣສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຠູມິຍໍ ເວຫປ຺ຜລພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປຎ຺ຈກປ຺ປສຕິກໍ ອາຍຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຏູປປຕ຺ຕິກໍ ກຕ຺ວາ ຕຕິຍຊ຺ຌານໍ ປຓີຕໍ ຠາເວຕ຺ວາ ສຸຠກິຓ຺ຫພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຈຕຸສຏ຺ຐິກປ຺ປໍ ອາຍຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອາຠສ຺ສເຣສຸ ອຏ຺ຐກປ຺ປໍ ອາຍຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຠາເວຕ຺ວາ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິຍໍ ກປ຺ປາຍຸໂກ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ໂສ ປຐມກາເລ ອຕ຺ຕນາ ກຕກມ຺ມຎ຺ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຎ຺ຎາສິ, ກາເລ ປນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ອຸຠຍໍ ປມຸສ຺ສິຕ຺ວາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ເຕນ ນໍ ຠຄວາ, ‘‘ເຕນ ຕໍ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ…ເປ… ກຸໂຕ ນີເຈຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ອຖ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມຍ຺ຫໍ ອາຍຸຎ຺ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປຸພ຺ເພກຕກມ຺ມຎ຺ຈ ຊານາຕິ, ຫນ຺ທ ນໍ ປຸພ຺ເພ ກຕກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸພ຺ເພກຕກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິ. ສຕ຺ຖາ ກເຖສິ.

ປຸພ຺ເພ ກິເຣສ ກຸລຆເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຊາຕິຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິກ຺ຂມ຺ມ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານລາຠີ ຫຸຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ປຓ຺ຓສາລໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຌານຣຕິຍາ ວີຕິນາເມຕິ. ຕທາ ຈ ກາເລນ ກາລໍ ສຕ຺ຖວາຫາ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫິ ມຣຸກນ຺ຕາຣໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ມຣຸກນ຺ຕາເຣ ປນ ທິວາ ນ ສກ຺ກາ ຄນ຺ຕຸໍ, ຣຕ຺ຕິໍ ຄມນໍ ໂຫຕິ. ອຖ ປຸຣິມສກຏສ຺ສ ອຄ຺ຄຍຸເຄ ຍຸຕ຺ຕພລິພທ຺ທາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອາຄຕມຄ຺ຄາຠິມຸຂາວ ອເຫສຸໍ. ອິຕຣສກຏານິ ຕເຖວ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄເຕ ນິວຕ຺ຕິຕຠາວໍ ຊານິໍສຸ. ເຕສຎ຺ຈ ຕທາ ກນ຺ຕາຣໍ ອຕິກ຺ກມນທິວໂສ ອໂຫສິ. ສພ຺ພໍ ທາຣຸທກໍ ປຣິກ຺ຂີຓໍ, ຕສ຺ມາ, ‘‘ນຕ຺ຖິ ທານິ ອມ຺ຫາກໍ ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຄເຓ ຈກ຺ເກສຸ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ສກຏປຈ຺ຉາຍາຍໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິໍສຸ. ຕາປໂສປິ ກາລສ຺ເສວ ປຓ຺ຓສາລໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລທ຺ວາເຣ ນິສິນ຺ໂນ ຄງ຺ຄໍ ໂອໂລກຍມາໂນ ອທ຺ທສ ຄງ຺ຄໍ ມຫຕາ ອຸທໂກເຆນ ວຸຍ຺ຫມານໍ ປວຕ຺ຕິຕມຓິກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ. ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ເອວຣູປສ຺ສ ມຘຸໂຣທກສ຺ສ ອລາເຠນ ກິລິສ຺ສມານາ ສຕ຺ຕາ’’ຕິ. ໂສ ເອວໍ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ມຣຸກນ຺ຕາເຣ ຕໍ ສຕ຺ຖໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ມາ ນສ຺ສນ຺ຕູ’’ຕິ, ‘‘ອິໂຕ ມຫາ ອຸທກກ຺ຂນ຺ໂຘ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ມຣຸກນ຺ຕາເຣ ສຕ຺ຖາຠິມຸໂຂ ຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ເຕນ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ສຫຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ ມາຕິກາຣຸຬ຺ຫໍ ວິຍ ອຸທກໍ ຕຕ຺ຖ ອຄມາສິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸທກສທ຺ເທນ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຸທກໍ ທິສ຺ວາ ຫຕ຺ຖຕຸຏ຺ຐາ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ໂຄເຓປິ ປາເຍຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ອຄມໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ຍໍ ຕ຺ວໍ ອປາເຍສິ ພຫູ ມນຸສ຺ເສ,

ປິປາສິເຕ ຆມ຺ມນິ ສມ຺ປເຣເຕ;

ຕໍ ເຕ ປຸຣາຓໍ ວຕສີລວຕ຺ຕໍ,

ສຸຕ຺ຕປ຺ປພຸທ຺ໂຘວ ອນຸສ຺ສຣາມີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໗.໗໑) –

ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

ອປຣສ຺ມິໍ ສມເຍ ຕາປໂສ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ປຓ຺ຓສາລໍ ມາເປຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎກໍ ຄາມໍ ນິສ຺ສາຍ ວສຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ໂຈຣາ ຕໍ ຄາມໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖສາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄາວິໂຍ ຈ ກຣມເຣ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຄາໂວປິ ສຸນຂາປິ ມນຸສ຺ສາປິ ມຫາວິຣວໍ ວິຣວນ຺ຕິ. ຕາປໂສ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ, ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ຠຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ມຍິ ປສ຺ສນ຺ເຕ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ມາ ນສ຺ສນ຺ຕູ’’ຕິ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ເຕນ ໂຈຣານໍ ປຏິປເຖ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິເສນໍ ມາເປສິ ກມ຺ມສຊ຺ຊໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ. ໂຈຣາ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຣາຊາ’’ຕິ ເຕ ມຎ຺ຎມານາ ວິໂລປໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ຕາປໂສ ‘‘ຍໍ ຍສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ, ຕໍ ຕສ຺ເສວ ໂຫຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາສິ, ຕໍ ຕເຖວ ອໂຫສິ. ມຫາຊໂນ ໂສຕ຺ຖິຠາວໍ ປາປຸຓິ. ສຕ຺ຖາ ອິທມ຺ປິ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ຍໍ ເອຓິກູລສ຺ມິໍ ຊນໍ ຄຫີຕໍ,

ອໂມຈຍີ ຄຍ຺ຫກ ນີຍມານໍ;

ຕໍ ເຕ ປຸຣາຓໍ ວຕສີລວຕ຺ຕໍ,

ສຸຕ຺ຕປ຺ປພຸທ຺ໂຘວ ອນຸສ຺ສຣາມີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໗.໗໒) –

ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ເອຕ຺ຖ ເອຓິກູລສ຺ມິນ຺ຕິ ຄງ຺ຄາຕີເຣ.

ປຸນ ເອກສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຸປຣິຄງ຺ຄາວາສິກໍ ກຸລໍ ເຫຏ຺ຐາຄງ຺ຄາວາສິເກນ ກຸເລນ ສທ຺ຘິໍ ມິຕ຺ຕສນ຺ຖວໍ ກຕ຺ວາ ນາວາສງ຺ຆາຏໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ພຫຸໍ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍຎ຺ເຈວ ຄນ຺ຘມາລາທີນິ ຈ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາໂສເຕນ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ມນຸສ຺ສາ ຂາທມານາ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນຈ຺ຈນ຺ຕາ ຄາຍນ຺ຕາ ເທວວິມາເນນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ວິຍ ພລວໂສມນສ຺ສາ ອເຫສຸໍ. ຄງ຺ເຄຍ຺ຍໂກ ນາໂຄ ທິສ຺ວາ ກຸປິໂຕ, ‘‘ອິເມ ມຍິ ສຎ຺ຎມ຺ປິ ນ ກໂຣນ຺ຕິ, ອິທານິ ເນ ສມຸທ຺ທເມວ ປາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ມາເປຕ຺ວາ ອຸທກໍ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ຜຓໍ ກຕ຺ວາ ສຸສ຺ສູກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ມຫາຊໂນ ທິສ຺ວາ ຠີໂຕ ວິສ຺ສຣມກາສິ. ຕາປໂສ ປຓ຺ຓສາລາຍ ນິສິນ຺ໂນ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ອິເມ ຄາຍນ຺ຕາ ນຈ຺ຈນ຺ຕາ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິທານິ ປນ ຠຍຣວໍ ຣວິໍສຸ, ກິໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນາຄຣາຊໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ມຍິ ປສ຺ສນ຺ເຕ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ມາ ນສ຺ສນ຺ຕູ’’ຕິ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ສຸປຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ມາເປຕ຺ວາ ນາຄຣາຊສ຺ສ ທສ຺ເສສິ. ນາຄຣາຊາ ຠີໂຕ ຜຓໍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ປວິຏ຺ໂຐ. ມຫາຊໂນ ໂສຕ຺ຖິຠາວໍ ປາປຸຓິ. ສຕ຺ຖາ ອິທມ຺ປິ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ຄງ຺ຄາຍ ໂສຕສ຺ມິໍ ຄຫີຕນາວໍ,

ລຸທ຺ເທນ ນາເຄນ ມນຸສ຺ສກປ຺ປາ;

ອໂມຈຍິຕ຺ຖ ພລສາ ປສຍ຺ຫ,

ຕໍ ເຕ ປຸຣາຓໍ ວຕສີລວຕ຺ຕໍ;

ສຸຕ຺ຕປ຺ປພຸທ຺ໂຘວ ອນຸສ຺ສຣາມີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໗.໗໓) –

ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

ອປຣສ຺ມິໍ ສມເຍ ເອສ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເກສໂວ ນາມ ຕາປໂສ ອໂຫສິ. ເຕນ ສມເຍນ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ກປ຺ໂປ ນາມ ມາຓໂວ ເກສວສ຺ສ ພທ຺ຘຈໂຣ ອນ຺ເຕວາສິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ກິໍກາຣປຏິສ຺ສາວີ ມນາປຈາຣີ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ອຕ຺ຖຈໂຣ ອໂຫສິ. ເກສໂວ ຕໍ ວິນາ ວຕ຺ຕິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ຕໍ ນິສ຺ສາເຍວ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປສິ. ສຕ຺ຖາ ອິທມ຺ປິ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ກປ຺ໂປ ຈ ເຕ ພທ຺ຘຈໂຣ ອໂຫສິ,

ສມ຺ພຸທ຺ຘິມນ຺ຕໍ ວຕິນໍ ອມຎ຺ຎິ;

ຕໍ ເຕ ປຸຣາຓໍ ວຕສີລວຕ຺ຕໍ,

ສຸຕ຺ຕປ຺ປພຸທ຺ໂຘວ ອນຸສ຺ສຣາມີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໗.໗໔) –

ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

ເອວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ນານຕ຺ຕຠາເວສຸ ກຕກມ຺ມໍ ສຕ຺ຖາ ປກາເສສິ. ສຕ຺ຖຣິ ກເຖນ຺ເຕເຍວ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສລ຺ລກ຺ເຂສິ, ທີປສຫສ຺ເສ ອຸຊ຺ຊລິເຕ ຣູປານິ ວິຍ ສພ຺ພກມ຺ມານິສ຺ສ ປາກຏານິ ອເຫສຸໍ. ໂສ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ອທ຺ຘາ ປຊານາສິ ມເມຕມາຍຸໍ,

ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຊານາສິ ຕຖາ ຫິ ພຸທ຺ໂຘ;

ຕຖາ ຫິ ຕາຍໍ ຊລິຕານຸຠາໂວ,

ໂອຠາສຍໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໗.໗໕);

ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ອຸຕ຺ຕຣິ ອສມສມຕໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ປຖວິໍ ໂຂ ອຫໍ ພ຺ຣຫ຺ເມຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຖວິຍາ ປຖວຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕນ຺ຕິ ປຖວິຍາ ປຖວິສຠາເວນ ອນນຸຠູຕໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ. ກິໍ ປນ ຕນ຺ຕິ? ນິພ຺ພານໍ. ຕຎ຺ຫິ ສພ຺ພສ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ ນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ປຖວິສຠາເວນ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕທຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ຊານິຕ຺ວາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ. ປຖວິໍ ນາປໂຫສິນ຺ຕິ ປຖວິໍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມານຄາເຫຫິ ນ ຄຓ຺ຫິໍ. ອາປາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ມູລປຣິຍາເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສເຈ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ, ສພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນາຕິ ອິທເມວ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ວາທິຕາຍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ອກ຺ຂຣໍ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອກ຺ຂເຣ ໂທສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ປນ ສກ຺ກາຍໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ສພ຺ພສພ຺ພໍ ສນ຺ຘາຍ. ຕ຺ວໍ ‘‘ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວທສິ, ‘‘ສພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕ’’ນ຺ຕິ ວທສິ, ຍທິ ສພ຺ພໍ ອນນຸຠູຕໍ ນຕ຺ຖິ, ອຖສ຺ສ ອນນຸຠູຕໍ ອຕ຺ຖິ. ມາ ເຫວ ເຕ ຣິຕ຺ຕກເມວ ອໂຫສິ ຕຸຈ຺ຉກເມວ ອໂຫສີຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ຣິຕ຺ຕກໍ ມາ ໂຫຕຸ, ຕຸຈ຺ຉກໍ ມາ ໂຫຕູຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ມຸສາວາເທນ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ສຕ຺ຖາ ປນ ເອຕສ຺ມາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສຕຄຸເຓນ ສຫສ຺ສຄຸເຓນ ສຕສຫສ຺ສຄຸເຓນ ວາທີຕໂຣ, ຕສ຺ມາ ອຫໍ ສພ຺ພຎ຺ຈ ວກ຺ຂາມິ, ອນນຸຠູຕຎ຺ຈ ວກ຺ຂາມິ, ສຸຓາຫິ ເມຕິ ຕສ຺ສ ວາທມທ຺ທນຕ຺ຖໍ ກາຣຓໍ ອາຫຣນ຺ໂຕ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວິຊານິຕພ຺ພໍ. ອນິທສ຺ສນນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາປາຖໍ ອນຸປຄມນໂຕ ອນິທສ຺ສນໍ ນາມ, ປທທ຺ວເຍນປິ ນິພ຺ພານເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນນ຺ຕນ຺ຕິ ຕຍິທໍ ອຸປ຺ປາທວຍອນ຺ຕຣຫິຕຕ຺ຕາ ອນນ຺ຕໍ ນາມ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ –

‘‘ອນ຺ຕວນ຺ຕານິ ຠູຕານິ, ອສມ຺ຠູຕໍ ອນນ຺ຕກໍ;

ຠູເຕ ອນ຺ຕານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠູເຕ ອນ຺ຕາ ປກາສິຕາ’’ຕິ.

ສພ຺ພໂຕປຠນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ປຠາສມ຺ປນ຺ນໍ. ນິພ຺ພານໂຕ ຫິ ອຎ຺ໂຎ ຘມ຺ໂມ ສປຠຕໂຣ ວາ ໂຊຕິວນ຺ຕຕໂຣ ວາ ປຣິສຸທ຺ຘຕໂຣ ວາ ປຓ຺ຑຣຕໂຣ ວາ ນຕ຺ຖິ. ສພ຺ພໂຕ ວາ ຕຖາ ປຠູຕເມວ, ນ ກຕ຺ຖຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ສພ຺ພໂຕປຠໍ. ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາທີສຸ ຫິ ອສຸກທິສາຍ ນາມ ນິພ຺ພານໍ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ປຠນ຺ຕິ ຕິຕ຺ຖສ຺ສ ນາມໍ, ສພ຺ພໂຕ ປຠມສ຺ສາຕິ ສພ຺ພໂຕປຠໍ. ນິພ຺ພານສ຺ສ ກິຣ ຍຖາ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ຍໂຕ ຍໂຕ ໂອຕຣິຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ຕເທວ ຕິຕ຺ຖໍ, ອຕິຕ຺ຖໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວເມວໍ ອຏ຺ຐຕິໍສາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ເຍນ ເຍນ ມຸເຂນ ນິພ຺ພານໍ ໂອຕຣິຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ຕເທວ ຕິຕ຺ຖໍ. ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຕິຕ຺ຖໍ ນາມ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນຕ຺ຖິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໂຕປຠນ຺ຕິ. ຕໍ ປຖວິຍາ ປຖວຕ຺ເຕນາຕິ ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ປຖວິຍາ ປຖວີສຠາເວນ ຕໂຕ ປເຣສໍ ອາປາທີນໍ ອາປາທິສຠາເວນ ຈ ອນນຸຠູຕໍ. ອິຕິ ຍໍ ຕຸມ຺ຫາທິສານໍ ວິສຍຠູຕໍ ສພ຺ພເຕຠູມກຘມ຺ມຊາຕໍ ຕສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິທສ຺ສນໍ ອນນ຺ຕໍ ສພ຺ພໂຕປຕໍ ອນນຸຠູຕນ຺ຕິ ວາທໍ ປຕິຏ຺ຐເປສິ.

ຕໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຄຫິຕຄຫິຕໍ ສຕ຺ຖາຣາ ວິສ຺ສຊ຺ຊາປິໂຕ ກິຎ຺ຈິ ຄເຫຕພ຺ພໍ ອທິສ຺ວາ ລຬິຕກໍ ກາຕຸກາໂມ ຫນ຺ທ ຈຣຫິ ເຕ, ມາຣິສ, ອນ຺ຕຣຘາຍາມີຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣຘາຍາມີຕິ ອທິສ຺ສມານກປາຏິຫາຣິຍໍ ກໂຣມີຕິ ອາຫ. ສເຈ ວິສຫສີຕິ ຍທິ ສກ຺ໂກສິ ມຍ຺ຫໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕຸໍ, ອນ຺ຕຣຘາຍສິ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ກໂຣຫີຕິ. ເນວສ຺ສຸ ເມ ສກ຺ໂກຕິ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕຸນ຺ຕິ ມຍ຺ຫໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕຸໍ ເນວ ສກ຺ໂກຕິ. ກິໍ ປເນສ ກາຕຸກາໂມ ອໂຫສີຕິ? ມູລປຏິສນ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ພ຺ຣຫ຺ມານຎ຺ຫິ ມູລປຏິສນ຺ຘິກອຕ຺ຕຠາໂວ ສຸຂຸໂມ, ອຎ຺ເຎສໍ ອນາປາໂຖ, ອຠິສງ຺ຂຕກາເຍເນວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ມູລປຏິສນ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ອທາສິ. ມູລປຏິສນ຺ຘິໍ ວາ ອຄນ຺ຕ຺ວາປິ ເຍນ ຕເມນ ອຕ຺ຕານໍ ອນ຺ຕຣຘາເປຕ຺ວາ ອທິສ຺ສມານໂກ ຠເວຍ຺ຍ, ສຕ຺ຖາ ຕໍ ຕມໍ ວິໂນເທສິ, ຕສ຺ມາ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ໂສ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ວິມາເນ ນິລີຍຕິ, ກປ຺ປຣຸກ຺ເຂ ນິລີຍຕິ, ອຸກ຺ກຸຏິໂກ ນິສີທຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຄໂຓ ເກຬິມກາສິ – ‘‘ເອສ ໂຂ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວິມາເນ ນິລີຍຕິ, ກປ຺ປຣຸກ຺ເຂ ນິລີຍຕິ, ອຸກ຺ກຸຏິໂກ ນິສີທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ເມ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕຣຫິໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ສຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາເທສິ ນາມາຕິ. ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມຄເຓນ ອຸປ຺ປຓ຺ຑິໂຕ ມງ຺ກຸ ອໂຫສິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ, ‘‘ຫນ຺ທ ຈຣຫິ ເຕ, ມາຣິສ, ອນ຺ຕຣຘາຍາມີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຕໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຫໍ ເອຕທໂວຈໍ. ອິມໍ ຄາຖມຠາສິນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ຠຄວາ ຄາຖມຠາສີຕິ? ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ວາ ນຕ຺ຖິຠາໂວ ວາ ກຖໍ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ເອວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຄຓສ຺ສ ວຈໂນກາໂສ ມາ ໂຫຕູຕິ ອນ຺ຕຣຫິໂຕວ ຄາຖມຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຠເວວາຫໍ ຠຍໍ ທິສ຺ວາຕິ ອຫໍ ຠເວ ຠຍໍ ທິສ຺ວາເຍວ. ຠວຎ຺ຈ ວິຠເວສິນນ຺ຕິ ອິມຎ຺ຈ ກາມຠວາທິຕິວິຘມ຺ປິ ສຕ຺ຕຠວໍ ວິຠເວສິນໍ ວິຠວໍ ຄເວສມານໍ ປຣິເຍສມານມ຺ປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠເວເຍວ ທິສ຺ວາ. ຠວໍ ນາຠິວທິນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ກິຎ຺ຈິ ຠວໍ ນ ອຠິວທິໍ, ນ ຄເວສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນ຺ທິຎ຺ຈ ນ ອຸປາທິຍິນ຺ຕິ ຠວຕຓ຺ຫໍ ນ ອຸປຄຎ຺ຉິໍ, ນ ອຄ຺ຄເຫສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ເທສນານຸສາເຣນ ວິປສ຺ສນາຄພ຺ຠໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ທສມຕ຺ຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມສຫສ຺ສານິ ມຄ຺ຄຜລາມຕປານໍ ປິວິໍສຸ.

ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາຕາຕິ ອຈ຺ຉຣິຍຊາຕາ ອພ຺ຠຸຕຊາຕາ ຕຸຏ຺ຐິຊາຕາ ຈ ອເຫສຸໍ. ສມູລໍ ຠວໍ ອຸທພ຺ພຫີຕິ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ອຕ຺ຕໂນ ຕາຍ ຕາຍ ເທສນາຍ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ພຫູນໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ສມູລກໍ ຠວໍ ອຸທພ຺ພຫິ, ອຸທ຺ຘຣິ ອຸປ຺ປາເຏສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໐໕. ຕສ຺ມິໍ ປນ ສມເຍ ມາໂຣ ປາປິມາ ໂກຘາຠິຠູໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ‘‘ມຍິ ວິຈຣນ຺ເຕເຍວ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ທສມຕ຺ຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມສຫສ຺ສານິ ມມ ວສໍ ອຕິວຕ຺ຕິຕານີ’’ຕິ ໂກຘາຠິຠູຕຕາຍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊສ຺ສ ສຣີເຣ ອຘິມຸຈ຺ຈິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສເຈ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ອນຸພຸທ຺ໂຘຕິ ສເຈ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ອຕ຺ຕນາວ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ອນຸພຸທ຺ໂຘ. ມາ ສາວເກ ອຸປເນສີຕິ ຄິຫິສາວເກ ວາ ປພ຺ພຊິຕສາວເກ ວາ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ມາ ອຸປນຍສິ. ຫີເນ ກາເຍ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ປຓີເຕ ກາເຍ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ອິທໍ ເກ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ? ພາຫິຣປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິເຕ ຕາປສປຣິພ຺ພາຊເກ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ຫິ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ອວິຈາເຣຕ຺ວາ ເອກຈຣາ ຫຸຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິໍສຸ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ເອວມາຫ. ອນກ຺ຂາຕໍ ກຸສລຎ຺ຫິ ມາຣິສາຕິ ປເຣສໍ ອນກ຺ຂາຕໍ ອໂນວທນໍ ຘມ຺ມກຖາຍ ອກຖນໍ ກຸສລໍ ເອຕໍ ເສຍ຺ໂຍ. ມາ ປຣໍ ໂອວທາຫີຕິ ກາເລນ ມນຸສ຺ສໂລກໍ, ກາເລນ ເທວໂລກໍ, ກາເລນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ, ກາເລນ ນາຄໂລກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ ມາ ວິຈຣິ, ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ນິສິນ຺ໂນ ຌານມຄ຺ຄຜລສຸເຂນ ວີຕິນາເມຫີຕິ. ອນາລປນຕາຍາຕິ ອນຸລ຺ລປນຕາຍ. ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຈ ອຠິນິມນ຺ຕນຕາຍາຕິ ພກພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຈ ອິທຎ຺ຫິ, ມາຣິສ, ນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສຫ ກາຍເກນ ພ຺ຣຫ຺ມຏ຺ຐາເນນ ນິມນ຺ຕນວຈເນນ. ຕສ຺ມາຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ. ອິມສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກໍຕ຺ເວວ ອຘິວຈນໍ ສງ຺ຂາ ສມຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຊາຕາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.