໘. ມຫາຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໙໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ມຫາຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິຄຕນ຺ຕິ ອລຄທ຺ທູປມສຸຕ຺ເຕ ລທ຺ຘິມຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຘ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ. ໂສ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ, ອຍໍ ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ, ຊາຕກຠາຓໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ຊາຕກໍ ກເຖຕ຺ວາ, ‘‘ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕນ ສມເຍນ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ອໂຫສິໍ, ມໂຫສໂຘ, ວິຘຸຣປຓ຺ຑິໂຕ, ເສນກປຓ຺ຑິໂຕ, ມຫາຊນໂກ ຣາຊາ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ສໂມຘາເນນ຺ຕໍ ສຸຓາຕິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິເມ ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ປນ ອິຘໂລກໂຕ ປຣໂລກໍ, ປຣໂລກໂຕ ອິມໍ ໂລກໍ ສນ຺ຘາວຕິ ສໍສຣຕີ’’ຕິ ສສ຺ສຕທສ຺ສນໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ຕເທວິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສນ຺ຘາວຕິ ສໍສຣຕິ ອນຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ປນ, ‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຈ຺ຈຍສມ຺ຠວໍ, ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ວິນາ ປຈ຺ຈຍໍ ນຕ຺ຖິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ພຸທ຺ເຘນ ອກຖິຕໍ ກເຖຕິ, ຊິນຈກ຺ເກ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ເວສາຣຊ຺ຊຎາຓໍ ປຏິພາຫຕິ, ໂສຕຸກາມໍ ຊນໍ ວິສໍວາເທຕິ, ອຣິຍປເຖ ຕິຣິຍໍ ນິປຕິຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປນ຺ໂນ. ຍຖາ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ຣຊ຺ເຊ ມຫາໂຈໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ມຫາຊນສ຺ສ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ຊິນສາສເນ ໂຈໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູຕິ ຊນປທວາສິໂນ ປິຓ຺ຑປາຕິກຠິກ຺ຂູ. ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ອຍໍ ປຣິສໍ ລຠິຕ຺ວາ ສາສນມ຺ປິ ອນ຺ຕຣຘາເປຍ຺ຍ, ຍາວ ປກ຺ຂໍ ນ ລຠຕິ, ຕາວເທວ ນໍ ທິຏ຺ຐິຄຕາ ວິເວເຈມາຕິ ສຸຕສຸຕຏ຺ຐານໂຕເຍວ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ອນິສີທິຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ.

໓໙໘. ກຕມໍ ຕໍ ສາຕິ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ສາຕິ ຍໍ ຕ຺ວໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທສິ, ກຕມໍ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ? ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ວໂທ ເວເທຍ຺ໂຍ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ກລ຺ຍາຓປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ, ຠນ຺ເຕ, ໂຍ ອຍໍ ວທຕິ ເວທຍຕິ, ໂຍ ຈາຍໍ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຍມຫໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທມີຕິ. ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ນາມາຕິ ກສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ເວສ຺ສສຸທ຺ທຄຫຏ຺ຐປພ຺ພຊິຕເທວມນຸສ຺ສານໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ.

໓໙໙. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ກສ຺ມາ ອາມນ຺ເຕສິ? ສາຕິສ຺ສ ກິຣ ເອວໍ ອໂຫສິ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ມໍ ‘ໂມຆປຸຣິໂສ’ຕິ ວທຕິ, ນ ຈ ໂມຆປຸຣິໂສຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕເນວ ມຄ຺ຄຜລານໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນ ໂຫຕິ. ອຸປເສນມ຺ປິ ຫິ ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ຕໍ, ‘ອຕິລຫຸໍ ໂຂ ຕ຺ວໍ ໂມຆປຸຣິສ ພາຫຸລ຺ລາຍ ອາວຕ຺ໂຕ’ຕິ (ມຫາວ. ໗໕) ຠຄວາ ໂມຆປຸຣິສວາເທນ ໂອວທິ. ເຖໂຣ ອປຣຠາເຄ ຆເຏນ຺ໂຕ ວາຍມນ຺ໂຕ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉາກາສິ. ອຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປໍ ວີຣິຍໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຉິນ຺ນປຈ຺ຈໂຍ ອຍໍ ສາສເນ ອວິຣຸຬ຺ຫຘມ຺ໂມຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ. ອຸສ຺ມີກໂຕຕິອາທິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາຘິປ຺ປາຍເມວ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາຕິ ອຍມ຺ປິ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ. ສາຕິສ຺ສ ກິຣ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວາ ມຍ຺ຫໍ ມຄ຺ຄຜລານໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນຕ຺ຖີຕິ ວທຕິ, ກິໍ ສກ຺ກາ ອຸປນິສ຺ສເຍ ອສຕິ ກາຕຸໍ? ນ ຫິ ຕຖາຄຕາ ສອຸປນິສ຺ສຍສ຺ເສວ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ເທເສນ຺ຕິເຍວ. ອຫໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ ສຸຄໂຕວາທໍ ລຠິຕ຺ວາ ສຄ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕູປຄໍ ກຸສລໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ, ‘‘ນາຫໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ຕຸຍ຺ຫໍ ໂອວາທໍ ວາ ອນຸສາສນິໍ ວາ ເທມີ’’ຕິ ສຸຄໂຕວາທໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິທານິ ປຣິສາຍ ລທ຺ຘິໍ ໂສເຘນ຺ໂຕ, ‘‘ອິຘາຫໍ ຠິກ຺ຂູ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໐໐. ອິທານິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຍໍ ຍເທວ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ມນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຈາຕິ ສຫາວຊ຺ຊເນນ ຠວງ຺ຄມນຎ຺ຈ ເຕຠູມກຘມ຺ເມ ຈ ປຏິຈ຺ຈ. ກຏ຺ຐຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິອາທິ ໂອປມ຺ມນິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ກິໍ ທີເປຕິ? ທ຺ວາຣສງ຺ກນ຺ຕິຍາ ອຠາວໍ. ຍຖາ ຫິ ກຏ຺ຐໍ ປຏິຈ຺ຈ ຊລມາໂນ ອຄ຺ຄິ ອຸປາທານປຈ຺ຈເຍ ສຕິເຍວ ຊລຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ເລນ ຕຕ຺ເຖວ ວູປສມ຺ມຕິ, ນ ສກລິກາທີນິ ສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສກລິກຄ຺ຄີຕິອາທິສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວເມວ ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ຈກ຺ຂຸຣູປອາໂລກມນສິກາຣສງ຺ຂາເຕ ປຈ຺ຈຍມ຺ຫິ ສຕິເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ເລນ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ນ ໂສຕາທີນິ ສງ຺ກມິຕ຺ວາ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທິສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພວາເຣສຸ. ອິຕິ ຠຄວາ ນາຫໍ ວິຎ຺ຎາຓປ຺ປວຕ຺ເຕ ທ຺ວາຣສງ຺ກນ຺ຕິມຕ຺ຕມ຺ປິ ວທາມິ, ອຍໍ ປນ ສາຕິ ໂມຆປຸຣິໂສ ຠວສງ຺ກນ຺ຕິໍ ວທຕີຕິ ສາຕິໍ ນິຄ຺ຄເຫສິ.

໔໐໑. ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປນ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ຂນ຺ຘານໍ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ຠູຕມິທນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຠູຕມິທນ຺ຕິ ອິທໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ຊາຕໍ ຠູຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ຕຸມ຺ເຫປິ ຕໍ ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປສ຺ສຖາຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຕໍ ປເນຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອາຫາຣສມ຺ຠວໍ ປຈ຺ຈຍສມ຺ຠວໍ, ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເອວໍ ປສ຺ສຖາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາຕິ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ນິໂຣຘາ. ຠູຕມິທໍ ໂນສ຺ສູຕິ ຠູຕໍ ນຸ ໂຂ ອິທໍ, ນ ນຸ ໂຂ ຠູຕນ຺ຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວໍ ໂນສ຺ສູຕິ ຕໍ ຠູຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ປຈ຺ຈຍສມ຺ຠວໍ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາຕິ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ນິໂຣຘາ. ນິໂຣຘຘມ຺ມໍ ໂນສ຺ສູຕິ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມໍ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂຕິ. ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕຕິ ອິທໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ຊາຕໍ ຠູຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໂຕ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ມາ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ. ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ສຸຏ຺ຐຸ ທິຏ຺ຐໍ. ເອວໍ ເຍ ເຍ ຕໍ ປຸຈ຺ຉໍ ສລ຺ລກ຺ເຂສຸໍ, ເຕສໍ ເຕສໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

ອິທານິ ຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ເຕຫິ ຕໍ ສປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ສນິໂຣຘໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ສຸທິຏ຺ຐໍ, ຕຕ຺ຖ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫຠາວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອິມໍ ເຈ ຕຸມ຺ເຫຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ. ສຠາວທສ຺ສເນນ ປຣິສຸທ຺ຘໍ. ປຈ຺ຈຍທສ຺ສເນນ ປຣິໂຍທາຕໍ. ອລ຺ລີເຍຖາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ອລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາຖ. ເກລາເຍຖາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ກີຬມານາ ວິຫເຣຍ຺ຍາຖ. ຘນາເຍຖາຕິ ຘນໍ ວິຍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕາ ເຄຘໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຖ. ມມາເຍຖາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ມມຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍາຖ. ນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ໂນ ຄຫຓຕ຺ຖາຍາຕິ ໂຍ ໂສ ມຍາ ຈຕຸໂຣຆນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ກຸລ຺ລູປໂມ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ, ໂນ ນິກນ຺ຕິວເສນ ຄຫຓຕ຺ຖາຍ. ອປິ ນຸ ຕໍ ຕຸມ຺ເຫ ອາຊາເນຍ຺ຍາຖາຕິ. ວິປຣິຍາເຍນ ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໐໒. ອິທານິ ເຕສໍ ຂນ຺ຘານໍ ປຈ຺ຈຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາຣາຕິອາທິມາຫ, ຕມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ຍຖາ ປນ ເອໂກ ອິມໍ ຊານາສີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ນ ເກວລໍ ອິມໍ, ມາຕຣມ຺ປິສ຺ສ ຊານາມິ, ມາຕຸ ມາຕຣມ຺ປີ’’ຕິ ເອວໍ ປເວຓິວເສນ ຊານນ຺ໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ຊານາຕິ ນາມ. ເອວເມວໍ ຠຄວາ ນ ເກວລໍ ຂນ຺ຘມຕ຺ຕເມວ ຊານາຕິ, ຂນ຺ຘານໍ ປຈ຺ຈຍມ຺ປິ ເຕສມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍານໍ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍປຣມ຺ປຣໍ ຊານາຕິ. ໂສ ຕໍ, ພຸທ຺ຘພລໍ ທີເປນ຺ໂຕ ອິທານິ ປຈ຺ຈຍປຣມ຺ປຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ອິເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ…ເປ… ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຖາ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາ ຠເວຍ຺ຍ, ສາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕາວ.

໔໐໔. ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອວິຊ຺ຊາທິເກ ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ອິທໍ ສງ຺ຂາຣາທິກໍ ຜລໍ ໂຫຕິ. ອິມສ຺ສຸປ຺ປາທາ ອິທໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອິມສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາທິກສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາ ອິທໍ ສງ຺ຂາຣາທິກໍ ຜລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕເນວາຫ – ‘‘ຍທິທໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ…ເປ… ສມຸທໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວາຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ເອວ ຕຸ. ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາຕິ ວິຣາຄສງ຺ຂາເຕນ ມຄ຺ເຄນ ອເສສນິໂຣຘາ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘາ. ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘຕິ ສງ຺ຂາຣານໍ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນິຣຸທ຺ຘານໍ ປນ ສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ, ວິຎ຺ຎາຓາທີນຎ຺ຈ ນິໂຣຘາ ນາມຣູປາທີນິ ນິຣຸທ຺ຘານິເຍວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເກວລສ຺ສາຕິ ສກລສ຺ສ, ສຸທ຺ຘສ຺ສ ວາ, ສຕ຺ຕວິຣຫິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂຣາສິສ຺ສ. ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີຕິ ອນຸປ຺ປາໂທ ໂຫຕິ.

໔໐໖. ອິມສ຺ມິໍ ອສຕີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໐໗. ເອວໍ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ອິມໍ ທ຺ວາທສງ຺ຄປຈ຺ຈຍວຏ຺ຏໍ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ເຄນ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ຍາ ປຏິຘາວນາ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ສາ ອຠາວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ຊານນ຺ຕາຕິ ເອວໍ ສຫວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ເຄນ ຊານນ຺ຕາ. ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ປຸພ຺ພນ຺ຕນ຺ຕິ ປຸຣິມໂກຏ຺ຐາສໍ, ອຕີຕຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິຘາເວຍ຺ຍາຖາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ປຏິຘາເວຍ຺ຍາຖ. ເສສໍ ສພ຺ພາສວສຸຕ຺ເຕ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ.

ອິທານິ ເນສໍ ຕຕ຺ຖ ນິຈ຺ຈລຠາວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ຊານນ຺ຕາ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາຖ, ສຕ຺ຖາ ໂນ ຄຣູຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຄຣູຕິ ຠາຣິໂກ ອກາມາ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ໂພ. ສມໂຓຕິ ພຸທ຺ຘສມໂຓ. ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖາຕິ ອຍໍ ສຕ຺ຖາ ອມ຺ຫາກໍ ກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອປິ ນຸ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພາຫິຣກໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ. ປຸຖຸສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານນ຺ຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຖູນໍ ຕິຕ຺ຖິຍສມຓານໍ ເຈວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານຎ຺ຈ. ວຕໂກຕູຫລມງ຺ຄລານີຕິ ວຕສມາທານານິ ຈ ທິຏ຺ຐິກຸຕູຫລານິ ຈ ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕມງ຺ຄລານິ ຈ. ຕານິ ສາຣໂຕ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖາຕິ ເອຕານິ ສາຣນ຺ຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ. ເອວໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐານິ ຈ ປຸນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາມໍ ຎາຕນ຺ຕິ ສຍໍ ຎາເຓນ ຎາຕໍ. ສາມໍ ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ສຍໍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐໍ. ສາມໍ ວິທິຕນ຺ຕິ ສຍໍ ວິຠາວິຕໍ ປາກຏໍ ກຕໍ. ອຸປນີຕາ ໂຂ ເມ ຕຸມ຺ເຫຕິ ມຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ເຫ ອິມິນາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກາທິສຠາເວນ ຘມ຺ເມນ ນິພ຺ພານໍ ອຸປນີຕາ, ປາປິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກຕິອາທີນມຕ຺ໂຖ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິໂຕ. ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ວຈນມິທໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສາມໍ ຎາຕາທິຠາວໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໐໘. ຕິຓ຺ຓໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ກສ຺ມາ ອາຣຠິ? ນນຸ ເຫຏ຺ຐາ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏວເສນ ເທສນາ ມຕ຺ຖກໍ ປາປິຕາຕິ? ອາມ ປາປິຕາ. ອຍໍ ປນ ປາຏິເອກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ, ‘‘ອຍຎ຺ຫິ ໂລກສນ຺ນິວາໂສ ປຏິສນ຺ຘິສມ຺ມູຬ຺ໂຫ, ຕສ຺ສ ສມ຺ໂມຫຏ຺ຐານໍ ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ ປາກຏໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ອປິຈ ວຏ຺ຏມູລໍ ອວິຊ຺ຊາ, ວິວຏ຺ຏມູລໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາໂທ, ອິຕິ ວຏ຺ຏມູລໍ ອວິຊ຺ຊໍ ວິວຏ຺ຏມູລຎ຺ຈ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາປິ, ‘‘ປຸນ ເອກວາຣໍ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏວເສນ ເທສນໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປາຕາຕິ ສໂມຘາເນນ ປິຓ຺ຑຠາເວນ. ຄພ຺ຠສ຺ສາຕິ ຄພ຺ເຠ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກສຕ຺ຕສ຺ສ. ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ຫິ ຄພ຺ໂຠຕິ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາຫ –

‘‘ຍເມກຣຕ຺ຕິໍ ປຐມໍ, ຄພ຺ເຠ ວສຕິ ມາຓໂວ;

ອພ຺ຠຸຏ຺ຐິໂຕວ ໂສ ຍາຕິ, ສ ຄຈ຺ຉໍ ນ ນິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໓໖໓);

ກຕ຺ຖຈິ ຄພ຺ເຠ ນິພ຺ພຕ຺ຕນສຕ຺ໂຕ. ຍຖາຫ – ‘‘ຍຖາ ໂຂ, ປນານນ຺ທ, ອຎ຺ຎາ ອິຕ຺ຖິກາ ນວ ວາ ທສ ວາ ມາເສ ຄພ຺ຠໍ ກຸຈ຺ຉິນາ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ວິຊາຍນ຺ຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໐໕). ອິຘ ສຕ຺ໂຕ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄພ຺ຠສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ. ມາຕາ ຈ ອຸຕຸນີ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ອຸຕຸສມຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມາຕຸຄາມສ຺ສ ກິຣ ຍສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ທາຣໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕຕ຺ຖ ມຫຕີ ໂລຫິຕປີຬກາ ສຓ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຄ຺ຆຣຕິ, ວຕ຺ຖຸ ສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສຸທ຺ເຘ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ມາຕາປິຕູສຸ ເອກວາຣໍ ສນ຺ນິປຕິເຕສຸ ຍາວ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ເຂຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄາຫເວຓິຄ຺ຄາຫາທິນາ ອງ຺ຄປຣາມສເນນປິ ທາຣໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິເຍວ. ຄນ຺ຘພ຺ໂພຕິ ຕຕ຺ຣູປຄສຕ຺ໂຕ. ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕີຕິ ນ ມາຕາປິຕູນໍ ສນ຺ນິປາຕໍ ໂອໂລກຍມາໂນ ສມີເປ ຐິໂຕ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ກມ຺ມຍນ຺ຕຍນ຺ຕິໂຕ ປນ ເອໂກ ສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໂກ ໂຫຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສໍສເຍນາຕິ ‘‘ອໂຣໂຄ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ ອຫໍ ວາ, ປຸຕ຺ໂຕ ວາ ເມ’’ຕິ ເອວໍ ມຫນ຺ເຕນ ຊີວິຕສໍສເຍນ. ໂລຫິຕຎ຺ເຫຕໍ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ຕທາ ກິຣ ມາຕຸໂລຫິຕໍ ຕໍ ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ປຸຕ຺ຕສິເນເຫນ ປຓ຺ຑຣໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ວງ຺ກກນ຺ຕິ ຄາມທາຣການໍ ກີຬນກໍ ຂຸທ຺ທກນງ຺ຄລໍ. ຆຏິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ທີຆທຓ຺ເຑນ ຣສ຺ສທຓ຺ຑກໍ ປຫຣຓກີຬາ. ໂມກ຺ຂຈິກນ຺ຕິ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກກີຬາ, ອາກາເສ ວາ ທຓ຺ຑກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ວາ ສີສໍ ຐເປຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍຠາເວນ ປຣິວຕ຺ຕນກີຬນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈິງ຺ຄຸລກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕາລປຓ຺ຓາທີຫິ ກຕໍ ວາຕປ຺ປຫາເຣນ ປຣິພ຺ຠມນຈກ຺ກໍ. ປຕ຺ຕາຬ຺ຫກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຓ຺ຓນາຬິກາ, ຕາຍ ວາລິກາທີນິ ມິນນ຺ຕາ ກີຬນ຺ຕິ. ຣຖກນ຺ຕິ ຂຸທ຺ທກຣຖໍ. ຘນຸກມ຺ປິ ຂຸທ຺ທກຘນຸເມວ.

໔໐໙. ສາຣຊ຺ຊຕີຕິ ຣາຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕີຕິ ພ຺ຍາປາທໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ອນຸປຏ຺ຐິຕກາຍສຕີຕິ ກາເຍ ສຕິ ກາຍສຕິ, ຕໍ ອນຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຕ຺ຕເຈຕໂສຕິ ອກຸສລຈິຕ຺ໂຕ. ຍຕ຺ຖສ຺ສ ເຕ ປາປກາຕິ ຍສ຺ສໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍໍ ເອເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຊານາຕິ ນາຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸໂຣຘວິໂຣຘນ຺ຕິ ຣາຄຎ຺ເຈວ ໂທສຎ຺ຈ. ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ອຠິນນ຺ທຕິ, ຕຓ຺ຫາວເສເນວ ອໂຫ ສຸຂນ຺ຕິອາທີນິ ວທນ຺ໂຕ ອຠິວທຕິ. ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຕຓ຺ຫາອຊ຺ໂຌສານຄຫເຓນ ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຸຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ອຠິນນ຺ທຕຸ, ທຸກ຺ຂໍ ກຖໍ ອຠິນນ຺ທຕີຕິ? ‘‘ອຫໍ ທຸກ຺ຂິໂຕ ມມ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອຠິນນ຺ທຕິ ນາມ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນນ຺ທີຕິ ຕຓ຺ຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕທຸປາທານນ຺ຕິ ສາວ ຕຓ຺ຫາ ຄຫຓຏ຺ເຐນ ອຸປາທານໍ ນາມ. ຕສ຺ສ ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ…ເປ… ສມຸທໂຍ ໂຫຕີຕິ, ອິທຎ຺ຫິ ຠຄວຕາ ປຸນ ເອກວາຣໍ ທ຺ວິສນ຺ຘິ ຕິສງ຺ເຂປໍ ປຈ຺ຈຍາກາຣວຏ຺ຏໍ ທສ຺ສິຕໍ.

໔໑໐-໔. ອິທານິ ວິວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປມາຓເຈຕໂສຕິ ອປ຺ປມາຓໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ເຈໂຕ ອສ຺ສາຕິ ອປ຺ປມາຓເຈຕໂສ, ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມໍ ໂຂ ເມ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິໍ ຘາເຣຖາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ເທສິຕໍ ມຍ຺ຫໍ, ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິເທສນໍ ຕຸມ຺ເຫ ນິຈ຺ຈກາລໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖ ມາ ປມຊ຺ເຊຍ຺ຍາຖ. ເທສນາ ຫິ ເອຕ຺ຖ ວິມຸຕ຺ຕິປຏິລາຠເຫຕຸໂຕ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ມຫາຕຓ຺ຫາຊາລຕຓ຺ຫາສງ຺ຆາຏປຏິມຸກ຺ກນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາວ ສໍສິພ຺ພິຕຏ຺ເຐນ ມຫາຕຓ຺ຫາຊາລໍ, ສງ຺ຆຏິຕຏ຺ເຐນ ສງ຺ຆາຏນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ; ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ມຫາຕຓ຺ຫາຊາເລ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຆາເຏ ຈ ອິມໍ ສາຕິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເກວຏ຺ຏປຸຕ຺ຕໍ ປຏິມຸກ຺ກໍ ຘາເຣຖ. ອນຸປວິຏ຺ໂຐ ອນ຺ໂຕຄໂຘຕິ ນໍ ຘາເຣຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ມຫາຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.