໖. ມຫາສຈ຺ຈກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ມຫາສຈ຺ຈກສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເອກໍ ສມຍນ຺ຕິ ຈ ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນາຕິ ຈ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍນ຺ຕິ ຈ ຕີຫິ ປເທຫິ ເອໂກວ ສມໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຫິ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕຣໍ ຄາມໍ ປວິສິສ຺ສາມາຕິ ວິຕກ຺ກມາຬເກ ຐິຕກາໂລ ນາມ ໂຫຕິ. ຠຄວາ ເອວຣູເປ ສມເຍ ຣຕ຺ຕທຸປຏ຺ຏໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປໍສຸກູລຈີວຣໍ ເອກໍສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຄນ຺ຘກຸຏິປມຸເຂ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ, – ‘‘ເອກໍ ສມຍນ຺ຕິ ຈ ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນາຕິ ຈ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ປວິສິຕຸກາໂມຕິ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິສ຺ສາມີຕິ ເອວໍ ກຕສນ຺ນິຏ຺ຐາໂນ. ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ກສ຺ມາ ອຸປສງ຺ກມີຕິ? ວາທາໂຣປນຊ຺ຌາສເຍນ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ປຸພ຺ເພປາຫໍ ອປຓ຺ຑິຕຕາຍ ສກລໍ ເວສາລິປຣິສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິສມຊ຺ເຌ ມງ຺ກຸ ຊາໂຕ. ອິທານິ ຕຖາ ອກຕ຺ວາ ເອກໂກວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມິ. ຍທິ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຣາເຊຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ທີເປຕ຺ວາ ຊຍໍ ກຣິສ຺ສາມິ. ຍທິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອນ຺ຘກາເຣ ນຈ຺ຈໍ ວິຍ ນ ໂກຈິ ຊານິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນິທ຺ທາປຎ຺ຫໍ ນາມ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມິນາ ວາທຊ຺ຌາສເຍນ ອຸປສງ຺ກມິ.

ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາຕິ ສຈ຺ຈກສ຺ສ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸກມ຺ປໍ ປຏິຈ຺ຈ. ເຖຣສ຺ສ ກິຣສ຺ສ ເອວໍ ອໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕິ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ພຸທ຺ຘທສ຺ສນໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນຎ຺ຈ ລຠິສ຺ສຕິ. ຕທສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ປໍສຸກູລຈີວຣໍ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສີທຕຸ ຠຄວາຕິ ອາຫ. ‘‘ກາຣຓໍ ອານນ຺ໂທ ວທຕີ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈາຕິ ຍໍ ປນ ປຎ຺ຫໍ ໂອວຏ຺ຏິກສາຣໍ ກຕ຺ວາ ອາທາຍ ອາຄໂຕ ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ປສ຺ເສນ ຕາວ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ເອຕໍ ສນ຺ຕິ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈ.

໓໖໕. ຜຸສນ຺ຕິ ຫິ ເຕ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສຣີເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສາຣີຣິກໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ຜຸສນ຺ຕິ ລຠນ຺ຕິ, ອນຸຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອູຣຸກ຺ຂມ຺ໂຠຕິ ຂມ຺ຠກຕອູຣຸຠາໂວ, ອູຣຸຖທ຺ຘຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິມ຺ຫຍຕ຺ຖວເສນ ປເນຕ຺ຖ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອນາຄຕວຈນໍ ກຕໍ. ກາຍນ຺ວຍໍ ໂຫຕີຕິ ກາຍານຸຄຕໍ ໂຫຕິ ກາຍສ຺ສ ວສວຕ຺ຕິ. ກາຍຠາວນາຕິ ປນ ວິປສ຺ສນາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕາຍ ຈິຕ຺ຕວິກ຺ເຂປໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອິຕິ ນິຄຓ຺ໂຐ ອສນ຺ຕໍ ອຠູຕໍ ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕເທວາຫ. ຈິຕ຺ຕຠາວນາຕິປິ ສມໂຖ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສມາຘິຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອູຣຸກ຺ຂມ຺ຠາທໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອິຕິ ນິຄຓ຺ໂຐ ອິທໍ ອຠູຕເມວ ອາຫ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍເຖວ ‘ຠູຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອູຣຸກ຺ຂມ຺ໂຠປິ ນາມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິອາທີນິ ວທໂຕ ອນາຄຕຣູປໍ ນ ສເມຕິ, ຕຖາ ອຕ຺ໂຖປິ ນ ສເມຕິ, ອສນ຺ຕໍ ອຠູຕໍ ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ກເຖຕີ’’ຕິ.

ໂນ ກາຍຠາວນນ຺ຕິ ປຎ຺ຈາຕປຕປ຺ປນາທິໍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ອຍຎ຺ຫິ ເຕສໍ ກາຍຠາວນາ ນາມ. ກິໍ ປນ ໂສ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ? ໂສ ກິຣ ທິວາທິວສ຺ສ ວິຫາຣໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ສມເຍ ຠິກ຺ຂູ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐາເນສຸ ປຏິສລ຺ລານໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເຕ ປຏິສລ຺ລີເນ ທິສ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຠາວນາມຕ຺ຕໍ ເອເຕ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ກາຍຠາວນາ ປເນເຕສໍ ນຕ຺ຖີຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ເອວມາຫ.

໓໖໖. ອຖ ນໍ ຠຄວາ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ກິນ຺ຕິ ປນ ເຕ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ກາຍຠາວນາ ສຸຕາຕິ ອາຫ. ໂສ ຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ນນ຺ໂທ ວຈ຺ໂຉຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນນ຺ໂທຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ວຈ຺ໂຉຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ກິໂສຕິ ນາມໍ. ສໍກິຈ຺ໂຈຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ມກ຺ຂລິໂຄສາໂລ ເຫຏ຺ຐາ ອາຄໂຕວ. ເອເຕຕິ ເອເຕ ຕໂຍ ຊນາ, ເຕ ກິຣ ກິລິຏ຺ຐຕປານໍ ມຕ຺ຖກປຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ອຸຬາຣານິ ອຸຬາຣານີຕິ ປຓີຕານິ ປຓີຕານິ. ຄາເຫນ຺ຕິ ນາມາຕິ ພລໍ ຄຓ຺ຫາເປນ຺ຕິ ນາມ. ພ຺ຣູເຫນ຺ຕີຕິ ວຑ຺ເຒນ຺ຕິ. ເມເທນ຺ຕີຕິ ຊາຕເມທໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ປຸຣິມໍ ປຫາຍາຕິ ປຸຣິມໍ ທຸກ຺ກຣກາຣໍ ປຫາຍ. ປຈ຺ຉາ ອຸປຈິນນ຺ຕີຕິ ປຈ຺ຉາ ອຸຬາຣຂາທນີຍາທີຫິ ສນ຺ຕປ຺ເປນ຺ຕິ, ວຑ຺ເຒນ຺ຕິ. ອາຈຍາປຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ວຑ຺ຒິ ຈ ອວຑ຺ຒິ ຈ ໂຫຕິ, ອິຕິ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ກາເລນ ວຑ຺ຒິ, ກາເລນ ປຣິຫານີຕິ ວຑ຺ຒິປຣິຫານິມຕ຺ຕເມວ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ກາຍຠາວນາ ປນ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ທີເປຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຠາວນໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ‘‘ກິນ຺ຕິ ປນ ເຕ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ສຸຕາ’’ຕິ ອາຫ. ນ ສມ຺ປາຍາສີຕິ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ຍຖາ ຕໍ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນ.

໓໖໗. ກຸໂຕ ປນ ຕ຺ວນ຺ຕິ ໂຍ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ໂອຬາຣິກໍ ທຸພ຺ພລໍ ກາຍຠາວນໍ ນ ຊານາສິ? ໂສ ຕ຺ວໍ ກຸໂຕ ສຓ຺ຫໍ ສຸຂຸມໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນໍ ຊານິສ຺ສສີຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ໂຈທນາລຍຕ຺ເຖໂຣ, ‘‘ອພຸທ຺ຘວຈນໍ ນາເມຕໍ ປທ’’ນ຺ຕິ ພີຊນິໍ ຐເປຕ຺ວາ ປກ຺ກມິຕຸໍ ອາຣຠິ. ອຖ ນໍ ມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ທິສ຺ສຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ສ ຈາຕຸມຫາຠູຕິກສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອາຈໂຍປິ ອປຈໂຍປິ ອາທານມ຺ປິ ນິກ຺ເຂປນມ຺ປີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໖໒). ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສລ຺ລກ຺ເຂສິ – ‘‘ໂອຬາຣິກໍ ກາຍໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນວິປສ຺ສນາ ໂອຬາຣິກາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ.

໓໖໘. ສຸຂສາຣາຄີຕິ ສຸຂສາຣາເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ນິໂຣຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາຕິ ນ ອນນ຺ຕຣາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສຸຂທຸກ຺ຂານຎ຺ຫິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາ ປຏ຺ຐາເນ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໒.໔໕-໔໖) ປຏິສິທ຺ຘາ. ຍສ຺ມາ ປນ ສຸເຂ ອນິຣຸທ຺ເຘ ທຸກ຺ຂໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ເຂເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຸຠໂຕປກ຺ຂນ຺ຕິ ສຸຂໍ ເອກໍ ປກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂໍ ເອກໍ ປກ຺ຂນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸຠໂຕປກ຺ຂໍ ຫຸຕ຺ວາ.

໓໖໙. ອຸປ຺ປນ຺ນາປິ ສຸຂາ ເວທນາ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ. ອຸປ຺ປນ຺ນາປິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍຠາວນາ ວິປສ຺ສນາ, ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ສມາຘິ. ວິປສ຺ສນາ ຈ ສຸຂສ຺ສ ປຈ຺ຈນີກາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອາສນ຺ນາ. ສມາຘິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຈ຺ຈນີໂກ, ສຸຂສ຺ສ ອາສນ຺ໂນ. ກຖໍ? ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຫິ ອທ຺ຘາເນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິອຸຏ຺ຐານໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ກຈ຺ເຉຫິ ເສທາ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຕ຺ຖກໂຕ ອຸສຸມວຏ຺ຏິອຸຏ຺ຐານໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ຫຎ຺ຎຕິ ວິຫຎ຺ຎຕິ ວິປ຺ຜນ຺ທຕິ. ເອວໍ ຕາວ ວິປສ຺ສນາ ສຸຂສ຺ສ ປຈ຺ຈນີກາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອາສນ຺ນາ. ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປນ ກາຍິເກ ວາ ເຈຕສິເກ ວາ ທຸກ຺ເຂ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ທຸກ຺ຂໍ ທູຣາປຄຕໍ ໂຫຕິ, ອນປ຺ປກໍ ສຸຂໍ ໂອກ຺ກມຕິ. ເອວໍ ສມາຘິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຈ຺ຈນີໂກ, ສຸຂສ຺ສ ອາສນ຺ໂນ. ຍຖາ ວິປສ຺ສນາ ສຸຂສ຺ສ ປຈ຺ຈນີກາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອາສນ຺ນາ, ນ ຕຖາ ສມາຘິ. ຍຖາ ສມາຘິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຈ຺ຈນີໂກ, ສຸຂສ຺ສ ອາສນ຺ໂນ, ນ ຈ ຕຖາ ວິປສ຺ສນາຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນາປິ ສຸຂາ ເວທນາ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ. ອຸປ຺ປນ຺ນາປິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ.

໓໗໐. ອາສຊ຺ຊ ອຸປນີຍາຕິ ຄຸເຓ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ເຈວ ອຸປເນຕ຺ວາ ຈ. ຕໍ ວຕ ເມຕິ ຕໍ ວຕ ມມ ຈິຕ຺ຕໍ.

໓໗໑. ກິຎ຺ຫິ ໂນ ສິຍາ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນາຕິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ກິໍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ຠວິສ຺ສເຕວ, ມາ ເອວໍ ສຎ຺ຎີ ໂຫຫິ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິເຍວ ເມ ສຸຂາປິ ທຸກ຺ຂາປິ ເວທນາ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປນສ຺ສາ ອຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຐາຕຸໍ ນ ເທມິ. ອິທານິສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສຕຸໍ ອຸປຣິ ປສາທາວຫໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ເທເສຕຸກາໂມ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ອິຘ ເມ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ປຸພ຺ເພວ ສມ຺ໂພຘາ…ເປ… ຕຕ຺ເຖວ ນິສີທິໍ, ອລມິທໍ ປຘານາຍາຕິ ອິທໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ປາສຣາສິສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ຕຕ຺ຖ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ນິສຊ຺ຊາ, ອິຘ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາ.

໓໗໔. ອລ຺ລກຏ຺ຐນ຺ຕິ ອລ຺ລໍ ອຸທຸມ຺ພຣກຏ຺ຐໍ. ສສ຺ເນຫນ຺ຕິ ສຂີຣໍ. ກາເມຫີຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມຫິ. ອວູປກຏ຺ຐາຕິ ອນປຄຕາ. ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທຕິອາທີສຸ ກິເລສກາໂມວ ຉນ຺ທກຣຓວເສນ ຉນ຺ໂທ. ສິເນຫກຣຓວເສນ ສ຺ເນໂຫ. ມຸຈ຺ຉາກຣຓວເສນ ມຸຈ຺ຉາ. ປິປາສາກຣຓວເສນ ປິປາສາ. ອນຸທຫນວເສນ ປຣິຬາໂຫຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂອປກ຺ກມິກາຕິ ອຸປກ຺ກມນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ຎາຓາຍ ທສ຺ສນາຍ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ສມ຺ໂພຘາຍາຕິ ສພ຺ພໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄເວວຈນເມວ.

ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ອລ຺ລໍ ສຂີຣໍ ອຸທຸມ຺ພຣກຏ຺ຐໍ ວິຍ ຫິ ກິເລສກາເມນ ວຕ຺ຖຸກາມໂຕ ອນິສ຺ສຏປຸຄ຺ຄລາ. ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ຕຠາໂວ ວິຍ ກິເລສກາເມນ ຕິນ຺ຕຕາ; ມນ຺ຖເນນາປິ ອຄ຺ຄິໂນ ອນຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ວິຍ ກິເລສກາເມນ ວຕ຺ຖຸກາມໂຕ ອນິສ຺ສຏານໍ ໂອປກ຺ກມິກາຫິ ເວທນາຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສ຺ສ ອນຘິຄໂມ. ອມນ຺ຖເນນາປິ ອຄ຺ຄິໂນ ອນຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ວິຍ ເຕສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິນາປິ ໂອປກ຺ກມິກາຫິ ເວທນາຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສ຺ສ ອນຘິຄໂມ. ທຸຕິຍອຸປມາປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ປຸຣິມາ ສປຸຕ຺ຕຠຣິຍປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ອຸປມາ; ປຈ຺ຉິມາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິກປພ຺ພຊ຺ຊາຍ.

໓໗໖. ຕຕິຍອຸປມາຍ ໂກຬາປນ຺ຕິ ຉິນ຺ນສິເນຫໍ ນິຣາປໍ. ຖເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປພ຺ພຕຖເລ ວາ ຠູມິຖເລ ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາປິ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ສຸກ຺ຂໂກຬາປກຏ຺ຐໍ ວິຍ ຫິ ກິເລສກາເມນ ວຕ຺ຖຸກາມໂຕ ນິສ຺ສຏປຸຄ຺ຄລາ, ອາຣກາ ອຸທກາ ຖເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຠາໂວ ວິຍ ກິເລສກາເມນ ອຕິນ຺ຕຕາ. ມນ຺ຖເນນາປິ ອຄ຺ຄິໂນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ວິຍ ກິເລສກາເມນ ວຕ຺ຖຸກາມໂຕ ນິສ຺ສຏານໍ ອພ຺ໂຠກາສິກເນສຊ຺ຊິກາທິວເສນ ໂອປກ຺ກມິກາຫິປິ ເວທນາຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິຄໂມ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສຸກ຺ຂສາຂາຍ ສທ຺ຘິໍ ຆໍສນມຕ຺ເຕເນວ ອຄ຺ຄິໂນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ວິຍ ວິນາປິ ໂອປກ຺ກມິກາຫິ ເວທນາຫິ ສຸຂາເຍວ ປຏິປທາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິຄໂມຕິ. ອຍໍ ອຸປມາ ຠຄວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ອາຫຏາ.

໓໗໗. ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ທຸກ຺ກຣກາຣິກໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫນ຺ຕິອາທິມາຫ. ກິໍ ປນ ຠຄວາ ທຸກ຺ກຣໍ ອກຕ຺ວາ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິຕຸໍ ນ ສມຕ຺ໂຖຕິ? ກຕ຺ວາປິ ອກຕ຺ວາປິ ສມຕ຺ໂຖວ. ອຖ ກສ຺ມາ ອກາສີຕິ? ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຣກ຺ກມໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມິ. ໂສ ຈ ມໍ ວີຣິຍນິມ຺ມຖນຄຸໂຓ ຫາເສສ຺ສຕີຕິ. ປາສາເທ ນິສິນ຺ໂນເຍວ ຫິ ປເວຓິອາຄຕໍ ຣຊ຺ຊໍ ລຠິຕ຺ວາປິ ຂຕ຺ຕິໂຍ ນ ຕຖາປມຸທິໂຕ ໂຫຕິ, ຍຖາ ພລກາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສງ຺ຄາເມ ທ຺ເວ ຕໂຍ ສມ຺ປຫາເຣ ທຕ຺ວາ ອມິຕ຺ຕມຖນໍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຣຊ຺ໂຊ. ເອວໍ ປຕ຺ຕຣຊ຺ຊສ຺ສ ຫິ ຣຊ຺ຊສິຣິໍ ອນຸຠວນ຺ຕສ຺ສ ປຣິສໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣກ຺ກມໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ, ‘‘ອສຸກຏ຺ຐາເນ ອສຸກກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອສຸກຎ຺ຈ ອສຸກຎ຺ຈ ອມິຕ຺ຕໍ ເອວໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ເອວໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ອິມໍ ຣຊ຺ຊສິຣິໍ ປຕ຺ໂຕສ຺ມີ’’ຕິ ຈິນ຺ຕຍໂຕ ພລວໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອວເມວໍ ຠຄວາປິ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ປຣກ຺ກມໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມິ, ໂສ ຫິ ມໍ ປຣກ຺ກໂມ ອຕິວິຍ ຫາເສສ຺ສຕິ, ໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕີຕິ ທຸກ຺ກຣມກາສິ.

ອປິຈ ປຈ຺ຉິມໍ ຊນຕໍ ອນຸກມ຺ປມາໂນປິ ອກາສິເຍວ, ປຈ຺ຉິມາ ຫິ ຊນຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາປິ ປຘານໍ ປທຫິຕ຺ວາວ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຕ຺ໂຕ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມຍນ຺ຕິ ປຘານວີຣິຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສຕິ; ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຂິປ຺ປເມວ ຊາຕິຊຣາມຣຓສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ຊນຕໍ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ອກາສິເຍວ.

ທນ຺ເຕຠິທນ຺ຕມາຘາຍາຕິ ເຫຏ຺ຐາທນ຺ເຕ ອຸປຣິທນ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ. ເຈຕສາ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຸສລຈິຕ຺ເຕນ ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ. ອຠິນິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ ນິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍໍ. ອຠິນິປ຺ປີເຬຍ຺ຍນ຺ຕິ ນິປ຺ປີເຬຍ຺ຍໍ. ອຠິສນ຺ຕາເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ຕາເປຕ຺ວາ ວີຣິຍນິມ຺ມຖນໍ ກເຣຍ຺ຍໍ. ສາຣທ຺ໂຘຕິ ສທຣໂຖ. ປຘານາຠິຕຸນ຺ນສ຺ສາຕິ ປຘາເນນ ອຠິຕຸນ຺ນສ຺ສ, ວິທ຺ຘສ຺ສ ສໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໗໘. ອປ຺ປາຓກນ຺ຕິ ນິຣສ຺ສາສກໍ. ກມ຺ມາຣຄຄ຺ຄຣິຍາຕິ ກມ຺ມາຣສ຺ສ ຄຄ຺ຄຣນາຬິຍາ. ສີສເວທນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຸໂຕຈິ ນິກ຺ຂມິຕຸໍ ອລຠມາເນຫິ ວາເຕຫິ ສມຸຏ຺ຐາປິຕາ ພລວຕິໂຍ ສີສເວທນາ ໂຫນ຺ຕິ. ສີສເວຐໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ສີສເວຐນໍ ທເທຍ຺ຍ. ເທວຕາຕິ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຈງ຺ກມນໂກຏິຍໍ ປຓ຺ຓສາລປຣິເວຓສາມນ຺ຕາ ຈ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ.

ຕທາ ກິຣ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິມຕ຺ເຕ ກາຍທາເຫ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ມຸຈ຺ຉາ ອຸທປາທິ. ໂສ ຈງ຺ກເມວ ນິສິນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ປປຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ເທວຕາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ວິຫາໂຣຕ຺ເວວ ໂສ ອຣຫໂຕ’’ຕິ, ‘‘ອຣຫນ຺ໂຕ ນາມ ເອວຣູປາ ໂຫນ຺ຕິ ມຕກສທິສາ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ເທວຕາ ‘‘ກາລງ຺ກໂຕ’’ຕິ ອາຫໍສຸ, ຕາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ – ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ’’ຕິ. ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ກາລງ຺ກໂຕ, ໂນ ອຫຸຕ຺ວາຕິ? ພຸທ຺ໂຘ ຠວິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ປຘານຠູມິຍໍເຍວ ປຕິຕ຺ວາ ກາລງ຺ກໂຕຕິ. ນາຫໍ ສທ຺ທຫາມິ, ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂພຘິໍ ອປຕ຺ວາ ກາລງ຺ກິຣິຍາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ.

ອປຣຠາເຄ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປາສາທໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກໍ ທຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາຠຕ຺ຕສມເຍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ – ຕຸມ຺ຫາກໍ ຠຄວາ ປຘານກຣຓກາເລ ເທວຕາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ກາລງ຺ກໂຕ’’ຕິ ອາຫໍສູຕິ. ກິໍ ສທ຺ທຫສິ ມຫາຣາຊາຕິ? ນ ຠຄວາ ສທ຺ທຫິນ຺ຕິ. ອິທານິ, ມຫາຣາຊ, ສຸປິນປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຈ຺ຉຣິຍານິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ກິໍ ສທ຺ທຫິສ຺ສສິ? ອຫມ຺ປິ ພຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕ, ຕ຺ວມ຺ປິ ພຸທ຺ຘປິຕາ ຊາໂຕ, ປຸພ຺ເພ ປນ ມຍ຺ຫໍ ອປຣິປກ຺ເກ ຎາເຓ ໂພຘິຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມປາລກຸມາຣກາເລປິ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຄຕສ຺ສ, ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມປາລກຸມາໂຣ ກາລງ຺ກໂຕ, ອິທມສ຺ສ ອຏ຺ຐີ’’ຕິ ເອຬກຏ຺ຐິໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສຸໍ, ຕທາປິ ຕຸມ຺ເຫ, ‘‘ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ຕຣາມຣຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ນາຫໍ ສທ຺ທຫາມີ’’ຕິ ອໂວຈຸຕ຺ຖ, ມຫາຣາຊາຕິ ອິມິສ຺ສາ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຠຄວາ ມຫາຘມ຺ມປາລຊາຕກໍ ກເຖສິ.

໓໗໙. ມາ ໂຂ ຕ຺ວໍ ມາຣິສາຕິ ສມ຺ປິຍາຍມານາ ອາຫໍສຸ. ເທວຕານໍ ກິຣາຍໍ ປິຍມນາປໂວຫາໂຣ, ຍທິທໍ ມາຣິສາຕິ. ອຊຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ ອໂຠຊນໍ. ຫລນ຺ຕິ ວທາມີຕິ ອລນ຺ຕິ ວທາມິ, ອລໍ ອິມິນາ ເອວໍ ມາ ກຣິຕ຺ຖ, ຍາເປສ຺ສາມຫນ຺ຕິ ເອວໍ ປຏິເສເຘມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໘໐-໑. ມງ຺ຄຸຣຈ຺ຉວີຕິ ມງ຺ຄຸຣມຈ຺ຉຈ຺ຉວິ. ເອຕາວ ປຣມນ຺ຕິ ຕາສມ຺ປິ ເວທນານເມຕໍເຍວ ປຣມໍ, ອຸຕ຺ຕມໍ ປມາຓໍ. ປິຕຸ ສກ຺ກສ຺ສ ກມ຺ມນ຺ເຕ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິຕາຕິ ຣຎ຺ໂຎ ກິຣ ວປ຺ປມງ຺ຄລທິວໂສ ນາມ ໂຫຕິ, ຕທາ ອເນກປ຺ປກາຣໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາເທນ຺ຕິ. ນຄຣວີຖິໂຍ ໂສຘາເປຕ຺ວາ ປຸຓ຺ຓຆເຏ ຐປາເປຕ຺ວາ ຘຊປຏາກາທໂຍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ສກລນຄຣໍ ເທວວິມານໍ ວິຍ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕິ. ສພ຺ເພ ທາສກມ຺ມກຣາທໂຍ ອຫຕວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖາ ຄນ຺ຘມາລາທິປຏິມຓ຺ຑິຕາ ຣາຊກຸເລ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ກມ຺ມນ຺ເຕ ນງ຺ຄລສຕສຫສ຺ສໍ ໂຍຊີຍຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ທິວເສ ເອເກນ ອູນໍ ອຏ຺ຐສຕໍ ໂຍເຊນ຺ຕິ. ສພ຺ພນງ຺ຄລານິ ສທ຺ຘິໍ ພລິພທ຺ທຣສ຺ມິໂຍຕ຺ເຕຫິ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິສ຺ສ ຣໂຖ ວິຍ ຣຊຕປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ອາລມ຺ພນນງ຺ຄລໍ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ພລິພທ຺ທານໍ ສິງ຺ຄານິປິ ຣສ຺ມິປໂຕທາປິ ສຸວຓ຺ຓປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຣາຊາ ມຫາປຣິວາເຣນ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ປຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມາສິ.

ກມ຺ມນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ເອໂກ ຊມ຺ພຸຣຸກ຺ໂຂ ພຫລປຕ຺ຕປລາໂສ ສນ຺ທຈ຺ຉາໂຍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ກຸມາຣສ຺ສ ສຍນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສຸວຓ຺ຓຕາຣກຂຈິຕໍ ວິຕານໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ສາຓິປາກາເຣນ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ອາຣກ຺ຂໍ ຐເປຕ຺ວາ ຣາຊາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ອມຈ຺ຈຄຓປຣິວຸໂຕ ນງ຺ຄລກຣຓຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖ ຣາຊາ ສຸວຓ຺ຓນງ຺ຄລໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອມຈ຺ຈາ ເອເກນູນອຏ຺ຐສຕຣຊຕນງ຺ຄລານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ກສນ຺ຕິ. ຣາຊາ ປນ ໂອຣໂຕ ປາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປາຣໂຕ ວາ ໂອຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນາ ຘາຕິໂຍ ຣຎ຺ໂຎ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາຕິ ອນ຺ໂຕສາຓິໂຕ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ກຎ຺ຈິ ອທິສ຺ວາ ເວເຄນ ອຸຏ຺ຐາຍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອານາປາເນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຐມຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ຘາຕິໂຍ ຂຊ຺ຊໂຠຊ຺ຊນ຺ຕເຣ ວິຈຣມານາ ໂຖກໍ ຈິຣາຍິໍສຸ, ເສສຣຸກ຺ຂານໍ ຉາຍາ ນິວຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສ ປນ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິມຓ຺ຑລາ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ຘາຕິໂຍ ອຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ເອກໂກຕິ ເວເຄນ ສາຓິໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ປວິສມານາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ສຍເນ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ນໍ ຕຎ຺ຈ ປາຏິຫາຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈຍິໍສຸ – ‘‘ກຸມາໂຣ ເທວ, ເອວໍ ນິສິນ຺ໂນ ອຎ຺ເຎສໍ ຣຸກ຺ຂານໍ ຉາຍາ ນິວຕ຺ຕາ, ຊມ຺ພຸຣຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິມຓ຺ຑລາ ຐິຕາ’’ຕິ. ຣາຊາ ເວເຄນາຄນ຺ຕ຺ວາ ປາຏິຫາຣິຍໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອິທໍ ເຕ, ຕາຕ, ທຸຕິຍໍ ວນ຺ທນ’’ນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕໍ ວນ຺ທິ. ອິທເມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປິຕຸ ສກ຺ກສ຺ສ ກມ຺ມນ຺ເຕ…ເປ… ປຐມຊ຺ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິຕາ’’ຕິ. ສິຍາ ນຸ ໂຂ ເອໂສ ມຄ຺ໂຄ ໂພຘາຍາຕິ ຠເວຍ຺ຍ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ ອານາປານສ຺ສຕິປຐມຊ຺ຌານໍ ພຸຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ ມຄ຺ໂຄຕິ. ສຕານຸສາຣິວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ນຍິທໍ ໂພຘາຍ ມຄ຺ໂຄ ຠວິສ຺ສຕິ, ອານາປານສ຺ສຕິປຐມຊ຺ຌານໍ ປນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ເອກໍ ທ຺ເວ ວາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນສຕິຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນວິຎ຺ຎາຓໍ ສຕານຸສາຣິວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມ. ຍໍ ຕໍ ສຸຂນ຺ຕິ ຍໍ ຕໍ ອານາປານສ຺ສຕິປຐມຊ຺ຌານສຸຂໍ.

໓໘໒. ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປຓ຺ຓສາລປຣິເວຓສມ຺ມຊ຺ຊນາທິວຕ຺ຕກຣເຓນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ພາຫຸລ຺ລິໂກຕິ ປຈ຺ຈຍພາຫຸລ຺ລິໂກ. ອາວຕ຺ໂຕ ພາຫຸລ຺ລາຍາຕິ ຣສຄິທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ປຓີຕປິຓ຺ຑປາຕາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ອາວຕ຺ໂຕ. ນິພ຺ພິຊ຺ຊ ປກ຺ກມິໍສູຕິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕ຺ວາ ຘມ຺ມນິຍາເມເນວ ປກ຺ກນ຺ຕາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ຕກາເລ ກາຍວິເວກສ຺ສ ໂອກາສທານຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມຕາຍ ຄຕາ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຈ ອຎ຺ຎຏ຺ຐານໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ພາຣາຓສິເມວ ອຄມໍສຸ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເຕສຸ ຄເຕສຸ ອທ຺ຘມາສໍ ກາຍວິເວກໍ ລຠິຕ຺ວາ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ອປຣາຊິຕປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌິ.

໓໘໓. ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫີຕິອາທິ ຠຍເຠຣເວ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໓໘໗. ອຠິຊານາມິ ໂຂ ປນາຫນ຺ຕິ ອຍໍ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ. ນິຄຓ຺ໂຐ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ເອກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິໍ. ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ‘ອປຣາປິ ມໍ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອປຣາປິ ມໍ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນາ’ຕິ ປຣິໂຍສານໍ ອທສ຺ເສນ຺ໂຕ ກເຖຕິເຍວ. ກຸປິໂຕ ນຸ ໂຂ’’ຕິ? ອຖ ຠຄວາ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຕຖາຄເຕ ອເນກສຕາຍ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ກຸປິໂຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມຕິ ເອໂກປິ ວຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ, ປເຣສໍ ໂພຘນຕ຺ຖາຍ ປຏິວິຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ ເອວ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ອາຣພ຺ຠາຕິ ສນ຺ຘາຍ. ຍາວເທວາຕິ ປໂຍຊນວິຘິ ປຣິຈ຺ເຉທນິຍມນໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ປເຣສໍ ວິຎ຺ຎາປນເມວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາຍ ປໂຍຊນໍ, ຕສ຺ມາ ນ ເອກສ຺ເສວ ເທເສຕິ, ຍຕ຺ຕກາ ວິຎ຺ຎາຕາໂຣ ອຕ຺ຖິ, ສພ຺ເພສໍ ເທເສຕີຕິ. ຕສ຺ມິໍເຍວ ປຸຣິມສ຺ມິນ຺ຕິ ອິມິນາ ກິໍ ທສ຺ເສຕີຕິ? ສຈ຺ຈໂກ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຠິຣູໂປ ປາສາທິໂກ ສຸຜຸສິຕໍ ທນ຺ຕາວຣຓໍ, ຊິວ຺ຫາ ມຸທຸກາ, ມຘຸຣໍ ວາກ຺ກຣຓໍ, ປຣິສໍ ຣຎ຺ເຊນ຺ໂຕ ມຎ຺ເຎ ວິຈຣຕິ, ອນ຺ໂຕ ປນສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອຖ ຠຄວາ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ນ ຕຖາຄໂຕ ປຣິສໍ ຣຎ຺ເຊນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ, ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕາຍປິ ປຣິສາຍ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອສລ຺ລີໂນ ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ເອຕ຺ຕກໍ ເອກວິຫາຣີ, ສຸຎ຺ຎຕຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວມາຫ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວາຕິ ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ. ສນ຺ນິສາເທມີຕິ ສນ຺ນິສີທາເປມິ, ຕຖາຄໂຕ ຫິ ຍສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຣິສາ ສາຘຸກາຣໍ ເທຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຸພ຺ພາໂຠເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ສາຘຸກາຣສທ຺ທສ຺ສ ນິຄ຺ໂຆເສ ອວິຈ຺ຉິນ຺ເນເຍວ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ຠວງ຺ຄປຣິວາໂສ ລຫຸໂກ ໂຫຕີຕິ ອສ຺ສາສວາເຣ ປສ຺ສາສວາເຣ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຍນ ສຸທໍ ນິຈ຺ຈກປ຺ປນ຺ຕິ ເຍນ ສຸຎ຺ເຎນ ຜລສມາຘິນາ ນິຈ຺ຈກາລໍ ວິຫຣາມິ, ຕສ຺ມິໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐເປມິ ສມາທຫາມີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ໂອກປ຺ປນິຍເມຕນ຺ຕິ ສທ຺ທຫນິຍເມຕໍ. ເອວໍ ຠຄວໂຕ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ໂອວຏ຺ຏິກສາຣໍ ກຕ຺ວາ ອານີຕປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຠິຊານາຕິ ໂຂ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ທິວາ ສຸປິຕາຕິ ອາຫ. ຍຖາ ຫິ ສຸນໂຂ ນາມ ອສມ຺ຠິນ຺ນຂີຣປກ຺ກປາຍສໍ ສປ຺ປິນາ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຸທຣປູຣໍ ໂຠຊິໂຕປິ ຄູຖໍ ທິສ຺ວາ ອຂາທິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ອຂາທມາໂນ ຆາຍິຕ຺ວາປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຆາຍິຕ຺ວາວ ຄຕສ຺ສ ກິຣສ຺ສ ສີສໍ ຣຸຊ຺ຊຕິ; ເອວເມວໍ ອິມສ຺ສປິ ສຕ຺ຖາ ອສມ຺ຠິນ຺ນຂີຣປກ຺ກປາຍສສທິສໍ ອຠິນິກ຺ຂມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອາສວກ຺ຂຍາ ປສາທນີຍໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ເທເສຕິ. ເອຕສ຺ສ ປນ ເອວຣູປໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຣິ ປສາທມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ໂອວຏ຺ຏິກສາຣໍ ກຕ຺ວາ ອານີຕປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຖິນມິທ຺ຘໍ ສພ຺ພຂີຓາສວານໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນວ ປຫີຍຕິ, ກາຍທຣໂຖ ປນ ອຸປາທິນ຺ນເກປິ ໂຫຕິ ອນຸປາທິນ຺ນເກປິ. ຕຖາ ຫິ ກມລຸປ຺ປລາທີນິ ເອກສ຺ມິໍ ກາເລ ວິກສນ຺ຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ມກຸລານິ ໂຫນ຺ຕິ, ສາຍໍ ເກສຎ຺ຈິ ຣຸກ຺ຂານມ຺ປິ ປຕ຺ຕານິ ປຕິລີຍນ຺ຕິ, ປາໂຕ ວິປ຺ຜາຣິການິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຸປາທິນ຺ນກສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ທຣໂຖເຍວ ທຣຖວເສນ ຠວງ຺ຄໂສຕຎ຺ຈ ອິຘ ນິທ຺ທາຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕໍ ຂີຓາສວານມ຺ປິ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ, ‘‘ອຠິຊານາມຫ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ສມ຺ໂມຫວິຫາຣສ຺ມິໍ ວທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ໂມຫວິຫາໂຣຕິ ວທນ຺ຕິ.

໓໘໙. ອາສຊ຺ຊ ອາສຊ຺ຊາຕິ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ. ອຸປນີເຕຫີຕິ ອຸປເນຕ຺ວາ ກຖິເຕຫິ. ວຈນປ຺ປເຖຫີຕິ ວຈເນຫິ. ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາຕິ ອລນ຺ຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ວາຈາຍປິ ປສໍສນ຺ໂຕ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ. ຠຄວຕາ ອິມສ຺ສ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ທ຺ເວ ສຸຕ຺ຕານິ ກຖິຕານິ. ປຸຣິມສຸຕ຺ຕໍ ເອໂກ ຠາຓວາໂຣ, ອິທໍ ທິຍຑ຺ໂຒ, ອິຕິ ອຑ຺ຒຕິເຍ ຠາຓວາເຣ ສຸຕ຺ວາປິ ອຍໍ ນິຄຓ຺ໂຐ ເນວ ອຠິສມຍໍ ປຕ຺ໂຕ, ນ ປພ຺ພຊິໂຕ, ນ ສຣເຓສຸ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ. ກສ຺ມາ ເອຕສ຺ສ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສີຕິ? ອນາຄເຕ ວາສນຕ຺ຖາຍ. ປສ຺ສຕິ ຫິ ຠຄວາ, ‘‘ອິມສ຺ສ ອິທານິ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນຕ຺ຖິ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ສມຘິການໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີເປ ສາສນໍ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ກຸລຆເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ກາເລ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕີຓິ ປິຏການິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ກາຬພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິໂຕ ນາມ ມຫາຂີຓາສໂວ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອິທໍ ທິສ຺ວາ ອນາຄເຕ ວາສນຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ.

ໂສປິ ຕຕ຺ເຖວ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີປມ຺ຫິ ສາສເນ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ເທວໂລກໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓຄິຣິວິຫາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂາຈາຣຄາເມ ເອກສ຺ມິໍ ອມຈ຺ຈກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາສມຕ຺ຖໂຍພ຺ພເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຓໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອຄມາສິ. ອຖສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກໍ ໂຈເທສ຺ສາມີຕິ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄເຕນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ມຸຂໍ ທຕ຺ວາ ກຖາມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອກາສິ. ໂສ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ມຍິ ຄນ຺ຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄເຕ ມຸຂໍ ທຕ຺ວາ ກຖາມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກຣິຕ຺ຖ, ໂກ ມຍ຺ຫໍ ໂທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິຕ ເອຕ຺ຕເກເນວ ‘ປພ຺ພຊ຺ຊາກິຈ຺ຈໍ ເມ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎໍ ກໂຣສີ’’ຕິ. ກິໍ ກໂຣມິ, ຠນ຺ເຕຕິ? ຄຓໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຕ຺ວໍ ປປຎ຺ຈໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເຈຕິຍປພ຺ພຕວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣຫີຕິ. ໂສ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎວາ ຣາຊປູຊິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວາໂຣ ເຈຕິຍປພ຺ພຕວິຫາເຣ ວສິ.

ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາເລ ຕິສ຺ສມຫາຣາຊາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເຈຕິຍປພ຺ພເຕ ຣາຊເລເຓ ວສຕິ. ໂສ ເຖຣສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກຠິກ຺ຂຸໂນ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ – ‘‘ຍທາ ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ໂຍ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ຘມ຺ມໍ ວາ ກເຖຕິ, ຕທາ ເມ ສຎ຺ຎໍ ທເທຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ເຖໂຣປິ ເອກສ຺ມິໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນທິວເສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວາໂຣ ກຓ຺ຏກເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກາຬຕິມ຺ພຣຸຣຸກ຺ຂມູເລ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ເອໂກ ປິຓ຺ຑປາຕິກຕ຺ເຖໂຣ ກາຬກາຣາມສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ນນຸ, ອາວຸໂສ, ອຊ຺ຊ ຘມ຺ມສ຺ສວນທິວໂສຕິ ອາຫ. ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມສ຺ສວນທິວໂສຕິ. ເຕນ ຫິ ປີຐກໍ ອາເນຖ, ອິເຘວ ນິສິນ຺ນາ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ກຣິສ຺ສາມາຕິ. ອຖສ຺ສ ຣຸກ຺ຂມູເລ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ອທໍສຸ. ເຖໂຣ ປຸພ຺ພຄາຖາ ວຕ຺ວາ ກາຬກາຣາມສຸຕ຺ຕໍ ອາຣຠິ. ໂສປິສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກທຫໂຣ ຣຎ຺ໂຎ ສຎ຺ຎໍ ທາເປສິ. ຣາຊາ ປຸພ຺ພຄາຖາສຸ ອນິຏ຺ຐິຕາສຸເຍວ ປາປຸຓິ. ປຕ຺ວາ ຈ ອຎ຺ຎາຕກເວເສເນວ ປຣິສນ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ຕິຍາມຣຕ຺ຕິໍ ຐິຕໂກວ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ, ອິທມໂວຈ ຠຄວາຕິ ວຈນກາເລ ສາຘຸກາຣໍ ອທາສິ. ເຖໂຣ ຎຕ຺ວາ, ກທາ ອາຄໂຕສິ, ມຫາຣາຊາຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ປຸພ຺ພຄາຖາ ໂອສາຣຓກາເລເຍວ, ຠນ຺ເຕຕິ. ທຸກ຺ກຣໍ ເຕ ມຫາຣາຊ, ກຕນ຺ຕິ. ນຍິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ທຸກ຺ກຣໍ, ຍທິ ປນ ເມ ອຍ຺ຍສ຺ສ ຘມ຺ມກຖໍ ອາຣທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອກປເທປິ ອຎ຺ຎວິຫິຕຠາໂວ ອໂຫສິ, ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີປສ຺ສ ປໂຕທຍຏ຺ຐິນິຕຸທນມຕ຺ເຕປິ ຐາເນ ສາມິຠາໂວ ນາມ ເມ ມາ ໂຫຕູຕິ ສປຖມກາສິ.

ຕສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ປຣິທີປິຕາ, ຕສ຺ມາ ຣາຊາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ເອຕ຺ຕກາວ, ຠນ຺ເຕ, ພຸທ຺ຘຄຸຓາ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ເຎປິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ມຍາ ກຖິຕໂຕ, ມຫາຣາຊ, ອກຖິຕເມວ ພຫຸ ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ. ອຸປມໍ, ຠນ຺ເຕ, ກໂຣຖາຕິ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ກຣີສສຫສ຺ສມຕ຺ເຕ ສາລິກ຺ເຂຕ຺ເຕ ເອກສາລິສີສໂຕ ອວເສສສາລີເຍວ ພຫູ, ເອວໍ ມຍາ ກຖິຕຄຸຓາ ອປ຺ປາ, ອວເສສາ ພຫູຕິ. ອປຣມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປມໍ ກໂຣຖາຕິ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ມຫາຄງ຺ຄາຍ ໂອຆປຸຓ຺ຓາຍ ສູຈິປາສໍ ສມ຺ມຸຂໍ ກເຣຍ຺ຍ, ສູຈິປາເສນ ຄຕອຸທກໍ ອປ຺ປໍ, ເສສໍ ພຫຸ, ເອວເມວ ມຍາ ກຖິຕຄຸຓາ ອປ຺ປາ, ອວເສສາ ພຫູຕິ. ອປຣມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປມໍ ກໂຣຖາຕິ. ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ຈາຕກສກຸຓາ ນາມ ອາກາເສ ກີຬນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ຂຸທ຺ທກາ ສາ ສກຸຓຊາຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕສ຺ສ ສກຸຓສ຺ສ ອາກາເສ ປກ຺ຂປສາຣຓຏ຺ຐານໍ ພຫຸ, ອວເສໂສ ອາກາໂສ ອປ຺ໂປຕິ? ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ວທຖ, ອປ຺ໂປ ຕສ຺ສ ປກ຺ຂປສາຣໂຓກາໂສ, ອວເສໂສວ ພຫູຕິ. ເອວເມວ, ມຫາຣາຊ, ອປ຺ປກາ ມຍາ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ກຖິຕາ, ອວເສສາ ພຫູ ອນນ຺ຕາ ອປ຺ປເມຍ຺ຍາຕິ. ສຸກຖິຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນນ຺ຕາ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ອນນ຺ເຕເນວ ອາກາເສນ ອຸປມິຕາ. ປສນ຺ນາ ມຍໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ, ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ປນ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມ. ອຍໍ ເມ ທຸຄ຺ຄຕປຓ຺ຓາກາໂຣ ອິມສ຺ມິໍ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີເປ ອິມໍ ຕິໂຍຊນສຕິກໍ ຣຊ຺ຊໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ເທມາຕິ. ຕຸມ຺ເຫຫິ, ມຫາຣາຊ, ອຕ຺ຕໂນ ປສນ຺ນາກາໂຣ ກໂຕ, ມຍໍ ປນ ອມ຺ຫາກໍ ທິນ຺ນໍ ຣຊ຺ຊໍ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ເທມ, ຘມ຺ເມນ ສເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຫິ ມຫາຣາຊາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ມຫາສຈ຺ຈກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.