໕. ຈູຬສຈ຺ຈກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ຈູຬສຈ຺ຈກສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍນ຺ຕິ ມຫາວນໍ ນາມ ສຍໍຊາຕໍ ອໂຣປິມໍ ສປຣິຈ຺ເຉທໍ ມຫນ຺ຕໍ ວນໍ. ກປິລວຕ຺ຖຸສາມນ຺ຕາ ປນ ມຫາວນໍ ຫິມວນ຺ເຕນ ສຫ ເອກາພທ຺ຘໍ ອປຣິຈ຺ເຉທໍ ຫຸຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐິຕໍ. ອິທໍ ຕາທິສໍ ນ ໂຫຕິ. ສປຣິຈ຺ເຉທໍ ມຫນ຺ຕໍ ວນນ຺ຕິ ມຫາວນໍ. ກູຏາຄາຣສາລາ ປນ ມຫາວນໍ ນິສ຺ສາຍ ກເຕ ອາຣາເມ ກູຏາຄາຣໍ ອນ຺ໂຕກຕ຺ວາ ຫໍສວຏ຺ຏກຈ຺ຉນ຺ເນນ ກຕາ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ນາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຄນ຺ຘກຸຏິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສຈ຺ຈໂກ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ໂຕຕິ ປຸພ຺ເພ ກິຣ ເອໂກ ນິຄຓ຺ໂຐ ຈ ນິຄຓ຺ຐີ ຈ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ວາທສຕານິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ, ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມາຕິ ຊມ຺ພຸທີເປ ວິຈຣນ຺ຕາ ເວສາລິຍໍ ສມາຄຕາ. ລິຈ຺ຉວິຣາຊາໂນ ທິສ຺ວາ, – ‘‘ຕ຺ວໍ ໂກ, ຕ຺ວໍ ກາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ນິຄຓ຺ໂຐ – ‘‘ອຫໍ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີຕິ ຊມ຺ພຸທີເປ ວິຈຣາມີ’’ຕິ ອາຫ. ນິຄຓ຺ຐີປິ ຕຖາ ອາຫ. ລິຈ຺ຉວິໂນ, ‘‘ອິເຘວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວາທໍ ອາໂຣເປຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ນິຄຓ຺ຐີ ອຕ຺ຕນາ ອຸຄ຺ຄຫິຕານິ ປຎ຺ຈວາທສຕານິ ປຸຈ຺ຉິ, ນິຄຓ຺ໂຐ ກເຖສິ. ນິຄຓ຺ເຐນ ປຸຈ຺ຉິເຕປິ ນິຄຓ຺ຐີ ກເຖສິເຍວ. ເອກສ຺ສປິ ນ ຊໂຍ, ນ ປຣາຊໂຍ, ອຸໂຠ ສມສມາວ ອເຫສຸໍ. ລິຈ຺ຉວິໂນ, – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ອຸໂຠປິ ສມສມາ ອາຫິຓ຺ຑິຕ຺ວາ ກິໍ ກຣິສ຺ສຖ, ອິເຘວ ວສຖາ’’ຕິ ເຄຫໍ ທຕ຺ວາ ພລິໍ ປຏ຺ຐເປສຸໍ. ເຕສໍ ສໍວາສມນ຺ວາຍ ຈຕສ຺ໂສ ຘີຕໂຣ ຊາຕາ, – ເອກາ ສຈ຺ຈາ ນາມ, ເອກາ ໂລລາ ນາມ, ເອກາ ປຏາຈາຣາ ນາມ, ເອກາ ອາຈາຣວຕີ ນາມ. ຕາປິ ປຓ຺ຑິຕາວ ອເຫສຸໍ, ມາຕາປິຕູຫິ ອຸຄ຺ຄຫິຕານິ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ວາທສຕານິ ອຸຄ຺ຄເຫສຸໍ. ຕາ ວຍປຕ຺ຕາ ມາຕາປິຕໂຣ ອໂວຈຸໍ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອມ຺ມາ ກຸເລ ທາຣິກາ ນາມ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓາທີນິ ທຕ຺ວາ ກຸລຆຣໍ ເປສິຕປຸພ຺ພາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂຍ ປນ ອຄາຣິໂກ ຕາສໍ ວາທໍ ມທ຺ທິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ປາທປຣິຈາຣິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂຍ ປພ຺ພຊິໂຕ ຕາສໍ ມທ຺ທິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ກິໍ ກຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ? ມຍມ຺ປິ ເອວເມວ ກຣິສ຺ສາມາຕິ. ຈຕສ຺ໂສປິ ປຣິພ຺ພາຊິກເວສໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ‘‘ອຍໍ ຊມ຺ພຸທີໂປ ນາມ ຊມ຺ພຸຍາ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ຊມ຺ພຸສາຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິໍສຸ. ຍໍ ຄາມໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ທ຺ວາເຣ ປໍສຸປຸຎ຺ເຊ ວາ ວາລິກປຸຎ຺ເຊ ວາ ຊມ຺ພຸຘຊໍ ຐເປຕ຺ວາ, – ‘‘ໂຍ ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ໂສ ອິມໍ ມທ຺ທຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຄາມໍ ປວິສນ຺ຕິ. ເອວໍ ຄາເມນ ຄາມໍ ວິຈຣນ຺ຕິໂຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ຕເຖວ ຄາມທ຺ວາເຣ ຊມ຺ພຸຘຊໍ ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕມນຸສ຺ສານໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ປວິຏ຺ຐາ.

ເຕນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິໍ ນິສ຺ສາຍ ເຊຕວເນ ວິຫຣຕິ. ອຖາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຄິລາເນ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຊຄ຺ຄິຕຏ຺ຐານໍ ຊຄ຺ຄນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈມຫນ຺ຕຕາຍ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ທິວາຕຣໍ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສນ຺ໂຕ ຄາມທ຺ວາເຣ ຊມ຺ພຸຘຊໍ ທິສ຺ວາ, – ‘‘ກິມິທ’’ນ຺ຕິ ທາຣເກ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຕນ ຫິ ມທ຺ທຖາຕິ. ນ ສກ຺ໂກມ, ຠນ຺ເຕ, ຠາຍາມາຕິ. ‘‘ກຸມາຣາ ມາ ຠາຍຖ, ‘ເກນ ອມ຺ຫາກໍ ຊມ຺ພຸຘໂຊ ມທ຺ທາປິໂຕ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ພຸທ຺ຘສາວເກນ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣນ ມທ຺ທາປິໂຕ, ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸກາມາ ເຊຕວເນ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉຖາຕິ ວເທຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ເຖຣສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຊມ຺ພຸຘຊໍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑສຸໍ. ເຖໂຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄໂຕ. ປຣິພ຺ພາຊິກາປິ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຘໂຊ ເກນ ມທ຺ທາປິໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ທາຣກາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ປຣິພ຺ພາຊິກາ ປຸນ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ເອເກກໍ ວີຖິໍ ຄເຫຕ຺ວາ, – ‘‘ພຸທ຺ຘສາວໂກ ກິຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ນາມ ອມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ວາທໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ໂສຕຸກາມາ ນິກ຺ຂມຖາ’’ຕິ ອາໂຣເຈສຸໍ. ມຫາຊໂນ ນິກ຺ຂມິ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຣິພ຺ພາຊິກາ ເຊຕວນໍ ອຄມິໍສຸ.

ເຖໂຣ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ວສນຏ຺ຐາເນ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອາຄມນໍ ນາມ ອຜາສຸກ’’ນ຺ຕິ ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ນິສີທິ. ປຣິພ຺ພາຊິກາໂຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຖຣໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ອມ຺ຫາກໍ ຘໂຊ ມທ຺ທາປິໂຕ’’ຕິ? ອາມ, ມຍາ ມທ຺ທາປິໂຕຕິ. ມຍໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ວາທໍ ກຣິສ຺ສາມາຕິ. ສາຘຸ ກໂຣຖ, ກສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ ກສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ໂຫຕູຕິ? ປຸຈ຺ຉາ ນາມ ອມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕາ, ຕຸມ຺ເຫ ປນ ມາຕຸຄາມາ ນາມ ປຐມໍ ປຸຈ຺ຉຖາຕິ ອາຫ. ຕາ ຈຕສ຺ໂສປິ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຐຕ຺ວາ ມາຕາປິຕູນໍ ສນ຺ຕິເກ ອຸຄ຺ຄຫິຕໍ ວາທສຫສ຺ສໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ເຖໂຣ ຂຄ຺ເຄນ ກຸມຸທນາຬໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ວິຍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ນິຊ຺ຊຏໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ກເຖສິ, ກເຖຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຈ຺ຉຖາຕິ ອາຫ. ເອຕ຺ຕກເມວ, ຠນ຺ເຕ, ມຍໍ ຊານາມາຕິ. ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ວາທສຫສ຺ສໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ມຍາ ກຖິຕໍ, ອຫໍ ປນ ເອກໍ ເຍວ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ຕໍ ຕຸມ຺ເຫ ກເຖຖາ’’ຕິ. ຕາ ເຖຣສ຺ສ ວິສຍໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ປຸຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ‘‘ວທ, ຠນ຺ເຕ, ຊານມານາ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຸນ ອາຫໍສຸ.

ເຖໂຣ ອຍໍ ປນ ກຸລປຸຕ຺ເຕ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ປຐມໍ ສິກ຺ຂາເປຕພ຺ພປຎ຺ໂຫຕິ ວຕ຺ວາ, – ‘‘ເອກໍ ນາມ ກິ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຕາ ເນວ ອນ຺ຕໍ, ນ ໂກຏິໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ເຖໂຣ ກເຖຖາຕິ ອາຫ. ນ ປສ຺ສາມ, ຠນ຺ເຕຕິ. ຕຸມ຺ເຫຫິ ວາທສຫສ຺ສໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ມຍາ ກຖິຕໍ, ມຍ຺ຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອກໍ ປຎ຺ຫມ຺ປິ ກເຖຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຖ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກສ຺ສ ຊໂຍ ກສ຺ສ ປຣາຊໂຍຕິ? ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊໂຍ, ອມ຺ຫາກໍ ປຣາຊໂຍຕິ. ອິທານິ ກິໍ ກຣິສ຺ສຖາຕິ? ຕາ ມາຕາປິຕູຫິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ, ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຕຸມ຺ເຫ ມາຕຸຄາມາ ນາມ ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ສາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິອຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊຖາຕິ. ຕາ ສາຘູຕິ ເຖຣສ຺ສ ສາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ປພ຺ພຊິຕາ ຈ ປນ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ອາຕາປິນິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ.

ອຍໍ ສຈ຺ຈໂກ ຕາສໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ກນິຏ຺ຐຠາຕິໂກ. ຕາຫິ ຈຕູຫິປິ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣປຎ຺ໂຎ, ມາຕາປິຕູນມ຺ປິ ສນ຺ຕິກາ ວາທສຫສ຺ສໍ, ຕໂຕ ພຫຸຕຣຎ຺ຈ ພາຫິຣສມຍໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຕ຺ຖຈິ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊທາຣເກ ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ເວສາລິຍໍ ວສຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ອຕິປູຣິຕຕ຺ຕາ ກຸຈ຺ຉິ ເມ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ຠີໂຕ ອຍປຏ຺ເຏນ ກຸຈ຺ຉິໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈຣຕິ, ອິມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຈ຺ຈໂກ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ຠສ຺ສປ຺ປວາທໂກຕິ ຠສ຺ສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກຖາມຄ຺ໂຄ, ຕໍ ປວທຕິ ກເຖຕີຕິ ຠສ຺ສປ຺ປວາທໂກ. ປຓ຺ຑິຕວາໂທຕິ ອຫໍ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ເອວໍ ວາໂທ. ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສາຕິ ຍໍ ຍໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕຈາເຣນ ອາທິສຕິ, ຕໍ ຕໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕເຖວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຍໍ ສາຘຸລທ຺ຘິໂກ ຠທ຺ທໂກຕິ ເອວໍ ສມ຺ມໂຕ ມຫາຊນສ຺ສ. ວາເທນ ວາທໍ ສມາຣທ຺ໂຘຕິ ກຖາມຄ຺ເຄນ ໂທສໍ ອາໂຣປິໂຕ. ອາຍສ຺ມາ ອສ຺ສຊີຕິ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອາຈຣິໂຍ ອສ຺ສຊິຕ຺ເຖໂຣ. ຊງ຺ຆາວິຫາຣໍ ອນຸຈງ຺ກມມາໂນຕິ ຕໂຕ ຕໂຕ ລິຈ຺ຉວິຣາຊເຄຫໂຕ ຕໍ ຕໍ ເຄຫໍ ຄມນຕ຺ຖາຍ ອນຸຈງ຺ກມມາໂນ. ເຍນາຍສ຺ມາ ອສ຺ສຊິ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ກສ຺ມາ ອຸປສງ຺ກມິ? ສມຍຊານນຕ຺ຖໍ.

ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອຫໍ ‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’ຕິ ອາຫິຓ຺ຑາມິ, ‘ສມຍໍ ປນສ຺ສ ນ ຊານາມີ’ຕິ ນ ອາໂຣເປສິໍ. ປຣສ຺ສ ຫິ ສມຍໍ ຎຕ຺ວາ ອາໂຣປິໂຕ ວາໂທ ສ຺ວາໂຣປິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປນ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວໂກ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອສ຺ສຊິຕ຺ເຖໂຣ; ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ສຕ຺ຖຸ ສມເຍ ໂກວິໂທ, ເອຕາຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ກຖໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຸປສງ຺ກມິ. ວິເນຕີຕິ ກຖໍ ວິເນຕິ, ກຖໍ ສິກ຺ຂາເປຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຖໂຣ ປນ ຍສ຺ມາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຸປາຣມ຺ຠສ຺ສ ໂອກາໂສ ໂຫຕິ, ມຄ຺ຄຜລານິປິ ປຣິຍາເຍນ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຄຕານິ, ອຍຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເຖຣໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘‘ໂຠ ອສ຺ສຊິ, ກິມຕ຺ຖໍ ຕຸມ຺ເຫ ປພ຺ພຊິຕາ’’ຕິ. ຕໂຕ ‘‘ມຄ຺ຄຜລຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, – ‘‘ນຍິທໍ, ໂຠ ອສ຺ສຊິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ສາສນໍ ນາມ, ມຫາອາຆາຕນໍ ນາເມຕໍ, ນິຣຍຸສ຺ສໂທ ນາເມສ, ນຕ຺ຖິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສຸຂາສາ, ອຸຏ຺ຐາຍຸຏ຺ຐາຍ ທຸກ຺ຂເມວ ຊິຣາເປນ຺ຕາ ອາຫິຓ຺ຑຖາ’’ຕິ ໂທສໍ ອາໂຣເປຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ປຣວາທິສ຺ສ ປຣິຍາຍກຖໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຖາ ເອສ ອປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ເອວມສ຺ສ ນິປ຺ປຣິຍາຍກຖໍ ກເຖສ຺ສາມີຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ອນິຈ຺ຈານຕ຺ຕວເສເນວ ກຖໍ ກເຖຕິ. ທຸສ຺ສຸຕນ຺ຕິ ໂສຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ.

໓໕໔. ສນ຺ຖາຄາເຣຕິ ຣາຊກຸລານໍ ອຕ຺ຖານຸສາສນສນ຺ຖາຄາຣສາລາຍໍ. ເຍນ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອຫໍ ປຸພ຺ເພ ສມຍໍ ອຊານນຠາເວນ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວາທໍ ນ ອາໂຣເປສິໍ, ອິທານິ ປນສ຺ສ ມຫາສາວເກນ ກຖິຕໍ ສມຍໍ ຊານາມິ, ອິເມ ຈ ມມ ອນ຺ເຕວາສິກາ ປຎ຺ຈສຕາ ລິຈ຺ຉວີ ສນ຺ນິປຕິຕາ. ເອເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕສ຺ມາ ອຸປສງ຺ກມິ. ຎາຕຎ຺ຎຕເຣນາຕິ ຎາເຕສຸ ອຠິຎ຺ຎາເຕສຸ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍຕ຺ເຖເຣສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ. ປຕິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ຍຖາ ເຕນ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ສເຈ ເອວໍ ປຕິຏ຺ຐິສ຺ສຕິ, ອຖ ປນ ອຎ຺ຎເທວ ວກ຺ຂຕິ, ຕຕ຺ຣ ມຍາ ກິໍ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ ອິທາເນວ ປິຏ຺ຐິໍ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອາຫ. ອາກຑ຺ເຒຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິມຸຂໍ ກຑ຺ເຒຍ຺ຍ. ປຣິກຑ຺ເຒຍ຺ຍາຕິ ປຸຣໂຕ ປຏິປຓາເມຍ຺ຍ. ສມ຺ປຣິກຑ຺ເຒຍ຺ຍາຕິ ກາເລນ ອາກຑ຺ເຒຍ຺ຍ, ກາເລນ ປຣິກຑ຺ເຒຍ຺ຍ. ໂສຓ຺ຑິກາກິລຎ຺ຊນ຺ຕິ ສຸຣາຆເຣ ປິຏ຺ຐກິລຎ຺ຊໍ. ໂສຓ຺ຑິກາຘຸຕ຺ໂຕຕິ ສຸຣາຘຸຕ຺ໂຕ. ວາລໍ ກຓ຺ເຓ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ສຸຣາປຣິສ຺ສາວນຕ຺ຖວິກໍ ໂຘວິຕຸກາໂມ ກສຏນິຘຸນນຕ຺ຖໍ ອຸໂຠສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ຄເຫຕ຺ວາ. ໂອຘຸເນຍ຺ຍາຕິ ອໂຘມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ຘຸເນຍ຺ຍ. ນິທ຺ຘຸເນຍ຺ຍາຕິ ອຸທ຺ຘໍມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ຘຸເນຍ຺ຍ. ນິປ຺ໂຜເຏຍ຺ຍາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປປ຺ໂຜເຏຍ຺ຍ. ສາຓໂຘວິກໍ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ ສາຓສາຏກກຣຓຕ຺ຖໍ ສາຓວາເກ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸຏ຺ຐິໍ ມຸຏ຺ຐິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸທເກ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ເຕ ຕຕິຍທິວເສ ສຸຏ຺ຐຸ ກິລິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ມນຸສ຺ສາ ອມ຺ພິລຍາຄຸສຸຣາທີນິ ອາທາຍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາຓມຸຏ຺ຐິໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ທກ຺ຂິຓໂຕ ວາມໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຈາຕິ ຕີສຸ ຜລເກສຸ ສກິໍ ທກ຺ຂິຓຜລເກ, ສກິໍ ວາມຜລເກ, ສກິໍ ສມ຺ມຸຂຜລເກ ປຫຣນ຺ຕາ ອມ຺ພິລຍາຄຸສຸຣາທີນິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ປິວນ຺ຕາ ຂາທນ຺ຕາ ໂຘວນ຺ຕິ. ມຫນ຺ຕາ ກີຬາ ໂຫຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຕໍ ກີຬໍ ທິສ຺ວາ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຸທກໍ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ໂສຓ຺ຑາຍ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສກິໍ ກຸມ຺ເຠ ສກິໍ ປິຏ຺ຐິຍໍ ສກິໍ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ສກິໍ ອນ຺ຕຣສຕ຺ຖິຍໍ ປກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ກີຬິຕ຺ຖ. ຕທຸປາທາຍ ຕໍ ກີຬິຕຊາຕໍ ສາຓໂຘວິກໍ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສາຓໂຘວິກໍ ນາມ ກີຬິຕຊາຕໍ ກີຬຕີ’’ຕິ. ກິໍ ໂສ ຠວມາໂນ ສຈ຺ຈໂກ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ, ໂຍ ຠຄວໂຕ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສຕີຕິ ໂຍ ສຈ຺ຈໂກ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສຕິ, ໂສ ກິໍ ຠວມາໂນ ກິໍ ຍກ຺ໂຂ ຠວມາໂນ ອຸທາຫຸ ອິນ຺ໂທ, ອຸທາຫຸ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຠວມາໂນ ຠຄວໂຕ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສຕິ? ນ ຫິ ສກ຺ກາ ປກຕິມນຸສ຺ເສນ ຠຄວໂຕ ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໓໕໕. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນາຕິ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຈ຺ຈໂກ ອາຣາມໍ ປາວິສິ, ຕສ຺ມິໍ. ກິສ຺ມິໍ ປນ ສມເຍ ປາວິສີຕິ? ມຫາມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມເຍ. ກສ຺ມາ ປນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈງ຺ກມນ຺ຕີຕິ? ປຓີຕໂຠຊນປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ວິໂນທນຕ຺ຖໍ. ທິວາປຘານິກາ ວາ ເຕ. ຕາທິສານຎ຺ຫິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຈງ຺ກມິຕ຺ວາ ນ຺ຫຕ຺ວາ ສຣີຣໍ ອຸຕຸໍ ຄຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ ນິສຊ຺ຊ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ. ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂສ ກິຣ ກຸຫິໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມຕິ ປຣິເວຓໂຕ ປຣິເວຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປວິສິສ຺ສາມີຕິ ວິໂລເກນ຺ໂຕ ອຣຎ຺ເຎ ຫຕ຺ຖີ ວິຍ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມມາເນ ປໍສຸກູລິກຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ, ‘‘ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຫໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠຕິ ກຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ວາ ມຓ຺ຑເປ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຠຄວາຕິ ຕທາ ກິຣ ຠຄວາ ປຈ຺ຈູສກາເລ ມຫາກຣຸຓາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຊາລໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ໂພຘເນຍ຺ຍສຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ – ‘‘ສ຺ເວ ສຈ຺ຈໂກ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ມຫຕິໍ ລິຈ຺ຉວິປຣິສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມມ ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸກາໂມ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ປາໂຕວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວາໂຣ ເວສາລິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ມຫາປຣິສາຍ ນິສີທິຕຸໍ ສຸຂຏ຺ຐາເນ ນິສີທິສ຺ສາມີຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ອປວິສິຕ຺ວາ ມຫາວເນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອາຄຕາ, ສຈ຺ຈເກນ ປຸຏ຺ຐາ ທູເຣ ນິສິນ຺ນໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ຕາ, ‘‘ເອສ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ ຠຄວາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ.

ມຫຕິຍາ ລິຈ຺ຉວິປຣິສາຍ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ລິຈ຺ຉວິສເຕຫິ ປຣິວຸໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ເອຕສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິກາເຍວ, ອນ຺ໂຕເວສາລິຍໍ ປນ ສຈ຺ຈໂກ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ລິຈ຺ຉວິຣາຊສຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ, ‘‘ວາທຕ຺ຖິໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຓ຺ຑິຕານໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ ໂສສ຺ສາມາຕິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ມນຸສ຺ສາ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ, ເອວໍ ສາ ປຣິສາ ມຫຕີ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄຓນາ ອໂຫສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາຕິ ເອເຕ ອຸຠໂຕປກ຺ຂິກາ, ເຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ສເຈ ໂນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ໂຈເທສ຺ສນ຺ຕິ, ‘ກສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ວນ຺ທິຕ຺ຖາ’ຕິ, ເຕສໍ, ‘ກິໍ ອຎ຺ຊລິມຕ຺ຕກຣເຓນປິ ວນ຺ທິຕໍ ໂຫຕີ’ຕິ ວກ຺ຂາມ. ສເຈ ໂນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ໂຈເທສ຺ສນ຺ຕິ, ‘ກສ຺ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ນ ວນ຺ທິຕ຺ຖາ’ຕິ, ‘ກິໍ ສີເສນ ຠູມິໍ ປຫຣນ຺ເຕເນວ ວນ຺ທິຕໍ ໂຫຕິ, ນນຸ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມມ຺ປິ ວນ຺ທນາ ເອວາ’ຕິ ວກ຺ຂາມາ’’ຕິ. ນາມ ໂຄຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຫໍ ອສຸກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ທຕ຺ໂຕ ນາມ ມິຕ຺ໂຕ ນາມ ອິຘ ອາຄໂຕຕິ ວທນ຺ຕາ ນາມໍ ສາເວນ຺ຕິ ນາມ. ໂຠ ໂຄຕມ, ອຫໍ ວາສິຏ຺ໂຐ ນາມ ກຈ຺ຈາໂນ ນາມ ອິຘ ອາຄໂຕຕິ ວທນ຺ຕາ ໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວນ຺ຕິ ນາມ. ເອເຕ ກິຣ ທລິທ຺ທາ ຊິຓ຺ຓກຸລປຸຕ຺ຕາ ປຣິສມຊ຺ເຌ ນາມໂຄຕ຺ຕວເສນ ປາກຏາ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ເອວໍ ອກໍສຸ. ເຍ ປນ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ນິສີທິໍສຸ, ເຕ ເກຣາຏິກາ ເຈວ ອນ຺ຘພາລາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ເກຣາຏິກາ, ‘‘ເອກໍ ທ຺ເວ ກຖາສລ຺ລາເປ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິສ຺ສາສິໂກ ໂຫຕິ, ອຖ ວິສ຺ສາເສ ສຕິ ເອກໍ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂາ ອທາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ໂມເຈນ຺ຕາ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ. ອນ຺ຘພາລາ ອຎ຺ຎາຓຕາເຍວ ອວກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ໂຑ ວິຍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ນິສີທນ຺ຕິ.

໓໕໖. ກິຎ຺ຈິເທວ ເທສນ຺ຕິ ກຎ຺ຈິ ໂອກາສໍ ກິຎ຺ຈິ ກາຣຓໍ, ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉເນ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນນ຺ໂຕ ອາຫ – ປຸຈ຺ຉ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຍທາກງ຺ຂສີຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ‘‘ປຸຈ຺ຉ ຍທິ ອາກງ຺ຂສິ, ນ ເມ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຠາໂຣ ອຕ຺ຖິ’’. ອຖ ວາ ‘‘ປຸຈ຺ຉ ຍໍ ອາກງ຺ຂສິ, ສພ຺ພໍ ເຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓໍ ປວາເຣສິ ອສາຘາຣຓໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘອຄ຺ຄສາວມຫາສາວເກຫິ. ເຕ ຫິ ຍທາກງ຺ຂສີຕິ ນ ວທນ຺ຕິ, ສຸຕ຺ວາ ເວທິສ຺ສາມາຕິ ວທນ຺ຕິ. ພຸທ຺ຘາ ປນ ‘‘ປຸຈ຺ຉາວຸໂສ, ຍທາກງ຺ຂສີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓໗) ວາ, ‘‘ປຸຈ຺ຉ, ມຫາຣາຊ, ຍທາກງ຺ຂສີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໖໒) ວາ,

‘‘ປຸຈ຺ຉ ວາສວ ມໍ ປຎ຺ຫໍ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສິຈ຺ຉສິ;

ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ປຎ຺ຫສ຺ສ, ອຫໍ ອນ຺ຕໍ ກໂຣມິ ເຕ’’ ອິຕິ. (ທີ. ນິ. ໒.໓໕໖) ວາ,

‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ສເກ ອາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉ ຍທາກງ຺ຂສີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໘໕) ວາ,

‘‘ພາວຣິສ຺ສ ຈ ຕຸຍ຺ຫໍ ວາ, ສພ຺ເພສໍ ສພ຺ພສໍສຍໍ;

ກຕາວກາສາ ປຸຈ຺ຉວ຺ໂຫ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສິຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໑໐໓໖) ວາ,

‘‘ປຸຈ຺ຉ ມໍ ສຠິຍ ປຎ຺ຫໍ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສິຈ຺ຉສິ;

ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ປຎ຺ຫສ຺ສ, ອຫໍ ອນ຺ຕໍ ກໂຣມິ ເຕ’’ ອິຕິ. (ສຸ. ນິ. ໕໑໗) ວາ –

ເຕສໍ ເຕສໍ ຍກ຺ຂນຣິນ຺ທເທວສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິພ຺ພາຊການໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓໍ ປວາເຣນ຺ຕິ. ອນຈ຺ຉຣິຍຎ຺ເຈຕໍ, ຍໍ ຠຄວາ ພຸທ຺ຘຠູມິໍ ປຕ຺ວາ ເອຕໍ ປວາຣຓໍ ປວາເຣຍ຺ຍ. ໂຍ ໂພຘິສຕ຺ຕຠູມິຍໍ ປເທສຎາເຓປິ ຐິໂຕ

‘‘ໂກຓ຺ຑຎ຺ຎ ປຎ຺ຫານິ ວິຍາກໂຣຫິ,

ຍາຈນ຺ຕິ ຕໍ ອິສໂຍ ສາຘຸຣູປາ;

ໂກຓ຺ຑຎ຺ຎ ເອໂສ ມນຸເຊສຸ ຘມ຺ໂມ,

ຍໍ ວຸທ຺ຘມາຄຈ຺ຉຕິ ເອສ ຠາໂຣ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໑໗.໖໐) –

ເອວໍ ສກ຺ກາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ອິສີຫິ ຍາຈິໂຕ

‘‘ກຕາວກາສາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕຸ ໂຠນ຺ໂຕ,

ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຎ຺ຫໍ ມນສາຠິປຕ຺ຖິຕໍ;

ອຫຎ຺ຫິ ຕໍ ຕໍ ໂວ ວິຍາກຣິສ຺ສໍ,

ຎຕ຺ວາ ສຍໍ ໂລກມິມໍ ປຣຎ຺ຈາ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໑໗.໖໑);

ເອວໍ ສຣຠງ຺ຄກາເລ, ສມ຺ຠວຊາຕເກ ຈ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິຈຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫານໍ ອນ຺ຕກຣໍ ອທິສ຺ວາ ສຸຈິຣເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ໂອກາເສ ກາຣິເຕ, ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ໂສ ຣຖິກາຍໍ ປໍສຸໍ ກີຬນ຺ໂຕ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ນິສິນ຺ໂນວ –

‘‘ຕຄ຺ຆ ເຕ ອຫມກ຺ຂິສ຺ສໍ, ຍຖາປິ ກຸສໂລ ຕຖາ;

ຣາຊາ ຈ ໂຂ ຕໍ ຊານາຕິ, ຍທິ ກາຫຕິ ວາ ນ ວາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໖.໑໗໒) –

ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓໍ ປວາເຣສິ.

ເອວໍ ຠຄວຕາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓາຍ ປວາຣິຕາຍ ອຕ຺ຕມໂນ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ‘‘ກຖໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອຖສ຺ສ ຠຄວາ, ‘‘ປສ຺ສຖ, ໂຠ, ອຎ຺ຎໍ ສາວເກນ ກຖິຕໍ, ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາ ກເຖຕິ, ນນຸ ມຍາ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘ສເຈ ຕຖາ ປຕິຏ຺ຐິສ຺ສຕິ, ຍຖາສ຺ສ ສາວເກນ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ, ເອວາຫໍ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’ຕິ. ອຍໍ ປນ ອຎ຺ຎເມວ ກເຖຕິ, ຕຕ຺ຖ ກິໍ ມຍາ ສກ຺ກາ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ວຈໂນກາໂສ ມາ ໂຫຕູຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອສ຺ສຊິຕ຺ເຖເຣນ ກຖິຕນິຍາເມເນວ ກເຖນ຺ໂຕ, ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນາຕິອາທິມາຫ. ອຸປມາ ມໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຏິຠາຕີຕິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ມຍ຺ຫໍ ເອກາ ອຸປມາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ອາຫຣາມິ ຕໍ ອຸປມນ຺ຕິ ວທຕິ. ປຏິຠາຕຸ ຕໍ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນາຕິ ອຸປຏ຺ຐາຕຸ ເຕ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອາຫຣ ຕໍ ອຸປມໍ ວິສຕ຺ໂຖຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ພລກຣຓີຍາຕິ ພາຫຸພເລນ ກຕ຺ຕພ຺ພາ ກສິວາຓິຊ຺ຊາທິກາ ກມ຺ມນ຺ຕາ. ຣູປຕ຺ຕາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລຕິ ຣູປໍ ອຕ຺ຕາ ອສ຺ສາຕິ ຣູປຕ຺ຕາ, ຣູປໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕປຸຄ຺ຄລໍ ທີເປຕິ. ຣູເປ ປຕິຏ຺ຐາຍາຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຫິຕຣູເປ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ປຸຎ຺ຎໍ ວາ ອປຸຎ຺ຎໍ ວາ ປສວຕີຕິ ກຸສລໍ ວາ ອກຸສລໍ ວາ ປຏິລຠຕິ. ເວທນຕ຺ຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິມິນາ ກິໍ ທີເປຕິ? ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ປຖວີ ວິຍ ປຕິຏ຺ຐາ, ເຕ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມໍ ນາມ ອາຍູຫນ຺ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ເອວຣູປໍ ວິຊ຺ຊມານເມວ ອຕ຺ຕານໍ ປຏິເສເຘນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອນຕ຺ຕາຕິ ທີເປຖາຕິ ອຕິວິຍ ສກາຣຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປມໍ ອາຫຣິ. ອິມິນາ ຈ ນິຄຓ຺ເຐນ ອາຫຏໂອປມ຺ມໍ ນິຍຕເມວ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘໂຕ ອຎ຺ໂຎ ຕສ຺ສ ກຖໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາເທ ໂທສໍ ທາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ທຸວິຘາ ຫິ ປຸຄ຺ຄລາ ພຸທ຺ຘເວເນຍ຺ຍາ ຈ ສາວກເວເນຍ຺ຍາ ຈ. ສາວກເວເນຍ຺ເຍ ສາວກາປິ ວິເນນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາປິ. ພຸທ຺ຘເວເນຍ຺ເຍ ປນ ສາວກາ ວິເນຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ພຸທ຺ຘາວ ວິເນນ຺ຕິ. ອຍມ຺ປິ ນິຄຓ຺ໂຐ ພຸທ຺ຘເວເນຍ຺ໂຍ, ຕສ຺ມາ ເອຕສ຺ສ ວາທໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ໂທສໍ ທາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເຕນສ຺ສ ຠຄວາ ສຍເມວ ວາເທ ໂທສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ນນຸ ຕ຺ວໍ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນາຕິອາທິມາຫ.

ອຖ ນິຄຓ຺ໂຐ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຕິວິຍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມມ ວາທໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕິ, ສເຈ ອຸປຣິ ໂກຈິ ໂທໂສ ຠວິສ຺ສຕິ, ມມໍ ເອກກໍເຍວ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ. ຫນ຺ທາຫໍ ອິມໍ ວາທໍ ມຫາຊນສ຺ສາປິ ມຕ຺ຖເກ ປກ຺ຂິປາມີ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ – ອຫມ຺ປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອວໍ ວທາມິ ຣູປໍ ເມ ອຕ຺ຕາ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ, ອຍຎ຺ຈ ມຫຕີ ຊນຕາຕິ. ຠຄວາ ປນ ນິຄຓ຺ຐໂຕ ສຕຄຸເຓນປິ ສຫສ຺ສຄຸເຓນປິ ສຕສຫສ຺ສຄຸເຓນປິ ວາທີວຣຕໂຣ, ຕສ຺ມາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ນິຄຓ຺ໂຐ ອຕ຺ຕານໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ວາທໍ ປກ຺ຂິປຕິ, ນາສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ໂມເຈຕຸໍ ທສ຺ສາມິ, ມຫາຊນໂຕ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກກໍເຍວ ນໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ກິຎ຺ຫິ ເຕ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນາຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນາຍໍ ຊນຕາ ມມ ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ອາຄຕາ, ຕ຺ວໍເຍວ ສກລໍ ເວສາລິໍ ສໍວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ມມ ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ອາຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ສກເມວ ວາທໍ ນິເວເຐຫິ, ມາ ມຫາຊນສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ປກ຺ຂິປສີຕິ. ໂສ ປຏິຊານນ຺ໂຕ ອຫຎ຺ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິອາທິມາຫ.

໓໕໗. ອິຕິ ຠຄວາ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ວາທໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ເຕນ ຫິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນາຕິ ປຸຈ຺ຉໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ເຕນ ຫີຕິ ກາຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຍສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ອຕ຺ຕໂຕ ປຏິຊານາສິ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສກສ຺ມິໍ ວິຊິເຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຏ຺ເຐ. ຆາເຕຕາຍໍ ວາ ຆາເຕຕຸນ຺ຕິ ຆາຕາຣຫໍ ຆາເຕຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ຆາເຕຕຸໍ. ຊາເປຕາຍໍ ວາ ຊາເປຕຸນ຺ຕິ ຘນຊານິຣຫໍ ຊາເປຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໍ ຊາເປຕຸໍ ຊິຓ຺ຓຘນໍ ກາຕຸໍ. ປພ຺ພາເຊຕາຍໍ ວາ ປພ຺ພາເຊຕຸນ຺ຕິ ສກຣຏ຺ຐໂຕ ປພ຺ພາຊນາຣຫໍ ປພ຺ພາເຊຕຸໍ, ນີຫຣິຕຸໍ. ວຕ຺ຕິຕຸຎ຺ຈ ອຣຫຕີຕິ ວຕ຺ຕຕິ ເຈວ ວຕ຺ຕິຕຸຎ຺ຈ ອຣຫຕິ. ວຕ຺ຕິຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ທີເປຕິ. ອິຕິ ນິຄຓ຺ໂຐ ອຕ຺ຕໂນ ວາທເຠທນຕ຺ຖໍ ອາຫຏກາຣຓເມວ ອຕ຺ຕໂນ ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ອາວຸຘໍ ຕິຂິຓໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ວິເສເສຕ຺ວາ ທີເປຕິ, ຍຖາ ຕໍ ພາໂລ. ເອວໍ ເມ ຣູປໍ ໂຫຕູຕິ ມມ ຣູປໍ ເອວໍວິຘໍ ໂຫຕຸ, ປາສາທິກໍ ອຠິຣູປໍ ອລງ຺ກຕປ຺ປຏິຍຕ຺ຕໍ ສຸວຓ຺ຓໂຕຣຓໍ ວິຍ ສຸສຊ຺ຊິຕຈິຕ຺ຕປໂຏ ວິຍ ຈ ມນາປທສ຺ສນນ຺ຕິ. ເອວໍ ເມ ຣູປໍ ມາ ອໂຫສີຕິ ມມ ຣູປໍ ເອວໍວິຘໍ ມາ ໂຫຕຸ, ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ທຸສ຺ສຓ຺ຐິຕໍ ວລິຕປລິຕໍ ຕິລກສມາກິຓ຺ຓນ຺ຕິ.

ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສີຕິ ນິຄຓ຺ໂຐ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ວິຣທ຺ຘຠາວໍ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມມ ວາທໍ ຠິນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ກາຣຓໍ ອາຫຣິ, ອຫໍ ພາລຕາຍ ຕເມວ ວິເສເສຕ຺ວາ ທີເປສິໍ, ອິທານິ ນຏ຺ໂຐມ຺ຫິ, ສເຈ ວຕ຺ຕຕີຕິ ວກ຺ຂາມິ, ອິເມ ຣາຊາໂນ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ, ‘ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຕ຺ວໍ ມມ ຣູເປ ວໂສ ວຕ຺ຕຕີຕິ ວທສິ, ຍທິ ເຕ ຣູເປ ວໂສ ວຕ຺ຕຕິ, ກສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ຍຖາ ອິເມ ລິຈ຺ຉວິຣາຊາໂນ ຕາວຕິໍສເທວສທິເສຫິ ອຕ຺ຕຠາເວຫິ ວິໂຣຈນ຺ຕິ ອຠິຣູປາ ປາສາທິກາ, ເອວໍ ນ ວິໂຣຈສີ’ຕິ. ສເຈ ນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ວກ຺ຂາມິ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ, ‘ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຕ຺ວໍ ປຸພ຺ເພ ວຕ຺ຕຕິ ເມ ຣູປສ຺ມິໍ ວໂສຕິ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ປຏິກ຺ຂິປສີ’ຕິ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສຕິ. ອິຕິ ວຕ຺ຕຕີຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອໂກ ໂທໂສ, ນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອໂກ ໂທໂສ’’ຕິ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉິ, ທຸຕິຍມ຺ປິ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຍາວຕຕິຍໍ ຠຄວຕາ ປຸຈ຺ຉິເຕ ອພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕຘາ ມຸທ຺ຘາ ຜລຕິ, ພຸທ຺ຘາ ຈ ນາມ ສຕ຺ຕານໍເຍວ ອຕ຺ຖາຍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ປາຣມີນໍ ປູຣິຕຕ຺ຕາ ສຕ຺ເຕສຸ ພລວອນຸທ຺ທຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຍາວຕຕິຍໍ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສຈ຺ຈກໍ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ເອຕໍ ‘‘ພ຺ຍາກໂຣຫີ ທານີ’’ຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈ.

ຕຕ຺ຖ ສຫຘມ຺ມິກນ຺ຕິ ສເຫຕຸກໍ ສກາຣຓໍ. ວຊິຣໍ ປາຓິມ຺ຫິ ອສ຺ສາຕິ ວຊິຣປາຓິ. ຍກ຺ໂຂຕິ ນ ໂຍ ວາ ໂສ ວາ ຍກ຺ໂຂ, ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາທິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຄ຺ຄິວຓ຺ຓໍ. ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປຊ຺ຊລິຕໍ. ສໂຊຕິຠູຕນ຺ຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ໂຊຕິຠູຕໍ, ເອກຄ຺ຄິຊາລຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຐິໂຕ ໂຫຕີຕິ ມຫນ຺ຕໍ ສີສໍ, ກນ຺ທລມກຸລສທິສາ ທາຐາ, ຠຍານການິ ອກ຺ຂິນາສາທີນີຕິ ເອວໍ ວິຣູປຣູປໍ ມາເປຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ກສ຺ມາ ປເນສ ອາຄໂຕຕິ? ທິຏ຺ຐິວິສ຺ສຊ຺ຊາປນຕ຺ຖໍ. ອປິຈ, ‘‘ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ, ປເຣ ຈ ເມ ນ ອາຊາເນຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກຠາວໍ ອາປນ຺ເນ ຠຄວຕິ ສກ຺ໂກ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສທ຺ຘິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຖ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາຓາຍ ອວຕ຺ຕມາເນ ມຍໍ ວຕ຺ຕາເປສ຺ສາມ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ໂຫຕຸ, ອມ຺ຫາກໍ ອາຓາຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິ ປຏິຎ຺ຎມກາສິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອຊ຺ຊ ສຈ຺ຈກໍ ຕາເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຄໂຕ.

ຠຄວາ ເຈວ ປສ຺ສຕິ, ສຈ຺ຈໂກ ຈ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ໂຕຕິ ຍທິ ຫິ ຕໍ ອຎ຺ເຎປິ ປສ຺ເສຍ຺ຍຸໍ. ຕໍ ກາຣຓໍ ອຄຣຸ ອສ຺ສ, ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສຈ຺ຈກໍ ອຕ຺ຕໂນ ວາເທ ອໂນຕຣນ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ຍກ຺ຂໍ ອາວາເຫຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ, ຕໂຕ ສຈ຺ຈໂກ ຠເຍນ ກເຖສີ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍຸໍ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ເຈວ ປສ຺ສຕິ ສຈ຺ຈໂກ ຈ. ຕສ຺ສ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ສກລສຣີຣໂຕ ເສທາ ມຸຈ຺ຈິໍສຸ, ອນ຺ໂຕກຸຈ຺ຉິ ວິປຣິວຕ຺ຕມານາ ມຫາຣວໍ ຣວິ. ໂສ ‘‘ອຎ຺ເຎປິ ນຸ ໂຂ ປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ກສ຺ສຈິ ໂລມຫໍສມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອທ຺ທສ. ຕໂຕ – ‘‘ອິທໍ ຠຍໍ ມເມວ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ສຈາຫໍ ຍກ຺ໂຂຕິ ວກ຺ຂາມິ, ‘ກິໍ ຕຸຍ຺ຫເມວ ອກ຺ຂີນິ ອຕ຺ຖິ, ຕ຺ວເມວ ຍກ຺ຂໍ ປສ຺ສສິ, ປຐມໍ ຍກ຺ຂໍ ອທິສ຺ວາ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ວາທສງ຺ຆາເຏ ຂິຕ຺ໂຕວ ຍກ຺ຂໍ ປສ຺ສສີ’ຕິ ວເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ນ ທານິ ເມ ອິຘ ອຎ຺ຎໍ ປຏິສຣຓໍ ອຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຓາ ໂຄຕມາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ, ອຖ ໂຂ ສຈ຺ຈໂກ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ…ເປ… ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ. ຕາຓໍ ຄເວສີຕິ ຕາຓນ຺ຕິ ຄເວສມາໂນ. ເລຓໍ ຄເວສີຕິ ເລຓນ຺ຕິ ຄເວສມາໂນ. ສຣຓໍ ຄເວສີຕິ ສຣຓນ຺ຕິ ຄເວສມາໂນ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕາຍຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ຕາຓໍ. ນິລີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ເລຓໍ. ສຣຕີຕິ ສຣຓໍ, ຠຍໍ ຫິໍສຕິ ວິທ຺ຘໍເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໕໘. ມນສິ ກຣິຕ຺ວາຕິ ມນມ຺ຫິ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ. ເອວໍ ເມ ເວທນາ ໂຫຕູຕິ ກຸສລາວ ໂຫຕຸ, ສຸຂາວ ໂຫຕຸ. ເອວໍ ເມ ສຎ຺ຎາ ໂຫຕູຕິ ກຸສລາວ ໂຫຕຸ, ສຸຂາວ ໂຫຕຸ, ໂສມນສ຺ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ ໂຫຕູຕິ. ສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາເຓສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ມາ ອໂຫສີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກລ຺ລໍ ນູຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ ນຸ. ສມນຸປສ຺ສິຕຸນ຺ຕິ ‘‘ເອຕໍ ມມ ເອໂສຫມສ຺ມິ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິວເສນ ປສ຺ສິຕຸໍ. ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິ ນ ຍຸຕ຺ຕເມຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ. ອິຕິ ຠຄວາ ຍຖາ ນາມ ເຉໂກ ອຫິຕຸຓ຺ຑິໂກ ສປ຺ປທຏ຺ຐວິສໍ ເຕເນວ ສປ຺ເປນ ປຸນ ຑໍສາເປຕ຺ວາ ອຸພ຺ພາເຫຍ຺ຍ, ເອວໍ ຕສ຺ສໍເຍວ ປຣິສຕິ ສຈ຺ຈກໍ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ເຕເນວ ມຸເຂນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາຕິ ວທາເປສິ. ທຸກ຺ຂໍ ອລ຺ລີໂນຕິ ອິມໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘທຸກ຺ຂໍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ອລ຺ລີໂນ. ອຸປຄໂຕ ອຊ຺ໂຌສິໂຕຕິປິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທຸກ຺ຂໍ ເອຕໍ ມມາຕິອາທີສຸ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘທຸກ຺ຂໍ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິວເສນ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຊາເນຍ຺ຍາຕິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາຕິ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິໂຕ ຊາເນຍ຺ຍ. ປຣິກ຺ເຂເປຕ຺ວາຕິ ຂຍໍ ວຍໍ ອນຸປ຺ປາທໍ ອຸປເນຕ຺ວາ.

໓໕໙. ນວນ຺ຕິ ຕຣຸຓໍ. ອກຸກ຺ກຸກຊາຕນ຺ຕິ ປຸປ຺ຜຄ຺ຄຫຓກາເລ ອນ຺ໂຕ ອງ຺ຄຸຏ຺ຐປ຺ປມາໂຓ ເອໂກ ຆນທຓ຺ຑໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ເຕນ ວິຣຫິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣິຕ຺ໂຕຕິ ສຸຎ຺ໂຎ ອນ຺ໂຕສາຣວິຣຫິໂຕ. ຣິຕ຺ຕຕ຺ຕາວ ຕຸຈ຺ໂຉ. ອປຣທ຺ໂຘຕິ ປຣາຊິໂຕ. ຠາສິຕາ ໂຂ ປນ ເຕຕິ ອິທໍ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ມຸຂຣຠາວໍ ປກາເສຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອາຫ. ໂສ ກິຣ ປຸພ຺ເພ ປູຣຓາທໂຍ ຉ ສຕ຺ຖາໂຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ປຣິສມຊ຺ເຌ ມຫນ຺ຕໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ຊຍໍ ປເວເທນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘມ຺ປິ ຕເຖວ ວິເຫເຐສ຺ສາມີຕິ ສຎ຺ຎາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ –

‘‘ອມ຺ໂຠ ໂກ ນາມ ຍໍ ຣຸກ຺ໂຂ, ສິນ຺ນປຕ຺ໂຕ ສກຓ຺ຏໂກ;

ຍຕ຺ຖ ເອກປ຺ປຫາເຣນ, ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄໍ ວິຠິຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຍໍ ຂທິຣໍ ອາຫຈ຺ຈ ອສາຣກຣຸກ຺ຂປຣິຈິໂຕ ມຸທຸຕຸຓ຺ຑສກຸໂຓ ວິຍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສາຣໍ ອາຫຈ຺ຈ ຎາຓຕຸຓ຺ຑເຠທໍ ປຕ຺ໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຖທ຺ຘຠາວໍ ອຎ຺ຎາສິ. ຕທສ຺ສ ປຣິສມຊ຺ເຌ ປກາເສນ຺ໂຕ ຠາສິຕາ ໂຂ ປນ ເຕຕິອາທິມາຫ. ນຕ຺ຖິ ເອຕຣຫີຕິ ອຸປາທິນ຺ນກສຣີເຣ ເສໂທ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອຕຣຫິ ປນ ນຕ຺ຖີຕິ ວທຕິ. ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ກາຍໍ ວິວຣີຕິ ນ ສພ຺ພໍ ກາຍໍ ວິວຣິ. ພຸທ຺ຘາ ນາມ ຄຓ຺ຐິກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນສຣີຣາ ປຣິສຕິ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ. ອຖ ຠຄວາ ຄລວາຏກສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ໂອຕາເຣສິ. ໂອຕາຣິຕມຕ຺ເຕ ປນ ຕສ຺ມິໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ຣສ຺ມິໂຍ ປຸຎ຺ຊປຸຎ຺ຊາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຆຏໂຕ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓຣສຘາຣາ ວິຍ, ຣຕ຺ຕວຓ຺ຓວລາຫກໂຕ ວິຊ຺ຊຸລຕາ ວິຍ ຈ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓມຸຣຊສທິສໍ ມຫາຂນ຺ຘໍ ອຸຕ຺ຕມສິຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຸຣຸມານາ ອາກາເສ ປກ຺ຂນ຺ທິໍສຸ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ເອວມກາສີຕິ? ມຫາຊນສ຺ສ ກງ຺ຂາວິໂນທນຕ຺ຖໍ. ມຫາຊໂນ ຫິ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມຍ຺ຫໍ ເສໂທ ນຕ຺ຖີຕິ ວທຕິ, ສຈ຺ຈກສ຺ສ ຕາວ ນິຄຓ຺ຐປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຍນ຺ຕາຣຸຬ຺ຫສ຺ສ ວິຍ ເສທາ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ. ສມໂຓ ປນ ໂຄຕໂມ ຆນທຸປຏ຺ຏຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ, ອນ຺ໂຕ ເສທສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາ ວາ ນຕ຺ຖິຕາ ວາ ກຖໍ ສກ຺ກາ ຎາຕຸນ຺ຕິ ກງ຺ຂໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ກງ຺ຂາວິໂນທນຕ຺ຖໍ ເອວມກາສິ. ມງ຺ກຸຠູໂຕຕິ ນິຕ຺ເຕຊຠູໂຕ. ປຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ປຕິຕກ຺ຂນ຺ໂຘ. ອປ຺ປຏິຠາໂນຕິ ອຸຕ຺ຕຣິ ອປ຺ປສ຺ສນ຺ໂຕ. ນິສີທີຕິ ປາທງ຺ຄຸຏ຺ຐເກນ ຠູມິໍ ກສມາໂນ ນິສີທິ.

໓໖໐. ທຸມ຺ມຸໂຂຕິ ນ ວິຣູປມຸໂຂ, ອຠິຣູໂປ ຫິ ໂສ ປາສາທິໂກ. ນາມໍ ປນສ຺ສ ເອຕໍ. ອຠພ຺ໂພ ຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ປຸນ ໂອຕຣິຕຸນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ອຬານໍ ຠຄ຺ຄຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉິນ຺ນຄມໂນ ໂອຕຣິຕຸໍ ອຠພ຺ໂພ, ຕຕ຺ເຖວ ກາກກຸລລາທີນໍ ຠຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວິສູກາຍິການີຕິ ທິຏ຺ຐິວິສູການິ. ວິເສວິຕານີຕິ ທິຏ຺ຐິສຎ຺ຈຣິຕານິ. ວິປ຺ຜນ຺ທິຕານີຕິ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ. ຍທິທໍ ວາທາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ; ວາທາຘິປ຺ປາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີຕິ ອຊ຺ຌາສເຍນ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ອຠພ຺ໂພ; ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ປນ ອຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ທຸມ຺ມຸຂໍ ລິຈ຺ຉວິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈາຕິ ກສ຺ມາ ອໂວຈ? ທຸມ຺ມຸຂສ຺ສ ກິຣສ຺ສ ອຸປມາຫຣຓກາເລ ເສສ ລິຈ຺ຉວິກຸມາຣາປິ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ອິມິນາ ນິຄຓ຺ເຐນ ອມ຺ຫາກໍ ສິປ຺ປຸຄ຺ຄຫຓຏ຺ຐາເນ ຈິຣໍ ອວມາໂນ ກໂຕ, ອຍໍ ທານິ ອມິຕ຺ຕສ຺ສ ປິຏ຺ຐິໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ກາໂລ. ມຍມ຺ປິ ເອເກກໍ ອຸປມໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປາຓິປ຺ປຫາເຣນ ປຕິຕໍ ມຸຄ຺ຄເຣນ ໂປເຖນ຺ໂຕ ວິຍ ຕຖາ ນໍ ກຣິສ຺ສາມ, ຍຖາ ນ ປຸນ ປຣິສມຊ຺ເຌ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ເຕ ໂອປມ຺ມານິ ກຣິຕ຺ວາ ທຸມ຺ມຸຂສ຺ສ ກຖາປຣິໂຍສານໍ ອາຄມຍມານາ ນິສີທິໍສຸ. ສຈ຺ຈໂກ ເຕສໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຎຕ຺ວາ, ອິເມ ສພ຺ເພວ ຄີວໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂອຏ຺ເຐຫິ ຈລມາເນຫິ ຐິຕາ; ສເຈ ປຈ຺ເຈກາ ອຸປມາ ຫຣິຕຸໍ ລຠິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຸນ ມຍາ ປຣິສມຊ຺ເຌ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຫນ຺ທາຫໍ ທຸມ຺ມຸຂໍ ອປສາເທຕ຺ວາ ຍຖາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ໂອກາໂສ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ກຖາວາຣໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີຕິ ຕສ຺ມາ ເອຕທໂວຈ. ຕຕ຺ຖ ອາຄເມຫີຕິ ຕິຏ຺ຐ, ມາ ປຸນ ຠຓາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໖໑. ຕິຏ຺ຐເຕສາ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອສາ ອມ຺ຫາກຎ຺ເຈວ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ປຸຖຸສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວາຈາ ຕິຏ຺ຐຕຸ. ວິລາປໍ ວິລປິຕໍ ມຎ຺ເຎຕິ ເອຕຎ຺ຫິ ວຈນໍ ວິລປິຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ວິປ຺ປລປິຕມຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຕິຏ຺ຐເຕສາຕິ ເອຕ຺ຖ ກຖາຕິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ວາຈາວິລາປໍ ວິລປິຕໍ ມຎ຺ເຎຕິ ເອຕ຺ຖ ປນິທໍ ວາຈານິຈ຺ຉາຣຓໍ ວິລປິຕມຕ຺ຕໍ ມຎ຺ເຎ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກິຕ຺ຕາວຕາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເວສາຣຊ຺ຊປຕ຺ໂຕຕິ ຎາຓປຕ຺ໂຕ. ອປຣປ຺ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອປຣປ຺ປຕ຺ຕິໂຍ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອິຘ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນາຕິອາທິມາຫ, ຕໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ປສ຺ສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເສກ຺ຂຠູມິ ທສ຺ສິຕາ. ຕສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕຣິ ອເສກ຺ຂຠູມິໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ທຸຕິຍໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຠຄວາ ພ຺ຍາກາສິ. ຕຕ຺ຖ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິເຍນາຕິອາທີສຸ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ປຎ຺ຎາ. ປຏິປທານຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ປຏິປທາ. ວິມຸຕ຺ຕານຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ວິມຸຕ຺ຕິ. ສຸທ຺ຘໂລກຸຕ຺ຕຣເມວ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ປຏິປທານຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ເສສານິ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ. ວິມຸຕ຺ຕານຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ອຄ຺ຄຜລວິມຸຕ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ວາ ນິພ຺ພານທສ຺ສນໍ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ນາມ. ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ປຏິປທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ອຄ຺ຄຜລໍ ວິມຸຕ຺ຕານຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ພຸທ຺ໂຘ ໂສ ຠຄວາຕິ ໂສ ຠຄວາ ສຍມ຺ປິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ພຸທ຺ໂຘ. ໂພຘາຍາຕິ ປເຣສມ຺ປິ ຈຕຸສຈ຺ຈໂພຘາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ທນ຺ໂຕຕິອາທີສຸ ທນ຺ໂຕຕິ ນິພ຺ພິເສວໂນ. ທມຖາຍາຕິ ນິພ຺ພິເສວນຕ຺ຖາຍ. ສນ຺ໂຕຕິ ສພ຺ພກິເລສວູປສເມນ ສນ຺ໂຕ. ສມຖາຍາຕິ ກິເລສວູປສມາຍ. ຕິຓ຺ໂຓຕິ ຈຕຸໂຣຆຕິຓ຺ໂຓ. ຕຣຓາຍາຕິ ຈຕຸໂຣຆຕຣຓາຍ. ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ. ປຣິນິພ຺ພານາຍາຕິ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ.

໓໖໒. ຘໍສີຕິ ຄຸຓຘໍສກາ. ປຄພ຺ພາຕິ ວາຈາປາຄພ຺ພິເຍນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ອາສາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ຆຏ຺ເຏຕພ຺ພໍ. ອາສຊ຺ຊາຕິ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ. ນຕ຺ເວວ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມນ຺ຕິ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ອາສຊ຺ຊ ກສ຺ສຈິ ອຕ຺ຕໂນ ວາທໍ ອນຸປຫຕໍ ສກລໍ ອາທາຍ ປກ຺ກມິຕຸໍ ຖາໂມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ຫິ ຠຄວາ ຫຕ຺ຖິອາທໂຍ ວິຍ ກສ຺ສຈິ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ປນ ນິຄຓ຺ໂຐ ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ອຸປມາ ນ ຠຄວໂຕ ອຸກ຺ກໍສນຕ຺ຖໍ ອາຫຣິ, ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນຕ຺ຖເມວ ອາຫຣິ. ຍຖາ ຫິ ຣາຊາ ກຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກໍ ຆາເຕຕ຺ວາ ເອວໍ ນາມ ສູໂຣ ເອວໍ ຖາມສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຣິໂສ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກໍ ໂຖເມນ຺ໂຕປິ ອຕ຺ຕານເມວ ໂຖເມຕິ. ເອວເມວ ໂສປິ ສິຍາ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຫຕ຺ຖິໍ ປຠິນ຺ນນ຺ຕິອາທີຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸກ຺ກໍເສນ຺ໂຕປິ ມຍເມວ ສູຣາ ມຍໍ ປຓ຺ຑິຕາ ມຍໍ ພຫຸສ຺ສຸຕາເຍວ ເອວໍ ປຠິນ຺ນຫຕ຺ຖິໍ ວິຍ, ຊລິຕອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຍ, ຜຓກຕອາສີວິສໍ ວິຍ ຈ ວາທຕ຺ຖິກາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ອຸປສງ຺ກມິມ຺ຫາຕິ ອຕ຺ຕານໍເຍວ ອຸກ຺ກໍເສຕິ. ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ອຸກ຺ກໍເສຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິມນ຺ຕຍມາໂນ ອຘິວາເສຕຸ ເມຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຘິວາເສຕູຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕຸ. ສ຺ວາຕນາຍາຕິ ຍໍ ເມ ຕຸມ຺ເຫສຸ ກາຣໍ ກໂຣໂຕ ສ຺ເວ ຠວິສ຺ສຕິ ປຸຎ຺ຎຎ຺ຈ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊຎ຺ຈ, ຕທຕ຺ຖາຍ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນາຕິ ຠຄວາ ກາຍງ຺ຄໍ ວາ ວາຈງ຺ຄໍ ວາ ອໂຈເປຕ຺ວາ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວ ຂນ຺ຕິໍ ຘາເຣນ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ ອຘິວາເສສິ. ສຈ຺ຈກສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫກຣຓຕ຺ຖໍ ມນສາວ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໖໓. ຍມສ຺ສ ປຕິຣູປໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖາຕິ ເຕ ກິຣ ລິຈ຺ຉວີ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈຖາລິປາກສຕານິ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ອາຫຣນ຺ຕິ. ຕເທວ ສນ຺ຘາຍ ເອສ ສ຺ເວ ຕຸມ຺ເຫ ຍໍ ອສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຕິຣູປໍ ກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ, ຕໍ ອາຫເຣຍ຺ຍາຖ; ສມຓສ຺ສ ຫິ ໂຄຕມສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ ປຣິຈາຣກາ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕໍ ຊານາຖາຕິ ວທຕິ. ຠຕ຺ຕາຠິຫາຣໍ ອຠິຫຣິໍສູຕິ ອຠິຫຣິຕພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕໍ ອຠິຫຣິໍສຸ. ປຓີເຕນາຕິ ອຸຕ຺ຕເມນ. ສຫຕ຺ຖາຕິ ສຫຕ຺ເຖນ. ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຕປ຺ເປຕ຺ວາ, ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ສຸຫິຕໍ ຍາວທຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ. ສມ຺ປວາເຣຕ຺ວາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປວາເຣຕ຺ວາ, ອລໍ ອລນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖສຎ຺ຎາຍ ປຏິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ. ຠຸຕ຺ຕາວິນ຺ຕິ ຠຸຕ຺ຕວນ຺ຕໍ. ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິນ຺ຕິ ປຕ຺ຕໂຕ ໂອນີຕປາຓິໍ, ອປນີຕຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ໂອນິຕ຺ຕປຕ຺ຕປາຓິ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ, ໂອນິຕ຺ຕໍ ນານາຠູຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປາຓິໂຕ ອສ຺ສາຕິ ໂອນິຕ຺ຕປຕ຺ຕປາຓີ. ຕໍ ໂອນິຕ຺ຕປຕ຺ຕປາຓິໍ, ຫຕ຺ເຖ ຈ ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂຘວິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ເຕ ປຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທີຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອວໍຠູຕໍ ຎຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ນິສີທີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ທາເນ ປຸຎ຺ຎໍ, ອາຍຕິໍ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຎ຺ຎມຫີຕິ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘານໍເຍວ ປຣິວາໂຣ. ຕໍ ທາຍການໍ ສຸຂາຍ ໂຫຕູຕິ ຕໍ ອິເມສໍ ລິຈ຺ຉວີນໍ ສຸຂຕ຺ຖາຍ ໂຫຕຸ. ອິທໍ ກິຣ ໂສ ອຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມ, ປພ຺ພຊິເຕນ ຈ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ທານໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕຸນ຺ຕິ ເຕສໍ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ອຖ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ລິຈ຺ຉວີຫິ ສຈ຺ຈກສ຺ສ ທິນ຺ນໍ, ນ ຠຄວໂຕ. ສຈ຺ຈເກນ ປນ ຠຄວໂຕ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທີເປນ຺ໂຕ ຍໍ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນາຕິອາທິມາຫ. ອິຕິ ຠຄວາ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ມເຕນ ວິນາເຍວ ອຕ຺ຕໂນ ທິນ຺ນໍ ທກ຺ຂິຓໍ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເຕສິ, ສາ ຈສ຺ສ ອນາຄເຕ ວາສນາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ຈູຬສຈ຺ຈກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.