໙. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ, ອາວຸໂສ, ວຸຈ຺ຈຕິ, ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ວາ ‘‘ກຕມໍ ປນາວຸໂສ, ອກຸສລ’’ນ຺ຕິ ວາ ເອວໍ ຍຕ຺ຕກາ ເຖເຣນ ປຸຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕາ, ສພ຺ພາ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາ ປຸຈ຺ຉາ ເອວ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຊານນ຺ຕາປິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ວທນ຺ຕິ ອຊານນ຺ຕາປິ ພາຫິຣກາປິ ສາສນິກາປິ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນາປິ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ເຂນາປິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ພຫູນໍ ວຈນໍ ອຸປາທາຍ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອາມສນ຺ໂຕ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ, ອາວຸໂສ, ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຍຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ອປເຣຫິປິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຖາປເຣຫິປິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສ຺ວາຍໍ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ອຸປາທາຍ ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ໂສຠນາຍ ປສຕ຺ຖາຍ ຈ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຍທາ ປນ ຘມ຺ເມເຍວ ອຍໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕຕິ, ຕທາສ຺ສ ໂສຠນາ ປສຕ຺ຖາ ຈ ທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສາ ຈາຍໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ ໂລກິຍາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມສ຺ສກຕາຎາຓໍ ສຈ຺ຈານຸໂລມິກຎາຓຎ຺ຈ ໂລກິຍາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສງ຺ເຂປໂຕ ວາ ສພ຺ພາປິ ສາສວາ ປຎ຺ຎາ. ອຣິຍມຄ຺ຄຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ປຸຄ຺ຄໂລ ປນ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເສກ຺ໂຂ ອເສກ຺ໂຂ ຈ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ ພາຫິຣໂກ ສາສນິໂກ ຈ. ຕຕ຺ຖ ພາຫິຣໂກ ກມ຺ມວາທີ ກມ຺ມສ຺ສກຕາທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ, ໂນ ສຈ຺ຈານຸໂລມິກາຍ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິປຣາມາສກຕ຺ຕາ. ສາສນິໂກ ທ຺ວີຫິປິ. ເສກ຺ໂຂ ນິຍຕາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ອເສກ຺ໂຂ ອເສກ຺ຂາຍ. ອິຘ ປນ ນິຍຕາຍ ນິຍ຺ຍານິກາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຸຊຸຄຕາສ຺ສ ທິຏ຺ຐິ ຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອາຄໂຕ ອິມໍ ສທ຺ຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລສມ຺ມາທິຏ຺ຐິເຍວ ຫິ ອນ຺ຕທ຺ວຍມນຸປຄມ຺ມ ອຸຊຸຠາເວນ ຄຕຕ຺ຕາ, ກາຍວງ຺ກາທີນິ ຈ ສພ຺ພວງ຺ການິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຕຕ຺ຕາ ອຸຊຸຄຕາ ໂຫຕິ, ຕາເຍວ ຈ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນວປ຺ປກາເຣປິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ອຈລປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ສພ຺ພທິຏ຺ຐິຄຫນານິ ຈ ວິນິພ຺ເພເຐນ຺ໂຕ ສພ຺ພກິເລເສ ປຊຫນ຺ໂຕ ຊາຕິສໍສາຣາ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຣິນິຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ອຣິເຍນ ມຄ຺ເຄນ ອາຄໂຕ ອິມໍ ສມ຺ພຸທ຺ຘປ຺ປເວທິຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕໍ ສທ຺ຘມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍໂຕ ໂຂຕິ ກາລປຣິຈ຺ເຉທວຈນເມຕໍ, ຍສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອກຸສລຎ຺ຈ ປຊານາຕີຕິ ທສາກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາຕໍ ອກຸສລຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ນິໂຣຘາຣມ຺ມຓາຍ ປຊານນາຍ ກິຈ຺ຈວເສນ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ອກຸສລໍ ປຊານາຕິ. ອກຸສລມູລຎ຺ຈ ປຊານາຕີຕິ ຕສ຺ສ ມູລປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ອກຸສລມູລຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ເຕເນວ ປກາເຣນ ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ. ເອສ ນໂຍ ກຸສລຎ຺ຈ ກຸສລມູລຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ອິໂຕ ປເຣສຸ ສພ຺ພວາເຣສຸ ກິຈ຺ຈວເສເນວ ວຕ຺ຖຸປຊານນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຕາວຕາປີຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ອິມິນາ ອກຸສລາທິປ຺ປຊານເນນາປິ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ອຸຊຸຄຕາສ຺ສ…ເປ… ອິມໍ ສທ຺ຘມ຺ມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ສໍຂິຕ຺ຕເທສນາ ນິຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ເທສນາເຍວ ເຈສາ ສໍຂິຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ປນ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຕ຺ຖາຣວເສເນວ ສມ຺ມາມນສິກາຣປ຺ປຏິເວໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທຸຕິຍວາເຣ ປນ ເທສນາປິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ມນສິກາຣປ຺ປຏິເວໂຘປິ ວິຕ຺ຖາເຣເນວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສໍຂິຕ຺ຕເທສນາຍ ທ຺ເວ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄາ, ວິຕ຺ຖາຣເທສນາຍ ທ຺ເວ ອຸປຣິມມຄ຺ຄາ ກຖິຕາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອາຫໍສຸ ວິຕ຺ຖາຣເທສນາວສາເນ ‘‘ສພ຺ພໂສ ຣາຄານຸສຍໍ ປຫາຍາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ສມ຺ປສ຺ສມານາ. ເຖໂຣ ປນາຫ ‘‘ສໍຂິຕ຺ຕເທສນາຍປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຣາສິໂຕ ກຖິຕາ, ວິຕ຺ຖາຣເທສນາຍປີ’’ຕິ. ຍາ ຈາຍໍ ອິຘ ສໍຂິຕ຺ຕວິຕ຺ຖາຣເທສນາສຸ ວິຈາຣຓາ ອາວິກຕາ, ສາ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອປຸພ຺ພານຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາມຕ຺ຕເມວ ຫິ ອິໂຕ ປຣໍ ກຣິສ຺ສາມ.

ອກຸສລກມ຺ມປຖວຓ຺ຓນາ

ຕຕ຺ຖ ປຐມວາຣສ຺ສ ຕາວ ວິຕ຺ຖາຣເທສນາຍ ‘‘ປາຓາຕິປາໂຕ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອກຸສລ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ອໂກສລ຺ລປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອກຸສລໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ປຣໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພກຸສລປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ວາ. ຕໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ສາວຊ຺ຊທຸກ຺ຂວິປາກໍ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ວາ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ສາຘາຣຓປທວຓ຺ຓນາ.

ອສາຘາຣເຓສຸ ປນ ປາຓສ຺ສ ອຕິປາໂຕ ປາຓາຕິປາໂຕ, ປາຓວໂຘ ປາຓຆາໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປາໂຓຕິ ເຈຕ຺ຖ ໂວຫາຣໂຕ ສຕ຺ໂຕ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ປາເຓ ປາຓສຎ຺ຎິໂນ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທກອຸປກ຺ກມສມຸຏ຺ຐາປິກາ ກາຍວຈີທ຺ວາຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ວຘກເຈຕນາ ປາຓາຕິປາໂຕ. ໂສ ຄຸຓວິຣຫິເຕສຸ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາທີສຸ ປາເຓສຸ ຂຸທ຺ທເກ ປາເຓ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ມຫາສຣີເຣ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ກສ຺ມາ? ປໂຍຄມຫນ຺ຕຕາຍ. ປໂຍຄສມຕ຺ເຕປິ ວຕ຺ຖຸມຫນ຺ຕຕາຍ. ຄຸຓວນ຺ເຕສຸ ມນຸສ຺ສາທີສຸ ອປ຺ປຄຸເຓ ປາເຓ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ມຫາຄຸເຓ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ສຣີຣຄຸຓານໍ ປນ ສມຠາເວ ສຕິ ກິເລສານໍ ອຸປກ຺ກມານຎ຺ຈ ມຸທຸຕາຍ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ຕິພ຺ພຕາຍ ມຫາສາວຊ຺ໂຊຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈ ສມ຺ຠາຣາ ໂຫນ຺ຕິ ປາໂຓ, ປາຓສຎ຺ຎິຕາ, ວຘກຈິຕ຺ຕໍ, ອຸປກ຺ກໂມ, ເຕນ ມຣຓນ຺ຕິ. ຉ ປໂຍຄາ ສາຫຕ຺ຖິໂກ, ອາຓຕ຺ຕິໂກ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂຍ, ຖາວໂຣ, ວິຊ຺ຊາມໂຍ, ອິທ຺ຘິມໂຍຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປເນຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖາຣີຍມາເນ ອຕິປປຎ຺ໂຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນໍ ນ ວິຕ຺ຖາຣຍາມ, ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ເອວຣູປໍ. ອຕ຺ຖິເກຫິ ປນ ສມນ຺ຕປາສາທິກໍ ວິນຍຏ຺ຐກຖໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໗໒) ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ອທິນ຺ນສ຺ສ ອາທານໍ ອທິນ຺ນາທານໍ, ປຣສ຺ສ ຫຣຓໍ ເຖຍ຺ຍໍ, ໂຈຣິກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອທິນ຺ນນ຺ຕິ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ຍຕ຺ຖ ປໂຣ ຍຖາກາມກາຣິຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອທຓ຺ຑາຣໂຫ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ຈ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິເຕ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕສຎ຺ຎິໂນ ຕທາທາຍກອຸປກ຺ກມສມຸຏ຺ຐາປິກາ ເຖຍ຺ຍເຈຕນາ ອທິນ຺ນາທານໍ. ຕໍ ຫີເນ ປຣສນ຺ຕເກ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊໍ, ປຓີເຕ ມຫາສາວຊ຺ຊໍ. ກສ຺ມາ? ວຕ຺ຖຸປຓີຕຕາຍ. ວຕ຺ຖຸສມຕ຺ເຕ ສຕິ ຄຸຓາຘິການໍ ສນ຺ຕເກ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ມຫາສາວຊ຺ຊໍ. ຕໍ ຕໍ ຄຸຓາຘິກໍ ອຸປາທາຍ ຕໂຕ ຕໂຕ ຫີນຄຸຓສ຺ສ ສນ຺ຕເກ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈ ສມ຺ຠາຣາ ໂຫນ຺ຕິ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕສຎ຺ຎິຕາ, ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕໍ, ອຸປກ຺ກໂມ, ເຕນ ຫຣຓນ຺ຕິ. ຉ ປໂຍຄາ ສາຫຕ຺ຖິກາທໂຍວ. ເຕ ຈ ໂຂ ຍຖານຸຣູປໍ ເຖຍ຺ຍາວຫາໂຣ, ປສຍ຺ຫາວຫາໂຣ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວຫາໂຣ, ປຣິກປ຺ປາວຫາໂຣ, ກຸສາວຫາໂຣຕິ ອິເມສໍ ອວຫາຣານໍ ວເສນ ປວຕ຺ຕາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໙໒) ວຸຕ຺ໂຕ.

ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ກາເມສູຕິ ເມຖຸນສມາຈາເຣສຸ. ມິຈ຺ຉາຈາໂຣຕິ ເອກນ຺ຕນິນ຺ທິໂຕ ລາມກາຈາໂຣ. ລກ຺ຂຓໂຕ ປນ ອສທ຺ຘມ຺ມາຘິປ຺ປາເຍນ ກາຍທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ອຄມນີຍຏ຺ຐານວີຕິກ຺ກມເຈຕນາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ.

ຕຕ຺ຖ ອຄມນີຍຏ຺ຐານໍ ນາມ ປຸຣິສານໍ ຕາວ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ, ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ, ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ, ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ, ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ, ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ, ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ, ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ, ສາຣກ຺ຂາ, ສປຣິທຓ຺ຑາຕິ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາທໂຍ ທສ; ຘນກ຺ກີຕາ, ຉນ຺ທວາສິນີ, ໂຠຄວາສິນີ, ປຏວາສິນີ, ໂອທປຕ຺ຕກິນີ, ໂອຠຏຈຸມ຺ພຏາ, ທາສີ ຈ ຠຣິຍາ ຈ, ກມ຺ມກາຣີ ຈ ຠຣິຍາ ຈ, ຘຊາຫຕາ, ມຸຫຸຕ຺ຕິກາຕິ ເອຕາ ຈ ຘນກ຺ກີຕາທໂຍ ທສາຕິ ວີສຕິ ອິຕ຺ຖິໂຍ. ອິຕ຺ຖີສຸ ປນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສາຣກ຺ຂາສປຣິທຓ຺ຑານໍ, ທສນ຺ນຎ຺ຈ ຘນກ຺ກີຕາທີນນ຺ຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອິຕ຺ຖີນໍ ອຎ຺ເຎ ປຸຣິສາ, ອິທໍ ອຄມນີຍຏ຺ຐານໍ ນາມ. ໂສ ປເນສ ມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ສີລາທິຄຸຓຣຫິເຕ ອຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ສີລາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ເນ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ຕສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ຠາຣາ ອຄມນີຍວຕ຺ຖຸ, ຕສ຺ມິໍ ເສວນຈິຕ຺ຕໍ, ເສວນປໂຍໂຄ, ມຄ຺ເຄນມຄ຺ຄປ຺ປຏິປຕ຺ຕິອຘິວາສນນ຺ຕິ. ເອໂກ ປໂຍໂຄ ສາຫຕ຺ຖິໂກ ເອວ.

ມຸສາຕິ ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ອຕ຺ຖຠຎ຺ຊໂກ ວຈີປໂຍໂຄ ກາຍປໂຍໂຄ ວາ. ວິສໍວາທນາຘິປ຺ປາເຍນ ປນສ຺ສ ປຣວິສໍວາທນກກາຍວຈີປໂຍຄສມຸຏ຺ຐາປິກາ ເຈຕນາ ມຸສາວາໂທ. ອປໂຣ ນໂຍ ມຸສາຕິ ອຠູຕໍ ອຕຈ຺ຉໍ ວຕ຺ຖຸ. ວາໂທຕິ ຕສ຺ສ ຠູຕໂຕ ຕຈ຺ຉໂຕ ວິຎ຺ຎາປນໍ. ລກ຺ຂຓໂຕ ປນ ອຕຖໍ ວຕ຺ຖຸໍ ຕຖໂຕ ປຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕຸກາມສ຺ສ ຕຖາວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາປິກາ ເຈຕນາ ມຸສາວາໂທ. ໂສ ຍມຕ຺ຖໍ ຠຎ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ອປ຺ປຕາຍ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ມຫນ຺ຕຕາຍ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ອປິຈ ຄຫຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ອທາຕຸກາມຕາຍ ນຕ຺ຖີຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ໂຕ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ສກ຺ຂິນາ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຠຎ຺ຊນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ໂຕ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ປພ຺ພຊິຕານໍ ອປ຺ປກມ຺ປິ ເຕລໍ ວາ ສປ຺ປິໍ ວາ ລຠິຕ຺ວາ ຫສາຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ອຊ຺ຊ ຄາເມ ເຕລໍ ນທີມຎ຺ເຎ ສນ຺ທຕີ’’ຕິ ປຸຣາຓກຖານເຍນ ປວຕ຺ໂຕ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ອທິຏ຺ຐໍເຍວ ປນ ທິຏ຺ຐນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວທນ຺ຕານໍ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ຕສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ຠາຣາ ໂຫນ຺ຕິ ອຕຖໍ ວຕ຺ຖຸ, ວິສໍວາທນຈິຕ຺ຕໍ, ຕຊ຺ໂຊ ວາຍາໂມ, ປຣສ຺ສ ຕທຕ຺ຖວິຊານນນ຺ຕິ. ເອໂກ ປໂຍໂຄ ສາຫຕ຺ຖິໂກວ. ໂສ ກາເຍນ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ວິສໍວາທກກິຣິຍາກຣເຓ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕາຍ ເຈ ກິຣິຍາຍ ປໂຣ ຕມຕ຺ຖໍ ຊານາຕິ, ອຍໍ ກິຣິຍາສມຸຏ຺ຐາປິກເຈຕນາກ຺ຂເຓເຍວ ມຸສາວາທກມ຺ມຸນາ ພຊ຺ຌຕິ.

ປິສຸຓາ ວາຈາຕິອາທີສຸ ຍາຍ ວາຈາຍ ຍສ຺ສ ຕໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ຕສ຺ສ ຫທເຍ ອຕ຺ຕໂນ ປິຍຠາວໍ ປຣສ຺ສ ຈ ສຸຎ຺ຎຠາວໍ ກໂຣຕິ, ສາ ປິສຸຓາ ວາຈາ. ຍາຍ ປນ ອຕ຺ຕານມ຺ປິ ປຣມ຺ປິ ຜຣຸສມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ສາ ວາຈາ ສຍມ຺ປິ ຜຣຸສາ ເນວ ກຓ຺ຓສຸຂາ ນ ຫທຍສຸຂາ ວາ, ອຍໍ ຜຣຸສາ ວາຈາ. ເຍນ ສມ຺ຜໍ ປລປຕິ ນິຣຕ຺ຖກໍ, ໂສ ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ. ເຕສໍ ມູລຠູຕາ ເຈຕນາປິ ປິສຸຓາວາຈາທິນາມເມວ ລຠຕິ, ສາ ເອວ ຈ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ. ຕຕ຺ຖ ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປເຣສໍ ວາ ເຠທາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປິຍກມ຺ຍຕາຍ ວາ ກາຍວຈີປໂຍຄສມຸຏ຺ຐາປິກາ ເຈຕນາ ປິສຸຓາ ວາຈາ. ສາ ຍສ຺ສ ເຠທໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ອປ຺ປຄຸຓຕາຍ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊາ, ມຫາຄຸຓຕາຍ ມຫາສາວຊ຺ຊາ. ຕສ຺ສາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ຠາຣາ ຠິນ຺ທິຕພ຺ໂພ ປໂຣ, ‘‘ອິຕິ ອິເມ ນານາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ວິນາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ເຠທປຸເຣກ຺ຂາຣຕາ ວາ, ‘‘ອຫໍ ປິໂຍ ຠວິສ຺ສາມິ ວິສ຺ສາສິໂກ’’ຕິ ປິຍກມ຺ຍຕາ ວາ, ຕຊ຺ໂຊ ວາຍາໂມ, ຕສ຺ສ ຕທຕ຺ຖວິຊານນນ຺ຕິ.

ປຣສ຺ສ ມມ຺ມຈ຺ເຉທກກາຍວຈີປໂຍຄສມຸຏ຺ຐາປິກາ ເອກນ຺ຕຜຣຸສາ ເຈຕນາ ຜຣຸສາ ວາຈາ. ຕສ຺ສ ອາວິຠາວຕ຺ຖມິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ທາຣໂກ ມາຕຸວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ມາຕາ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ‘‘ຈຓ຺ຑາ ຕໍ ມຫິໍສີ ອນຸພນ຺ຘຕູ’’ຕິ ອກ຺ໂກສິ. ອຖສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ອຣຎ຺ເຎ ມຫິໍສີ ອຸຏ຺ຐາສິ. ທາຣໂກ ‘‘ຍໍ ມມ ມາຕາ ມຸເຂນ ກເຖສິ ຕໍ ມາ ໂຫຕຸ, ຍໍ ຈິຕ຺ເຕນ ຈິນ຺ເຕສິ ຕໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ສຈ຺ຈກິຣິຍມກາສິ. ມຫິໍສີ ຕຕ຺ເຖວ ພທ຺ຘາ ວິຍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອວໍ ມມ຺ມຈ຺ເຉທໂກປິ ປໂຍໂຄ ຈິຕ຺ຕສຓ຺ຫຕາຍ ຜຣຸສາ ວາຈາ ນ ໂຫຕິ. ມາຕາປິຕໂຣ ຫິ ກທາຈິ ປຸຕ຺ຕເກ ເອວມ຺ປິ ວທນ຺ຕິ ‘‘ໂຈຣາ ໂວ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ກໂຣນ຺ຕູ’’ຕິ, ອຸປ຺ປລປຕ຺ຕມ຺ປິ ຈ ເນສໍ ອຸປຣິ ປຕນ຺ຕໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ຈ ກທາຈິ ນິສ຺ສິຕເກ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ ‘‘ກິໍ ອິເມ ອຫິຣິກາ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປິໂນ ຈຣນ຺ຕິ ນິທ຺ຘມຖ ເນ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເນສໍ ອາຄມາຘິຄມສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ຈິຕ຺ຕສຓ຺ຫຕາຍ ຜຣຸສາ ວາຈາ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ວຈນສຓ຺ຫຕາຍ ອຜຣຸສາ ວາຈາປິ ນ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ມາຣາເປຕຸກາມສ຺ສ ‘‘ອິມໍ ສຸຂໍ ສຍາເປຖາ’’ຕິ ວຈນໍ ອຜຣຸສາ ວາຈາ ໂຫຕິ. ຈິຕ຺ຕຜຣຸສຕາຍ ປເນສາ ຜຣຸສາ ວາຈາວ. ສາ ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ປວຕ຺ຕິຕາ, ຕສ຺ສ ອປ຺ປຄຸຓຕາຍ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊາ, ມຫາຄຸຓຕາຍ ມຫາສາວຊ຺ຊາ. ຕສ຺ສາ ຕໂຍ ສມ຺ຠາຣາ ອກ຺ໂກສິຕພ຺ໂພ ປໂຣ, ກຸປິຕຈິຕ຺ຕໍ, ອກ຺ໂກສນາຕິ.

ອນຕ຺ຖວິຎ຺ຎາປກກາຍວຈີປໂຍຄສມຸຏ຺ຐາປິກາ ອກຸສລເຈຕນາ ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ. ໂສ ອາເສວນມນ຺ທຕາຍ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ອາເສວນມຫນ຺ຕຕາຍ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ສມ຺ຠາຣາ ຠາຣຕຍຸທ຺ຘສີຕາຫຣຓາທິນິຣຕ຺ຖກກຖາປຸເຣກ຺ຂາຣຕາ, ຕຖາຣູປີກຖາກຖນນ຺ຕິ.

ອຠິຊ຺ຌາຍຕີຕິ ອຠິຊ຺ຌາ, ປຣຠຓ຺ຑາຠິມຸຂີ ຫຸຕ຺ວາ ຕນ຺ນິນ຺ນຕາຍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາ ‘‘ອໂຫ ວຕ ອິທໍ ມມສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ປຣຠຓ຺ຑາຠິຊ຺ຌາຍນລກ຺ຂຓາ. ອທິນ຺ນາທານໍ ວິຍ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊາ ຈ ມຫາສາວຊ຺ຊາ ຈ. ຕສ຺ສາ ທ຺ເວ ສມ຺ຠາຣາ ປຣຠຓ຺ຑໍ, ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາມນຎ຺ຈ. ປຣຠຓ຺ຑວຕ຺ຖຸເກ ຫິ ໂລເຠ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ນ ຕາວ ກມ຺ມປຖເຠໂທ ໂຫຕິ, ຍາວ ‘‘ອໂຫ ວຕີທໍ ມມສ຺ສາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນ ປຣິຓາເມຕິ.

ຫິຕສຸຂໍ ພ຺ຍາປາທຍຕີຕິ ພ຺ຍາປາໂທ. ໂສ ປຣວິນາສາຍ ມໂນປໂທສລກ຺ຂໂຓ, ຜຣຸສາ ວາຈາ ວິຍ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ ຈ. ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ສມ຺ຠາຣາ ປຣສຕ຺ໂຕ ຈ, ຕສ຺ສ ຈ ວິນາສຈິນ຺ຕາ. ປຣສຕ຺ຕວຕ຺ຖຸເກ ຫິ ໂກເຘ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ນ ຕາວ ກມ຺ມປຖເຠໂທ ໂຫຕິ, ຍາວ ‘‘ອໂຫ ວຕາຍໍ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ເຊຍ຺ຍ ວິນສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ວິນາສໍ ນ ຈິນ຺ເຕຕິ.

ຍຖາຠຸຈ຺ຈຄຫຓາຠາເວນ ມິຈ຺ຉາ ປສ຺ສຕີຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ. ສາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິປຣີຕທສ຺ສນລກ຺ຂຓາ. ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ ວິຍ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊາ ມຫາສາວຊ຺ຊາ ຈ. ອປິຈ ອນິຍຕາ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊາ, ນິຍຕາ ມຫາສາວຊ຺ຊາ. ຕສ຺ສາ ທ຺ເວ ສມ຺ຠາຣາ ວຕ຺ຖຸໂນ ຈ ຄຫິຕາກາຣວິປຣີຕຕາ, ຍຖາ ຈ ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕຖາຠາເວນ ຕສ຺ສຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ.

ອິເມສໍ ປນ ທສນ຺ນໍ ອກຸສລກມ຺ມປຖານໍ ຘມ຺ມໂຕ ໂກຏ຺ຐາສໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ເວທນາໂຕ ມູລໂຕຕິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຫິ ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ, ເຈຕນາຘມ຺ມາວ ໂຫນ຺ຕິ, ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ຕໂຍ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ.

ໂກຏ຺ຐາສໂຕຕິ ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຈາຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ກມ຺ມປຖາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ, ໂນ ມູລານິ. ອຠິຊ຺ຌາພ຺ຍາປາທາ ກມ຺ມປຖາ ເຈວ ມູລານິ ຈ. ອຠິຊ຺ຌາ ຫິ ມູລໍ ປຕ຺ວາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ ໂຫຕິ. ພ຺ຍາປາໂທ ໂທໂສ ອກຸສລມູລໍ.

ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ປາຓາຕິປາໂຕ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາຣມ຺ມຓໂຕ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມໂຓ ໂຫຕິ. ອທິນ຺ນາທານໍ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ ວາ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໍ ວາ. ມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພວເສນ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມໂຓ. ສຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓຕິປິ ເອເກ. ມຸສາວາໂທ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓ ວາ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມໂຓ ວາ. ຕຖາ ປິສຸຓາ ວາຈາ. ຜຣຸສາ ວາຈາ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາວ. ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕວເສນ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓ ວາ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມໂຓ ວາ, ຕຖາ ອຠິຊ຺ຌາ. ພ຺ຍາປາໂທ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓວ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ເຕຠູມກຘມ຺ມວເສນ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓາ.

ເວທນາໂຕຕິ ປາຓາຕິປາໂຕ ທຸກ຺ຂເວທໂນ ໂຫຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ຣາຊາໂນ ໂຈຣໍ ທິສ຺ວາ ຫສມານາປິ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ນໍ ຆາເຕຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ສນ຺ນິຏ຺ຐາປກເຈຕນາ ປນ ເນສໍ ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ ໂຫຕິ. ອທິນ຺ນາທານໍ ຕິເວທນໍ. ມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ສຸຂມຊ຺ຌຕ຺ຕວເສນ ທ຺ວິເວທໂນ, ສນ຺ນິຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ເຕ ປນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕເວທໂນ ນ ໂຫຕິ. ມຸສາວາໂທ ຕິເວທໂນ, ຕຖາ ປິສຸຓາ ວາຈາ. ຜຣຸສາ ວາຈາ ທຸກ຺ຂເວທນາວ. ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ ຕິເວທໂນ. ອຠິຊ຺ຌາ ສຸຂມຊ຺ຌຕ຺ຕວເສນ ທ຺ວິເວທນາ, ຕຖາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ. ພ຺ຍາປາໂທ ທຸກ຺ຂເວທໂນ.

ມູລໂຕຕິ ປາຓາຕິປາໂຕ ໂທສໂມຫວເສນ ທ຺ວິມູລໂກ ໂຫຕິ. ອທິນ຺ນາທານໍ ໂທສໂມຫວເສນ ວາ ໂລຠໂມຫວເສນ ວາ. ມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ໂລຠໂມຫວເສນ. ມຸສາວາໂທ ໂທສໂມຫວເສນ ວາ ໂລຠໂມຫວເສນ ວາ, ຕຖາ ປິສຸຓາ ວາຈາ ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ ຈ. ຜຣຸສາ ວາຈາ ໂທສໂມຫວເສນ. ອຠິຊ຺ຌາ ໂມຫວເສນ ເອກມູລາ, ຕຖາ ພ຺ຍາປາໂທ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ໂລຠໂມຫວເສນ ທ຺ວິມູລາຕິ.

ໂລໂຠ ອກຸສລມູລນ຺ຕິອາທີສຸ ລຸພ຺ຠຕີຕິ ໂລໂຠ. ທຸສ຺ສຕີຕິ ໂທໂສ. ມຸຍ຺ຫຕີຕິ ໂມໂຫ. ເຕສຸ ໂລໂຠ ສຍຎ຺ຈ ອກຸສໂລ ສາວຊ຺ຊທຸກ຺ຂວິປາກຏ຺ເຐນ, ອິເມສຎ຺ຈ ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ອກຸສລານໍ ເກສຎ຺ຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປ຺ປຠາວກຏ຺ເຐນ ເກສຎ຺ຈິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ມູລນ຺ຕິ ອກຸສລມູລໍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ຣຕ຺ໂຕ ໂຂ ອາວຸໂສ ຣາເຄນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປາຓມ຺ປິ ຫນຕີ’’ຕິອາທິ. ໂທສໂມຫານໍ ອກຸສລມູລຠາເວປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອກຸສລກມ຺ມປຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກຸສລກມ຺ມປຖວຓ຺ຓນາ

ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ ກຸສລນ຺ຕິອາທີສຸ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ເອວ. ເວຣໍ ມຓຕີຕິ ເວຣມຓີ, ເວຣໍ ປຊຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຣມຕິ ວາ ເອຕາຍ ກຣຓຠູຕາຍ, ວິກາຣສ຺ສ ເວກາຣໍ ກຕ຺ວາປິ ເວຣມຓີ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ວຓ຺ຓນາ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ເວຣມຓີຕິ ກຸສລຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຣຕິ. ຍາ ‘‘ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ, ຍາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ປາຓາຕິປາຕາ ອາຣຕິ ວິຣຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ ກຸສລຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຣຕິ, ສາ ເຠທໂຕ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕວິຣຕິ ສມາທານວິຣຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວິຣຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ອສມາທິນ຺ນສິກ຺ຂາປທານໍ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິວຍພາຫຸສຈ຺ຈາທີນິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ອຍຸຕ຺ຕໍ ອມ຺ຫາກໍ ເອວຣູປໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕວຕ຺ຖຸໍ ອວີຕິກ຺ກມນ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ວິຣຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕວິຣຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ ສີຫຬທີເປ ຈກ຺ກນອຸປາສກສ຺ສ ວິຍ.

ຕສ຺ສ ກິຣ ທຫຣກາເລເຍວ ມາຕຸຍາ ໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ເວຊ຺ເຊນ ຈ ‘‘ອລ຺ລສສມໍສໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ຈກ຺ກນສ຺ສ ຠາຕາ ‘‘ຄຈ຺ຉ ຕາຕ ເຂຕ຺ຕໍ ອາຫິຓ຺ຑາຫີ’’ຕິ ຈກ຺ກນໍ ເປເສສິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຄໂຕ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ເອໂກ ສໂສ ຕຣຸຓສສ຺ສໍ ຂາທິຕຸໍ ອາຄໂຕ ໂຫຕິ, ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ເວເຄນ ຘາເວນ຺ໂຕ ວລ຺ລິຍາ ພທ຺ໂຘ ‘‘ກິຣິ ກິຣີ’’ຕິ ສທ຺ທມກາສິ. ຈກ຺ກໂນ ເຕນ ສທ຺ເທນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ມາຕຸ ເຠສຊ຺ຊໍ ກໂຣມີ’’ຕິ. ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ນ ເມຕໍ ປຕິຣູປໍ, ຍ຺ວາຫໍ ມາຕຸ ຊີວິຕກາຣຓາ ປຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ‘‘ຄຈ຺ຉ ອຣຎ຺ເຎ ສເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕິໂຓທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາ’’ຕິ ມຸຎ຺ຈິ. ຠາຕຣາ ຈ ‘‘ກິໍ ຕາຕ ສໂສ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕໂຕ ນໍ ຠາຕາ ປຣິຠາສິ. ໂສ ມາຕຸສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຍໂຕຫໍ ຊາໂຕ, ນາຠິຊານາມິ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕາ’’ຕິ ສຈ຺ຈໍ ວຕ຺ວາ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ຕາວເທວສ຺ສ ມາຕາ ອໂຣຄາ ອໂຫສິ.

ສມາທິນ຺ນສິກ຺ຂາປທານໍ ປນ ສິກ຺ຂາປທສມາທາເນ ຈ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕມ຺ປິ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ວຕ຺ຖຸໍ ອວີຕິກ຺ກມນ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ວິຣຕິ ສມາທານວິຣຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ ອຸຕ຺ຕຣວຑ຺ຒມານປພ຺ພຕວາສີອຸປາສກສ຺ສ ວິຍ.

ໂສ ກິຣ ອມ຺ພຣິຍວິຫາຣວາສີປິງ຺ຄລພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິກ຺ຂາປທານິ ຄເຫຕ຺ວາ ເຂຕ຺ຕໍ ກສ຺ສຕິ. ອຖສ຺ສ ໂຄໂຓ ນຏ຺ໂຐ, ໂສ ຕໍ ຄເວສນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕຣວຑ຺ຒມານປພ຺ພຕໍ ອາຣຸຫິ, ຕຕ຺ຣ ນໍ ມຫາສປ຺ໂປ ອຄ຺ຄເຫສິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອິມາຍສ຺ສ ຕິຂິຓວາສິຍາ ສີສໍ ຉິນ຺ທາມີ’’ຕິ. ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ນ ເມຕໍ ປຕິຣູປໍ, ຍ຺ວາຫໍ ຠາວນີຍສ຺ສ ຄຣຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ສິກ຺ຂາປທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ຍາວຕຕິຍໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊາມິ, ນ ສິກ຺ຂາປທ’’ນ຺ຕິ ອໍເສ ຐປິຕໍ ຕິຂິຓທຓ຺ຑວາສິໍ ອຣຎ຺ເຎ ຉຑ຺ເຑສິ. ຕາວເທວ ນໍ ມຫາວາໂຬ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຄມາສີຕິ.

ອຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປນ ວິຣຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວິຣຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍສ຺ສາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຠຸຕິ ‘‘ປາຓໍ ຆາເຕສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລານໍ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ. ສາ ປນາຍໍ ວິຣຕິ ໂກສລ຺ລປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ກຸສລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ກຸຈ຺ຉິຕສຍນໂຕ ວາ ກຸສນ຺ຕິ ລທ຺ຘໂວຫາຣໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ລຸນາຕີຕິປິ ກຸສລໍ. ກຕມຎ຺ຈາວຸໂສ ກຸສລນ຺ຕິ ອິມສ຺ສ ປນ ປຎ຺ຫສ຺ສ ອນນຸຣູປຕ຺ຕາ ກຸສລາຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ.

ຍຖາ ຈ ອກຸສລານໍ, ເອວໍ ອິເມສມ຺ປິ ກຸສລກມ຺ມປຖານໍ ຘມ຺ມໂຕ ໂກຏ຺ຐາສໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ເວທນາໂຕ ມູລໂຕຕິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຫິ ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ເຈຕນາປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ວິຣຕິໂຍປິ. ອນ຺ເຕ ຕໂຍ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ.

ໂກຏ຺ຐາສໂຕຕິ ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ກມ຺ມປຖາ ເອວ, ໂນ ມູລານິ. ອນ຺ເຕ ຕໂຍ ກມ຺ມປຖາ ເຈວ ມູລານິ ຈ. ອນຠິຊ຺ຌາ ຫິ ມູລໍ ປຕ຺ວາ ອໂລໂຠ ກຸສລມູລໍ ໂຫຕິ. ອພ຺ຍາປາໂທ ອໂທໂສ ກຸສລມູລໍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ອໂມໂຫ ກຸສລມູລໍ.

ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ອາຣມ຺ມຓາເນວ ເອເຕສໍ ອາຣມ຺ມຓານິ, ວີຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໂຕເຍວ ຫິ ເວຣມຓີ ນາມ ໂຫຕິ. ຍຖາ ປນ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມໂຓ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເອວໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທິອາຣມ຺ມຓາເປເຕ ກມ຺ມປຖາ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ທຸສ຺ສີລ຺ຍານິ ປຊຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເວທນາໂຕຕິ ສພ຺ເພ ສຸຂເວທນາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຊ຺ຌຕ຺ຕເວທນາ ວາ. ກຸສລໍ ປຕ຺ວາ ຫິ ທຸກ຺ຂເວທນາ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ມູລໂຕຕິ ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ກມ຺ມປຖາ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ອໂລຠອໂທສອໂມຫວເສນ ຕິມູລາ ໂຫນ຺ຕິ. ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິມູລາ. ອນຠິຊ຺ຌາ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິມູລາ. ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ເອກມູລາ. ອໂລໂຠ ປນ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕໂນ ມູລໍ ນ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາປາເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ອໂລຠາໂທສວເສນ ທ຺ວິມູລາວາຕິ.

ອໂລໂຠ ກຸສລມູລນ຺ຕິອາທີສຸ ນ ໂລໂຠຕິ ອໂລໂຠ, ໂລຠປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອໂທສາໂມເຫສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕສຸ ອໂລໂຠ ສຍຎ຺ຈ ກຸສລໍ, ອິເມສຎ຺ຈ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີອາທີນໍ ກຸສລານໍ ເກສຎ຺ຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປ຺ປຠາວກຏ຺ເຐນ ເກສຎ຺ຈິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ມູລນ຺ຕິ ກຸສລມູລໍ. ອໂທສາໂມຫານມ຺ປິ ກຸສລມູລຠາເວ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິທານິ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ສງ຺ເຂເປນ ຈ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຈ ເທສິຕມຕ຺ຖໍ ນິຄເມນ຺ໂຕ ຍໂຕ ໂຂ ອາວຸໂສຕິອາທິອປ຺ປນາວາຣມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ອກຸສລໍ ປຊານາຕີຕິ ເອວໍ ຍຖານິທ຺ທິຏ຺ຐທສາກຸສລກມ຺ມປຖວເສນ ອກຸສລໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ອກຸສລມູລນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເອເກນ ນເຍນ ຈຕຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານິກສ຺ສ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ນິຍ຺ຍານໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕິ. ກຖໍ? ເອຕ຺ຖ ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ອຠິຊ຺ຌໍ ທສ ອກຸສລກມ຺ມປຖາ ຈ ກຸສລກມ຺ມປຖາ ຈ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ. ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລຎ຺ຈາຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ. ປຣິຍາເຍນ ປນ ສພ຺ເພປິ ກມ຺ມປຖາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ. ສພ຺ພານິ ກຸສລາກຸສລມູລານິ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ. ອຸຠິນ຺ນໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ. ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ສມຸທຍໍ ປຊຫມາໂນ ນິໂຣຘໍ ປຊານນ຺ໂຕ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິຕິ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ ສຣູເປນ ວຸຕ຺ຕານິ, ທ຺ເວ ອາວຕ຺ຕຫາຣວເສນ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ໂສ ສພ຺ພໂສ ຣາຄານຸສຍໍ ປຫາຍາຕິ ໂສ ເອວໍ ອກຸສລາທີນິ ປຊານນ຺ໂຕ ສພ຺ພາກາເຣນ ຣາຄານຸສຍໍ ປຊຫິຕ຺ວາ. ປຏິຆານຸສຍໍ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາຕິ ປຏິຆານຸສຍຎ຺ຈ ສພ຺ພາກາເຣເນວ ນີຫຣິຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ. ອສ຺ມີຕິ ທິຏ຺ຐິມານານຸສຍໍ ສມູຫນິຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ອນວກາຣີກຣິຕ຺ວາ ‘‘ອສ຺ມີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມູຫຄ຺ຄຫຓາກາເຣນ ປວຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐິມານານຸສຍໍ ສມຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ.

ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິມານານຸສຍນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິສທິສໍ ມານານຸສຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ມານານຸສໂຍ ອສ຺ມີຕິ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິສທິໂສ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິມຎ຺ຈ ອສ຺ມິມານໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຕຸກາເມນ ຂນ຺ຘິຍວຄ຺ເຄ ເຂມກສຸຕ຺ຕໍ (ສໍ. ນິ. ໓.໘໙) ໂອໂລເກຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອວິຊ຺ຊໍ ປຫາຍາຕິ ວຏ຺ຏມູລໍ ອວິຊ຺ຊໍ ປຊຫິຕ຺ວາ. ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ສາ ອວິຊ຺ຊາຍ ສມຸຄ຺ຆາຏິກໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕີຕິ ອສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉທກໂຣ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອາວຸໂສຕິ ເທສນໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕິ, ອິມາຍ ກມ຺ມປຖເທສນາຍ ວຸຕ຺ຕມນສິກາຣປ຺ປຏິເວຘວເສນປີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ເອວໍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄຫິ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐເປສີຕິ.

ກຸສລກມ຺ມປຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາຫາຣວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໐. ສາຘາວຸໂສຕິ ໂຂ…ເປ… ອາຄໂຕ ອິມໍ ສທ຺ຘມ຺ມນ຺ຕິ ເອວໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ກຸສລາກຸສລມຸເຂນ ຈຕຸສຈ຺ຈເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ‘‘ສາຘາວຸໂສ’’ຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອິມສ຺ເສວ ວຈນສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐາປເກນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ວຈສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຈຕສາ ສມ຺ປິຍາຍິຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ເຖໂຣ ນານປ຺ປກາເຣນ ຈຕຸສຈ຺ຈເທສນໍ ເທເສຕຸໍ ປຏິພໂລ, ຍຖາຫ ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປໂຫຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອາຈິກ຺ຂິຕຸໍ ເທເສຕຸ’’ນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ວາ ອຸຕ຺ຕຣິມ຺ປິ ເທເສຕຸກາໂມວ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ’’ຕິ ອວຈ, ຕສ຺ມາ ອປເຣນປິ ນເຍນ ສຈ຺ຈເທສນໍ ໂສຕຸກາມາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ເຕນ ສຍເມວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕປຎ຺ຫໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ສິຍາ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ ຠເວຍ຺ຍ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ກາຣຓນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຎ຺ຎໍ ອຕິເຣກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ, ປຸຣິມປຎ຺ຫສ຺ສ ວາ ອຸປຣິຠາເຄ ປຸຈ຺ຉິໍສູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ເນສໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ເຖໂຣ ສິຍາ, ອາວຸໂສຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ອນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ, ອາຫາຣນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍໍ. ປຈ຺ຈໂຍ ຫິ ອາຫຣຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຫາໂຣ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຠູຕານໍ ວາ ສຕ຺ຕານນ຺ຕິອາທີສຸ ຠູຕາຕິ ສຎ຺ຊາຕາ, ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ສມ຺ຠເວສີນນ຺ຕິ ເຍ ສມ຺ຠວໍ ຊາຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ເອສນ຺ຕິ ຄເວສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈຕູສຸ ໂຍນີສຸ ອຓ຺ຑຊຊລາພຸຊາ ສຕ຺ຕາ ຍາວ ອຓ຺ຑໂກສໍ ວຕ຺ຖິໂກສຎ຺ຈ ນ ຠິນ຺ທນ຺ຕິ, ຕາວ ສມ຺ຠເວສິໂນ ນາມ. ອຓ຺ຑໂກສໍ ວຕ຺ຖິໂກສຎ຺ຈ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ ຠູຕາ ນາມ. ສໍເສທຊາ ໂອປປາຕິກາ ຈ ປຐມຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ສມ຺ຠເວສິໂນ ນາມ. ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓໂຕ ປຠຸຕິ ຠູຕາ ນາມ. ເຍນ ເຍນ ວາ ອິຣິຍາປເຖນ ຊາຍນ຺ຕິ, ຍາວ ເຕ ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຕາວ ສມ຺ຠເວສິໂນ ນາມ. ຕໂຕ ປຣໍ ຠູຕາ ນາມ.

ອຖ ວາ ຠູຕາຕິ ຊາຕາ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ເຍ ຠູຕາເຍວ ນ ປຸນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຂີຓາສວານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສມ຺ຠວເມສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ຠເວສິໂນ. ອປ຺ປຫີນຠວສໍໂຍຊນຕ຺ຕາ ອາຍຕິມ຺ປິ ສມ຺ຠວໍ ເອສນ຺ຕານໍ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ສພ຺ພສຕ຺ເຕ ປຣິຍາທິຍຕິ. ວາສທ຺ໂທ ເຈຕ຺ຖ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ຠູຕານຎ຺ຈ ສມ຺ຠເວສີນຎ຺ຈາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຐິຕິຍາຕິ ຐິຕຕ຺ຖໍ. ອນຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ອຸປກາຣຕ຺ຖໍ. ວຈນເຠໂທ ເຈສ, ອຕ຺ໂຖ ປນ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ປທານໍ ເອໂກເຍວ. ອຖ ວາ ຐິຕິຍາຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປພນ຺ຘວເສນ ອວິຈ຺ເຉທາຍ. ອນຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ. ອຸໂຠປິ ເຈຕານິ ຠູຕານໍ ຐິຕິຍາ ເຈວ ອນຸຄ຺ຄຫາຍ ຈ. ສມ຺ຠເວສີນໍ ວາ ຐິຕິຍາ ເຈວ ອນຸຄ຺ຄຫາຍ ຈາຕິ ເອວໍ ອຸຠຍຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣຕິ ກພຬໍ ກຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕພ຺ພໂຕ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ, ໂອທນກຸມ຺ມາສາທິວຕ຺ຖຸກາຍ ໂອຊາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ. ໂອຬາຣິໂກ ວາ ສຸຂຸໂມ ວາຕິ ວຕ຺ຖຸໂອຬາຣິກຕາຍ ໂອຬາຣິໂກ, ວຕ຺ຖຸສຸຂຸມຕາຍ ສຸຂຸໂມ. ສຠາເວນ ປນ ສຸຂຸມຣູປປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມວ ໂຫຕິ. ສາປິ ຈສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂຕ ໂອຬາຣິກຕາ ສຸຂຸມຕາ ຈ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

ກຸມ຺ຠີລານຎ຺ຫິ ອາຫາຣໍ ອຸປາທາຍ ໂມຣານໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ກຸມ຺ຠີລາ ກິຣ ປາສາເຓ ຄິລນ຺ຕິ. ເຕ ຈ ເນສໍ ກຸຈ຺ຉິປ຺ປຕ຺ຕາວ ວິລີຍນ຺ຕິ. ໂມຣາ ສປ຺ປວິຈ຺ຉິກາທິປາເຓ ຂາທນ຺ຕິ. ໂມຣານໍ ປນ ອາຫາຣໍ ອຸປາທາຍ ຕຣຈ຺ຉານໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ເຕ ກິຣ ຕິວສ຺ສຉຑ຺ຑິຕານິ ວິສາຓານິ ເຈວ ອຏ຺ຐີນິ ຈ ຂາທນ຺ຕິ. ຕານິ ຈ ເນສໍ ເຂເຬນ ເຕມິຕມຕ຺ເຕເນວ ກນ຺ທມູລໍ ວິຍ ມຸທຸການິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຣຈ຺ຉານມ຺ປິ ອາຫາຣໍ ອຸປາທາຍ ຫຕ຺ຖີນໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ເຕປິ ນານາຣຸກ຺ຂສາຂາໂຍ ຂາທນ຺ຕິ. ຫຕ຺ຖີນໍ ອາຫາຣໂຕ ຄວຍໂຄກຓ຺ຓມິຄາທີນໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ເຕ ກິຣ ນິສ຺ສາຣານິ ນານາຣຸກ຺ຂປຓ຺ຓາທີນິ ຂາທນ຺ຕິ. ເຕສມ຺ປິ ອາຫາຣໂຕ ຄຸນ຺ນໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ເຕ ອລ຺ລສຸກ຺ຂຕິຓານິ ຂາທນ຺ຕິ. ເຕສໍ ອາຫາຣໂຕ ສສານໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ສສານໍ ອາຫາຣໂຕ ສກຸຓານໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ສກຸຓານໍ ອາຫາຣໂຕ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສີນໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສີນໍ ອາຫາຣໂຕ ຄາມໂຠຊການໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ຄາມໂຠຊການໍ ອາຫາຣໂຕ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕານໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ເຕສມ຺ປິ ອາຫາຣໂຕ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ອາຫາຣໂຕ ຠຸມ຺ມເທວານໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ຠຸມ຺ມເທວານໍ ອາຫາຣໂຕ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມ. ເອວໍ ຍາວ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ອາຫາໂຣ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ໂພ, ເຕສໍ ອາຫາໂຣ ສຸຂຸໂມຕ຺ເວວ ນິຏ຺ຐໍ ປຕ຺ໂຕ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ໂອຬາຣິເກ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ໂອຊາ ປຣິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ທຸພ຺ພລາ, ສຸຂຸເມ ພລວຕີ. ຕຖາ ຫິ ເອກປຕ຺ຕປູຣມ຺ປິ ຍາຄຸໍ ປີວໂຕ ມຸຫຸຕ຺ເຕເນວ ຊິຆຈ຺ຉິໂຕ ໂຫຕິ, ຍໍກຎ຺ຈິເທວ ຂາທິຕຸກາໂມ. ສປ຺ປິໍ ປນ ປສຏມຕ຺ຕໍ ປິວິຕ຺ວາ ທິວສໍ ອໂຠຕ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸ ປຣິສ຺ສມໍ ວິໂນເທຕິ, ນ ປນ ສກ຺ໂກຕິ ປາເລຕຸໍ. ໂອຊາ ປາເລຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ປຣິສ຺ສມໍ ວິໂນເທຕຸໍ. ທ຺ເວ ປນ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິສ຺ສມຎ຺ເຈວ ວິໂນເທນ຺ຕິ ປາເລນ຺ຕິ ຈາຕິ.

ຜສ຺ໂສ ທຸຕິໂຍຕິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທິ ຉພ຺ພິໂຘປິ ຜສ຺ໂສ. ເອເຕສຸ ຈຕູສຸ ອາຫາເຣສຸ ທຸຕິໂຍ ອາຫາໂຣຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເທສນານໂຍ ເອວ ເຈສ. ຕສ຺ມາ ອິມິນາ ນາມ ກາຣເຓນ ທຸຕິໂຍ ວາ ຕຕິໂຍ ວາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ນ ຄເວສິຕພ຺ພໍ. ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຕິ ເຈຕນາ ເອວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຈິຕ຺ຕໍ.

ເອຕ຺ຖາຫ, ຍທິ ປຈ຺ຈຍຏ຺ໂຐ ອາຫາຣຏ຺ໂຐ, ອຖ ກສ຺ມາ ອຎ຺ເຎສຸປິ ສຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈເຍສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ອິເມເຍວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກສນ຺ຕຕິຍາ ວິເສສປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ. ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ ຫິ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຣູປກາຍສ຺ສ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ. ນາມກາເຍ ເວທນາຍ ຜສ຺ໂສ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ, ນາມຣູປສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ຍຖາຫ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ກາໂຍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນາຫາໂຣ ໂນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕຖາ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ.

ໂກ ປເນຕ຺ຖ ອາຫາໂຣ, ກິໍ ອາຫຣຕີຕິ? ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ໂອຊຏ຺ຐມກຣູປານິ ອາຫຣຕິ. ຜສ຺ສາຫາໂຣ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ, ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາໂຣ ຕໂຍ ຠເວ, ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ ປຏິສນ຺ຘິນາມຣູປນ຺ຕິ.

ກຖໍ? ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ຕາວ ມຸເຂ ຐປິຕມຕ຺ໂຕເຍວ ອຏ຺ຐ ຣູປານິ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ທນ຺ຕວິຈຸຓ຺ຓິຕໍ ປນ ອຊ຺ໂຌຫຣິຍມານໍ ເອເກກໍ ສິຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຏ຺ຐ ຣູປານິ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິເຍວ. ເອວໍ ໂອຊຏ຺ຐມກຣູປານິ ອາຫຣຕິ.

ຜສ຺ສາຫາໂຣ ປນ ສຸຂເວທນິໂຍ ຜສ຺ໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ສຸຂເວທນໍ ອາຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸກ຺ຂເວທນິໂຍ ທຸກ຺ຂໍ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິໂຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂນ຺ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ຜສ຺ສາຫາໂຣ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ອາຫຣຕິ.

ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາໂຣ ກາມຠວູປຄໍ ກມ຺ມໍ ກາມຠວໍ ອາຫຣຕິ, ຣູປາຣູປຠວູປຄານິ ຕໍ ຕໍ ຠວໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາໂຣ ຕໂຍ ຠເວ ອາຫຣຕິ.

ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ ປນ ເຍ ຈ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ, ຍານິ ຈ ຕິສນ຺ຕຕິວເສນ ຕິໍສຣູປານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍນເຍນ ຕານິ ອາຫຣຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ ປຏິສນ຺ຘິນາມຣູປໍ ອາຫຣຕີຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາໂຣ ຕໂຍ ຠເວ ອາຫຣຕີຕິ ສາສວາ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາວ ວຸຕ຺ຕາ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຏິສນ຺ຘິນາມຣູປໍ ອາຫຣຕີຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິເສເສນ ປນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕໍສມຸຏ຺ຐານຘມ຺ມານໍ ອາຫຣຓໂຕ ເປເຕ ອາຫາຣາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອເຕສຸ ຈຕູສຸ ອາຫາເຣສຸ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອາຫາຣກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ. ຜສ຺ໂສ ຜຸສນ຺ໂຕເຍວ, ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ ອາຍູຫມານາວ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຊານນ຺ຕເມວ.

ກຖໍ? ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ຫິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ໂຕເຍວ ກາຍຏ຺ຐປເນນ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ໂຫຕິ. ກມ຺ມຊນິໂຕປິ ຫິ ອຍໍ ກາໂຍ ກພຬີກາຣາຫາເຣນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິໂຕ ທສປິ ວສ຺ສານິ ວສ຺ສສຕມ຺ປິ ຍາວ ອາຍຸປຣິມາຓໍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍຖາ ກິໍ? ຍຖາ ມາຕຸຍາ ຊນິໂຕປິ ທາຣໂກ ຘາຕິຍາ ຖຎ຺ຎາທີນິ ປາເຍຕ຺ວາ ໂປສິຍມາໂນວ ຈິຣໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຍຖາ ຈຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິຕເຄຫໍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ຍຖາ ມຫາຣາຊ ເຄເຫ ປຕນ຺ເຕ ອຎ຺ເຎນ ທາຣຸນາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎນ ທາຣຸນາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອວໍ ຕໍ ເຄຫໍ ນ ປຕຕິ, ເອວເມວ ໂຂ ມຫາຣາຊ ອຍໍ ກາໂຍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອາຫາຣກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ. ເອວໍ ສາເຘນ຺ໂຕປິ ຈ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຣູປສນ຺ຕຕີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ຈ ອຸປາທິນ຺ນສ຺ສ ຈ. ກມ຺ມຊານໍ ອນຸປາລໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານານໍ ຊນໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ຜສ຺ໂສ ປນ ສຸຂາທິວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຜຸສນ຺ໂຕເຍວ ສຸຂາທິເວທນາປວຕ຺ຕເນນ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ໂຫຕິ. ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມວເສນ ອາຍູຫມານາເຍວ ຠວມູລນິປ຺ຜາທນໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຊານນ຺ຕເມວ ນາມຣູປປ຺ປວຕ຺ຕເນນ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນາທິວເສນ ອາຫາຣກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມາເນສຸ ປເນເຕສຸ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ກພຬີກາຣາຫາເຣ ນິກນ຺ຕິເຍວ ຠຍໍ, ຜສ຺ເສ ອຸປຄມນເມວ, ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຍ ອາຍູຫນເມວ, ວິຎ຺ຎາເຓ ອຠິນິປາໂຕເຍວ ຠຍນ຺ຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ກພຬີກາຣາຫາເຣ ຫິ ນິກນ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ສີຕາທີນໍ ປຸເຣກ຺ຂຕາ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ມຸທ຺ທາຄຓນາທິກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕາ ອນປ຺ປກໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອກຈ຺ເຈ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປິ ເວຊ຺ຊກມ຺ມາທິກາຍ ອເນສນາຍ ອາຫາຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐປິ ຘມ຺ເມ ຄາຣຍ຺ຫາ ໂຫນ຺ຕິ. ສມ຺ປຣາເຍປິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຆາຏິປິ ອາທິຕ຺ຕາ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕາຕິອາທິນາ ລກ຺ຂຓສໍຍຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສມຓເປຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິມິນາວ ຕາວ ກາຣເຓນ ກພຬີກາຣາຫາເຣ ນິກນ຺ຕິເຍວ ຠຍນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຜສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ຜສ຺ສສ຺ສາທິໂນ ປເຣສໍ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິເຕສຸ ທາຣາທີສຸ ຠຓ຺ເຑສຸ ອປຣຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຕ ສຫ ຠຓ຺ເຑນ ຠຓ຺ຑສາມິກາ ຄເຫຕ຺ວາ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ວາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສງ຺ກາຣກູເຏສຸ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ວາ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ຕິ. ຕໂຕ ເນ ຣາຊາ ວິວິຘາ ກມ຺ມກາຣຓາ ກາຣາເປຕິ. ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ທຸຄ຺ຄຕິ ເນສໍ ປາຏິກງ຺ຂາ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຜສ຺ສສ຺ສາທມູລກໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກມ຺ປິ ສມ຺ປຣາຍິກມ຺ປິ ຠຍໍ ສພ຺ພມາຄຕເມວ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ກາຣເຓນ ຜສ຺ສາຫາເຣ ອຸປຄມນເມວ ຠຍນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ກຸສລາກຸສລກມ຺ມາຍູຫເນເນວ ປນ ຕມ຺ມູລກໍ ຕີສຸ ຠເວສຸ ຠຍໍ ສພ຺ພມາຄຕໍເຍວ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ກາຣເຓນ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາເຣ ອາຍູຫນເມວ ຠຍນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຠິນິປຕຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຏິສນ຺ຘິນາມຣູປໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ນິພ຺ພຕ຺ເຕ ສພ຺ພຠຍານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິເຍວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕມ຺ມູລກຕ຺ຕາຕິ, ອິມິນາ ກາຣເຓນ ວິຎ຺ຎາຓາຫາເຣ ອຠິນິປາໂຕເຍວ ຠຍນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ສຠເຍສຸ ປນ ອິເມສຸ ອາຫາເຣສຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ກພຬີກາຣາຫາເຣ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານຕ຺ຖໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ຊາຍມ຺ປຕິກາ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໒.໖໓) ນເຍນ ປຸຕ຺ຕມໍສູປມໍ ເທເສສິ. ຜສ຺ສາຫາເຣ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານຕ຺ຖໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄາວີ ນິຈ຺ຈມ຺ມາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິຈ຺ຈມ຺ມຄາວູປມໍ ເທເສສິ. ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາເຣ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານຕ຺ຖໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ຄາຣກາສູ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອງ຺ຄາຣກາສູປມໍ ເທເສສິ. ວິຎ຺ຎາຓາຫາເຣ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານຕ຺ຖໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຈຣໍ ອາຄຸຈາຣິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສຕ຺ຕິສຕາຫຕູປມໍ ເທເສສິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ຠູຕມຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ເຂປໂຕ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ, ທ຺ເວ ກິຣ ຊາຍມ຺ປຕິກາ ປຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ເຕນ ປາເຖຍ຺ເຍນ ໂຍຊນສຕິກໍ ກນ຺ຕາຣມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິໍສຸ. ເຕສໍ ປຎ຺ຎາສ ໂຍຊນານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປາເຖຍ຺ຍໍ ນິຏ຺ຐາສິ. ເຕ ຂຸປ຺ປິປາສາຕຸຣາ ວິຣຬຈ຺ຉາຍາຍໍ ນິສີທິໍສຸ. ຕໂຕ ປຸຣິໂສ ຠຣິຍໍ ອາຫ ‘‘ຠທ຺ເທ ອິໂຕ ສມນ຺ຕາ ປຎ຺ຎາສ ໂຍຊນານິ ຄາໂມ ວາ ນິຄໂມ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຍໍ ຕໍ ປຸຣິເສນ ກາຕພ຺ພໍ ພຫຸມ຺ປິ ກສິໂຄຣກ຺ຂາທິກມ຺ມໍ, ນ ທານິ ສກ຺ກາ ຕໍ ມຍາ ກາຕຸໍ, ເອຫິ ມໍ ມາເຣຕ຺ວາ ອຸປຑ຺ຒມໍສໍ ຂາທິຕ຺ວາ ອຸປຑ຺ຒໍ ປາເຖຍ຺ຍໍ ກຕ຺ວາ ປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກນ຺ຕາຣໍ ນິຕ຺ຖຣາຫີ’’ຕິ. ສາປິ ອາຫ ‘‘ສາມິ ມຍາ ທານິ ຍໍ ຕໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ກາຕພ຺ພໍ ພຫຸມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕກນ຺ຕນາທິກມ຺ມໍ, ຕໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ເອຫິ ມໍ ມາເຣຕ຺ວາ ອຸປຑ຺ຒມໍສໍ ຂາທິຕ຺ວາ ອຸປຑ຺ຒໍ ປາເຖຍ຺ຍໍ ກຕ຺ວາ ປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກນ຺ຕາຣໍ ນິຕ຺ຖຣາຫີ’’ຕິ. ຕໂຕ ໂສ ຕໍ ອາຫ ‘‘ຠທ຺ເທ ມາຕຸຄາມມຣເຓນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຣຓໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ນ ຫິ ມນ຺ໂທ ກຸມາໂຣ ມາຕຣໍ ວິນາ ຊີວິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຍທິ ປນ ມຍໍ ຊີວາມ, ປຸນ ທາຣກໍ ລເຠຍ຺ຍາມ, ຫນ຺ທ ທານິ ປຸຕ຺ຕກໍ ມາເຣຕ຺ວາ ມໍສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກນ຺ຕາຣໍ ນິຕ຺ຖຣາມາ’’ຕິ.

ຕໂຕ ມາຕາ ປຸຕ຺ຕມາຫ ‘‘ຕາຕ ປິຕຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ. ໂສ ອຄມາສິ. ອຖສ຺ສ ປິຕາ ‘‘ມຍາ ປຸຕ຺ຕກໍ ໂປເສສ຺ສາມີຕິ ກສິໂຄຣກ຺ຂາທີຫິ ອນປ຺ປກໍ ທຸກ຺ຂມນຸຠູຕໍ, ນ ສກ຺ໂກມິ ປຸຕ຺ຕໍ ມາເຣຕຸໍ, ຕ຺ວໍເຍວ ຕວ ປຸຕ຺ຕກໍ ມາເຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ ມາຕຸສນ຺ຕິກເມວ ຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ອຄມາສິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາປິ ‘‘ມຍາ ປຸຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິຍາ ໂຄວຕກຸກ຺ກຸຣວຕເທວຕາຍາຈນາທີຫິປິ ຕາວ ອນປ຺ປກໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠູຕໍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ກຸຈ຺ຉິນາ ປຣິຫຣນ຺ຕິຍາ? ນ ສກ຺ກາຫໍ ປຸຕ຺ຕໍ ມາເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ ປິຕຸສນ຺ຕິກໍເຍວ ຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ໂສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອນ຺ຕຣາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕເຍວ ມໂຕ. ເຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ມໍສານິ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທນ຺ຕາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ເຕສໍ ໂສ ປຸຕ຺ຕມໍສາຫາໂຣ ນວຫິ ກາຣເຓຫິ ປຏິກຸລຕ຺ຕາ ເນວ ທວາຍ ໂຫຕິ, ນ ມທາຍ ນ ມຓ຺ຑນາຍ ນ ວິຠູສນາຍ, ເກວລໍ ກນ຺ຕາຣນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາເຍວ ໂຫຕິ.

ກຕເມຫິ ນວຫິ ກາຣເຓຫິ ປຏິກູໂລຕິ ເຈ? ສຊາຕິມໍສຕາຍ ຎາຕິມໍສຕາຍ ປຸຕ຺ຕມໍສຕາຍ ປິຍປຸຕ຺ຕມໍສຕາຍ ຕຣຸຓມໍສຕາຍ ອາມກມໍສຕາຍ ອໂຄຣສມໍສຕາຍ ອໂລຓຕາຍ ອຘູປິຕຕາຍາຕິ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ກພຬີກາຣາຫາຣໍ ເອວໍ ປຸຕ຺ຕມໍສສທິສໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທິຍຕິ. ອຍໍ ຕາວ ປຸຕ຺ຕມໍສູປມາຍໍ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ນິຈ຺ຈມ຺ມຄາວູປມາຍໍ ປນ ຍຖາ ສາ ຄາວີ ຄີວໂຕ ຍາວ ຂຸຣາ, ຕາວ ຈມ຺ມໍ ອຸທ຺ທາເລຕ຺ວາ ມຸຕ຺ຕາ ຍໍ ຍເທວ ນິສ຺ສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕຕ຺ຖ ປາຓເກຫິ ຂຊ຺ຊມານາ ທຸກ຺ຂສ຺ເສວາຘິກຣຓໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຜສ຺ໂສປິ ຍໍ ຍເທວ ວຕ຺ຖຸໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໍຕໍວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓສມ຺ຠວສ຺ສ ເວທຍິຕທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຘິກຣຓເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຜສ຺ສາຫາຣໍ ເອວໍ ນິຈ຺ຈມ຺ມຄາວິສທິສໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ອຍໍ ນິຈ຺ຈມ຺ມຄາວູປມາຍໍ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ອງ຺ຄາຣກາສູປມາຍໍ ປນ ຍຖາ ສາ ອງ຺ຄາຣກາສຸ, ເອວໍ ມຫາປຣິຬາຫຏ຺ເຐນ ຕໂຍ ຠວາ. ຍຖາ ນານາພາຫາສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຸປກຑ຺ຒກາ ທ຺ເວ ປຸຣິສາ, ເອວໍ ຠເວສຸ ອຸປກຑ຺ຒນຏ຺ເຐນ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາຣໍ ເອວໍ ອງ຺ຄາຣກາສູປກຑ຺ຒກປຸຣິສສທິສໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ອຍໍ ອງ຺ຄາຣກາສູປມາຍໍ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ສຕ຺ຕິສຕາຫຕູປມາຍໍ ປນ ເຍນ ໂສ ປຸຣິໂສ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມເຍ ສຕ຺ຕິສເຕນ ຫຎ຺ຎຕິ, ຕມສ຺ສ ສຣີເຣ ວຓມຸຂສຕໍ ກຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄເຍວ ປຕຕິ, ເອວໍ ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ສຕ຺ຕິສຕານິ, ເອວມສ຺ສ ປຕິໂຕກາເສ ອປຕິຕ຺ວາ ອປຕິຕ຺ວາ ຄຕາຫິ ສຕ຺ຕີຫິ ສພ຺ພສຣີຣໍ ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ເອກວຓມຸເຂປິ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ຕີສຸ ວຓມຸຂສເຕສຸ? ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕິນິປາຕກາໂລ ວິຍ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓນິພ຺ພຕ຺ຕກາໂລ. ວຓມຸຂຊນນໍ ວິຍ ຂນ຺ຘຊນນໍ. ວຓມຸເຂສຸ ທຸກ຺ຂເວທນຸປ຺ປາໂທ ວິຍ ຊາເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ວຏ຺ຏມູລກນານາວິຘທຸກ຺ຂຸປ຺ປາໂທ. ອປໂຣ ນໂຍ, ອາຄຸຈາຣີ ປຸຣິໂສ ວິຍ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕິຆາເຕຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນວຓມຸຂານິ ວິຍ ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ. ວຓມຸຂປຈ຺ຈຍາ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ກກ຺ຂຬທຸກ຺ຂຸປ຺ປາໂທ ວິຍ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກມ຺ມກາຣຓອຏ຺ຐນວຸຕິໂຣຄາທິວເສນ ນານປ຺ປກາຣກທຸກ຺ຂຸປ຺ປາໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣໍ ເອວໍ ສຕ຺ຕິສຕາຫຕສທິສໍ ປສ຺ສຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ອຍໍ ສຕ຺ຕິສຕາຫຕູປມາຍໍ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ໂສ ເອວໍ ອິເມສຸ ອາຫາເຣສຸ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທິຍນ຺ໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອາຫາເຣ ປຣິຊານາຕິ, ເຍສຸ ປຣິຎ຺ຎາເຕສຸ ສພ຺ພມ຺ປິ ປຣິຎ຺ຎາຕໍ ວຕ຺ຖຸ ປຣິຎ຺ຎາຕເມວ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ກພຬີກາເຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ ປຣິຎ຺ຎາເຕ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິໂກ ຣາໂຄ ປຣິຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິເກ ຣາເຄ ປຣິຎ຺ຎາເຕ ນຕ຺ຖິ ຕໍ ສໍໂຍຊນໍ, ເຍນ ສໍໂຍຊເນນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ປຸນ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຜສ຺ເສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ ປຣິຎ຺ຎາເຕ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ປຣິຎ຺ຎາຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕີສຸ ເວທນາສຸ ປຣິຎ຺ຎາຕາສຸ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິກຣຓີຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ ປຣິຎ຺ຎາເຕ ຕິສ຺ໂສ ຕຓ຺ຫາ ປຣິຎ຺ຎາຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕີສຸ ຕຓ຺ຫາສຸ ປຣິຎ຺ຎາຕາສຸ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິກຣຓີຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ວິຎ຺ຎາເຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ ປຣິຎ຺ຎາເຕ ນາມຣູປໍ ປຣິຎ຺ຎາຕໍ ໂຫຕິ. ນາມຣູເປ ປຣິຎ຺ຎາເຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິກຣຓີຍນ຺ຕິ ວທາມີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໖໓).

ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ອາຫາຣສມຸທໂຍຕິ ປຸຣິມຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ປຏິສນ຺ຘິການໍ ອາຫາຣານໍ ສມຸທໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖໍ? ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ຫິ ຕິສນ຺ຕຕິວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນສມຕິໍສຣູປພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຊາຕາ ໂອຊາ ອຕ຺ຖິ. ອຍໍ ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອຸປາທິນ຺ນກກພຬີກາຣາຫາໂຣ. ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປນ ຜສ຺ສເຈຕນາ ສຍຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອິເມ ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ອຸປາທິນ຺ນກຜສ຺ສມໂນສຎ຺ເຈຕນາ ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣາຕິ. ເອວໍ ຕາວ ປຸຣິມຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ປຏິສນ຺ຘິການໍ ອາຫາຣານໍ ສມຸທໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປນິຘ ອຸປາທິນ຺ນກາປິ ອນຸປາທິນ຺ນກາປິ ອາຫາຣາ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຖິຕາ, ຕສ຺ມາ ອນຸປາທິນ຺ນການມ຺ປິ ເອວໍ ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ອາຫາຣສມຸທໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຏ຺ຐໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐິເຕສຸ ຫິ ຣູເປສຸ ໂອຊາ ອຕ຺ຖິ, ອຍໍ ສຫຊາຕຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອນຸປາທິນ຺ນກກພຬີກາຣາຫາໂຣ. ໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປນ ຜສ຺ສເຈຕນາ ສຍຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອິເມ ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ອນຸປາທິນ຺ນກຜສ຺ສມໂນສຎ຺ເຈຕນາ ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣາຕິ.

ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອາຫາຣນິໂຣໂຘຕິ ອິມິສ຺ສາ ອຸປາທິນ຺ນການຎ຺ຈ ອນຸປາທິນ຺ນການຎ຺ຈ ອາຫາຣານໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ນິໂຣເຘນ ອາຫາຣນິໂຣໂຘ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ອິຘ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ສຈ຺ຈານິ ສຣູເປເນວ ວຸຕ຺ຕານິ. ຍຖາ ຈ ອິຘ, ເອວໍ ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິມ຺ປິ ສພ຺ພວາເຣສູຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ເຕນ ສຈ຺ຈານິ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພານິ. ສພ຺ພວາເຣສຸ ຈ ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ ອາວຸໂສ’’ຕິ ອິທໍ ເທສນານິຍ຺ຍາຕນໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ເທສິຕຘມ຺ມວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ອິຘ ຕາວ ອຍໍ ໂຍຊນາ ເອຕ຺ຕາວຕາປີຕິ ອິມາຍ ອາຫາຣເທສນາຍ ວຸຕ຺ຕມນສິກາຣປ຺ປຏິເວຘວເສນາປີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ.

ອາຫາຣວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຈ຺ຈວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໑. ອິທານິ ‘‘ສາຘາວຸໂສ’’ຕິ ປຸຣິມນເຍເນວ ເຖຣສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຸຕ຺ຕຣິມ຺ປິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ເຖໂຣ ຈ ເນສໍ ອຎ຺ເຎນປິ ປຣິຍາເຍນ ພ຺ຍາກາສິ. ເອສ ນໂຍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ສພ຺ພວາເຣສຸ. ຕສ຺ມາ ອິໂຕ ປຣໍ ເອວຣູປານິ ວຈນານິ ອນາມສິຕ຺ວາ ເຍນ ເຍນ ປຣິຍາເຍນ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ອິມສ຺ສ ປນ ວາຣສ຺ສ ສງ຺ເຂປເທສນາຍໍ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ປຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ. ວິຕ຺ຖາຣເທສນາຍໍ ປນ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ສຈ຺ຈນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ.

ສຈ຺ຈວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຊຣາມຣຓວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໒. ອິໂຕ ປຣໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວເສນ ເທສນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊຣາມຣຓວາເຣ ຕາວ ເຕສໍ ເຕສນ຺ຕິ ອຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ອເນເກສໍ ສຕ຺ຕານໍ ສາຘາຣຓນິທ຺ເທໂສຕິ ຎາຕພ຺ໂພ. ຍາ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ຊຣາ, ຍາ ໂສມທຕ຺ຕສ຺ສ ຊຣາຕິ ເອວຎ຺ຫິ ທິວສມ຺ປິ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ເນວ ສຕ຺ຕາ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິເມຫິ ປນ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ນ ໂກຈິ ສຕ຺ໂຕ ອປຣິຍາທິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ອເນເກສໍ ສຕ຺ຕານໍ ສາຘາຣຓນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ.

ຕມ຺ຫິ ຕມ຺ຫີຕິ ອຍໍ ຄຕິຊາຕິວເສນ ອເນເກສໍ ນິກາຍານໍ ສາຘາຣຓນິທ຺ເທໂສ. ສຕ຺ຕນິກາເຍຕິ ສາຘາຣຓນິທ຺ເທເສນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ສຣູປນິທສ຺ສນໍ. ຊຣາ ຊີຣຓຕາຕິອາທີສຸ ປນ ຊຣາຕິ ສຠາວນິທ຺ເທໂສ. ຊີຣຓຕາຕິ ອາກາຣນິທ຺ເທໂສ. ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທໂຍ ກາລາຕິກ຺ກເມ ກິຈ຺ຈນິທ຺ເທສາ. ປຈ຺ຉິມາ ທ຺ເວ ປກຕິນິທ຺ເທສາ. ອຍຎ຺ຫິ ຊຣາຕິ ອິມິນາ ປເທນ ສຠາວໂຕ ທີປິຕາ, ເຕນສ຺ສາຍໍ ສຠາວນິທ຺ເທໂສ. ຊີຣຓຕາຕິ ອິມິນາ ອາກາຣໂຕ. ເຕນສ຺ສາຍໍ ອາກາຣນິທ຺ເທໂສ. ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິມິນາ ກາລາຕິກ຺ກເມ ທນ຺ຕນຂານໍ ຂຓ຺ຑິຕຠາວກຣຓກິຈ຺ຈໂຕ. ປາລິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິມິນາ ເກສໂລມານໍ ປລິຕຠາວກຣຓກິຈ຺ຈໂຕ. ວລິຕ຺ຕຈຕາຕິ ອິມິນາ ມໍສໍ ມິລາເປຕ຺ວາ ຕເຈ ວລິຕ຺ຕຠາວກຣຓກິຈ຺ຈໂຕ ທີປິຕາ. ເຕນສ຺ສາ ອິເມ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທໂຍ ຕໂຍ ກາລາຕິກ຺ກເມ ກິຈ຺ຈນິທ຺ເທສາ. ເຕຫິ ອິເມສໍ ວິກາຣານໍ ທສ຺ສນວເສນ ປາກຏີຠູຕາ ປາກຏຊຣາ ທສ຺ສິຕາ. ຍເຖວ ຫິ ອຸທກສ຺ສ ວາ ອຄ຺ຄິໂນ ວາ ວາຕສ຺ສ ວາ ຕິຓຣຸກ຺ຂາທີນໍ ສມ຺ຠຄ຺ຄປລິຠຄ຺ຄຕາຍ ວາ ຌາມຕາຍ ວາ ຄຕມຄ຺ໂຄ ປາກໂຏ ໂຫຕິ, ນ ຈ ໂສ ຄຕມຄ຺ໂຄ ຕາເນວ ອຸທກາທີນິ, ເອວເມວ ຊຣາຍ ທນ຺ຕາທີສຸ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທິວເສນ ຄຕມຄ຺ໂຄ ປາກໂຏ, ຈກ຺ຂຸໍ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາປິ ຄຍ຺ຫຕິ. ນ ຈ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທີເນວ ຊຣາ, ນ ຫິ ຊຣາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຫຕິ.

ອາຍຸໂນ ສໍຫານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປາໂກຕິ ອິເມຫິ ປນ ປເທຫິ ກາລາຕິກ຺ກເມເຍວ ອຠິພ຺ຍຕ຺ຕຕາຍ ອາຍຸກ຺ຂຍຈກ຺ຂາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິປາກສຎ຺ຎິຕາຍ ປກຕິຍາ ທີປິຕາ. ເຕນສ຺ສິເມ ປຈ຺ຉິມາ ທ຺ເວ ປກຕິນິທ຺ເທສາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຊຣໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອາຍຸ ຫາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ຊຣາ ‘‘ອາຍຸໂນ ສໍຫານີ’’ຕິ ຜລູປຈາເຣນ ວຸຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ຈ ທຫຣກາເລ ສຸປ຺ປສນ຺ນານິ ສຸຂຸມມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍໍ ສຸເຂເນວ ຄຓ຺ຫນສມຕ຺ຖານິ ຈກ຺ຂາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຊຣໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິປກ຺ການິ ອາລຸຬິຕານິ ອວິສທານິ ໂອຬາຣິກມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍໍ ຄເຫຕຸໍ ອສມຕ຺ຖານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປາໂກ’’ຕິປິ ຜລູປຈາເຣເນວ ວຸຕ຺ຕາ. ສາ ປນາຍໍ ເອວໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ສພ຺ພາປິ ຊຣາ ປາກຏາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ທນ຺ຕາທີສຸ ຂຓ຺ຑຠາວາທິທສ຺ສນໂຕ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ຊຣາ ປາກຏຊຣາ ນາມ. ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ປນ ຕາທິສສ຺ສ ວິກາຣສ຺ສ ອທສ຺ສນໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຊຣາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຍ຺ວາຍໍ ຂຓ຺ຑາທິຠາໂວ ທິສ຺ສຕິ, ໂສ ຕາທິສານໍ ທນ຺ຕາທີນໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ວຓ຺ໂຓເຍວ, ຕໍ ຈກ຺ຂຸນາ ທິສ຺ວາ ມໂນທ຺ວາເຣນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ທນ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຫຏາ’’ຕິ ຊຣໍ ຊານາຕິ ອຸທກຏ຺ຐາເນ ພທ຺ຘານິ ໂຄສີສາທີນິ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທກສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ຊານນໍ ວິຍ. ປຸນ ອວີຈິ ສວີຈີຕິ ເອວມ຺ປິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຓິກນກຣຊຕປວາຬສູຣິຍາທີນໍ ມນ຺ທທສກາທີສຸ ປາຓີນໍ ວິຍ ປຸປ຺ຜຜລປລ຺ລວາທີສຸ ຈ ອປາຓີນໍ ວິຍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວຓ຺ຓວິເສສາທີນໍ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ຊຣາ ອວີຈິຊຣາ ນາມ, ນິຣນ຺ຕຣຊຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ອຎ຺ເຎສຸ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວຓ຺ຓວິເສສາທີນໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ຊຣາ ສວີຈິຊຣາ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິໂຕ ປຣໍ, ເຕສໍ ເຕສນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຈຸຕິ ຈວນຕາຕິອາທີສຸ ປນ ຈຸຕີຕິ ຈວນກວເສນ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອກຈຕຸປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘານໍ ສາມຎ຺ຎວຈນເມຕໍ. ຈວນຕາຕິ ຠາວວຈເນນ ລກ຺ຂຓນິທສ຺ສນໍ. ເຠໂທຕິ ຈຸຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ຠງ຺ຄຸປ຺ປຕ຺ຕິປຣິທີປນໍ. ອນ຺ຕຣຘານນ຺ຕິ ຆຏສ຺ເສວ ຠິນ຺ນສ຺ສ ຠິນ຺ນານໍ ຈຸຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ເຍນ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ຐານາຠາວປຣິທີປນໍ. ມຈ຺ຈຸ ມຣຓນ຺ຕິ ມຈ຺ຈຸສງ຺ຂາຕໍ ມຣຓໍ. ເຕນ ສມຸຈ຺ເຉທມຣຓາທີນິ ນິເສເຘຕິ. ກາໂລ ນາມ ອນ຺ຕໂກ, ຕສ຺ສ ກິຣິຍາຕິ ກາລກິຣິຍາ. ເອເຕນ ໂລກສມ຺ມຸຕິຍາ ມຣຓໍ ທີເປຕິ.

ອິທານິ ປຣມຕ຺ເຖນ ທີເປຕຸໍ, ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທຕິອາທິມາຫ. ປຣມຕ຺ເຖນ ຫິ ຂນ຺ຘາເຍວ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ສຕ຺ໂຕ ນາມ ໂກຈິ ມຣຕິ. ຂນ຺ເຘສຸ ປນ ຠິຊ຺ຊມາເນສຸ ສຕ຺ໂຕ ມຣຕິ, ຠິນ຺ເນສຸ ມໂຕຕິ ໂວຫາໂຣ ໂຫຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ຈຕຸໂວກາຣວເສນ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ, ເອກໂວກາຣວເສນ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ. ຈຕຸໂວກາຣວເສນ ວາ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ, ເສສທ຺ວຍວເສນ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ຠວທ຺ວເຍປິ ຣູປກາຍສງ຺ຂາຕສ຺ສ ກເຬວຣສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ. ອຖ ວາ ຍສ຺ມາ ຈ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາທີສຸ ຂນ຺ຘາ ຠິຊ຺ຊນ຺ເຕວ, ນ ກິຎ຺ຈິ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ວເສນ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ, ມນຸສ຺ສາທີສຸ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂປກາຣຓໂຕ ມຣຓໍ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອິຕິ ອຍຎ຺ຈ ຊຣາ ອິທຎ຺ຈ ມຣຓໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕາວຸໂສຕິ ອິທໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ກຖີຍຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ຊຣາມຣຓວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຊາຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໓. ຊາຕິວາເຣ ຊາຕິ ສຎ຺ຊາຕີຕິອາທີສຸ ຊາຍນຏ຺ເຐນ ຊາຕິ, ສາ ອປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ສຎ຺ຊາຍນຏ຺ເຐນ ສຎ຺ຊາຕິ, ສາ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ໂອກ຺ກມນຏ຺ເຐນ ໂອກ຺ກນ຺ຕິ, ສາ ອຓ຺ຑຊຊລາພຸຊວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ເຕ ຫິ ອຓ຺ຑໂກສຎ຺ຈ ວຕ຺ຖິໂກສຎ຺ຈ ໂອກ຺ກມນ຺ຕາ ປວິສນ຺ຕາ ວິຍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສາ ສໍເສທຊໂອປປາຕິກວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ, ເຕ ຫິ ປາກຏາເຍວ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຍໍ ຕາວ ໂວຫາຣເທສນາ.

ອິທານິ ປຣມຕ຺ຖເທສນາ ໂຫຕິ. ຂນ຺ຘາເຍວ ຫິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ນ ສຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຈ ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ ເອກໂວກາຣຠເວ ເອກສ຺ສ ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປາຕຸຠາໂວຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ອາຍຕນານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍຕນວເສເນວ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຏິລາໂຠຕິ ສນ຺ຕຕິຍໍ ປາຕຸຠາໂວເຍວ. ປາຕຸຠວນ຺ຕາເນວ ຫິ ຕານິ ປຏິລທ຺ຘານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕາວຸໂສ ຊາຕີຕິ ອິມິນາ ປເທນ ໂວຫາຣໂຕ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຈ ເທສິຕາຍ ຊາຕິຍາ ນິຄມນໍ ກໂຣຕີຕິ. ຠວສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຊາຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຠູໂຕ ກມ຺ມຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ຊາຕິວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠວວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໔. ຠວວາເຣ ກາມຠໂວຕິ ກມ຺ມຠໂວ ຈ ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ ຈ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມຠໂວ ນາມ ກາມຠວູປຄໍ ກມ຺ມເມວ. ຕຎ຺ຫິ ອຸປປຕ຺ຕິຠວສ຺ສ ກາຣຓຕ຺ຕາ ‘‘ສຸໂຂ ພຸທ຺ຘານມຸປ຺ປາໂທ (ຘ. ປ. ໑໙໔) ທຸກ຺ໂຂ ປາປສ຺ສ ອຸຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທີນິ (ຘ. ປ. ໑໑໗) ວິຍ ຜລໂວຫາເຣນ ຠໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ ນາມ ເຕນ ກມ຺ເມນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ອຸປາທິນ຺ນຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ. ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ຠວຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຠໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ອິທໍ ກມ຺ມຎ຺ຈ ອຸປປຕ຺ຕິ ຈ ອຸຠຍມ຺ເປຕມິຘ ‘‘ກາມຠໂວ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ຣູປາຣູປຠເວສຸ. ອຸປາທານສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອຸປາທານໍ ກຸສລກມ຺ມຠວສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍວເສເນວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອກຸສລກມ຺ມຠວສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນປິ ສຫຊາຕາທິວເສນປິ. ອຸປປຕ຺ຕິຠວສ຺ສ ປນ ສພ຺ພສ຺ສາປິ ອຸປນິສ຺ສຍວເສເນວ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ຠວວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸປາທານວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໕. ອຸປາທານວາເຣ ກາມຸປາທານນ຺ຕິອາທີສຸ ວຕ຺ຖຸກາມໍ ອຸປາທິຍຕິ ເອເຕນ, ສຍໍ ວາ ຕໍ ອຸປາທິຍຕີຕິ ກາມຸປາທານໍ. ກາໂມ ຈ ໂສ ອຸປາທານຎ຺ຈາຕິ ວາ ກາມຸປາທານໍ. ອຸປາທານນ຺ຕິ ທຬ຺ຫຄ຺ຄຫຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທຬ຺ຫຕ຺ໂຖ ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຸປສທ຺ໂທ, ‘‘ອຸປາຍາສ ອຸປກຏ຺ຐາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ກາມຸປາທານໍ, ໂຍ ກາເມສຸ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໒໒໐; ວິຠ. ໙໓໘) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຖາ ທິຏ຺ຐິ ຈ ສາ ອຸປາທານຎ຺ຈາຕິ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ. ອຖ ວາ ທິຏ຺ຐິໍ ອຸປາທິຍຕິ, ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ວາ ເອເຕນ ທິຏ຺ຐິນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ. ອຸປາທິຍຕິ ຫິ ປຸຣິມທິຏ຺ຐິໍ ອຸຕ຺ຕຣທິຏ຺ຐິ. ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ຈ ຕາຍ ທິຏ຺ຐິໍ. ຍຖາຫ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໓.໒໗), ສີລພ຺ພຕຸປາທານອຕ຺ຕວາທຸປາທານວຊ຺ຊສ຺ສ ສພ຺ພທິຏ຺ຐິຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໑໒໒໐; ວິຠ. ໙໓໘) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຖາ ສີລພ຺ພຕໍ ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ເອເຕນ, ສຍໍ ວາ ຕໍ ອຸປາທິຍຕິ, ສີລພ຺ພຕຎ຺ຈ ຕໍ ອຸປາທານຎ຺ຈາຕິ ວາ ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ. ໂຄສີລໂຄວຕາທີນິ ຫິ ເອວໍ ສຸທ຺ຘີຕິ ອຠິນິເວສໂຕ ສຍເມວ ອຸປາທານານິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ, ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສີເລນ ສຸທ຺ຘີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ວທນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ວາໂທ. ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ອຸປາທານໍ. ກິໍ ວທນ຺ຕິ, ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ວາ? ອຕ຺ຕານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ວາທຸປາທານໍ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ. ອຕ຺ຕວາທມຕ຺ຕເມວ ວາ ອຕ຺ຕາຕິ ອຸປາທິຍຕິ ເອເຕນາຕິ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ, ວີສຕິວຕ຺ຖຸກາຍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ, ອິຘ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໒໒໓) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາ ກາມຸປາທານສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣນຕ຺ຖິວິຄຕາເສວນວເສນ ວາ ປຈ຺ຈໂຍ. ອວເສສານໍ ປນ ສຫຊາຕາທິວເສນາປິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ອຸປາທານວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຓ຺ຫາວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໖. ຕຓ຺ຫາວາເຣ ຣູປຕຓ຺ຫາ…ເປ… ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາຕິ ເອວໍ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີສຸ ຊວນວີຖິຍໍ ປວຕ຺ຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ‘‘ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ ປິຕິໂຕ ນາມໍ ວິຍ ປິຕິສທິສາຣມ຺ມຓໂຕ ນາມໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣູປາຣມ຺ມຓາ ຕຓ຺ຫາ, ຣູເປ ຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ. ສາ ກາມຣາຄຠາເວນ ຣູປໍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີ ປວຕ຺ຕມານາ ກາມຕຓ຺ຫາ. ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສຫຄຕຣາຄຠາເວນ ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕນ຺ຕິ ເອວໍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີ ປວຕ຺ຕມານາ ຠວຕຓ຺ຫາ. ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິສຫຄຕຣາຄຠາເວນ ຣູປໍ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ ວິນສ຺ສຕິ ເປຈ຺ຈ ນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີ ປວຕ຺ຕມານາ ວິຠວຕຓ຺ຫາຕິ ເອວໍ ຕິວິຘາ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຈ ຣູປຕຓ຺ຫາ, ຕຖາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາທໂຍປີຕິ ເອຕານິ ອຏ຺ຐາຣສ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີສຸ ອຏ຺ຐາຣສ, ພຫິທ຺ຘາຣູປາທີສຸ ອຏ຺ຐາຣສາຕິ ຉຕ຺ຕິໍສ. ອິຕິ ອຕີຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສ, ອນາຄຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານິ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ອຏ຺ຐສຕໍ. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກສ຺ສຸປາທາຍ ‘ອສ຺ມີ’ຕິ ໂຫຕິ, ‘ອິຕ຺ຖສ຺ມີ’ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໙໗໓-໙໗໔) ວາ ເອວມາທີນາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກຣູປາທິນິສ຺ສິຕານິ ອຏ຺ຐາຣສ, ‘‘ພາຫິຣສ຺ສຸປາທາຍ ‘ອິມິນາ ອສ຺ມີ’ຕິ ໂຫຕິ, ‘ອິມິນາ ອິຕ຺ຖສ຺ມີ’ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ ວາ (ວິຠ. ໙໗໕) ເອວມາທິນາ ພາຫິຣຣູປາທິນິສ຺ສິຕານິ ອຏ຺ຐາຣສາຕິ ຉຕ຺ຕິໍສ. ອິຕິ ອຕີຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສ, ອນາຄຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານິ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ເອວມ຺ປິ ອຏ຺ຐສຕຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸນ ສງ຺ຄເຫ ກຣີຍມາເນ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຉເຬວ ຕຓ຺ຫາກາຍາ ຕິສ຺ໂສເຍວ ກາມຕຓ຺ຫາທໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອວໍ –

ນິທ຺ເທສຕ຺ເຖນ ນິທ຺ເທສ-ວິຕ຺ຖາຣາ ວິຕ຺ຖາຣສ຺ສ ຈ;

ປຸນ ສງ຺ຄຫໂຕ ຕຓ຺ຫາ, ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ ວິຠາວິນາຕິ.

ເວທນາສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເວທນາຕິ ວິປາກເວທນາ ອຘິປ຺ເປຕາ. ສາ ກຖໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຕຓ຺ຫາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເຈ? ອສ຺ສາທນີຍໂຕ. ສຸຂາຍ ຫິ ເວທນາຍ ອສ຺ສາທເນນ ສຕ຺ຕາ ເວທນໍ ມມາຍນ຺ຕາ ເວທນາຍ ຕຓ຺ຫໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເວທນາຣາຄຣຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ອິຏ຺ຐເມວ ຣູປໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ລທ຺ຘາ ຈ ນໍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕິ, ອາຣມ຺ມຓທາຍການຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕກາຣາທີນໍ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕຖາ ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸ ອິຏ຺ເຐ ຈ ສທ຺ທາທໂຍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ລທ຺ຘາ ຈ ເນ ອສ຺ສາເທນ຺ຕິ, ອາຣມ຺ມຓທາຍການຎ຺ຈ ວີຓາວາທກ-ຄນ຺ຘິກສູທ-ຕນ຺ຕວາຍ-ນານາວິຘສິປ຺ປສນ຺ທສ຺ສກາທີນໍ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຍຖາ ກິໍ? ຍຖາ ປຸຕ຺ຕສິເນເຫນ ປຸຕ຺ຕໍ ມມາຍນ຺ຕາ ຘາຕິຍາ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສປ຺ປາຍສປ຺ປິຂີຣາທີນິເຍວ ນໍ ປາເຍນ຺ຕິ ເຈວ ໂຠເຊນ຺ຕິ ຈ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຕຓ຺ຫາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເວທນາວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໗. ເວທນາວາເຣ ເວທນາກາຍາຕິ ເວທນາສມູຫາ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາຕິ ເອຕໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ ອຕ຺ຖິ ກຸສລາ, ອຕ຺ຖິ ອກຸສລາ, ອຕ຺ຖິ ອພ຺ຍາກຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ໓໔) ເອວໍ ວິຠງ຺ເຄ ອາຄຕຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີສຸ ປວຕ຺ຕານໍ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕເວທນານໍ ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ ມາຕິໂຕ ນາມໍ ວິຍ ມາຕິສທິສວຕ຺ຖຸໂຕ ນາມໍ. ວຈນຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສເຫຕຸ ຊາຕາ ເວທນາ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກກຖາ. ວິປາກວເສນ ປນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ທ຺ເວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓານິ, ທ຺ເວ ມໂນຘາຕຸໂຍ, ຕິສ຺ໂສ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍຕິ ເອຕາຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ເວທນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອສ ນໂຍ ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸ. ມໂນທ຺ວາເຣ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ.

ຜສ຺ສສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຈວຕ຺ຖຸກເວທນານໍ ສຫຊາຕຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທິສມຸທຍາ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ອວເສສານໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທໂຍ ອຸປນິສ຺ສຍາທິວເສນ ປຈ຺ຈຍາ. ມໂນທ຺ວາເຣ ຕທາຣມ຺ມຓເວທນານໍ ອທ຺ວາຣິການຎ຺ຈ ປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄຈຸຕິເວທນານໍ ສຫຊາຕມໂນສມ຺ຜສ຺ສສມຸທຍາ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເວທນາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຜສ຺ສວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໘. ຜສ຺ສວາເຣ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ ສມ຺ຜສ຺ໂສ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ…ເປ… ກາຍສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ກຸສລາກຸສລວິປາກາ ປຎ຺ຈວຕ຺ຖຸກາ ທສ ສມ຺ຜສ຺ສາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ອິມິນາ ເສສາ ພາວີສຕິ ໂລກິຍວິປາກມນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຜສ຺ສາ. ສຬາຍຕນສມຸທຍາຕິ ຉນ຺ນໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອາຍຕນານໍ ສມຸທເຍນ ອິມສ຺ສ ຉພ຺ພິຘສ຺ສາປິ ສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ຜສ຺ສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຬາຍຕນວາຣວຓ຺ຓນາ

໙໙. ສຬາຍຕນວາເຣ ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ຂນ຺ຘນິທ຺ເທເສ ເຈວ ອາຍຕນນິທ຺ເທເສ ຈ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ນາມຣູປສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍໍ ນາມໍ ຍຎ຺ຈ ຣູປໍ, ຍຎ຺ຈ ນາມຣູປໍ ຍສ຺ສ ອາຍຕນສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ນາມຣູປສມຸທຍາ ສຬາຍຕນສມຸທໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວາຕິ.

ສຬາຍຕນວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນາມຣູປວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໐໐. ນາມຣູປວາເຣ ນມນລກ຺ຂຓໍ ນາມໍ. ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓໍ ຣູປໍ. ວິຕ຺ຖາຣວາເຣ ປນສ຺ສ ເວທນາຕິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ. ສຎ຺ຎາຕິ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ. ເຈຕນາ ຜສ຺ໂສ ມນສິກາໂຣຕິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກາມຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎປິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິຕາ ຘມ຺ມາ ສນ຺ຕິ, ອິເມ ປນ ຕໂຍ ສພ຺ພທຸພ຺ພເລສຸປິ ຈິຕ຺ເຕສຸ ສນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອເຕສໍເຍວ ວເສເນຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘປິ ທສ຺ສິໂຕ. ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ມຫາຠູຕານີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ມຫາຠູຕານີຕິ ປຖວີອາປເຕຊວາຍານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຍນ ປນ ກາຣເຓນ ຕານິ ມຫາຠູຕານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂຍ ເຈຕ຺ຖ ອຎ຺ໂຎ ວິນິຈ຺ຉຍນໂຍ, ໂສ ສພ຺ໂພ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ໂຕ.

ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຈຕຸນ຺ນນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ມຫາຠູຕານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປາທາຍາຕິ ອຸປາທິຍິຕ຺ວາ, ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິສ຺ສາຍາຕິປິ ເອເກ. ວຕ຺ຕມານນ຺ຕິ ອຍຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປາຐເສໂສ. ສມູຫຕ຺ເຖ ວາ ເອຕໍ ສາມິວຈນໍ. ເຕນ ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ມຫາຠູຕານໍ ສມູຫໍ ອຸປາທາຍ ປວຕ຺ຕມານໍ ຣູປນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ຍານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຖວີອາທີນິ ມຫາຠູຕານິ, ຍຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍ ວຕ຺ຕມານໍ ຈກ຺ຂາຍຕນາທິເຠເທນ ອຠິຘມ຺ມປາຬິຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ ເຕວີສຕິວິຘໍ ຣູປໍ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຍສ຺ສ ນາມສ຺ສ ຍສ຺ສ ຈ ຣູປສ຺ສ ຍສ຺ສ ຈ ນາມຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍາ ນາມຣູປສມຸທໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ນາມຣູປວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວິຎ຺ຎາຓວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໐໑. ວິຎ຺ຎາຓວາເຣ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຈກ຺ຂຸໂຕ ວາ ຊາຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ເອວໍ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓານິ. ອິຕຣໍ ປນ ມໂນເຍວ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ. ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວຊ຺ຊສ຺ສ ເຕຠູມກວິປາກຈິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສງ຺ຂາຣສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ໂຍ ສງ຺ຂາໂຣ ຍສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ສງ຺ຂາຣສມຸທຍາ ວິຎ຺ຎາຓສມຸທໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ວິຎ຺ຎາຓວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສງ຺ຂາຣວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໐໒. ສງ຺ຂາຣວາເຣ ອຠິສງ຺ຂຣຓລກ຺ຂໂຓ ສງ຺ຂາໂຣ. ວິຕ຺ຖາຣວາເຣ ປນສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ກາຍໂຕ ປວຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ, ກາຍທ຺ວາເຣ ໂຈປນວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ກາມາວຈຣກຸສລໂຕ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ, ອກຸສລໂຕ ທ຺ວາທສນ຺ນນ຺ຕິ ວີສຕິຍາ ກາຍສຎ຺ເຈຕນານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ວຈີສງ຺ຂາໂຣຕິ ວຈິໂຕ ປວຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີທ຺ວາເຣ ວຈນເຠທວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ວີສຕິຍາ ເອວ ວຈີສຎ຺ເຈຕນານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕິ ຈິຕ຺ຕໂຕ ປວຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ, ກາຍວຈີທ຺ວາເຣ ໂຈປນໍ ອກຕ຺ວາ ຣໂຫ ນິສີທິຕ຺ວາ ຈິນ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕານໍ ໂລກິຍກຸສລາກຸສລວເສນ ເອກູນຕິໍສມໂນສຎ຺ເຈຕນານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ກຸສລານໍ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ອກຸສລານໍ ສຫຊາຕາທິວເສນາປິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ສງ຺ຂາຣວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອວິຊ຺ຊາວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໐໓. ອວິຊ຺ຊາວາເຣ ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈ ອຎ຺ຎາຓໍ, ໂມຫສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເອສ ນໂຍ ສມຸທເຍ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທີສຸ. ຕຕ຺ຖ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ ອນ຺ໂຕຄຘໂຕ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ປຏິຈ຺ຉາທນໂຕ ຈ. ຕຖາ ຫິ ຕໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ທຸກ຺ເຂ ອນ຺ໂຕຄຘໍ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຎ຺ຈສ຺ສ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຕ຺ຖຸ, ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວນ ອາຣມ຺ມຓໍ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຎ຺ຈ ເອຕໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ຕສ຺ສ ຍາຖາວລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວຘນິວາຣເຓນ, ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ເຈຕ຺ຖ ອປ຺ປທາເນນ.

ສມຸທເຍ ອຎ຺ຎາຓໍ ຕີຫິ ກາຣເຓຫິ ເວທິຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ປຏິຈ຺ຉາທນໂຕ ຈ. ນິໂຣເຘ ປຏິປທາຍຎ຺ຈ ອຎ຺ຎາຓໍ ເອເກເນວ ກາຣເຓນ ເວທິຕພ຺ພໍ ປຏິຈ຺ຉາທນໂຕ. ນິໂຣຘປຏິປທາຍ ຫິ ປຏິຈ຺ຉາທກເມວ ອຎ຺ຎາຓໍ ເຕສໍ ຍາຖາວລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວຘນິວາຣເຓນ, ເຕສຸ ຈ ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປທາເນນ. ນ ປນ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕຄຘໍ, ຕສ຺ມິໍ ສຈ຺ຈທ຺ວເຍ ອປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ. ນ ຕສ຺ສ ຕໍ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ວຕ຺ຖຸ, ອສຫຊາຕຕ຺ຕາ. ນາຣມ຺ມຓໍ, ຕທາຣພ຺ຠ ອປ຺ປວຕ຺ຕນໂຕ. ປຈ຺ຉິມຎ຺ຫິ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ ທຸທ຺ທສໍ, ນ ເຈຕ຺ຖ ອນ຺ຘຠູຕໍ ອຎ຺ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ປຸຣິມໍ ປນ ວຎ຺ຈນິຍຏ຺ເຐນ ສຠາວລກ຺ຂຓສ຺ສ ທຸທ຺ທສຕ຺ຕາ ຄມ຺ຠີຣໍ, ຕຕ຺ຖ ວິປລ຺ລາສຄ຺ຄາຫວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ.

ອປິຈ ທຸກ຺ເຂຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ສງ຺ຄຫໂຕ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ທີປິຕາ. ທຸກ຺ຂສມຸທເຍຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈ. ທຸກ຺ຂນິໂຣເຘ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍາຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ກິຈ຺ຈໂຕ. ອວິເສສໂຕ ປນ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອເຕນ ສຠາວໂຕ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ຎາຕພ຺ພາ. ອາສວສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ກາມາສວຠວາສວາ ສຫຊາຕາທິວເສນ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ອວິຊ຺ຊາສໂວ ອຸປນິສ຺ສຍວເສເນວ. ປຸພ຺ພຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາ ອວິຊ຺ຊາສໂວຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສາ ອປຣາປຣຸປ຺ປນ຺ນາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ອວິຊ຺ຊາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາສວວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໐໔. ອາສວວາເຣ ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາ ກາມາສວຠວາສວານໍ ສຫຊາຕາທິວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາສວສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍວເສເນວ. ອປຣາປຣຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາ ອວິຊ຺ຊາສໂວຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຸພ຺ພຸປ຺ປນ຺ນາ ອວິຊ຺ຊາເຍວສ຺ສ ອປຣາປຣຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາສວສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ. ອຍໍ ວາໂຣ ຍາ ເອສາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທປເທສຸ ເຊຏ຺ຐິກາ ອວິຊ຺ຊາ, ຕສ຺ສາປິ ປຈ຺ຈຍທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ວາເຣນ ສໍສາຣສ຺ສ ອນມຕຄ຺ຄຕາ ສາຘິຕາ ໂຫຕິ. ກຖໍ? ອາສວສມຸທເຍນ ຫິ ອວິຊ຺ຊາສມຸທໂຍ. ອວິຊ຺ຊາສມຸທເຍນາປິ ອາສວສມຸທໂຍ. ເອວໍ ອາສວາ ອວິຊ຺ຊາຍ ອວິຊ຺ຊາປິ ອາສວານໍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ກຕ຺ວາ ປຸພ຺ພໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ, ຕສ຺ສາ ອປຎ຺ຎາຍນໂຕ ສໍສາຣສ຺ສ ອນມຕຄ຺ຄຕາ ສິທ຺ຘາ ໂຫຕີຕິ.

ເອວໍ ສພ຺ເພປິເມ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ກມ຺ມປຖວາໂຣ ອາຫາຣວາໂຣ ທຸກ຺ຂວາໂຣ ຊຣາ-ມຣຓ-ຊາຕິ-ຠວ-ອຸປາທານ-ຕຓ຺ຫາ-ເວທນາ-ຜສ຺ສ-ສຬາຍຕນ-ນາມຣູປ- ວິຎ຺ຎາຓ-ສງ຺ຂາຣ-ອວິຊ຺ຊາ-ອາສວວາໂຣຕິ ໂສຬສວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ.

ເຕສຸ ເອເກກສ຺ສ ວາຣສ຺ສ ສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣວເສນ ທ຺ວິຘາ ວິຠຕ຺ຕາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຏ຺ຐານານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອິເມສຸ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຏ຺ຐາເນສຸ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ກຖິຕານິ. ເອເຕສໍເຍວ ວິຕ຺ຖາຣວເສນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ໂສຬສສຸ ຐາເນສຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ກຖິຕໍ. ເຖຣສ຺ສ ປນ ມເຕນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍປິ ຐາເນສຸ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຄ຺ຄາ ກຖິຕາຕິ. ອິຕິ ສກເລປິ ປຎ຺ຈມຫານິກາຍສງ຺ຄຫິເຕ ພຸທ຺ຘວຈເນ ນຕ຺ຖິ ຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ຍຕ຺ຖ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປກາສິຕໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິມມ຺ຫາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕາຕິ.

ອິທມໂວຈາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິ ອິທໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ຈຕຸສຈ຺ຈປຣິຍາເຍຫິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ອຣຫຕ຺ຕປຣິຍາເຍຫີຕິ ຈຕຸສຏ຺ຐິຍາ ກາຣເຓຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອໂວຈ, ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ອາສວວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.