໘. ສລ຺ເລຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ສລ຺ເລຂສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຫາຈຸນ຺ໂທຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ. ສາຍນ຺ຫສມຍນ຺ຕິ ສາຍນ຺ຫກາເລ. ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສລ຺ລານນ຺ຕິ ເຕຫິ ເຕຫິ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣຫິ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສລ຺ລານໍ ນິລີຍນໍ, ເອກີຠາໂວ ປວິເວໂກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐິໂຕ, ໂສ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປນ ຍສ຺ມາ ປຏິສລ຺ລານານໍ ອຸຕ຺ຕມໂຕ ຜລສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາສິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາຕິ ສມທສນຂຸຊ຺ຊລວິຠູສິເຕນ ສິຣສາ ຠຄວນ຺ຕໍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ອຠິວາທາເປຕ຺ວາ ວາ ‘‘ສຸຂີ ຠວ, ຈຸນ຺ທາ’’ຕິ ເອວໍ ວຈີເຠທໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ, ຠຄວາ ປນ ກິຣ ວນ຺ທິໂຕ ສມາໂນ ສຸວຓ຺ຓທຸນ຺ທຸຠິສທິສໍ ຄີວໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ກຓ຺ຓສຸຂໍ ເປມນິຍໍ ອມຕາຠິເສກສທິສໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂຆສໍ ນິຈ຺ຉາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ສຸຂີ ໂຫຫີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວທຕິ, ເອຕໍ ອາຈິຓ຺ຓໍ ຕຖາຄຕານໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ສາຘກສຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ສກ຺ໂກ, ຠນ຺ເຕ, ເທວານມິນ຺ໂທ ສາມຈ຺ໂຈ ສປຣິຊໂນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີຕິ, ສຸຂີ ໂຫຕຸ ປຎ຺ຈສິຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ສາມຈ຺ໂຈ ສປຣິຊໂນ, ສຸຂກາມາ ຫິ ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ອສຸຣາ ນາຄາ ຄນ຺ຘພ຺ພາ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ສນ຺ຕິ ປຸຖຸກາຍາ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ຕຖາຄຕາ ເອວຣູເປ ມເຫສກ຺ເຂ ຍກ຺ເຂ ອຠິວທນ຺ຕີຕິ.

ຍາ ອິມາຕິ ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພາຠິມຸຂໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ອາຫ. ອເນກວິຫິຕາຕິ ນານປ຺ປກາຣາ. ທິຏ຺ຐິໂຍຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂຍ. ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສຕ຺ເຕສຸ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕວາທປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ‘‘ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕວາເທນ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ, ຕາ ວີສຕິ ຠວນ຺ຕິ. ໂລກວາທປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ເຕນ ໂລກວາເທນ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ, ຕາ ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕິ ສສ຺ສໂຕ, ອສສ຺ສໂຕ, ສສ຺ສໂຕ ຈ ອສສ຺ສໂຕ ຈ, ເນວ ສສ຺ສໂຕ ນາສສ຺ສໂຕ, ອນ຺ຕວາ, ອນນ຺ຕວາ, ອນ຺ຕວາ ຈ ອນນ຺ຕວາ ຈ, ເນວນ຺ຕວາ ນານນ຺ຕວາ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ອາທິເມວາຕິອາທີສຸ ອຍມຕ຺ໂຖ ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠນ຺ເຕ ອາທິເມວ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປຕ຺ວາປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໍ ວິປສ຺ສນາມິສ຺ສກປຐມມນສິກາຣເມວ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວເມຕາສໍ ເອຕ຺ຕເກເນວ ອຸປາເຍນ ເອຕາສໍ ທິຏ຺ຐີນໍ ປຫານຎ຺ຈ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ໂຫຕີຕິ. ອິທຎ຺ຈ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕນາ ອນຘິມານິໂກປິ ສມາໂນ ອຘິມານິການໍ ອຘິມານປ຺ປຫານຕ຺ຖໍ ອຘິມານິໂກ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປເຣ ປນາຫຸ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິກາ ອາທິມນສິກາເຣເນວ ທິຏ຺ຐີນໍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານໍ ໂຫຕີຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນປິ, ສມາປຕ຺ຕິວິຫາຣາ ສລ຺ເລຂວິຫາຣາຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນປິ ອຕ຺ຖິ. ໂສ ເຕສໍ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

໘໒. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕາສໍ ທິຏ຺ຐີນໍ ປຫານູປາຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຍາ ອິມາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ເຈຕາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິອາທິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເຕສຸ ຫິ ເອຕາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຍຖາຫ ‘‘ຣູເປ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ຣູປໍ ອຠິນິວິສ຺ສ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ອຕ຺ຕາ ໂສ ໂລໂກ ໂສ ເປຈ຺ຈ ຠວິສ຺ສາມິ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໑໕໒) ວິຕ຺ຖາໂຣ. ອາຣມ຺ມຓວເສນ ປນ ເອກວຈນໍ ກຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ຈາຕິ ອາຫ, ຍສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອນຸເສນ຺ຕິ ສມຸທາຈຣນ຺ຕີຕິ ອິເມສໍ ເອວໍ ນານາກຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຊາຕິວເສນ ຫິ ອຊາຕາ ຊາຍມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາເສວິຕາ ຖາມຄຕາ ອປ຺ປຏິວິນີຕາ ອນຸເສນ຺ຕີຕິ. ກາຍວຈີທ຺ວາຣໍ ສມ຺ປຕ຺ຕາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕີຕິ, ອິທເມເຕສໍ ນານາກຣຓໍ. ຕໍ ເນຕໍ ມມາຕິອາທີສຸ ຕໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປເຠທໍ ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ມຍ຺ຫໍ ນ ໂຫຕິ, ອຫມ຺ປິ ເອໂສ ນ ອສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາປິ ນ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕຕິ ເອວໍ ຕາວ ປທຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍສ຺ມາ ປນ ເອຕ຺ຖ ເອຕໍ ມມາຕິ ຕຓ຺ຫາຄາໂຫ, ຕຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐສຕຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕປ຺ປເຠທໍ ຕຓ຺ຫາປປຎ຺ຈໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອໂສຫມສ຺ມີຕິ ມານຄາໂຫ, ຕຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນວປ຺ປເຠທໍ ມານປປຎ຺ຈໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ທິຏ຺ຐິຄາໂຫ, ຕຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິຄຕປ຺ປເຠທໍ ທິຏ຺ຐິປປຎ຺ຈໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕສ຺ມາ ເນຕໍ ມມາຕິ ວທນ຺ໂຕ ຠຄວາ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠທໍ ຕຓ຺ຫາປປຎ຺ຈໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເນໂສຫມສ຺ມີຕິ ມານປປຎ຺ຈໍ. ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາຕິ ທິຏ຺ຐິປປຎ຺ຈໍ. ທິຏ຺ເຐກຏ຺ຐາເຍວ ເຈຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາມານາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວເມຕນ຺ຕິ ເອວໍ ‘‘ເນຕໍ ມມາ’’ຕິອາທິນາ ອາກາເຣນ ເອຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ. ຍຖາຠູຕນ຺ຕິ ຍຖາ ສຠາວໍ, ຍຖາ ອຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກຎ຺ຫິ ເອເຕເນວ ອາກາເຣນ ອຕ຺ຖິ. ມມນ຺ຕິອາທິນາ ປນ ຄຍ຺ຫມານມ຺ປິ ເຕນາກາເຣນ ເນວຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄປຎ຺ຎາປຣິໂຍສານາຍ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ສຸຏ຺ຐຸ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ. ເອວເມຕາສນ຺ຕິ ເອເຕນ ອຸປາເຍນ ເອຕາສໍ. ປຫານໍ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄຕິ ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານສ຺ເສວາຘິວຈນໍ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອາທິມນສິກາເຣເນວ ທິຏ຺ຐີນໍ ປຫານໍ ໂຫຕິ ນຸ ໂຂ ໂນຕິ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາຈຸນ຺ເທນ ອຘິມານິການໍ ວເສນ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຫານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສຍເມວ ອຘິມານິການໍ ຌານໍ ວິຠຊນ຺ໂຕ ຐານໍ ໂຂ ປເນຕນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຘິມານິກາ ນາມ ເຍສໍ ອປ຺ປຕ຺ເຕ ປຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ອຘິມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສ຺ວາຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ເນວ ໂລກວຏ຺ຏານຸສາຣີນໍ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ອຣິຍສາວການໍ. ນ ຫິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ‘‘ສກທາຄາມີ ອຫ’’ນ຺ຕິ ອຘິມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ສກທາຄາມິສ຺ສ ‘‘ອນາຄາມີ ອຫ’’ນ຺ຕິ, ນ ອນາຄາມິໂນ ‘‘ອຣຫາ ອຫ’’ນ຺ຕິ, ກາຣກສ຺ເສວ ປນ ສມຖວເສນ ວາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ວາ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕກິເລສສ຺ສ ນິຈ຺ຈໍ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ສ ຫິ ສມຖວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານໍ ວາ ວິປສ຺ສນາວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານໍ ວາ ກິເລສານໍ ສມຸທາຈາຣໍ ອປສ຺ສໂຕ ‘‘ໂສຕາປນ຺ໂນ ອຫນ຺ຕິ ວາ, ສກທາຄາມີ, ອນາຄາມີ, ອຣຫາ ອຫ’’ນ຺ຕິ ວາ ອຘິມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕລງ຺ຄຣຕິສ຺ສປພ຺ພຕວາສິຘມ຺ມທິນ຺ນຕ຺ເຖເຣນ ໂອວາທິຍມານຕ຺ເຖຣານໍ ວິຍ.

ເຖຣສ຺ສ ກິຣ ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ວິເສສໍ ອຘິຄຈ຺ຉິໍສຸ. ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ຕິສ຺ສມຫາວິຫາຣວາສີ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ‘‘ນ ອຏ຺ຐານນິໂຍຊໂກ ເຖໂຣຕິ ເຖຣໍ ອາເນຖາ’’ຕິ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ປາເຫສິ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມທິນ຺ນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ໂສ ອາຫ ‘‘ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕານໍ ຄເວສຖ ປຣ’’ນ຺ຕິ? ອຕ຺ຕານໍ ສປ຺ປຸຣິສາຕິ, ໂສ ເຕສໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານມທາສິ, ສພ຺ເພວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ປຸນ ອຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ປາເຫສິ, ເອວໍ ຍາວຕຕິຍໍ ປຫິຕາ ສພ຺ເພປິ ຕຕ຺ເຖວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ວິຫຣິໍສຸ.

ຕໂຕ ສງ຺ໂຆ ຄຕຄຕາ ນາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວຸຑ຺ຒປພ຺ພຊິຕໍ ປາເຫສິ. ໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມທິນ຺ນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕິສ຺ສມຫາວິຫາຣວາສີ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຕຸຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕິເກ ເປເສສິ, ຕ຺ວໍ ນາມ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຓໍ ຄຣຸໍ ນ ກໂຣສິ, ນາຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ກິເມຕນ຺ຕິ ປຓ຺ຓສາລໍ ອປ຺ປວິສິຕ຺ວາວ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຕາວເທວ ນິກ຺ຂມິ, ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຫງ຺ກນວິຫາຣໍ ປາວິສິ. ຕຕ຺ຖ ເຈໂກ ມຫາເຖໂຣ ສຏ຺ຐິວສ຺ສາຕີໂຕ ອຘິມາເນນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິຊານາຕິ. ເຖໂຣ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ອຘິຄມໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ອາມ ຘມ຺ມທິນ຺ນ, ຍໍ ປພ຺ພຊິເຕນ ກາຕພ຺ພໍ, ຈິຣກຕໍ ຕໍ ມຍາ, ອຕີຕສຏ຺ຐິວສ຺ໂສມ຺ຫິ ເອຕຣຫີ’’ຕິ. ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິທ຺ຘິມ຺ປິ ວຬຎ຺ເຊຖາຕິ. ອາມ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຕິ. ສາຘຸ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຫຕ຺ຖິໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຏິມຸຂໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ມາເປຖາຕິ. ສາຘາວຸໂສຕິ ເຖໂຣ ສພ຺ພເສຕໍ ສຕ຺ຕປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ຕິຘາປຠິນ຺ນໍ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ພີຊຍມານໍ ໂສຓ຺ຑໍ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທ຺ວີຫິ ທນ຺ເຕຫິ ວິຊ຺ຌິຕຸກາມໍ ວິຍ ປຏິມຸຂໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ມຫາຫຕ຺ຖິໍ ມາເປສິ. ໂສ ຕໍ ອຕ຺ຕນາເຍວ ມາປິຕໍ ຫຕ຺ຖິໍ ທິສ຺ວາ ຠີໂຕ ປລາຍິຕຸໍ ອາຣຠິ. ຕທາວ ອຕ຺ຕານໍ ‘‘ນາຫໍ ອຣຫາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມທິນ຺ນສ຺ສ ປາທມູເລ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ປຕິຏ຺ຐາ ເມ ໂຫຫິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ອາຫ. ຘມ຺ມທິນ຺ໂນ ‘‘ມາ, ຠນ຺ເຕ, ໂສຈິ, ມາ ອນຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສິ, ກາຣການໍເຍວ ອຘິມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ເຖຣໍ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານມທາສິ. ເຖໂຣ ຕສ຺ໂສວາເທ ຐຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ.

ຈິຕ຺ຕລປພ຺ພເຕປິ ຕາທິໂສວ ເຖໂຣ ວສຕິ. ຘມ຺ມທິນ຺ໂນ ຕມ຺ປິ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕເຖວ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສປິ ຕເຖວ ພ຺ຍາກາສິ. ຕໂຕ ນໍ ຘມ຺ມທິນ຺ໂນ ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິທ຺ຘິມ຺ປິ ວຬຎ຺ເຊຖາຕິ ອາຫ. ອາມາວຸໂສຕິ. ສາຘຸ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ມາເປຖາຕິ. ເຖໂຣ ມາເປສິ. ເອຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ, ປທຸມຄຸມ຺ພໍ ມາເປຖາຕິ. ຕມ຺ປິ ມາເປສິ. ປທຸມຄຸມ຺ເພ ມຫາປທຸມໍ ມາເປຖາຕິ. ຕມ຺ປິ ມາເປສິ. ເອຕສ຺ມິໍ ປທຸມຄຸມ຺ເພ ຐຕ຺ວາ ມຘຸຣສ຺ສເຣນ ຄາຍນ຺ຕໍ ນຈ຺ຈນ຺ຕຎ຺ຈ ເອກໍ ອິຕ຺ຖິວິຄ຺ຄຫໍ ມາເປຖາຕິ. ຕມ຺ປິ ມາເປສິ. ໂສ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຖາຕິ ວຕ຺ວາ ສຍໍ ປາສາທໍ ປາວິສິ. ເຖຣສ຺ສ ຕໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍໂຕ ສຏ຺ຐິວສ຺ສານິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕກິເລສາ ຈລິໍສຸ, ໂສ ຕທາ ອຕ຺ຕານໍ ຎຕ຺ວາ ປຸຣິມຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ຘມ຺ມທິນ຺ນຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ.

ຘມ຺ມທິນ຺ໂນປິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຕິສ຺ສມຫາວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ເຖຣາ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ ປີຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອຕໍ ກິຣ ເຕສໍ ວຕ຺ຕໍ. ເຕນ ເນສໍ ເອໂກປິ ‘‘ອິຘ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຐເປຫີ’’ຕິ ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ວຕ຺ຕາ ປຸຈ຺ຉິຕາປິ ນາໂຫສິ. ຘມ຺ມທິນ຺ໂນ ເອໂສ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ຎຕ຺ວາ ປນ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ເຫ ຕິຓ຺ເຫນ ອສິນາ ກຸມຸທນາຬກລາປໍ ວິຍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປາທງ຺ຄຸລິຍາ ມຫາປຖວິໍ ປຫຣິ. ຠນ຺ເຕ ອຍໍ ອເຈຕນາ ມຫາປຖວີປິ ຘມ຺ມທິນ຺ນສ຺ສ ຄຸຓໍ ຊານາຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ປນ ນ ຊານິຕ຺ຖາຕິ ຈ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ອເຈຕນາຍໍ ປຖວີ, ວິຊານາຕິ ຄຸຓາຄຸຓໍ;

ສເຈຕນາຖ ໂຂ ຠນ຺ເຕ, ນ ຊານາຖ ຄຸຓາຄຸຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕາວເທວ ຈ ອາກາເສ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕລງ຺ຄຣຕິສ຺ສປພ຺ພຕເມວ ອຄມາສິ. ເອວໍ ກາຣກສ຺ເສວ ອຘິມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ຕາທິສານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວເສນ ຌານໍ ວິຠຊນ຺ໂຕ ຐານໍ ໂຂ ປເນຕນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ, ອຕ຺ເຖຕໍ ກາຣຓໍ, ໂນ ນຕ຺ຖິ. ເຍນ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ພາຫິຣປຣິພ຺ພາຊເກຫິ ສາຘາຣຓໍ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ຍໍ ປນ ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ ສລ຺ເລເຂນ ວິຫຣາມີຕິ, ຍໍ ປຏິປຕ຺ຕິວິຘານໍ ກິເລເສ ສໍລິຂຕິ, ເຕນາຫໍ ວິຫຣາມີຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ນ ຫິ ອຘິມານິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຌານໍ ສລ຺ເລໂຂ ວາ ສລ຺ເລຂປຏິປທາ ວາ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ອວິປສ຺ສນາປາທກຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ໂສ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ, ຌານໍ ປນສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາໂຣ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ນ ໂຂ ປເນເຕ, ຈຸນ຺ທ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ສລ຺ເລຂາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາ ເອເຕ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ເອເຕຕິ ຌານຘມ຺ມວເສນ ພຫຸວຈນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ເອເຕ ປຐມຊ຺ຌານຘມ຺ມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມາປຕ຺ຕິວເສນ ວາ, ເອກມ຺ປິ ຫິ ປຐມຊ຺ຌານໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສມາປຕ຺ຕິວເສນ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ພຫຸຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອາຣມ຺ມຓວເສນ ວາ, ເອກມ຺ປິ ຫິ ປຐມຊ຺ຌານໍ ປຖວີກສິຓາທີສຸ ປວຕ຺ຕິວເສນ ພຫຸຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ເອສ ນໂຍ ທຸຕິຍຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນສຸ. ອາຣຸປ຺ປຌາເນສຸ ປນ ອາຣມ຺ມຓເຠທາຠາວໂຕ ປຸຣິມກາຣຓທ຺ວຍວເສເນວ ພຫຸວຈນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍສ຺ມາ ເຈເຕສໍ ອງ຺ຄານິປິ ສນ຺ຕານິ ອາຣມ຺ມຓານິປິ, ນິພ຺ພຸຕານິ ເຈວ ສຸຂຸມານິ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ສນ຺ຕາ ເອເຕ ວິຫາຣາຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຍໍ ຕາວ ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ສາຘາຣຓາ ວຓ຺ຓນາ. ວິເສສວຓ຺ຓນາ ປນ ‘‘ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານ’’ນ຺ຕິອາທິປທານຸສາຣໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ສິຍາ. ສາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ສພ຺ພາກາເຣນ ວຸຕ຺ຕາເຍວ.

໘໓. ເອວໍ ຍສ຺ມາ ອຘິມານິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຌານວິຫາໂຣ ອວິປສ຺ສນາປາທກຕ຺ຕາ ສລ຺ເລຂວິຫາໂຣ ນ ໂຫຕິ, ນ ຫິ ໂສ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ, ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄກໂຣ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ສຸຂວິຫາໂຣ ປນສ຺ສ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຣູປຊ຺ຌານານິ ຈ ອຣູປຊ຺ຌານານິ ຈ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິທານິ ຈ ຍຕ຺ຖ ສລ຺ເລໂຂ ກາຕພ຺ໂພ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຍ ອາກາເຣຫິ, ຕຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸໍ ຕຎ຺ຈ ສລ຺ເລຂໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິຘ ໂຂ ປນ ໂວຕິອາທິມາຫ.

ກສ຺ມາ ປນ ‘‘ອຏ຺ຐຫິ ສມາປຕ຺ຕີຫິ ອວິຫິໍສາທໂຍ ສລ຺ເລຂາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ? ໂລກຸຕ຺ຕຣປາທກຕ຺ຕາ. ພາຫິຣການຎ຺ຫິ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ວຏ຺ຏປາທກາເຍວ. ສາສເນ ສຣຓຄມນມ຺ປິ ໂລກຸຕ຺ຕຣປາທກໍ, ປເຄວ ອວິຫິໍສາທໂຍ. ອິມິນາເຍວ ຈ ສຸຕ຺ເຕນ ເວທິຕພ຺ພໍ ‘‘ຍຖາ ພາຫິຣກສ຺ສ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎສ຺ສາປິ ທິນ຺ນທານໂຕ ສາສເນ ຕິສຣຓຄຕສ຺ສ ທິນ຺ນທານໍ ມຫປ຺ຜລຕຣໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍ ທກ຺ຂິຓາວິສຸທ຺ຘິສຸຕ຺ເຕ ‘‘ພາຫິຣເກ ກາເມສຸ ວີຕຣາເຄ ທານໍ ທຕ຺ວາ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຄຸຓາ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພາ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ເນ ທານໍ ທຕ຺ວາ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍາ ອປ຺ປເມຍ຺ຍາ ທກ຺ຂິຓາ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພາ, ໂກ ປນ ວາໂທ ໂສຕາປນ຺ເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ (ມ. ນິ. ໓.໓໗໙). ສຣຓຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ຕຕ຺ຖ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ, ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິໂຍຊນາ.

ອນຸປທວຓ຺ຓນາຍໍ ປນ ອິຘາຕິ ວິຫິໍສາທິວຕ຺ຖຸທີປນເມຕໍ. ໂຂ ປນາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ໂວຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ, ອຍໍ ປນ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ, ຍເທຕໍ ‘‘ປເຣ ວິຫິໍສກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິຫິໍສາທິວຕ຺ຖຸໍ ວທາມ. ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ສລ຺ເລໂຂ ກາຕພ຺ໂພຕິ.

ເອວໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ປເຣ ວິຫິໍສກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຍເມຕ຺ຖ ອວິຫິໍສກາ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ສລ຺ເລໂຂ ກຣຓີໂຍ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ປເຣຕິ ເຍ ເກຈິ ອິມໍ ສລ຺ເລຂມນນຸຍຸຕ຺ຕາ. ວິຫິໍສກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປາຓິນາ ວາ ເລຑ຺ຑຸນາ ວາຕິອາທີຫິ ສຕ຺ຕານໍ ວິເຫສກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ມຍເມຕ຺ຖ ອວິຫິໍສກາ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ມຍໍ ປນ ຍຕ຺ເຖວ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປເຣ ເອວໍ ວິຫິໍສກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອຕ຺ເຖວ ອວິຫິໍສກາ ຠວິສ຺ສາມ, ອວິຫິໍສໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ວິຫຣິສ຺ສາມ. ອິຕິ ສລ຺ເລໂຂ ກຣຓີໂຍຕິ ເອວໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສລ຺ເລໂຂ ກາຕພ຺ໂພ. ສລ຺ເລໂຂຕິ ຈ ອິຘ ອວິຫິໍສາວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອວິຫິໍສາ ຫິ ວິຫິໍສໍ ສລ຺ເລຂຕິ, ຕໍ ຉິນ຺ທຕິ, ຕສ຺ມາ ສລ຺ເລໂຂຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ. ປເຣ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມປຖານໍ ອນ຺ຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕານໍ ອາທິມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ມຍເມຕ຺ຖ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກມ຺ມປຖກຖາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ເຕ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ມິຈ຺ຉຕ຺ເຕສຸ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິອາທໂຍ ທ຺ເວຘາວິຕກ຺ເກ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ປາຓໍ ອຕິປາເຕນ຺ຕີຕິ ປາຓາຕິປາຕີ ປາຓຆາຕກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍນ຺ຕີຕິ ອທິນ຺ນາທາຍີ, ປຣສ຺ສ ຫາຣິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອພ຺ຣຫ຺ມໍ ຫີນໍ ລາມກຘມ຺ມໍ ຈຣນ຺ຕີຕິ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ເມຖຸນຘມ຺ມປ຺ປຏິເສວກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມໍ ເສຏ຺ຐໍ ປຏິປທໍ ຈຣນ຺ຕີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ເມຖຸນາ ປຏິວິຣຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສລ຺ເລໂຂຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍຎ຺ຫິ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສລ຺ເລຂຕິ. ມຸສາ ວທນ຺ຕີຕິ ມຸສາວາທີ, ປເຣສໍ ອຕ຺ຖຠຎ຺ຊນກໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ອລິກໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປິສຸຓາ ວາຈາ ເອເຕສນ຺ຕິ ປິສຸຓວາຈາ. ປເຣສໍ ມມ຺ມຈ຺ເຉທິກາ ຜຣຸສາ ວາຈາ ເອເຕສນ຺ຕິ ຜຣຸສວາຈາ. ສມ຺ຜໍ ນິຣຕ຺ຖກວຈນໍ ປລປນ຺ຕີຕິ ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ. ອຠິຊ຺ຌາຍນ຺ຕີຕິ ອຠິຊ຺ຌາລູ, ປຣຠຓ຺ຑລຸພ຺ຠນສີລາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຍາປນ຺ນໍ ປູຕິຠູຕໍ ຈິຕ຺ຕເມເຕສນ຺ຕິ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕາ. ມິຈ຺ຉາ ປາປິກາ ວິຎ຺ຎຸຄຣຫິຕາ ເອເຕສໍ ທິຏ຺ຐີຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີ, ກມ຺ມປຖປຣິຍາປນ຺ນາຍ ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນນ຺ຕິອາທິວຕ຺ຖຸກາຍ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນາຍ ອນິຍ຺ຍານິກທິຏ຺ຐິຍາ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ມາ ໂສຠນາ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖາ ເອເຕສໍ ທິຏ຺ຐີຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ, ກມ຺ມປຖປຣິຍາປນ຺ນາຍ ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນນ຺ຕິອາທິກາຍ ກມ຺ມສ຺ສກຕາທິຏ຺ຐິຍາ, ສມ຺ມຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນາຍ ມຄ຺ຄທິຏ຺ຐິຍາ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປາຕິ ອຍາຖາວອນິຍ຺ຍານິກອກຸສລສງ຺ກປ຺ປາ. ເອສ ນໂຍ ມິຈ຺ຉາວາຈາຕິອາທີສຸ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປາທໂຍ ວິຍ ຫິ ມິຈ຺ຉາສຕິ ນາມ ປາຏິເອກ຺ໂກ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ນຕ຺ຖິ, ອຕີຕໍ ປນ ຈິນ຺ຕຍໂຕ ປວຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອກຸສລກ຺ຂນ຺ຘານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ອຕ຺ເຖສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສ຺ສຕິ, ເນສາ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ, ປຸຕ຺ຕລາຠໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສ຺ສຣໂຕ, ຘນລາຠໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສ຺ສຣໂຕ, ຍສລາຠໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສ຺ສຣໂຕ’’ຕິ, ຕມ຺ປິ ຕໍ ຕໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ສຕິປຕິຣູປເກນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມິຈ຺ຉາຎາຓີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ມິຈ຺ຉາຎາຓນ຺ຕິ ປາປກິຣິຍາສຸ ອຸປາຍຈິນ຺ຕາວເສນ ປາປໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ສຸກຕໍ ມຍາ’’ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາກາເຣນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂມໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ມິຈ຺ຉາຎາຓີ. ສມ຺ມາຎາຓີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເອກູນວີສຕິເຠທໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຎາຓໍ ‘‘ສມ຺ມາຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ສມ຺ມາຎາຓີ. ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ອວິມຸຕ຺ຕາເຍວ ສມານາ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕາ ມຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນ, ອວິມຸຕ຺ຕິຍໍ ວາ ວິມຸຕ຺ຕິສຎ຺ຎິໂນ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ, ມິຈ຺ຉາ ປາປິກາ ວິປຣີຕາ ວິມຸຕ຺ຕິ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕີ. ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕານໍ ອກຸສລກ຺ຂນ຺ຘານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ປນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີນິ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ຐເປຕ຺ວາ ເສສຘມ຺ມາ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສາ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິໍ ສລ຺ລິຂິຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ສລ຺ເລໂຂຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຍເມຕ຺ຖ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕີ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ສລ຺ເລໂຂ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ.

ອິໂຕ ປຣານິ ຕີຓິ ນີວຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ອຠິຊ຺ຌາລູ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ກມ຺ມປເຖສຸ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປເນຕ຺ຖ ປຐມານິ ທ຺ເວ ນີວຣຓານິ ນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຖ ຖິນມິທ຺ເຘນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕາ ອຠິຠູຕາຕິ ຖິນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິຕາ. ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ອຸທ຺ຘຕາ. ວິຈິນນ຺ຕາ ກິຈ຺ຉນ຺ຕິ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉີ. ໂກຘນາຕິອາທີນິ ທສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ໂກຘາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມທາຍາທວຕ຺ຖສຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຈນຕ຺ໂຖ – ໂກຘນາຕິ ກຸຊ຺ຌນສີລາ. ອຸປນາຫີຕິ ອຸປນາຫນສີລາ, ອຸປນາໂຫ ວາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຸປນາຫີ. ຕຖາ ມກ຺ຂີ ປລາສີ ຈ. ອິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອິສ຺ສຸກີ. ມຈ຺ຉຣາຍນ຺ຕີຕິ ມຈ຺ຉຣີ, ມຈ຺ເຉຣໍ ວາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ມຈ຺ຉຣີ. ສຐຍນ຺ຕີຕິ ສຐາ, ນ ສມ຺ມາ ຠາສນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເກຣາຏິກຍຸຕ຺ຕານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ມາຍາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ມາຍາວີ. ຖມ຺ຠສມງ຺ຄິຕາຍ ຖທ຺ຘາ. ອຕິມານໂຍເຄນ ອຕິມານີ. ວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈນີກນເຍນ ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທຸພ຺ພຈາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ທຸກ຺ຂາ ກິຎ຺ຈິ ວຸຈ຺ຈມານາ ນ ສຫນ຺ຕິ. ຕພ຺ພິປຣີຕາ ສຸວຈາ. ເທວທຕ຺ຕາທິສທິສາ ປາປກາ ມິຕ຺ຕາ ເອເຕສນ຺ຕິ ປາປມິຕ຺ຕາ. ພຸທ຺ຘາ ວາ ສາຣິປຸຕ຺ຕາທິສທິສາ ວາ ກລ຺ຍາຓາ ມິຕ຺ຕາ ເອເຕສນ຺ຕິ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີສຸ ຈິຕ຺ຕໂວສ຺ສຄ຺ຄວເສນ ປມຕ຺ຕາ. ວິປຣີຕາ ອປ຺ປມຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິມານິ ຕີຓິ ປກິຓ຺ຓກວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ອສ຺ສທ຺ຘາຕິອາທີນິ ສຕ຺ຕ ອສທ຺ຘມ຺ມວເສນ. ຕຕ຺ຖ ຕີສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ສທ຺ຘາ ເອເຕສໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອສ຺ສທ຺ຘາ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ສທ຺ທຫນ຺ຕີຕິ ສທ຺ຘາ, ສທ຺ຘາ ວາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິປິ ສທ຺ຘາ. ນຕ຺ຖິ ເອເຕສໍ ຫິຣີຕິ ອຫິຣິກາ, ອກຸສລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຊິຄຸຈ຺ຉມານານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຫິຣີ ເອເຕສໍ ມເນ, ຫິຣິຍາ ວາ ຍຸຕ຺ຕມນາຕິ ຫິຣິມນາ. ນ ໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕີຕິ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ, ອກຸສລສມາປຕ຺ຕິຍາ ນ ຠາຍນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕພ຺ພິປຣີຕາ ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ. ອປ຺ປໍ ສຸຕເມເຕສນ຺ຕິ ອປ຺ປສ຺ສຸຕາ, ອປ຺ປນ຺ຕິ ຈ ໂຖກນ຺ຕິ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ນຕ຺ຖີຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ‘‘ອປ຺ປສ຺ສຸຕາ’’ຕິ ຫິ ນິສ຺ສຸຕາ ສຸຕວິຣຫິຕາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ພຫຸ ສຸຕເມເຕສນ຺ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕາ, ຕຖາຄຕຠາສິຕໍ ເອກມ຺ປິ ຄາຖໍ ຍາຖາວໂຕ ຎຕ຺ວາ ອນຸຣູປປຏິປນ຺ນານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ກຸຈ຺ຉິຕາ ສີທນ຺ຕີຕິ ກຸສີຕາ, ຫີນວີຣິຍານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອາຣທ຺ຘໍ ວີຣິຍເມເຕສນ຺ຕິ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍາ, ສມ຺ມປ຺ປຘານຍຸຕ຺ຕານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ, ມຸຏ຺ຐາ ສຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີ, ນຏ຺ຐສ຺ສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕີ, ນິຈ຺ຈໍ ອາຣມ຺ມຓາຠິມຸຂປ຺ປວຕ຺ຕສຕີນເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ທຸຏ຺ຐາ ປຎ຺ຎາ ເອເຕສນ຺ຕິ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ, ນຏ຺ຐປຎ຺ຎາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປນ຺ນາຕິ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ນາ, ປຎ຺ຎາຕິ ຈ ອິຘ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິປສ຺ສນາສມ຺ຠາໂຣ ຫິ ປຣິປູໂຣ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອາຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາວ ອຍນ຺ຕິ ໂປຣາຓານໍ ອາຓາ.

ອິທານິ ເອກເມວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຄຸຓານໍ ອນ຺ຕຣາຍກຣໍ ອນິຍ຺ຍານິກທິຏ຺ຐິໍ ຕີຫາກາເຣຫິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໍ ປຣາມສນ຺ຕີຕິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີ. ອາຘານໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ອາຘານຄ຺ຄາຫີ, ອາຘານນ຺ຕິ ທຬ຺ຫໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຸຕ຺ຕກາຣຓໍ ທິສ຺ວາວ ລທ຺ຘິໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ, ທຸກ຺ເຂນ ກິຈ຺ເຉນ ກສິເຣນ ພຫຸມ຺ປິ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນ ສກ຺ກາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ, ເຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອິທເມວ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ທຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອປິ ພຸທ຺ຘາທີຫິ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມານາ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕາທິສາ ຫິ ປຸຄ຺ຄລາ ຍໍ ຍເທວ ຘມ຺ມໍ ວາ ອຘມ຺ມໍ ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ‘‘ເອວໍ ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິເຍຫິ ກຖິຕໍ, ເອວໍ ອມ຺ເຫຫິ ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ກຸມ຺ໂມວ ອງ຺ຄານິ ສເກ ກປາເລ ອນ຺ໂຕເຍວ ສໂມທຫນ຺ຕິ, ກຸມ຺ຠີລຄ຺ຄາຫໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໘໔. ເອວໍ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຍ ອາກາເຣຫິ ສລ຺ເລຂໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕສ຺ມິໍ ສລ຺ເລເຂ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສາປິ ພຫູປກາຣຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມ຺ປິ ໂຂ ອຫນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ, ອຫໍ, ຈຸນ຺ທ, ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມ຺ປິ ພຫູປກາຣໍ ວທາມິ, ຍາ ປເນຕາ ກາເຍນ ຈ ວາຈາຍ ຈ ອນຸວິຘິຍນາ, ຍຖາ ປຐມໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕເຖວ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ກາເຍນ ກຣຓໍ, ວາຈາຍ ຈ ‘‘ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຓາປນໍ ວາ, ອຸຄ຺ຄຫປຣິປຸຈ຺ຉາທີນິ ວາ, ຕຕ຺ຖ ວາໂທເຍວ ໂກ, ເອກນ຺ຕພຫູປກາຣາເຍວ ຫິ ຕາ ອນຸວິຘິຍນາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທປິ ພຫູປກາໂຣຕິ? ເອກນ຺ຕຫິຕສຸຂາວຫຕ຺ຕາ ອນຸວິຘິຍນານໍ ເຫຕຸຕ຺ຕາ ຈ.

‘‘ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຫິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ສຍມ຺ປິ ເອກນ຺ຕຫິຕສຸຂາວໂຫ ອນຸວິຘິຍນານມ຺ປິ ເຫຕຸ, ເອວຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາເຍວ ທຸຕິຍທິວເສ ມຫາວີຖິໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ມຫາມຓ຺ຑປໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສຕສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສສ຺ສ ວາ ທານໍ ເທຕິ, ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຖ ປູເຊຖ ປຣິວິສຖາ’’ຕິ ປຣິຊເນ ອາຓາເປຕິ. ເອວໍ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ຈີວຣໍ ເສນາສນໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ສຍມ຺ປິ ເອກນ຺ຕຫິຕສຸຂາວໂຫ ອນຸວິຘິຍນານມ຺ປິ ເຫຕຸ, ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາເຍວ ຫິ ຈີວຣາທີນິ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ເທຕິ ທາເປຕິ ຈ. ເອສ ນໂຍ ສຣຓຄມນາທີສຸ.

‘‘ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາວ ປຈ຺ຉາ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ສຣຓໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕຖາ ‘‘ປຎ຺ຈງ຺ຄໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄໍ ທສງ຺ຄໍ ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ສມາທິຍຕິ, ‘‘ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ສີເລສຸ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາຈາຍ ຈ ປູເຣຕພ຺ພໍ ສີລໍ ປູເຣຕິ. ‘‘ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາວ ເອກໍ ວາ ນິກາຍໍ ທ຺ເວ ວາ ຕໂຍ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ປຎ຺ຈ ວາ ນິກາເຍ ວາຈາຍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ຘຸຕງ຺ຄສມາທານ-ກມ຺ມຏ຺ຐານຸຄ຺ຄຫ-ກສິຓປຣິກມ຺ມ-ຌານສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລ- ປຈ຺ເຈກໂພຘິ-ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິວເສນ ເນຕພ຺ພໍ.

‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຫິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ສຍມ຺ປິ ເອກນ຺ຕຫິຕສຸຂາວໂຫ ອນຸວິຘິຍນານມ຺ປິ ເຫຕຸ, ເອວຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາເຍວ ອປເຣນ ສມເຍນ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍານິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ຈ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ສເທວກໍ ໂລກໍ ຕາເຣນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທປິ ພຫູປກາໂຣ. ກາຍວາຈາຫິ ປນ ອນຸວິຘິຍນາ ອຕິພຫູປກາຣາເຍວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອວໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສາປິ ພຫູປກາຣຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕຕ຺ຖ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ມາ ຕິຫ ຈຸນ຺ທາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວ.

໘໕. ເອວໍ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຍ ອາກາເຣຫິ ທສ຺ສິເຕ ສລ຺ເລເຂ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສາປິ ພຫູປກາຣຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕສ຺ເສວ ສລ຺ເລຂສ຺ສ ຫິຕາຘິຄມາຍ ມຄ຺ຄຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປີຕິອາທິມາຫ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ, ຍຖາ ນາມ, ຈຸນ຺ທ, ຂາຓຸກຓ຺ຏກປາສາຓາທີຫິ ວິສໂມ ມຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ກມນາຍ ປຣິວຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ອຎ຺ໂຎ ສຸປຣິກມ຺ມກໂຕ ວິຍ ຠູມິຠາໂຄ ສໂມ ມຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ, ຍຖາ ຈ ຣຸກ຺ຂມູລປາສາຓປປາຕກຸມ຺ຠີລມກຣາທິ ປຣິພ຺ຍາກຸລໍ ວິສມໍ ຕິຕ຺ຖມສ຺ສ, ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ກມນາຍ ປຣິວຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ອຎ຺ຎໍ ອວິສມໍ ອນຸປຸພ຺ພຄມ຺ຠີຣໍ ໂສປານຜລກສທິສໍ ຕິຕ຺ຖໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຍໍ ປຏິປນ຺ໂນ ສຸເຂເນວ ຕໍ ນທິໍ ວາ ຕຬາກໍ ວາ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ນ຺ຫາເຍຍ຺ຍ ວາ ອຸຕ຺ຕເຣຍ຺ຍ ວາ, ເອວເມວ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ວິສມມຄ຺ຄວິສມຕິຕ຺ຖສທິສາຍ ວິຫິໍສາຍ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ວິຫິໍສກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສມມຄ຺ຄສມຕິຕ຺ຖສທິສາ ອວິຫິໍສາ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ກມນາຍ. ຍເຖວ ຫິ ວິສມມຄ຺ຄຕິຕ຺ຖປຣິວຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ສໂມ ມຄ຺ໂຄ ຈ ຕິຕ຺ຖຎ຺ຈ ປຏິຍຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ວິຫິໍສາປຣິວຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ອວິຫິໍສາ ປຏິຍຕ຺ຕາ, ຍໍ ປຏິປນ຺ໂນ ສຸເຂເນວ ມນຸສ຺ສຄຕິໍ ວາ ເທວຄຕິໍ ວາ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາ ອນຸຠເວຍ຺ຍ ອຸຕ຺ຕເຣຍ຺ຍ ວາ ໂລກາ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພປທານິ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ.

໘໖. ເອວໍ ຕສ຺ເສວ ຫິຕາຘິຄມາຍ ມຄ຺ຄຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຸປຣິຠາຄງ຺ຄມນີຍຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ເສຍ຺ຍຖາປີຕິອາທິມາຫ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ, ຍຖາ ນາມ, ຈຸນ຺ທ, ເຍ ເກຈິ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຊນກາ ວາ ອຊນກາ ວາ, ທິນ຺ນາຍປິ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ວິປາກຊນກາ ວາ ອຊນກາ ວາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຊາຕິວເສນ ອໂຘຠາຄງ຺ຄມນີຍາຕິ ເອວໍນາມາວ ໂຫນ຺ຕິ, ວິປາກກາເລ ອນິຏ຺ຐາກນ຺ຕວິປາກຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຈ ເຍ ເກຈິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຊນກາ ວາ ອຊນກາ ວາ ທິນ຺ນາຍປິ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ວິປາກຊນກາ ວາ ອຊນກາ ວາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຊາຕິວເສນ ອຸປຣິຠາຄງ຺ຄມນີຍາຕິ ເອວໍນາມາວ ໂຫນ຺ຕິ, ວິປາກກາເລ ອິຏ຺ຐກນ຺ຕວິປາກຕ຺ຕາ, ເອວເມວ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ວິຫິໍສກສ຺ສ…ເປ… ອຸປຣິຠາຄາຍາຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນາ – ຍຖາ ສພ຺ເພ ອກຸສລາ ອໂຘຠາຄງ຺ຄມນີຍາ, ເອວໍ ວິຫິໍສກສ຺ສ ເອກາ ວິຫິໍສາປິ. ຍຖາ ຈ ສພ຺ເພ ກຸສລາ ອຸປຣິຠາຄງ຺ຄມນີຍາ, ເອວໍ ອວິຫິໍສກສ຺ສ ເອກາ ອວິຫິໍສາປິ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ອກຸສລໍ ອກຸສເລນ ກຸສລຎ຺ຈ ກຸສເລນ ອຸປເມຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ກິເຣຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍຕິ.

໘໗. ເອວໍ ຕສ຺ເສວ ສລ຺ເລຂສ຺ສ ອຸປຣິຠາຄງ຺ຄມນີຍຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຣິນິພ຺ພາປເນ ສມຕ຺ຖຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ໂສ ວຕ ຈຸນ຺ທາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂສຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣປຸຄ຺ຄລນິທ຺ເທໂສ. ຕສ຺ສ ໂຍຕິ ອິມໍ ອຸທ຺ເທສວຈນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ໂຍ ອຕ຺ຕນາ ປລິປປລິປນ຺ໂນ, ໂສ ວຕ, ຈຸນ຺ທ, ປຣໍ ປລິປປລິປນ຺ນໍ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ສພ຺ພປເທສຸ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປລິປປລິປນ຺ໂນຕິ ຄມ຺ຠີຣກທ຺ທເມ ນິມຸຄ຺ໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ. ອຣິຍສ຺ສ ປນ ວິນເຍ ປລິປນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປລິປນ຺ໂນຕິ ຕຕ຺ຖ ນິມຸຄ຺ໂຄ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ຕສ຺ມາ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາ, ຈຸນ຺ທ, ໂກຈິ ປຸຣິໂສ ຍາວ ນາສິກຄ຺ຄາ ຄມ຺ຠີເຣ ກທ຺ທເມ ນິມຸຄ຺ໂຄ ອປຣໍ ຕຕ຺ເຖວ ນິມຸຄ຺ຄໍ ຫຕ຺ເຖ ວາ ສີເສ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ນ ຫິ ຕໍ ກາຣຓມຕ຺ຖິ, ເຍນ ໂສ ຕໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຖເລ ປຕິຏ຺ຐເປຍ຺ຍ, ເອວເມວ ໂຍ ອຕ຺ຕນາ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓປລິເປ ປລິປນ຺ໂນ, ໂສ ວຕ ປຣໍ ຕເຖວ ປລິປປລິປນ຺ນໍ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ ອຍຸຕ຺ຕເມຕໍ, ປຸຖຸຊ຺ຊນານມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີອຸປາສກອຸປາສິການໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຫນ຺ຕິເຍວ ຘມ຺ມໍ ອຠິສເມຕາໂຣ, ຕສ຺ມາ ປລິປປລິປນ຺ໂນ ອຸທ຺ຘຣຕີຕິ, ຕໍ ນ ຕຖາ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຠຄວາເຍວ ຫິ ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ປສໍສາມຕ຺ຕເມວ ປນ ຘມ຺ມກຖິກາ ລຠນ຺ຕິ ຣຎ຺ຎາ ປຫິຕເລຂວາຈໂກ ວິຍ. ຍຖາ ຫິ ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈນ຺ຕຊນປເທ ປຫິຕໍ ເລຂໍ ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ ເລຂໍ ວາເຈຕຸໍ ອຊານນ຺ຕາ ໂຍ ວາເຈຕຸໍ ຊານາຕິ, ເຕນ ວາຈາເປຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ອາຓາ’’ຕິ ອາທເຣນ ສມ຺ປາເທນ຺ຕິ, ນ ຈ ເນສໍ ໂຫຕິ ‘‘ເລຂວາຈກສ຺ສ ອຍໍ ອາຓາ’’ຕິ. ເລຂວາຈໂກ ປນ ‘‘ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ວາຈາຍ ວາເຈສິ ອເນລຄຬາຍາ’’ຕິ ປສໍສາມຕ຺ຕເມວ ລຠຕິ, ເອວເມວ ກິຎ຺ຈາປິ ສາຣິປຸຕ຺ຕປຠຸຕໂຍ ຘມ຺ມກຖິກາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ລິຂິຕປຓ຺ຓວາຈໂກ ວິຍ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕເຍວ ປນ ສາ ຘມ຺ມເທສນາ ຣຎ຺ໂຎ ອາຓາ ວິຍ. ເຍ ຈ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອຠິສເມນ຺ຕິ, ເຕ ຠຄວາເຍວ ອຸທ຺ຘຣຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຘມ຺ມກຖິກາ ປນ ‘‘ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ວາຈາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອເນລຄຬາຍາ’’ຕິ ປສໍສາມຕ຺ຕເມວ ລຠນ຺ຕີຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຸຕ຺ຕເມເວຕນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອທນ຺ໂຕ ອວິນີໂຕ ອປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອນິພ຺ພິສຕາຍ ອທນ຺ໂຕ. ອສິກ຺ຂິຕວິນຍຕາຍ ອວິນີໂຕ. ອນິພ຺ພຸຕກິເລສຕາຍ ອປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຕາທິໂສ ປຣໍ ທເມສ຺ສຕິ, ນິພ຺ພິສໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ວິເນສ຺ສຕິ ວາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂາເປສ຺ສຕິ, ປຣິນິພ຺ພາເປສ຺ສຕິ ວາ ຕສ຺ສ ກິເລເສ ນິພ຺ພາເປສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວເມວ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ວິຫິໍສກສ຺ສ…ເປ… ປຣິນິພ຺ພານາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ – ຍຖາ ຫິ ອຕ຺ຕນາ ອປລິປປລິປນ຺ໂນ ປຣໍ ປລິປປລິປນ຺ນໍ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສຕິ, ທນ຺ໂຕ ທເມສ຺ສຕິ, ວິນີໂຕ ວິເນສ຺ສຕິ, ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ປຣິນິພ຺ພາເປສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີຕິ. ກິໍ ປນ ຕນ຺ຕິ? ອປລິປປລິປນ຺ນຕ຺ຕໍ, ທນ຺ຕຕ຺ຕໍ ວິນີຕຕ຺ຕໍ ປຣິນິພ຺ພຸຕຕ຺ຕຎ຺ຈ, ເອວເມວ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ວິຫິໍສກສ຺ສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອວິຫິໍສາ ໂຫຕິ ປຣິນິພ຺ພານາຍ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ໂຍ ອຕ຺ຕນາ ອວິຫິໍສໂກ, ຕສ຺ສ ຍາ ອວິຫິໍສາ, ອຍໍ ຍາ ເອສາ ວິຫິໍສກສ຺ສ ປຣສ຺ສ ວິຫິໍສາ, ຕສ຺ສາ ປຣິນິພ຺ພານາຍ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕນາ ຫິ ອວິຫິໍສໂກ ປຣສ຺ສ ວິຫິໍສາເຈຕນໍ ນິພ຺ພາເປສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ກິໍ ປນ ຕນ຺ຕິ? ອວິຫິໍສກຕ຺ຕເມວ. ຍຎ຺ຫິ ເຍນ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ, ໂສ ປຣໍ ຕທຕ຺ຖາຍ ສມາທເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີຕິ.

ອຖ ວາ ຍຖາ ອຕ຺ຕນາ ອປລິປນ຺ໂນ ທນ຺ໂຕ ວິນີໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ປຣໍ ປລິປປລິປນ຺ນໍ ອທນ຺ຕໍ ອວິນີຕໍ ອປຣິນິພ຺ພຸຕຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສຕິ ທເມສ຺ສຕິ ວິເນສ຺ສຕິ ປຣິນິພ຺ພາເປສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ເອວເມວ ວິຫິໍສກສ຺ສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວິຫິໍສາປຫານາຍ ມຄ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອວິຫິໍສາ ໂຫຕິ ປຣິນິພ຺ພານາຍ. ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ວິຍ ຫິ ອປຣິນິພ຺ພຸຕໍ ອວິຫິໍສາເຈຕນາວ ວິຫິໍສາເຈຕນໍ ປຣິນິພ຺ພາເປຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຈຸນ຺ທາ’’ຕິອາທິມາຫາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ສພ຺ພປເທສຸ. ອຕິວິຕ຺ຖາຣຠເຍນ ປນ ອນຸປທໂຍຊນາ ນ ກຕາຕິ.

໘໘. ເອວໍ ຕສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພາປເນ ສມຕ຺ຖຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕໍ ເທສນໍ ນິຄເມຕ຺ວາ ຘມ຺ມປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ນິໂຍເຊຕຸໍ ອິຕິ ໂຂ, ຈຸນ຺ທາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສລ຺ເລຂປຣິຍາໂຍຕິ ສລ຺ເລຂກາຣຓໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອຕ຺ຖ ອວິຫິໍສາທໂຍ ເອວ ວິຫິໍສາທີນໍ ສລ຺ເລຂນໂຕ ສລ຺ເລຂກາຣຓໍ. ເຕສໍ ວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໂຕ ຈິຕ຺ຕຸປາທກາຣຓໍ, ວິຫິໍສາທິ, ປຣິກ຺ກມນສ຺ສ ເຫຕຸໂຕ ປຣິກ຺ກມນກາຣຓໍ, ອຸປຣິຠາຄນິປ຺ຜາທນໂຕ ອຸປຣິຠາຄກາຣຓໍ, ວິຫິໍສາທີນໍ ປຣິນິພ຺ພາປນໂຕ ປຣິນິພ຺ພານກາຣຓນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຫິເຕສິນາຕິ ຫິຕໍ ເອສນ຺ເຕນ. ອນຸກມ຺ປເກນາຕິ ອນຸກມ຺ປມາເນນ. ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາຕິ ອນຸກມ຺ປໍ ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ, ປຣິຈ຺ຈາຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກຕໍ ໂວ ຕໍ ມຍາຕິ ຕໍ ມຍາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ປຣິຍາເຍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກຕໍ. ເອຕ຺ຕກເມວ ຫິ ອນຸກມ຺ປກສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ກິຈ຺ຈໍ, ຍທິທໍ ອວິປຣີຕຘມ຺ມເທສນາ. ອິໂຕ ປຣໍ ປນ ປຏິປຕ຺ຕິ ນາມ ສາວການໍ ກິຈ຺ຈໍ. ເຕນາຫ ເອຕານິ, ຈຸນ຺ທ, ຣຸກ຺ຂມູລານິ…ເປ… ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈ ຣຸກ຺ຂມູລານີຕິ ອິມິນາ ຣຸກ຺ຂມູລເສນາສນໍ ທສ຺ເສຕິ. ສຸຎ຺ຎາຄາຣານີຕິ ອິມິນາ ຊນວິວິຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ. ອຸຠເຍນາປິ ຈ ໂຍຄານຸຣູປເສນາສນມາຈິກ຺ຂຕິ, ທາຍຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕິ. ຌາຍຖາຕິ ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມຓານິ, ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຈ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ຂນ຺ຘາຍຕນາທີນິ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຖ, ສມຖຎ຺ຈ ວິປສ຺ສນຎ຺ຈ ວຑ຺ເຒຖາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມາ ປມາທຕ຺ຖາຕິ ມາ ປມຊ຺ຊິຕ຺ຖ. ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖາຕິ ເຍ ຫິ ປຸພ຺ເພ ທຫຣກາເລ, ອາໂຣຄ຺ຍກາເລ, ສຕ຺ຕສປ຺ປາຍາທິສມ຺ປຕ຺ຕິກາເລ, ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸຂີຠາວກາເລ ຈ ໂຍນິໂສມນສິກາຣວິຣຫິຕາ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ມງ຺ຄຸລຠຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ເສຍ຺ຍສຸຂໍ ມິທ຺ຘສຸຂມນຸໂຠນ຺ຕາ ປມຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ປຈ຺ຉາ ຊຣາກາເລ, ໂຣຄກາເລ, ມຣຓກາເລ, ວິປຕ຺ຕິກາເລ, ສຕ຺ຖຸ ປຣິນິພ຺ພຸຕກາເລ ຈ ຕໍ ປຸພ຺ເພ ປມາທວິຫາຣໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕາ, ສປ຺ປຏິສນ຺ຘິກາລກິຣິຍຎ຺ຈ ຠາຣິຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມານາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຸມ຺ເຫ ປນ ຕາທິສາ ມາ ອຫຸວຕ຺ຖາຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖາ’’ຕິ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີຕິ ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກາ ‘‘ຌາຍຖ ມາ ປມາທຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ, ໂອວາໂທຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ສລ຺ເລຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.