໗. ວຕ຺ຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຖສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຸປມາວຈນເມເວຕໍ. ອຸປມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ຠຄວາ ກຕ຺ຖຈິ ປຐມໍເຍວ ອຸປມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ປຐມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຸປມໍ, ກຕ຺ຖຈິ ອຸປມາຍ ອຕ຺ຖໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ອຕ຺ເຖນ ອຸປມໍ.

ຕຖາ ເຫສ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິສ຺ສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ອຄາຣາ ສທ຺ວາຣາ, ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໖໑) ສກລມ຺ປິ ເທວທູຕສຸຕ຺ຕໍ ອຸປມໍ ປຐມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ. ‘‘ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໒໓໘; ປຏິ. ມ. ໑.໑໐໒) ປນ ນເຍນ ສກລມ຺ປິ ອິທ຺ຘິວິຘມຕ຺ຖໍ ປຐມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຸປມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຸຣິໂສ ສາຣຕ຺ຖິໂກ ສາຣຄເວສີ’’ຕິອາທິນາວ (ມ. ນິ. ໑.໓໑໘) ນເຍນ ສກລມ຺ປິ ຈູຬສາໂຣປມສຸຕ຺ຕໍ ອຸປມາຍ ອຕ຺ຖໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ. ‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ເຈ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ…ເປ… ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ອລຄທ຺ທຕ຺ຖິໂກ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໓໘) ນເຍນ ສກລມ຺ປິ ອລຄທ຺ທສຸຕ຺ຕໍ ມຫາສາໂຣປມສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວມາທີນິ ສຸຕ຺ຕານິ ອຕ຺ເຖນ ອຸປມໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ.

ສ຺ວາຍໍ ອິຘ ປຐມໍ ອຸປມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ກສ຺ມາ ປເນວໍ ຠຄວາ ທສ຺ເສຕີຕິ? ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສເຍນ ວາ ເທສນາວິລາເສນ ວາ. ເຍ ຫິ ປຸຄ຺ຄລາ ປຐມໍ ອຸປມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມານມຕ຺ຖໍ ສຸເຂນ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕສໍ ປຐມໍ ອຸປມໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ຍສ຺ສາ ຈ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ເທສນາວິລາສໍ ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ. ຕສ຺ມາ ເອສ ເທສນາວິລາສມ຺ປຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມິສ຺ສໂຣ ຘມ຺ມຣາຊາ, ໂສ ຍຖາ ຍຖາ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີຕິ ເອວໍ ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສເຍນ ວາ ເທສນາວິລາເສນ ວາ ເອວໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖນ຺ຕິ ປກຕິປຣິສຸທ຺ຘໍ ວຕ຺ຖໍ. ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ມລຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸເກນ ປໍສຸຣຊາທິນາ ສໍກິເລເສນ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ, ເສທຊລ຺ລິກາທິນາ ມເລນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ມລຄ຺ຄຫິຕໍ. ຣງ຺ຄຊາເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຣງ຺ຄເມວ ຣງ຺ຄຊາຕໍ. ອຸປສໍຫເຣຍ຺ຍາຕິ ອຸປນາເມຍ຺ຍ. ຍທິ ນີລກາຍາຕິ ນີລກາຍ ວາ, ນີລກຕ຺ຖາຍ ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ຣຊໂກ ຫິ ນີລກຕ຺ຖາຍ ອຸປສໍຫຣນ຺ໂຕ ກໍສນີລປລາສນີລາທິເກ ນີລຣງ຺ເຄ ອຸປສໍຫຣຕິ. ປີຕກຕ຺ຖາຍ ອຸປສໍຫຣນ຺ໂຕ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜສທິເສ ປີຕກຣງ຺ເຄ. ໂລຫິຕກຕ຺ຖາຍ ອຸປສໍຫຣນ຺ໂຕ ພນ຺ຘຸຊີວກປຸປ຺ຜສທິເສ ໂລຫິຕກຣງ຺ເຄ. ມຎ຺ຊິຏ຺ຐກຕ຺ຖາຍ ອຸປສໍຫຣນ຺ໂຕ ກຓວີຣປຸປ຺ຜສທິເສ ມນ຺ທຣຕ຺ຕຣງ຺ເຄ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍທິ ນີລກາຍ…ເປ… ຍທິ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐກາຍາ’’ຕິ.

ທຸຣຕ຺ຕວຓ຺ຓເມວສ຺ສາຕິ ທຸຏ຺ຐຸ ຣຎ຺ຊິຕວຓ຺ຓເມວ ອສ຺ສ. ອປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓເມວສ຺ສາຕິ ນີລວຓ຺ໂຓປິສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ເສສວຓ຺ໂຓປິ. ຕາທິສຎ຺ຫິ ວຕ຺ຖໍ ນີລກຸມ຺ຠິຍາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕມ຺ປິ ສຸນີລໍ ນ ໂຫຕິ, ເສສກຸມ຺ຠີສຸ ປກ຺ຂິຕ຺ຕມ຺ປິ ປີຕກາທິວຓ຺ຓໍ ນ ໂຫຕິ, ມິລາຕນີລ ກຸຣຓ຺ຑ-ກຓິກາຣ-ພນ຺ຘຸຊີວກ-ກຓວີຣປຸປ຺ຜວຓ຺ຓເມວ ໂຫຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕູຕິ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ ກິໍ ກາຣຓາ ອີທິສໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ວຕ຺ເຖ ຣງ຺ຄຊາຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ ອີທິສໍ ທຸຣຕ຺ຕວຓ຺ຓໍ ອປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓໍ ໂຫຕີຕິ? ຍສ຺ມາ ປນສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ສໍກິລິຏ຺ຐຠາໂວເຍເວຕ຺ຖ ກາຣຓໍ, ນ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຕ຺ຖສ຺ສາ’’ຕິ ອາຫ.

ເອວເມວ ໂຂຕິ ອຸປມາສມ຺ປຏິປາທນໍ. ຈິຕ຺ເຕ ສໍກິລິຏ຺ເຐຕິ ຈິຕ຺ຕມ຺ຫິ ສໍກິລິຏ຺ຐມ຺ຫິ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ສໍກິລິຏ຺ຐວຕ຺ເຖນ ໂອປມ຺ມໍ ອກາສີຕິ ເຈ, ວາຍາມມຫປ຺ຜລທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍຖາ ຫິ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ມເລຫິ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ວຕ຺ຖໍ ປກຕິຍາ ປຓ຺ຑຣຕ຺ຕາ ປຸນ ໂຘວີຍມານໍ ປຓ຺ຑຣໍ ໂຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ຊາຕິກາຬເກ ວິຍ ເອຬກໂລເມ ວາຍາໂມ ນິປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ກິເລເສຫິ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ. ປກຕິຍາ ປນ ຕໍ ສກເລປິ ປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄວາເຣ ປຓ຺ຑຣເມວ. ຍຖາຫ – ‘‘ປຠສ຺ສຣມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ຕໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໕໑). ຕໍ ວິໂສຘີຍມານໍ ສກ຺ກາ ປຠສ຺ສຣຕຣໍ ກາຕຸໍ, ນ ຕຕ຺ຖ ວາຍາໂມ ນິປ຺ຜໂລຕິ ເອວໍ ວາຍາມມຫປ຺ຜລທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສໍກິລິຏ຺ຐວຕ຺ເຖນ ໂອປມ຺ມໍ ອກາສີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາຕິ ອີທິເສ ຈິຕ຺ເຕ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພາ, ທຸຄ຺ຄຕິໍ ເອວ ເອສ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ, ນາຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ທຸຄ຺ຄຕິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ, ອວສ຺ສໍ ຠາວີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສາ ຈາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິ ນາມ ປຏິປຕ຺ຕິທຸຄ຺ຄຕິ, ຄຕິທຸຄ຺ຄຕີຕິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ. ປຏິປຕ຺ຕິທຸຄ຺ຄຕິປິ ອຄາຣິຍປຏິປຕ຺ຕິທຸຄ຺ຄຕິ, ອນຄາຣິຍປຏິປຕ຺ຕິທຸຄ຺ຄຕີຕິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ.

ອຄາຣິໂຍ ຫິ ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ປາຓມ຺ປິ ຫນຕິ, ອທິນ຺ນມ຺ປິ ອາທິຍຕິ, ສກເລປິ ທສ ອກຸສລກມ຺ມປເຖ ປູເຣຕິ, ອຍມສ຺ສ ອຄາຣິຍປຏິປຕ຺ຕິທຸຄ຺ຄຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ນິຣຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິມ຺ປິ, ເປຕ຺ຕິວິສຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍມສ຺ສ ຄຕິທຸຄ຺ຄຕິ.

ອນຄາຣິໂຍປິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິໂຕ ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ທູເຕຍ຺ຍປຫິຓຄມນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເວຊ຺ຊກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ສງ຺ຆເຠທາຍ ເຈຕິຍເຠທາຍ ປຣກ຺ກມຕິ, ເວຬຸທານາທີຫິ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ, ສກລມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອໂຄຈຣຎ຺ຈ ປຣິປູເຣຕິ, ອຍມສ຺ສ ອນຄາຣິຍປຏິປຕ຺ຕິທຸຄ຺ຄຕິ.ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ນິຣຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິມ຺ປິ, ເປຕ຺ຕິວິສຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ສມຓຍກ຺ໂຂ ນາມ ໂຫຕິ ສມຓເປໂຕ, ອາທິຕ຺ເຕຫິ ສງ຺ຆາຏິອາທີຫິ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕກາໂຍ ອຏ຺ຏສ຺ສຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ, ອຍມສ຺ສ ຄຕິທຸຄ຺ຄຕິ.

ເສຍ຺ຍຖາປີຕິ ສຸກ຺ກປກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕຸມາຣທ຺ໂຘ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ກຓ຺ຫປກ຺ເຂ ວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈນີເກເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖາປິ ຈ ສຸຄຕິ ນາມ ປຏິປຕ຺ຕິສຸຄຕິ ຄຕິສຸຄຕີຕິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ. ປຏິປຕ຺ຕິສຸຄຕິປິ ອຄາຣິຍປຏິປຕ຺ຕິສຸຄຕິ ອນຄາຣິຍປຏິປຕ຺ຕິສຸຄຕີຕິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ. ອຄາຣິໂຍ ຫິ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ປາຓາຕິປາຕາປິ ວິຣມຕິ, ອທິນ຺ນາທານາປິ, ສກເລປິ ທສ ກຸສລກມ຺ມປເຖ ປຣິປູເຣຕິ, ອຍມສ຺ສ ອຄາຣິຍປຏິປຕ຺ຕິສຸຄຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ມນຸສ຺ສມຫນ຺ຕຕມ຺ປິ ເທວມຫນ຺ຕຕມ຺ປິ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ອຍມສ຺ສ ຄຕິສຸຄຕິ.

ອນຄາຣິໂຍປິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ໂສເຘຕິ, ເຕຣສ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍຕິ, ອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມເຓສຸ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸກູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປນ຺ຕເສນາສເນ ປຏິເສວມາໂນ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຌານສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ອນາຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ອຍມສ຺ສ ອນຄາຣິຍປຏິປຕ຺ຕິສຸຄຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ວາ ຕີສຸ ມຫາກຸເລສຸ, ຉສຸ ວາ ກາມາວຈຣເທເວສຸ, ທສສຸ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຠວເນສຸ, ປຎ຺ຈສຸ ວາ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ, ຈຕູສຸ ວາ ອາຣຸປ຺ເປສຸ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ອຍມສ຺ສ ຄຕິສຸຄຕີຕິ.

໗໑. ເອວໍ ສໍກິລິຏ຺ເຐ ຈິຕ຺ເຕ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ, ອສໍກິລິຏ຺ເຐ ຈ ສຸຄຕີຕິ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ເຍຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ? ອຠິຊ຺ຌາ ວິສມໂລໂຠຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ສກຠຓ຺ເຑ ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຠິຊ຺ຌາ, ປຣຠຓ຺ເຑ ວິສມໂລໂຠ. ອຖ ວາ ສກຠຓ຺ເຑ ວາ ປຣຠຓ຺ເຑ ວາ ໂຫຕຸ, ຍຸຕ຺ຕປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຠິຊ຺ຌາ, ອຍຸຕ຺ຕາປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ວິສມໂລໂຠ. ເຖໂຣ ປນາຫ ‘‘ກິສ຺ສ ວິນິພ຺ໂຠຄໍ ກໂຣຖ, ຍຸຕ຺ເຕ ວາ ອຍຸຕ຺ເຕ ວາ ໂຫຕຸ, ‘ຣາໂຄ ວິສມໍ ໂທໂສ ວິສມໍ ໂມໂຫ ວິສມ’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໙໒໔) ວຈນໂຕ ນ ໂກຈິ ໂລໂຠ ອວິສໂມ ນາມ, ຕສ຺ມາ ໂລໂຠເຍວ ອຠິຊ຺ຌາຍນຏ຺ເຐນ ອຠິຊ຺ຌາ, ວິສມຏ຺ເຐນ ວິສມໍ, ເອກຕ຺ຖເມຕໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ປເນສ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ທູເສຕິ, ໂອຠາສິຕຸໍ ນ ເທຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍຖາ ເຈສ, ເອວໍ ນວວິຘອາຆາຕວຕ຺ຖຸສມ຺ຠໂວ ພ຺ຍາປາໂທ. ທສວິຘອາຆາຕວຕ຺ຖຸສມ຺ຠໂວ ໂກໂຘ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ຈິຕ຺ຕປຣິໂຍນນ຺ຘໂນ ອຸປນາໂຫ. ອຄາຣິຍສ຺ສ ວາ ອນຄາຣິຍສ຺ສ ວາ ສຸກຕກຣຓວິນາສໂນ ມກ຺ໂຂ. ອຄາຣິໂຍປິ ຫິ ເກນຈິ ອນຸກມ຺ປເກນ ທລິທ຺ໂທ ສມາໂນ ອຸຈ຺ເຈ ຐາເນ ຐປິໂຕ, ອປເຣນ ສມເຍນ ‘‘ກິໍ ຕຍາ ມຍ຺ຫໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ສຸກຕກຣຓໍ ວິນາເສຕິ. ອນຄາຣິໂຍປິ ສາມເຓຣກາລໂຕ ປຠຸຕິ ອາຈຣິເຍນ ວາ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ວາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາຫິ ຈ ອນຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຘມ຺ມກຖານຍປກຣຓໂກສລ຺ລາທີນິ ສິກ຺ຂາປິໂຕ, ອປເຣນ ສມເຍນ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທີຫິ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍສຸ ອຈິຕ຺ຕີກໂຕ ຈຣມາໂນ ‘‘ອຍໍ ອມ຺ເຫຫິ ທຫຣກາເລ ເອວໍ ອນຸຄ຺ຄຫິໂຕ ສໍວຑ຺ຒິໂຕ ຈ, ອຖ ປນິທານິ ນິສ຺ສິເນໂຫ ຊາໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ‘‘ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ກຕ’’ນ຺ຕິ ເຕສໍ ສຸກຕກຣຓໍ ວິນາເສຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ສຸກຕກຣຓວິນາສໂນ ມກ຺ໂຂ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ທູເສຕິ, ໂອຠາສິຕຸໍ ນ ເທຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍຖາ ຈາຍໍ, ເອວໍ ພຫຸສ຺ສຸເຕປິ ປຸຄ຺ຄເລ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ‘‘ອີທິສສ຺ສ ເຈວ ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ອນິຍຕາ ຄຕິ, ຕວ ວາ ມມ ວາ ໂກ ວິເສໂສ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ຍຸຄຄ຺ຄາຫຄາຫີ ປຬາໂສ. ປເຣສໍ ສກ຺ກາຣາທີນິ ຂີຍນາ ອິສ຺ສາ. ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປເຣຫິ ສາຘາຣຓຠາວໍ ອສຫມານໍ ມຈ຺ຉຣິຍໍ. ວຎ຺ຈນິກຈຣິຍຠູຕາ ມາຍາ. ເກຣາຏິກຠາເວນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ສາເຐຍ຺ຍໍ. ເກຣາຏິໂກ ຫິ ອາຍຕນມຈ຺ໂຉ ວິຍ ໂຫຕິ. ອາຍຕນມຈ຺ໂຉ ນາມ ກິຣ ມຈ຺ຉານໍ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ທສ຺ເສຕິ ສປ຺ປານໍ ສີສໍ, ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທິໂສ ອຫ’’ນ຺ຕິ ຊານາເປຕຸໍ. ເອວເມວ ເກຣາຏິໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍໍ ຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກໍ ວາ ອາຠິຘມ຺ມິກໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ຕໍ ຕໍ ເອວໍ ວທຕິ ‘‘ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ພທ຺ຘຈໂຣ, ຕຸມ຺ເຫ ມຍ຺ຫໍ ອນຸກມ຺ປກາ, ນາຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ມຸຎ຺ຈາມີ’’ຕິ ‘‘ເອວເມເຕ ‘ສຄາຣໂວ ອຍໍ ອມ຺ເຫສຸ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ’ຕິ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ເສຕໍ ເກຣາຏິກຠາເວນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ສາເຐຍ຺ຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ທູເສຕິ, ໂອຠາສິຕຸໍ ນ ເທຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍຖາ ເຈຕໍ, ເອວໍ ວາຕຠຣິຕຠສ຺ຕສທິສຖທ຺ຘຠາວປຄ຺ຄຫິຕສິຣອນິວາຕວຸຕ຺ຕິກາຣກຣໂຓ ຖມ຺ໂຠ. ຕທຸຕ຺ຕຣິກຣໂຓ ສາຣມ຺ໂຠ. ໂສ ທຸວິເຘນ ລພ຺ຠຕິ ອກຸສລວເສນ ເຈວ ກຸສລວເສນ ຈ. ຕຕ຺ຖ ອຄາຣິຍສ຺ສ ປເຣນ ກຕໍ ອລງ຺ກາຣາທິໍ ທິສ຺ວາ ຕທ຺ທິຄຸຓກຣເຓນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ, ອນຄາຣິຍສ຺ສ ຈ ຍຕ຺ຕກໍ ຍຕ຺ຕກໍ ປໂຣ ປຣິຍາປຸຓາຕິ ວາ ກເຖຕິ ວາ, ມານວເສນ ຕທ຺ທິຄຸຓຕທ຺ທິຄຸຓກຣເຓນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອກຸສໂລ. ອຄາຣິຍສ຺ສ ປນ ປຣໍ ເອກໍ ສລາກຠຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ທາຕຸກາມຕາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ, ອນຄາຣິຍສ຺ສ ຈ ປເຣນ ເອກນິກາເຍ ຄຫິເຕ ມານໍ ອນິສ຺ສາຍ ເກວລໍ ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ອາລສິຍໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ທ຺ເວ ນິກາເຍ ຄເຫຕຸກາມຕາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ກຸສໂລ. ອິຘ ປນ ອກຸສໂລ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອຍຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ທູເສຕິ, ໂອຠາສິຕຸໍ ນ ເທຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍຖາ ຈາຍໍ, ເອວໍ ຊາຕິອາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຓຕິວເສນ ປວຕ຺ຕມາໂນ ມາໂນ, ອຈ຺ຈຸຓ຺ຓຕິວເສນ ອຕິມາໂນ, ມທຄ຺ຄຫຓາກາໂຣ ມໂທ, ກາມຄຸເຓສຸ ຈິຕ຺ຕໂວສ຺ສຄ຺ຄວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ປມາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ທູເສຕິ, ໂອຠາສິຕຸໍ ນ ເທຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ໂລຠມາທິໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕີຕິ? ຕສ຺ສ ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ສພ຺ພສຕ຺ຕານຎ຺ຫິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຸປປນ຺ນານໍ ອນ຺ຕມໂສ ສຸທ຺ຘາວາສຠູມິຍມ຺ປິ ສພ຺ພປຐມໍ ຠວນິກນ຺ຕິວເສນ ໂລໂຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ອິຕເຣ, ນ ຈ ເອເຕ ໂສຬເສວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ, ເອເຕນ ປນ ນເຍນ ສພ຺ເພປິ ກິເລສາ ຄຫິຕາເຍວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໗໒. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສໍກິເລສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ໂວທານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສ ໂຂ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອວໍ ຊານິຕ຺ວາ. ປຊຫຕີຕິ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານວເສນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ປຊຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິເລສປຏິປາຏິຍາ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາຕິ ທ຺ວິຘາ ປຫານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກິເລສປຏິປາຏິຍາ ຕາວ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຖມ຺ໂຠ ສາຣມ຺ໂຠ ມາໂນ ອຕິມາໂນ ມໂທຕິ ອິເມ ຉ ກິເລສາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ປຫີຍນ຺ຕິ. ພ຺ຍາປາໂທ ໂກໂຘ ອຸປນາໂຫ ປມາໂທຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິເລສາ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ປຫີຍນ຺ຕິ. ມກ຺ໂຂ ປຬາໂສ ອິສ຺ສາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ມາຍາ ສາເຐຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິເມ ຉ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ປຫີຍນ຺ຕີຕິ. ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ປນ, ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ມກ຺ໂຂ ປຬາໂສ ອິສ຺ສາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ມາຍາ ສາເຐຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິເມ ຉ ປຫີຍນ຺ຕິ. ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ພ຺ຍາປາໂທ ໂກໂຘ ອຸປນາໂຫ ປມາໂທຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຖມ຺ໂຠ ສາຣມ຺ໂຠ ມາໂນ ອຕິມາໂນ ມໂທຕິ ອິເມ ຉ ປຫີຍນ຺ຕີຕິ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ອິເມ ກິເລສາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ, ເສສມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ວາ, ອຖ ໂຂ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄເນວ ປຫານໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລຠໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕີ’’ຕິອາທິມາຫາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍເມຕ຺ຖ ປເວຓິມຄ຺ຄາຄໂຕ ສມ຺ຠໂວ, ໂສ ຈ ອຸປຣິ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄສ຺ເສວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕຕິຍມຄ຺ເຄນ ປຫີນາວເສສານຎ຺ຫິ ວິສມໂລຠາທີນໍ ເຕນ ປຫານໍ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ອິມິນາວ. ເຍປິ ຫິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເຕປິ ຕໍສມຸຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ຕານໍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄເນວ ສຸປ຺ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເກຈິ ປນ ປຐມມຄ຺ເຄນ ເຈຕ຺ຖ ປຫານໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ, ຕໍ ປຸພ຺ພາປເຣນ ນ ສນ຺ຘິຍຕິ. ເກຈິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫານມ຺ປິ, ຕໍ ເຕສໍ ອິຈ຺ຉາມຕ຺ຕເມວ.

໗໓. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໂຕຕິ ຍມ຺ຫິ ກາເລ. ປຫີໂນ ໂຫຕີຕິ ອນາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຫານໍ ສນ຺ຘາເຍວາຫ.

໗໔. ໂສ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນາຕິ ເອຕໍ ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ໂສ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ເອກເມເກນ ປເທນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອິມສ຺ສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ໂລກຸຕ຺ຕຣປ຺ປສາໂທ ອາຄໂຕ, ອຖສ຺ສ ອປເຣນ ສມເຍນ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ຘມ຺ມຄຸເຓ ສງ຺ຆຄຸເຓ ຈ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ໂລກິໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕມສ຺ສ ສພ຺ພມ຺ປິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກໍ ປສາທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນາຕິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຄຸຓານໍ ຍາຖາວໂຕ ຎາຕຕ຺ຕາ ອຈເລນ ອຈ຺ຈຸເຕນ ປສາເທນ. ອິທານິ ຍຖາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ໂສ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕໍ ວິຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຕີຓິ ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານິ ວິຕ຺ຖາເຣສິ. ເຕສໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ສພ຺ພາກາເຣນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ອນຸສ຺ສຕິກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕາ.

໗໕. ເອວມສ຺ສ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກໍ ປສາທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທສມນ຺ນາຄຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ໂສມນສ຺ສາທິອານິສໍສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຍໂຖຘິ ໂຂ ປນສ຺ສາຕິອາທິມາຫ. ອນາຄາມິສ຺ສ ຫິ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ໂຈຣຸປທ຺ທວໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ມຫານຄເຣ ວສນ຺ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ວິຍ ອິເມ ຈິເມ ຈ ມມ ກິເລສາ ປຫີນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ພລວໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ຍໂຖຘິ ໂຂ ປນສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍ຺ວາຍໍ ອນາຄາມີ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ‘‘ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ຍໂຖຘິ ໂຂ ຈຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐໍ, ສກສກໂອຘິວເສນ ຈຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ກິເລສຊາຕໍ ວນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ປຫີນໍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐໍ. ສກສກໂອຘິວເສນາຕິ ທ຺ເວ ໂອຘີ ກິເລໂສຘິ ຈ ມຄ຺ໂຄຘິ ຈ. ຕຕ຺ຖ ກິເລໂສຘິວເສນາປິ ເຍ ກິເລສາ ຍໍ ມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ, ເຕ ອຎ຺ຎມຄ຺ຄວຊ຺ເຌຫິ ອມິສ຺ສາ ຫຸຕ຺ວາ ສເກເນວ ໂອຘິນາ ປຫີນາ. ມຄ຺ໂຄຘິວເສນາປິ ເຍ ກິເລສາ ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ປຫາຕພ຺ພາ, ເຕນ ເຕເຍວ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ສກສກໂອຘິວເສນ ຕໍ ຕໍ ກິເລສຊາຕໍ ຈຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຈ ລທ຺ຘໂສມນສ຺ໂສ ຕຕຸຕ຺ຕຣິປິ ໂສ ‘‘ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ລຠຕິ ອຕ຺ຖເວທນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຍໂຕຘິ ໂຂຕິປິ ປາໂຐ. ຕສ຺ສ ວເສນ ອຍມຕ຺ໂຖ, ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຍໂຕຘິ ໂຂ ປນ ຈຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໂຕຕິ ກາຣຓວຈນໍ, ຍສ຺ມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂອຘີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ເຕ ຫິ ໂອຘິໍ ກຕ຺ວາ ໂກຏ຺ຐາສໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຣິມຄ຺ເຄນ ປຫາຕພ຺ພກິເລເສ ຐເປຕ຺ວາ ປຊຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂອຘີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ປນ ກິຎ຺ຈິ ກິເລສໍ ອນວເສເສຕ຺ວາ ປຊຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອໂນຘີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິມສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເຫຏ຺ຐາມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍນ ຈຕ຺ຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍໂຕຘິ ໂຂ ປນສ຺ສ ຈຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຂ ປນາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ປນ ປິຓ຺ຑຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ອສ຺ສ ໂອຘິ ຈຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຈ ລທ຺ຘໂສມນສ຺ໂສ ຕຕຸຕ຺ຕຣິປິ ໂສ ‘‘ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ລຠຕິ ອຕ຺ຖເວທນ຺ຕິ ຍຖາປາຬິ ເນຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ສກຠາວປຣິຈ຺ຈຊນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ວນ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ອນາທິຍນຠາວທສ຺ສນວເສນ. ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ສນ຺ຕຕິໂຕ ວິນິໂມຈນວເສນ. ປຫີນນ຺ຕິ ອິທໍ ມຸຕ຺ຕສ຺ສປິ ກ຺ວຈິ ອນວຏ຺ຐານທສ຺ສນວເສນ. ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐນ຺ຕິ ອິທໍ ປຸພ຺ເພ ອາທິນ຺ນປຸພ຺ພສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄທສ຺ສນວເສນ ປຏິມຸຂໍ ວາ ນິສ຺ສຏ຺ຐຠາວທສ຺ສນວເສນ ຠາວນາພເລນ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ນິສ຺ສຏ຺ຐຠາວທສ຺ສນວເສນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ລຠຕິ ອຕ຺ຖເວທໍ ລຠຕິ ຘມ຺ມເວທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘາທີສຸ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທເຍວ ອຣຓີຍໂຕ ອຕ຺ໂຖ, ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຘາຣຓໂຕ ຘມ຺ໂມ, ວິນິປຕິຕຸໍ ອປ຺ປທານໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເວໂທຕິ ຄນ຺ໂຖປິ ຎາຓມ຺ປິ ໂສມນສ຺ສມ຺ປິ. ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໒໕໖) ຫິ ຄນ຺ໂຖ ‘‘ເວໂທ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເວທຄຸມາຠິຊຎ຺ຎາ, ອກິຎ຺ຈນໍ ກາມຠາເວ ອສຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໑໐໖໕) ຎາຓໍ. ‘‘ເຍ ເວທຊາຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ ໂລເກ’’ຕິອາທີສຸ ໂສມນສ຺ສໍ. ອິຘ ປນ ໂສມນສ຺ສຎ຺ຈ ໂສມນສ຺ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຎາຓຎ຺ຈ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ລຠຕິ ອຕ຺ຖເວທໍ ລຠຕິ ຘມ຺ມເວທນ຺ຕິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທາຣມ຺ມຓໂສມນສ຺ສຎ຺ຈ ໂສມນສ຺ສມຍຎາຓຎ຺ຈ ລຠຕີ’’ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຖ ວາ ອຕ຺ຖເວທນ຺ຕິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວ ເວທໍ. ຘມ຺ມເວທນ຺ຕິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທສ຺ສ ເຫຕຸໍ ໂອຘິໂສ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວ ເວທນ຺ຕິ ເອວມ຺ປິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ເຫຕຸມ຺ຫິ ຎາຓໍ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ, ເຫຕຸຜເລ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໑໘-໗໑໙). ຘມ຺ມູປສໍຫິຕໍ ປາໂມຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕເມວ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ອຕ຺ຖຘມ຺ມານິສໍສຠູຕໍ ເວທຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕຎ຺ຫິ ອນວຊ຺ຊລກ຺ຂເຓນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາກາຣປ຺ປວຕ຺ເຕນ ຘມ຺ເມນ ອຸປສຎ຺ຫິຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕີຕິ ອິມິນາ ປາໂມຊ຺ເຊນ ປມຸທິຕສ຺ສ ນິຣາມິສາ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສາຕິ ຕາຍ ປີຕິຍາ ປີຓິຕມນສ຺ສ. ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕີຕິ ກາໂຍປິ ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ວູປສນ຺ຕທຣໂຖ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂນ຺ຕິ ເອວໍ ວູປສນ຺ຕກາຍທຣໂຖ ເຈຕສິກໍ ສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາ ອາຘິຍຕິ ອປ຺ປິຕໍ ວິຍ ອຈລໍ ຕິຏ຺ຐຕິ.

໗໖. ເອວມສ຺ສ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທສມນ຺ນາຄຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ໂສມນສ຺ສາທິອານິສໍສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ຍໂຖຘິ ໂຂ ປນ ເມ’’ຕິ ວາເຣນ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ປວຕ຺ຕາກາຣໍ ປກາເສຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ອນາຄາມິມຄ຺ຄານຸຠາວສູຈກໍ ຜລໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສ ໂຂ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ເອວໍສີໂລຕິ ຕສ຺ສ ອນາຄາມິມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍຘມ຺ໂມ ເອວໍປຎ຺ໂຎຕິ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເມວ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ສາລີນນ຺ຕິ ໂລຫິຕສາລິຄນ຺ຘສາລິອາທີນໍ ອເນກຣູປານໍ. ປິຓ຺ຑປາຕນ຺ຕິ ໂອທນໍ. ວິຈິຕກາຬກນ຺ຕິ ອປນີຕກາຬກໍ. ເນວສ຺ສ ຕໍ ໂຫຕິ ອນ຺ຕຣາຍາຍາຕິ ຕສ຺ສ ເອວໍວິຘສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣປິຓ຺ຑປາຕໂຠຊນໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ວາ ຜລສ຺ສ ວາ ເນວ ອນ຺ຕຣາຍາຍ ໂຫຕິ, ປຏິລທ຺ຘຄຸຓສ຺ສ ຫິ ຕໍ ກິມນ຺ຕຣາຍໍ ກຣິສ຺ສຕິ? ໂຍປິສ຺ສ ອປ຺ປຏິລທ຺ໂຘ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ໂຄ ຈ ຜລໍ ຈ ຕປ຺ປຏິລາຠາຍ ວິປສ຺ສນໍ ອາຣຠໂຕປິ ເນວສ຺ສ ຕໍ ໂຫຕິ ອນ຺ຕຣາຍາຍ, ອນ຺ຕຣາຍໍ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖເມວ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສີລຘມ຺ມປຎ຺ຎາສງ຺ຄເຫນ ມຄ຺ເຄນ ວິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ເອຕເທວ ກາຣຓໍ, ຕສ຺ມາ ຕທນຸຣູປໍ ອຸປມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປີຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ຉນ຺ຕິ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ. ປຣິສຸທ຺ຘໍ ມລວິຄເມນ. ປຣິໂຍທາຕໍ ປຠສ຺ສຣຕາຍ. ອຸກ຺ກາມຸຂນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓກາຣານໍ ມູສາມຸຂໍ. ສຸວຓ຺ຓກາຣານໍ ມູສາ ຫິ ອິຘ ອຸກ຺ກາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ທີປິກາທໂຍປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ‘‘ອຸກ຺ກາສຸ ຘາຣີຍມານາສູ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໕໙) ຫິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ທີປິກາ ‘‘ອຸກ຺ກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອຸກ຺ກໍ ພນ຺ເຘຍ຺ຍ, ອຸກ຺ກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາມຸຂໍ ອາລິມ຺ເປຍ຺ຍາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໖໐) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ອງ຺ຄາຣກປລ຺ລໍ. ‘‘ກມ຺ມາຣານໍ ຍຖາ ອຸກ຺ກາ, ອນ຺ໂຕ ຌາຍຕິ ໂນ ພຫີ’’ຕິ (ຊາ. ໒.໒໒.໖໔໙) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ກມ຺ມາຣຸທ຺ຘນໍ. ‘‘ເອວໍວິປາໂກ ອຸກ຺ກາປາໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໔) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ວາຕເວໂຄ ‘‘ອຸກ຺ກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ອຎ຺ເຎສຸ ຈ ເອວຣູເປສຸ ‘‘ສຓ຺ຑາເສນ ຊາຕຣູປໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາມຸເຂ ປກ຺ຂິປຕີ’’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸ ສຸວຓ຺ຓກາຣານໍ ມູສາ ‘‘ອຸກ຺ກາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທນາ – ສໍກິລິຏ຺ຐວຕ຺ຖໍ ວິຍ ຫິ ສໍກິລິຏ຺ຐຊາຕຣູປໍ ວິຍ ຈ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ກາມຣາຄາທິມລານຸຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຈ຺ໂຉທກໍ ວິຍ ອຸກ຺ກາມຸຂໍ ວິຍ ຈ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ. ຕໍ ອຸທກໍ ອຸກ຺ກາມຸຂຎ຺ຈ ອາຄມ຺ມ ວຕ຺ຖສຸວຓ຺ຓານໍ ປຣິສຸທ຺ຘຕາ ວິຍ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສີລຘມ຺ມປຎ຺ຎາສງ຺ຄຫໍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄໍ ອາຄມ຺ມ ວິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕຕາຕິ.

໗໗. ໂສ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາຕິ ຍຖານຸສນ຺ຘິວເສນ ເທສນາ ອາຄຕາ. ຕໂຍ ຫິ ອນຸສນ຺ຘີ ປຸຈ຺ຉານຸສນ຺ຘິ ອຊ຺ຌາສຍານຸສນ຺ຘິ ຍຖານຸສນ຺ຘີຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ ‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພຫິທ຺ຘາ ອສຕິ ປຣິຕສ຺ສນາ’ຕິ? ‘ສິຍາ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໔໒). ເອວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສຸຕ຺ຕວເສນ ປຸຈ຺ຉານຸສນ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເອວມສ຺ສ, ອຊ຺ຊາປິ ນູນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອວີຕຣາໂຄ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໕໕) ເອວໍ ປເຣສໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ວິທິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ອຊ຺ຌາສຍານຸສນ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຍນ ປນ ຘມ຺ເມນ ອາທິມ຺ຫິ ເທສນາ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຣູປຘມ຺ມວເສນ ວາ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ວາ ເຍສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ອຸປຣິ ເທສນາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ຍຖານຸສນ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ເຕ ເຫຏ຺ຐາ ສີເລນ ເທສນາ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ອາຄຕາ. ກກຈູປເມ ເຫຏ຺ຐາ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ກກຈູປໂມວາໂທ ອາຄໂຕ. ອລຄທ຺ເທ ເຫຏ຺ຐາ ທິຏ຺ຐິປຣິທີປເນນ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ຕິປຣິວຏ຺ຏສຸຎ຺ຎຕາປກາສນາ ອາຄຕາ, ຈູຬອສ຺ສປຸເຣ ເຫຏ຺ຐາ ກິເລສປຣິທີປເນນ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ອາຄຕາ. ໂກສມ຺ພິຍສຸຕ຺ເຕ ເຫຏ຺ຐາ ຠຓ຺ຑເນນ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ສາຣຓີຍຘມ຺ມາ ອາຄຕາ. ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ວຕ຺ຖສຸຕ຺ເຕ ເຫຏ຺ຐາ ກິເລສປຣິທີປເນນ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ອາຄຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍຖານຸສນ຺ຘິວເສນ ເທສນາ ອາຄຕາ’’ຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣສຸ ປນ ອນຸປທວຓ຺ຓນາ ຈ ຠາວນານໂຍ ຈ ສພ຺ໂພ ສພ຺ພາກາເຣນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ໂຕ.

໗໘. ເອວໍ ຠຄວາ ອຠິຊ຺ຌາທີນໍ ອຸປກ຺ກິເລສານໍ ປຏິປກ຺ຂຠູຕໍ ສພ຺ພໂສ ຈ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທປ຺ປຫາເນນ ວິຫຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຕ຺ຕາ ລທ຺ຘປທຏ຺ຐານໍ ຕສ຺ສ ອນາຄາມິໂນ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຠາວນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕາຍ ວິປສ຺ສນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ໂສ ອຕ຺ຖິ ອິທນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂສ ອນາຄາມີ ເອວໍ ຠາວິຕພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ ເອເຕສໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣານໍ ຍໂຕ ກຸໂຕຈິ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຕ ເອວ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຘມ຺ເມ ນາມວເສນ ເຕສໍ ນິສ຺ສຍໍ ຫທຍວຕ຺ຖຸໍ ວຕ຺ຖຸນິສ຺ສຍານິ ຠູຕານີຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ຠູຕຸປາທາຍຘມ຺ເມ ຣູປວເສນ ຈ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຖິ ອິທນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາເນນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ ຫີນນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາເນນ ສມຸທຍສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ຕສ຺ສ ປຫານຸປາຍໍ ວິຈິນນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ ປຓີຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາເນນ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ວິຈິນນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ອິມສ຺ສ ສຎ຺ຎາຄຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອິມສ຺ສ ມຍາ ອຘິຄຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣສຎ຺ຎາຄຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ນິພ຺ພານໍ ອຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ປຊານາຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ເອຕ຺ຕາວຕາເນນ ນິໂຣຘສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕຕິ ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ເອວໍ ຈຕູຫິ ອາກາເຣຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ຊານໂຕ, ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ, ຠຍເຠຣເວ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ…ເປ… ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີຕິ.

ເອວໍ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ເທສນໍ ປາເປຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສໍ ປຣິສຕິ ນ຺ຫານສຸທ຺ຘິໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນິສິນ຺ໂນ, ໂສ ເອວໍ ນ຺ຫານສຸທ຺ຘິຍາ ວຓ຺ຓໍ ວຸຈ຺ຈມານໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີຕິ ຠຄວຕາ ວິທິໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ໂຈທນຕ຺ຖາຍ ‘‘ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສິນາໂຕ ອນ຺ຕເຣນ ສິນາເນນາ’’ຕິ ອິມໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ອນຸສນ຺ຘິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕເຣນ ສິນາເນນາຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣນ ກິເລສວຸຏ຺ຐານສິນາເນນ.

໗໙. ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊຕິ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ນາມ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຕ຺ຕໂນ ໂຄຕ຺ຕວເສນ, ສຸນ຺ທຣິກາຍ ປນ ນທິຍາ ສິນາຕສ຺ສ ປາປປ຺ປຫານໍ ໂຫຕີຕິ ອຍມສ຺ສ ທິຏ຺ຐິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຕໍ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ມຍໍ ສິນານສຸທ຺ຘິໍ ວຓ຺ເຓມ, ສມໂຓປິ ໂຄຕໂມ ຕເຖວ ວຓ຺ເຓຕິ, ສມານຈ຺ຉນ຺ໂທ ທານິ ເອສ ອມ຺ເຫຫີ’’ຕິ. ອຖ ຠຄວນ຺ຕໍ ພາຫຸກໍ ນທິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ປາປໍ ປວາເຫຕ຺ວາ ອາຄຕໍ ວິຍ ມຎ຺ຎມາໂນ ອາຫ ‘‘ຄຈ຺ຉຕິ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພາຫຸກໍ ນທິໍ ສິນາຍິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ຠຄວາ ຕສ຺ສ ຄຈ຺ຉາມີຕິ ວາ ນ ຄຈ຺ຉາມີຕິ ວາ ອວຕ຺ວາເຍວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທິຏ຺ຐິສມຸຄ຺ຆາຕໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ‘‘ກິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ພາຫຸກາຍ ນທິຍາ, ກິໍ ພາຫຸກາ ນທີ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ກິໍ ປໂຍຊນໍ ພາຫຸກາຍ, ກິໍ ສາ ກຣິສ຺ສຕິ? ອສມຕ຺ຖາ ສາ ກສ຺ສຈິ ອຕ຺ຖາຍ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ຄມິສ຺ສາມີຕິ?

ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ປສໍສນ຺ໂຕ ໂລກ຺ຂສມ຺ມຕາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂລກ຺ຂສມ຺ມຕາຕິ ລູຂຠາວສມ຺ມຕາ, ລູຂຠາວນ຺ຕິ ໂຈກ຺ຂຠາວໍ, ວິສຸທ຺ຘິຠາວໍ ເທຕີຕິ ເອວໍ ສມ຺ມຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂລກ຺ຍສມ຺ມຕາຕິປິ ປາໂຐ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ, ເສຏ຺ຐໍ ໂລກໍ ຄມຍຕີຕິ ເອວໍ ສມ຺ມຕາຕິ. ປຸຎ຺ຎສມ຺ມຕາຕິ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ສມ຺ມຕາ. ປວາເຫຕີຕິ ຄມຍຕິ ວິໂສເຘຕິ. ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສີຕິ ຄາຖາຫິ ອຠາສິ. ຄາຖາ ຈ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕທຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖເມວ ວາ ຄາຖາຣຸຈິການໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ວິເສສຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖໍ ວາ. ອິຘ ປເນຕາ ອຸຠຍຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ພາຫຸກນ຺ຕິ ອິທເມວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ວຈນໍ ຕທຕ຺ຖທີປກໍ, ເສສານິ ວິເສສຕ຺ຖທີປການິ. ຍເຖວ ຫິ ພາຫຸກໍ, ເອວໍ ອຘິກກ຺ກາທີນິປິ ໂລໂກ ຄຈ຺ຉຕິ ນ຺ຫາເນນ ປາປໍ ປວາເຫຕຸໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ເຕສໍ ຐານານໍ ອາສນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ທິວສສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ເຍ ທູຣາ, ເຕ ຍຖາກ຺ກມໍ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສກິໍ ເອກທິວສນ຺ຕຣໍ, ເອວໍ ຍາວ ສໍວຈ຺ຉຣນ຺ຕຣໍ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ສພ຺ພຖາປິ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ເຕ ຆເຏຫິປິ ຕໂຕ ອຸທກໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ສພ຺ພຎ຺ເຈຕໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ, ຕສ຺ມາ ອິມໍ ວິເສສຕ຺ຖໍ ທີເປຕຸໍ ອຘິກກ຺ກາທີນິປີຕິ ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອຘິກກ຺ກນ຺ຕິ ນ຺ຫານສມ຺ຠາຣວເສນ ລທ຺ຘໂວຫາຣໍ ເອກໍ ຕິຕ຺ຖໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຄຍາຕິປິ ມຓ຺ຑລວາປິສຓ຺ຐານໍ ຕິຕ຺ຖເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຍາຄາຕິ ເອຕມ຺ປິ ຄງ຺ຄາຍ ເອກໍ ຕິຕ຺ຖເມວ ມຫາປນາທສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຄງ຺ຄາຍໍ ນິມຸຄ຺ຄປາສາທສ຺ສ ໂສປານສມ຺ມຸຂຏ຺ຐານໍ, ພາຫຸກາ ສຸນ຺ທຣິກາ ສຣສ຺ສຕີ ພາຫຸມຕີຕິ ອິມາ ປນ ຈຕສ຺ໂສ ນທິໂຍ. ພາໂລຕິ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ. ປກ຺ຂນ຺ໂທຕິ ປວິສນ຺ໂຕ. ນ ສຸຊ຺ຌຕີຕິ ກິເລສສຸທ຺ຘິໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ເກວລໍ ຣໂຊຊລ຺ລເມວ ປວາເຫຕິ.

ກິໍ ສຸນ຺ທຣິກາ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ສຸນ຺ທຣິກາ ກິເລສວິໂສຘເນ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕິ? ນ ກິຎ຺ຈິ ກາຕຸໍ ສມຕ຺ຖາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອສ ນໂຍ ປຍາຄພາຫຸກາສຸ. ອິເມຫິ ຈ ຕີຫິ ປເທຫິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອິຕຣານິປິ ຈຕ຺ຕາຣິ ລກ຺ຂຓາຫາຣນເຍນ ວຸຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຍເຖວ ສຸນ຺ທຣິກາ ປຍາຄາ ພາຫຸກາ ນ ກິຎ຺ຈິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕຖາ ອຘິກກ຺ກາທໂຍປີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເວຣິນ຺ຕິ ປາຓາຕິປາຕາທິປຎ຺ຈເວຣສມນ຺ນາຄຕໍ. ກຕກິພ຺ພິສນ຺ຕິ ກຕລຸທ຺ທກມ຺ມໍ. ນ ຫິ ນໍ ໂສຘເຍຕິ ສຸນ຺ທຣິກາ ວາ ປຍາຄາ ວາ ພາຫຸກາ ວາ ນ ໂສຘເຍ, ນ ໂສເຘຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປາປກມ຺ມິນນ຺ຕິ ປາປເກຫິ ເວຣກິພ຺ພິສກມ຺ເມຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ, ລາມກກມ຺ເມ ຍຸຕ຺ຕໍ ວາ ເວຣກິພ຺ພິສຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ເຕຫິ ຂຸທ຺ທເກຫິປິ ປາເປຫິ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ສຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ ນິກ຺ກິເລສສ຺ສ. ສທາ ຜຄ຺ຄູຕິ ນິຈ຺ຈມ຺ປິ ຜຄ຺ຄຸນີນກ຺ຂຕ຺ຕເມວ. ຜຄ຺ຄຸນມາເສ ກິຣ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣຜຄ຺ຄຸນທິວເສ ໂຍ ນ຺ຫາຍຕິ, ໂສ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ກຕປາປໍ ໂສເຘຕີ’’ຕິ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິໂກ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ເຕນສ຺ສ ຠຄວາ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິຫນນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸທ຺ຘສ຺ສ ເວ ສທາ ຜຄ຺ຄູ’’ຕິ. ນິກ຺ກິເລສສ຺ສ ນິຈ຺ຈໍ ຜຄ຺ຄຸນີນກ຺ຂຕ຺ຕໍ, ອິຕໂຣ ກິໍ ສຸຊ຺ຌຕີຕິ? ອຸໂປສໂຖ ສທາຕິ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ຈ ຈາຕຸທ຺ທສປນ຺ນຣສາທີສຸ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອສມາທິຍໂຕປິ ນິຈ຺ຈເມວ ອຸໂປສໂຖ. ສຸທ຺ຘສ຺ສ ສຸຈິກມ຺ມສ຺ສາຕິ ນິກ຺ກິເລສຕາຍ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ສຸຈີຫິ ຈ ກາຍກມ຺ມາທີຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ. ສທາ ສມ຺ປຊ຺ຊເຕ ວຕນ຺ຕິ ອີທິສສ຺ສ ຈ ກຸສລູປສຎ຺ຫິຕໍ ວຕສມາທານມ຺ປິ ນິຈ຺ຈໍ ສມ຺ປນ຺ນເມວ ໂຫຕີຕິ. ອິເຘວ ສິນາຫີຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມມ ສາສເນ ສິນາຫິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ‘‘ສເຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກກິເລສມລປ຺ປວາຫນໍ ອິຈ຺ຉສິ, ອິເຘວ ມມ ສາສເນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄສລິເລນ ສິນາຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຫິ ອິທໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ.

ອິທານິສ຺ສ ສປ຺ປາຍເທສນາວເສນ ຕີສຸປິ ທ຺ວາເຣສຸ ສຸທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສພ຺ພຠູເຕສຸ ກໂຣຫິ ເຂມຕນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຂມຕນ຺ຕິ ອຠຍໍ ຫິຕຠາວໍ, ເມຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອເຕນສ຺ສ ມໂນທ຺ວາຣສຸທ຺ຘິ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ.

ສເຈ ມຸສາ ນ ຠຓສີຕິ ເອເຕນສ຺ສ ວຈີທ຺ວາຣສຸທ຺ຘິ. ສເຈ ປາຓໍ ນ ຫິໍສສິ ສເຈ ອທິນ຺ນໍ ນາທິຍສີຕິ ເອເຕຫິ ກາຍທ຺ວາຣສຸທ຺ຘິ. ສທ຺ທຫາໂນ ອມຈ຺ຉຣີຕິ ເອເຕຫິ ປນ ນໍ ເອວໍ ປຣິສຸທ຺ຘທ຺ວາຣໍ ສທ຺ຘາສມ຺ປທາຍ ຈາຄສມ຺ປທາຍ ຈ ນິໂຍເຊສິ. ກິໍ ກາຫສິ ຄຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ອຸທປາໂນປິ ເຕ ຄຍາຕິ ອຍໍ ປນ ອຸປຑ຺ຒຄາຖາ, ສເຈ ສພ຺ພຠູເຕສຸ ເຂມຕໍ ກຣິສ຺ສສິ, ມຸສາ ນ ຠຓິສ຺ສສິ, ປາຓໍ ນ ຫນິສ຺ສສິ, ອທິນ຺ນໍ ນາທິຍິສ຺ສສິ, ສທ຺ຘຫາໂນ ອມຈ຺ຉຣີ ຠວິສ຺ສສິ, ກິໍ ກາຫສິ ຄຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸທປາໂນປິ ເຕ ຄຍາ, ຄຍາຍປິ ຫິ ເຕ ນ຺ຫາຍນ຺ຕສ຺ສ ອຸທປາເນປິ ອິມາຍ ເອວ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ກິເລສສຸທ຺ຘິ, ສຣີຣມລສຸທ຺ຘິ ປນ ອຸຠຍຕ຺ຖ ສມາຕິ ເອວໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂລເກ ຄຍາ ສມ຺ມຕຕຣາ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຠຄວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຕິ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພາຫຸກ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐປິ ‘‘ກິໍ ກາຫສິ ພາຫຸກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ກາຫສິ ຄຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຫາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໘໐. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຕິ ເອວມາທິ ຠຍເຠຣເວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາກຏເມວ. ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐຕິອາທີສຸ ປນ ເອໂກ ກາຍວິເວເກນ. ວູປກຏ຺ໂຐ ຈິຕ຺ຕວິເວເກນ. ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ສຕິ ອວິຊຫເນນ. ອາຕາປີ ກາຍິກເຈຕສິກວີຣິຍສງ຺ຂາເຕນ ອາຕາເປນ. ປຫິຕຕ຺ໂຕ ກາເຍ ຈ ຊີວິເຕ ຈ ອນເປກ຺ຂຕາຍ. ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣອິຣິຍາປຖວິຫາເຣນ. ນຈິຣສ຺ເສວາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປາທາຍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຸລປຸຕ຺ຕາຕິ ທຸວິຘາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຊາຕິກຸລປຸຕ຺ຕາ ຈ ອາຈາຣກຸລປຸຕ຺ຕາ ຈ, ອຍໍ ປນ ອຸຠຍຖາປິ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ. ອຄາຣສ຺ມາຕິ ຆຣາ. ອຄາຣສ຺ສ ຫິຕໍ ອຄາຣິຍໍ, ກສິໂຄຣກ຺ຂາທິກຸຏຸມ຺ພໂປສນກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອຄາຣິຍນ຺ຕິ ອນຄາຣິຍໍ, ປພ຺ພຊ຺ຊາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປພ຺ພຊນ຺ຕີຕິ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ. ຕທນຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ປຣິໂຍສານໍ, ອຣຫຕ຺ຕຜລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຫິ ອຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕນາເຍວ ປຎ຺ຎາຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ, ອປຣປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສີຕິ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ວິຫາສີຕິ, ເອວໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຈ ຂີຓາ ຊາຕິ…ເປ… ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ເອເຕນສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຠູມິໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຕມາ ປນສ຺ສ ຊາຕິ ຂີຓາ? ກຖຎ຺ຈ ນໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສີຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ, ກາມຎ຺ເຈຕໍ ຠຍເຠຣເວປິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ນໍ ອິຘ ປຐມປຸຣິສວເສນ ໂຍຊນານຍສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປຸນ ສງ຺ເຂປໂຕ ຠຓາມ. ນ ຕາວສ຺ສ ອຕີຕາ ຊາຕິ ຂີຓາ, ປຸພ຺ເພວ ຂີຓຕ຺ຕາ. ນ ອນາຄຕາ, ຕຕ຺ຖ ວາຍາມາຠາວໂຕ. ນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ, ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ປນ ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເອກຈຕຸປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວສຸ ເອກຈຕຸປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປເຠທາ ຊາຕິ, ສາ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊເນນ ຂີຓາ, ຕໍ ໂສ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ປຫີນກິເລເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ກິເລສາຠາເວ ວິຊ຺ຊມານມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ອາຍຕິໍ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກໍ ໂຫຕີຕິ ຊານນ຺ໂຕ ຊານາຕິ.

ວຸສິຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຖໍ ປຣິວຸຕ຺ຖໍ, ກຕໍ ຈຣິຕໍ ນິຏ຺ຐາປິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ກຕໍ ກຣຓີຍນ຺ຕິ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ປຣິຎ຺ຎາປຫານສຈ຺ຉິກິຣິຍຠາວນາວເສນ ໂສຬສວິຘມ຺ປິ ກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາປິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ອິທານິ ປຸນອິຕ຺ຖຠາວາຍ ເອວໍໂສຬສກິຈ຺ຈຠາວາຍ, ກິເລສກ຺ຂຍາຍ ວາ ມຄ຺ຄຠາວນາ ນຕ຺ຖີຕິ. ອຖ ວາ, ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ອິຕ຺ຖຠາວໂຕ ອິມສ຺ມາ ເອວໍປກາຣາ ອິທານິ ວຕ຺ຕມານກ຺ຂນ຺ຘສນ຺ຕານາ ອປຣໍ ຂນ຺ຘສນ຺ຕານໍ ນຕ຺ຖິ. ອິເມ ປນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ປຣິຎ຺ຎາຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຉິນ຺ນມູລໂກ ຣຸກ຺ໂຂ ວິຍາຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣຕິ ເອໂກ. ອຣຫຕນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ຕານໍ, ຠຄວໂຕ ສາວການໍ ອຣຫຕໍ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ ອໂຫສີຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ວຕ຺ຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.