໖. ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປນ຺ນສີລາຕິ ຕິວິຘໍ ສມ຺ປນ຺ນໍ ປຣິປຸຓ຺ຓສມງ຺ຄິມຘຸຣວເສນ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ສມ຺ປນ຺ນໍ ສາລິເກທາຣໍ, ສຸວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ໂກສິຍ;

ປຏິເວເທມິ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ເມ, ນ ນໍ ວາເຣຕຸມຸສ຺ສເຫ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໔.໑);

ອິທໍ ປຣິປຸຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ‘‘ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ ສມຸເປໂຕ ອຸປາຄໂຕ ສມຸປາຄໂຕ ອຸປປນ຺ໂນ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໑໑) ອິທໍ ສມງ຺ຄິສມ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ‘‘ອິມິສ຺ສາ, ຠນ຺ເຕ, ມຫາປຖວິຍາ ເຫຏ຺ຐິມຕລໍ ສມ຺ປນ຺ນໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຂຸທ຺ທມຘຸໍ ອເນຬກໍ, ເອວມສ຺ສາທ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໑໗) ອິທໍ ມຘຸຣສມ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ອິຘ ປນ ປຣິປຸຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ສມງ຺ຄິສມ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມາ ສມ຺ປນ຺ນສີລາຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓສີລາ ຫຸຕ຺ວາຕິປິ ສີລສມງ຺ຄິໂນ ຫຸຕ຺ວາຕິປິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິພ຺ໂພ. ສີລນ຺ຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ສີລໍ? ສີລນຏ຺ເຐນ ສີລໍ. ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕາ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓສີລາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ເຂຕ຺ຕໂທສວິຄເມນ ເຂຕ຺ຕປາຣິປູຣີ ວິຍ ສີລໂທສວິຄເມນ ສີລປາຣິປູຣີ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ເຂຕ຺ຕໍ ພີຊຂຓ຺ຑໍ ວປ຺ປຂຓ຺ຑໍ ອຸທກຂຓ຺ຑໍ ອູສຂຓ຺ຑນ຺ຕິ ຈຕຸໂທສສມນ຺ນາຄຕໍ ອປຣິປູຣໍ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ພີຊຂຓ຺ຑໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ພີຊານິ ຂຓ຺ຑານິ ວາ ປູຕີນິ ວາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕານິ ຍຕ຺ຖ ວປນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ສສ຺ສໍ ນ ອຸຏ຺ເຐຕິ, ເຂຕ຺ຕໍ ຂຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ. ວປ຺ປຂຓ຺ຑໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ອກຸສໂລ ພີຊານິ ວປນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ນິປາເຕຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສສ຺ສໍ ນ ອຸຏ຺ເຐຕິ, ເຂຕ຺ຕໍ ຂຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ. ອຸທກຂຓ຺ຑໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຸທກໍ ອຕິພຫຸ ວາ ນ ວາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ຫິ ສສ຺ສານິ ນ ອຸຏ຺ເຐນ຺ຕິ, ເຂຕ຺ຕໍ ຂຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ. ອູສຂຓ຺ຑໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ກສ຺ສໂກ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ປເທເສ ນງ຺ຄເລນ ຠູມິໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈ ວາເຣ ກສນ຺ໂຕ ອຕິຄມ຺ຠີຣໍ ກໂຣຕິ, ຕໂຕ ອູສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ຫິ ສສ຺ສໍ ນ ອຸຏ຺ເຐຕິ, ເຂຕ຺ຕໍ ຂຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ, ຕາທິສຎ຺ຈ ເຂຕ຺ຕໍ ນ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ນ ມຫານິສໍສໍ, ຕຕ຺ຣາປິ ຫິ ພຫຸມ຺ປິ ວປິຕ຺ວາ ອປ຺ປໍ ລຠຕິ. ອິເມສໍ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ໂທສານໍ ວິຄມາ ເຂຕ຺ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ຕາທິສຎ຺ຈ ເຂຕ຺ຕໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສໍ. ເອວເມວ ຂຓ຺ຑໍ ຉິທ຺ທໍ ສພລໍ ກມ຺ມາສນ຺ຕິ ຈຕຸໂທສສມນ຺ນາຄຕໍ ສີລໍ ອປຣິປູຣໍ ໂຫຕິ. ຕາທິສຎ຺ຈ ສີລໍ ນ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ, ນ ມຫານິສໍສໍ. ອິເມສໍ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ໂທສານໍ ວິຄມາ ສີລເຂຕ຺ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ຕາທິສຎ຺ຈ ສີລໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສໍ.

‘‘ສີລສມງ຺ຄິໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ປນຕ຺ເຖນ ສີເລນ ສມງ຺ຄິຠູຕາ ສໂມຘານໍ ຄຕາ ສມນ຺ນາຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຖາຕິ ອິທເມວ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ສມ຺ປນ຺ນສີລຕາ ໂຫຕິ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອາທີນວທສ຺ສເນນ ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອານິສໍສທສ຺ສເນນ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ’’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ກິຣ ຠຄວາ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ຕຕ຺ຖ ເຊຏ຺ຐກສີລໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສສີຕິ ທີປວິຫາຣວາສີ ສຸມນຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ອນ຺ເຕວາສິໂກ ປນສ຺ສ ເຕປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ໂຕ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣເຍວ ຫິ ສີລໍ. ອິຕຣານິ ປນ ຕີຓິ ສີລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ອນນຸຊານນ຺ໂຕ ວຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ນາມ ຉທ຺ວາຣຣກ຺ຂາມຕ຺ຕກເມວ, ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕກໍ, ປຈ຺ຈຍນິສ຺ສິຕໍ ປຏິລທ຺ຘປຈ຺ຈເຍ ອິທມຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນມຕ຺ຕກໍ. ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣວ ສີລໍ. ຍສ຺ສ ໂສ ຠິນ຺ໂນ, ອຍໍ ຉິນ຺ນສີໂສ ວິຍ ປຸຣິໂສ ຫຕ຺ຖປາເທ ເສສານິ ຣກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ສ ປນ ໂສ ອໂຣໂຄ, ອຍໍ ອຈ຺ຉິນ຺ນສີໂສ ວິຍ ປຸຣິໂສ ຊີວິຕໍ ເສສານິ ປຸນ ປາກຕິການິ ກຕ຺ວາ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ມາ ‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ’ຕິ ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘ສມ຺ປນ຺ນປາຕິໂມກ຺ຂາ’ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ ວຕ຺ວາ ຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸຕາ’ຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸຕາຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ນາຕິ ອາຈາເຣນ ຈ ໂຄຈເຣນ ຈ ສມ຺ປນ຺ນາ. ອຓຸມຕ຺ເຕສູຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກສຸ. ວຊ຺ເຊສູຕິ ອກຸສລຘມ຺ເມສຸ. ຠຍທສ຺ສາວີຕິ ຠຍທສ຺ສິໂນ. ສມາທາຍາຕິ ສມ຺ມາ ອາທິຍິຕ຺ວາ. ສິກ຺ຂຖ ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ຕໍ ຕໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສິກ຺ຂຖ. ອປິຈ ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຖ ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສິກ຺ຂາໂກຏ຺ຐາເສສຸ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ກາຍິກໍ ວາຈສິກຎ຺ຈ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຖາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ສພ຺ພາເນຕານິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣາທີນິ ປທານິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕານິ.

໖໕. ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈຕິ ອິທໍ ກສ຺ມາ ອາຣທ຺ຘໍ? ສີລານິສໍສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ສເຈປິ ອຈິຣປພ຺ພຊິຕານໍ ວາ ທຸປ຺ປຎ຺ຎານໍ ວາ ເອວມສ຺ສ ‘‘ຠຄວາ ສີລໍ ປູເຣຖາຕິ ວທຕິ, ໂກ ນຸ ໂຂ ສີລປູຣເຓ ອານິສໍໂສ, ໂກ ວິເສໂສ, ກາ ວຑ຺ຒີ’’ຕິ? ເຕສໍ ສຕ຺ຕຣສ ອານິສໍເສ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວມາຫ. ອປ຺ເປວ ນາມ ເອຕໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິຍມນາປຕາທິອາສວກ຺ຂຍປຣິໂຍສານໍ ອານິສໍສໍ ສຸຕ຺ວາປິ ສີລໍ ປຣິປູເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ. ວິສກຓ຺ຏກວາຓິໂຊ ວິຍ. ວິສກຓ຺ຏກວາຓິໂຊ ນາມ ຄຸຬວາຓິໂຊ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ໂສ ກິຣ ຄຸຬຜາຓິຕຂຓ຺ຑສກ຺ຂຣາທີນິ ສກເຏນາທາຍ ປຈ຺ຈນ຺ຕຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ວິສກຓ຺ຏກໍ ຄຓ຺ຫຖ, ວິສກຓ຺ຏກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອຸຄ຺ໂຆເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຄາມິກາ ‘‘ວິສໍ ນາມ ກກ຺ຂຬໍ, ໂຍ ນໍ ຂາທຕິ, ໂສ ມຣຕິ, ກຓ຺ຏກມ຺ປິ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ມາເຣຕິ, ອຸໂຠເປເຕ ກກ຺ຂຬາ, ໂກ ເອຕ຺ຖ ອານິສໍໂສ’’ຕິ ເຄຫທ຺ວາຣານິ ຖເກສຸໍ, ທາຣເກ ຈ ປລາເປສຸໍ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ວາຓິໂຊ ‘‘ອໂວຫາຣກຸສລາ ອິເມ ຄາມິກາ, ຫນ຺ທ ເນ ອຸປາເຍນ ຄຓ຺ຫາເປມີ’’ຕິ ‘‘ອຕິມຘຸຣໍ ຄຓ຺ຫຖ, ອຕິສາທຸໍ ຄຓ຺ຫຖ, ຄຸຬໍ ຜາຓິຕໍ ສກ຺ຂຣໍ ສມຄ຺ຆໍ ລພ຺ຠຕິ, ກູຏມາສກກູຏກຫາປຓາທີຫິປິ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ອຸຄ຺ໂຆເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຄາມິກາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ພຫຸມ຺ປິ ມູລໍ ທຕ຺ວາ ຄເຫສຸໍ. ຕຕ຺ຖ ວາຓິຊສ຺ສ ‘‘ວິສກຓ຺ຏກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອຸຄ຺ໂຆສນໍ ວິຍ ຠຄວໂຕ ‘‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ…ເປ… ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຖ ສິກ຺ຂາປເທສູ’’ຕິ ວຈນໍ. ‘‘ອຸໂຠເປເຕ ກກ຺ຂຬາ, ໂກ ເອຕ຺ຖ ອານິສໍໂສ’’ຕິ ຄາມິການໍ ຈິນ຺ຕນໍ ວິຍ ຠຄວາ ‘‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ ວິຫຣຖາ’’ຕິ ອາຫ, ‘‘ສີລຎ຺ຈ ນາເມຕໍ ກກ຺ຂຬໍ ຜຣຸສໍ ຂິຑ຺ຑາທິປຈ຺ຈນີກໍ, ໂກ ນຸ ໂຂ ສມ຺ປນ຺ນສີລານໍ ອານິສໍໂສ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈິນ຺ຕນໍ. ອຖ ຕສ຺ສ ວາຓິຊສ຺ສ ‘‘ອຕິມຘຸຣໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ວິຍ ຠຄວໂຕ ປິຍມນາປຕາທິອາສວກ຺ຂຍປຣິໂຍສານໍ ສຕ຺ຕຣສອານິສໍສປ຺ປກາສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ’’ຕິອາທິວຈນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈຕິ ຍທິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ຍທິ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ປິໂຍ ຈ ອສ຺ສນ຺ຕິ ປິຍຈກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປສ຺ສິຕພ຺ໂພ, ສິເນຫຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປທຏ຺ຐານຠູໂຕ ຠເວຍ຺ຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມນາໂປຕິ ເຕສໍ ມນວຑ຺ຒນໂກ, ເຕສໍ ວາ ມເນນ ປຕ຺ຕພ຺ໂພ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ຜຣິຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຄຣູຕິ ເຕສໍ ຄຣຸຏ຺ຐານິໂຍ ປາສາຓຈ຺ຉຕ຺ຕສທິໂສ. ຠາວນີໂຍຕິ ‘‘ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ສມ຺ຠາວນີໂຍ. ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລສຸເຍວ ປຣິປູຣກາຣີ ອສ຺ສ, ອນູເນນ ປຣິປູຣິຕາກາເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖມນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕສມເຖ ຍຸຕ຺ໂຕ, ເອຕ຺ຖ ຫິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ອຕ຺ຕໂນຕິ ວາ ເອຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ປເນຕໍ ສມຖນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ອນູຕິ ອິມິນາ ອຸປສຄ຺ເຄນ ໂຍເຄ ສິທ຺ຘໍ. ອນິຣາກຕຊ຺ຌາໂນຕິ ພຫິ ອນີຫຏຊ຺ຌາໂນ, ອວິນາສິຕຊ຺ຌາໂນ ວາ, ນີຫຣຓວິນາສຕ຺ຖຎ຺ຫິ ອິທໍ ນິຣາກຣຓໍ ນາມ. ຖມ຺ຠໍ ນິຣໍກຕ຺ວາ ນິວາຕວຸຕ຺ຕີຕິອາທີສຸ ຈສ຺ສ ປໂຍໂຄ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ວິປສ຺ສນາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ສຕ຺ຕວິຘາຍ ອນຸປສ຺ສນາຍ ຍຸຕ຺ໂຕ, ສຕ຺ຕວິຘາ ອນຸປສ຺ສນາ ນາມ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາ ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາ ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາຕິ. ຕາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ. ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານນ຺ຕິ ວຑ຺ເຒຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ, ເອຕ຺ຖ ຈ ສມຖວິປສ຺ສນາວເສນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ສຸຎ຺ຎາຄາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີທມາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອກຠູມກາທິປາສາເທ ກຸຣຸມາໂນປິ ປນ ເນວ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ ພ຺ຣູເຫຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ຍຖາ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕເທສນາ ປຐມໍ ຕຓ຺ຫາວເສນ ອາຣທ຺ຘາປິ ຕຓ຺ຫາປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ມານທິຏ຺ຐີນໍ ມານທິຏ຺ຐິໂຍ ໂອສຣິຕ຺ວາ ກເມນ ປປຎ຺ຈຕ຺ຕຍເທສນາ ຊາຕາ, ເອວມຍໍ ເທສນາ ປຐມໍ ອຘິສີລສິກ຺ຂາວເສນ ອາຣທ຺ຘາປິ ສີລປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ສມຖວິປສ຺ສນານໍ ສມຖວິປສ຺ສນາໂຍ ໂອສຣິຕ຺ວາ ກເມນ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍເທສນາ ຊາຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ອນິຣາກຕຊ຺ຌາໂນ’’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ‘‘ວິປສ຺ສນາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ, ‘‘ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປນ ສມຖວເສນ ສຸຎ຺ຎາຄາຣວຑ຺ຒເນ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຕິ ເອວໍ ທ຺ເວປິ ສິກ຺ຂາ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ອນິຣາກຕຊ຺ຌາໂນ’’ຕິ ອິເມຫິ ປເທຫິ ສີລານຸຣກ຺ຂິກາ ເອວ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ກຖິຕາ. ‘‘ວິປສ຺ສນາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ປເທນ ສີລານຸຣກ຺ຂິໂກ ສງ຺ຂາຣປຣິຄ຺ຄໂຫ.

ກຖໍ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ສີລມນຸຣກ຺ຂຕິ? ຍສ຺ສ ຫິ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ພ຺ຍາຘິມ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວິຫຎ຺ຎຕິ, ໂສ ພ຺ຍາຘິວິຫໂຕ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ສີລໍ ວິນາເສຕ຺ວາປິ ພ຺ຍາຘິວູປສມໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ຕໍ ພ຺ຍາຘິທຸກ຺ຂໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ສມາປນ຺ນກ຺ຂເຓ ທຸກ຺ຂໍ ທູຣາປກຕໍ ໂຫຕິ, ພລວຕຣສຸຂມຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ສີລໍ ອນຸຣກ຺ຂຕິ.

ກຖໍ ສງ຺ຂາຣປຣິຄ຺ຄໂຫ ສີລມນຸຣກ຺ຂຕິ? ຍສ຺ສ ຫິ ສງ຺ຂາຣປຣິຄ຺ຄໂຫ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ‘‘ມມ ຣູປໍ ມມ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠາເວ ພລວມມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ໂສ ຕຖາຣູເປສຸ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂພ຺ຍາຘິຠຍາທີສຸ ສມ຺ປຕ຺ເຕສຸ ສີລໍ ວິນາເສຕ຺ວາປິ ອຕ຺ຕຠາວໍ ໂປເສຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ສງ຺ຂາຣປຣິຄ຺ຄໂຫ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາເວ ພລວມມຕ຺ຕໍ ວາ ສິເນໂຫ ວາ ນ ໂຫຕິ, ໂສ ຕຖາຣູເປສຸ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂພ຺ຍາຘິຠຍາທີສຸ ສມ຺ປຕ຺ເຕສຸ ສເຈປິສ຺ສ ອນ຺ຕານິ ພຫິ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ສເຈປິ ອຸສ຺ສຸສ຺ສຕິ ວິສຸສ຺ສຕິ, ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິໂກ ວາ ໂຫຕິ ສຕຘາປິ ສຫສ຺ສຘາປິ, ເນວ ສີລໍ ວິນາເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ໂປເສຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສງ຺ຂາຣປຣິຄ຺ຄໂຫ ສີລມນຸຣກ຺ຂຕິ. ‘‘ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປນ ຕສ຺ເສວ ອຸຠຍສ຺ສ ພ຺ຣູຫນາ ວຑ຺ຒນາ ສາຕຈ຺ຈກິຣິຍາ ທສ຺ສິຕາ.

ເອວໍ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ‘‘ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈສ຺ສໍ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’’ຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ອາກງ຺ຂນ຺ເຕນ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ກາຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ສີລາທິຄຸຓສມນ຺ນາຄເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອິທິໂສ ຫິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຄຣຸ ຠາວນີໂຍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ –

‘‘ສີລທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນໍ, ຘມ຺ມຏ຺ຐໍ ສຈ຺ຈວາທິນໍ;

ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມ ກຸພ຺ພານໍ, ຕໍ ຊໂນ ກຸຣຸເຕ ປິຍ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໑໗);

ຕສ຺ມາ ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈສ຺ສໍ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາຕິ ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີ…ເປ… ສຸຎ຺ຎາຄາຣານ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍລາຠາທິໍ ປຕ຺ຖຍນ຺ເຕນາປິ ອິທເມວ ກຣຓີຍໍ, ນ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ລາຠີ ອສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ນ ເຈຕ຺ຖ ຠຄວາ ລາຠນິມິຕ຺ຕໍ ສີລາທິປຣິປູຣຓໍ ກເຖຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຠຄວາ ຫິ ຆາເສສນໍ ຉິນ຺ນກໂຖ ນ ວາຈໍ ປຍຸຕ຺ຕໍ ຠເຓຕິ, ເອວໍ ສາວເກ ໂອວທຕິ, ໂສ ກຖໍ ລາຠນິມິຕ຺ຕໍ ສີລາທິປຣິປູຣຓໍ ກເຖສ຺ສຕິ, ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສຍວເສນ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍສຎ຺ຫິ ເອວໍ ອຊ຺ຌາສໂຍ ຠເວຍ຺ຍ ‘‘ສເຈ ມຍໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ນ ກິລເມຍ຺ຍາມ, ສີລາທິໍ ປູເຣຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍາມາ’’ຕິ, ເຕສໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ຠຄວາ ເອວມາຫ. ອປິຈ ຣສານິສໍໂສ ເອສ ສີລສ຺ສ, ຍທິທໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ນາມ. ຕຖາ ຫິ ປຓ຺ຑິຕມນຸສ຺ສາ ໂກຏ຺ຐາທີສຸ ຐປິຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕາທີນມ຺ປິ ອທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາປິ ອປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສີລວນ຺ຕານໍ ເທນ຺ຕີຕິ ສີລສ຺ສ ສຣສານິສໍສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເປຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕິຍວາເຣ ເຍສາຫນ຺ຕິ ເຍສໍ ອຫໍ. ເຕສໍ ເຕ ກາຣາຕິ ເຕສໍ ເທວານໍ ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ວາ ເຕ ມຍິ ກຕາ ປຈ຺ຈຍທານກາຣາ. ເທວາປິ ຫິ ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈເຍ ເທນ຺ຕິ, ນ ເກວລໍ ມນຸສ຺ສາເຍວ, ສກ຺ໂກ ວິຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ. ມຫປ຺ຜລາ ມຫານິສໍສາຕິ ອຸຠຍເມຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ. ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂລກິຍສຸຂໍ ຜລນ຺ຕີຕິ ມຫປ຺ຜລາ. ມຫໂຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣສຸຂສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ມຫານິສໍສາ. ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ກຏຈ຺ຉຸຠິກ຺ຂາປິ ປຎ຺ຈຣຕນມຕ຺ຕາຍ ຠູມິຍາ ປຓ຺ຓສາລາປິ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ນາ ອເນການິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ທຸຄ຺ຄຕິວິນິປາຕໂຕ ຣກ຺ຂຕິ, ປຣິໂຍສາເນ ຈ ອມຕາຍ ປຣິນິພ຺ພານຘາຕຸຍາປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ‘‘ຂີໂຣທນໍ ອຫມທາສິ’’ນ຺ຕິອາທີນິ (ວິ. ວ. ໔໑໓) ເຈຕ຺ຖ ວຕ຺ຖູນິ, ສກລເມວ ວາ ເປຕວຕ຺ຖຸ ວິມານວຕ຺ຖຸ ຈ ສາຘກໍ. ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍທາຍເກຫິ ອຕ຺ຕນິ ກຕານໍ ກາຣານໍ ມຫປ຺ຜລຕໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນາປິ ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ເຕເນວ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ຎາຕີຕິ ສສ຺ສຸສສຸຣປກ຺ຂິກາ. ສາໂລຫິຕາຕິ ເອກໂລຫິຕສມ຺ພທ຺ຘາ ປີຕິປິຕາມຫາທໂຍ. ເປຕາຕິ ເປຈ຺ຈຠາວໍ ຄຕາ. ກາລງ຺ກຕາຕິ ມຕາ. ເຕສໍ ຕນ຺ຕິ ເຕສໍ ຕໍ ມຍິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕຕໍ ວາ ປສນ຺ເນນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ວາ. ຍສ຺ສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກາລງ຺ກໂຕ ປິຕາ ວາ ມາຕາ ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕໂກ ເຖໂຣ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ’’ຕິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາໂທປິ ຕໍ ອນຸສ຺ສຣຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ມຫປ຺ຜລໍ ມຫານິສໍສເມວ ໂຫຕິ, ອເນການິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສານິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຕ ວາເຣຕຸໍ ອນ຺ເຕ ຈ ອມຕໍ ປາເປຕຸໍ ສມຕ຺ຖເມວ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ເຍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ນາ ປຎ຺ຎາ, ວິມຸຕ຺ຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນາ, ທສ຺ສນໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸກາຣໍ ວທາມິ. ສວນໍ, ອນຸສ຺ສຕິໍ, ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອຸປສງ຺ກມນໍ, ປຍິຣຸປາສນໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸກາຣໍ ວທາມີ’’ຕິ (ອິຕິວຸ. ໑໐໔). ຕສ຺ມາ ຎາຕິສາໂລຫິຕານໍ ອຕ຺ຕນິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາທສ຺ສ ອນຸສ຺ສຕິຍາ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນາປິ ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ເຕເນວ, ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໖໖. ປຎ຺ຈມວາເຣ ອຣຕິຣຕິສໂຫ ອສ຺ສນ຺ຕິ ອຣຕິຍາ ຣຕິຍາ ຈ ສໂຫ ອຠິຠວິຕາ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕາ ຠເວຍ຺ຍໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຣຕີຕິ ອຘິກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປນ຺ຕເສນາສເນສຸ ຈ ອຸກ຺ກຓ຺ຐາ. ຣຕີຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓຣຕິ. ນ ຈ ມໍ ອຣຕິ ສເຫຍ຺ຍາຕິ ມຎ຺ຈ ອຣຕິ ນ ອຠິຠເວຍ຺ຍ ນ ມທ຺ເທຍ຺ຍ ນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖເຣຍ຺ຍ. ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ຊາຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ໂຕ ຫິ ອຣຕິຎ຺ຈ ຣຕິຎ຺ຈ ສຫຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຕິ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ມາ ອີທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນາປິ ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ເຕເນວ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຉຏ຺ຐວາເຣ ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາໂສປິ ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ. ເຠຣວໍ ອາຣມ຺ມຓເມວ. ເສສໍ ປຎ຺ຈມວາເຣ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ໂຕ ຫິ ຠຍເຠຣວໍ ສຫຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຕິ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ອຣິຍໂກຏິຍວາສີມຫາທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ.

ເຖໂຣ ກິຣ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ໂນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປາສາທິກໍ ອຣຎ຺ຎໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິເຘວຊ຺ຊ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ຣຸກ຺ຂເທວຕາຍ ທາຣກາ ເຖຣສ຺ສ ສີລເຕເຊນ ສກຠາເວນ ສຓ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ວິສ຺ສຣມກໍສຸ. ເທວຕາປິ ຣຸກ຺ຂໍ ຈາເລສິ. ເຖໂຣ ອຈໂລວ ນິສີທິ. ສາ ເທວຕາ ຘູມາຍິ, ປຊ຺ຊລິ, ເນວ ສກ຺ຂິ ເຖຣໍ ຈາເລຕຸໍ, ຕໂຕ ອຸປາສກວຓ຺ເຓນາຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ເຂ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ’’ຕິ ອໂວຈ. ຕ຺ວໍ ເອເຕ ວິກາເຣ ອກາສີຕິ. ອາມ ຠນ຺ເຕຕິ. ກສ຺ມາຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕາ ອາຫ – ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ສີລເຕເຊນ ທາຣກາ ສກຠາເວນ ສຓ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ວິສ຺ສຣມກໍສຸ, ສາຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ປລາເປຕຸໍ ເອວມກາສິ’’ນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ອຖ ກສ຺ມາ ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ມາ ວສຖ, ມຍ຺ຫໍ ອຜາສູຕິ ປຏິກຈ຺ເຈວ ນາວຈາສິ. ອິທານິ ປນ ມາ ກິຎ຺ຈິ ອວຈ, ອຣິຍໂກຏິຍມຫາທຕ຺ໂຕ ອມນຸສ຺ສຠເຍນ ຄໂຕຕິ ວຈນໂຕ ລຊ຺ຊາມິ, ເຕນາຫໍ ອິເຘວ ວສິສ຺ສໍ, ຕ຺ວໍ ປນ ອຊ຺ເຊກທິວສໍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວສາຫີ’’ຕິ. ເອວໍ ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ໂຕ ຠຍເຠຣວສໂຫ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອີທິສມຕ຺ຕານໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນາປິ ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ເຕເນວ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສຕ຺ຕມວາເຣ ອາຠິເຈຕສິການນ຺ຕິ ອຠິເຈໂຕຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ວິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຘິຈິຕ຺ຕໍ ວາ, ອຠິເຈຕສິ ຊາຕານິ ອາຠິເຈຕສິການິ, ອຠິເຈໂຕ ສນ຺ນິສ຺ສິຕານີຕິ ວາ ອາຠິເຈຕສິການິ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ສຸຂວິຫາຣານໍ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ໂມຕິ ປຈ຺ຈກ຺ໂຂ ອຕ຺ຕຠາໂວ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຕ຺ຖ ສຸຂວິຫາຣຠູຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕານິ ຫິ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນາ ຌາຍິໂນ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂໍ ວິນ຺ທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ນິກາມລາຠີຕິ ນິກາເມນ ລາຠີ ອຕ຺ຕໂນ ອິຈ຺ຉາວເສນ ລາຠີ, ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອກິຈ຺ຉລາຠີຕິ ສຸເຂເນວ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອກສິຣລາຠີຕິ ອກສິຣານໍ ວິປຸລານໍ ລາຠີ, ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທເຍວ ວຸຏ຺ຐາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ລາຠີເຍວ ໂຫຕິ, ນ ປນ ສກ຺ໂກຕິ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ເອກຈ຺ໂຈ ສກ຺ໂກຕິ ຕຖາ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ, ປາຣິພນ຺ຘິເກ ປນ ກິຈ຺ເຉນ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ຕຖາ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ປາຣິພນ຺ຘິເກ ຈ ອກິຈ຺ເຉເນວ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ນາຬິກາຍນ຺ຕໍ ວິຍ ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທເຍວ ຈ ວຸຏ຺ຐາຕຸໍ. ໂຍ ປນ ອິມໍ ຕິວິຘມ຺ປິ ສມ຺ປທໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂສປິ ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີຕິ.

ເອວໍ ອຠິຎ຺ຎາປາທເກ ຌາເນ ວຸຕ຺ເຕ ກິຎ຺ຈາປິ ອຠິຎ຺ຎານໍ ວາໂຣ ອາຄໂຕ, ອຖ ໂຂ ນໍ ຠຄວາ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ຍສ຺ມາ ນ ເກວລໍ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານານິ ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍເຍວ ຈ ສີລານໍ ອານິສໍໂສ, ອປິຈ ໂຂ ຈຕ຺ຕາຣິ ອາຣຸປ຺ປຌານານິປິ ຕໂຍ ຈ ເຫຏ຺ຐິມາ ອຣິຍມຄ຺ຄາ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ…ເປ… ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາຕິ ເອວມາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຕາຕິ ອງ຺ຄສນ຺ຕຕາຍ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓສນ຺ຕຕາຍ ຈ. ວິໂມກ຺ຂາຕິ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຣມ຺ມເຓ ຈ ອຘິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປຕິ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ, ເຍ ເຕ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ສນ຺ຕາຕິ ປທສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອິຕຣຖາ ຫິ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ກິໍ ກໂຣຕີຕິ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍຸໍ. ອາຣຸປ຺ປາຕິ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ວິປາກໂຕ ຈ ຣູປວິຣຫິຕາ. ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາຕິ ນາມກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ປາປຸຓິຕ຺ວາ, ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕານເມວ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ໂຍປິ ຠິກ຺ຂຸ ອິເມ ວິໂມກ຺ເຂ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣິຕຸກາໂມ, ໂສປິ ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີ’’ຕິ.

໖໗. ນວມວາເຣ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານນ຺ຕິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາສີລພ຺ພຕປຣາມາສສງ຺ຂາຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ພນ຺ຘນານໍ. ຕານິ ຫິ ສໍໂຍເຊນ຺ຕິ ຂນ຺ຘຄຕິຠວາທີຫິ ຂນ຺ຘຄຕິຠວາທໂຍ, ກມ຺ມໍ ວາ ຜເລນ, ຕສ຺ມາ ສໍໂຍຊນານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ພນ຺ຘນານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິກ຺ຂຍາຕິ ປຣິກ຺ຂເຍນ. ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ໂສຕໍ ອາປນ຺ໂນ. ໂສໂຕຕິ ຈ ມຄ຺ຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ຕໍສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ຍຖາຫ ‘‘ໂສໂຕ ໂສໂຕຕິ ຫິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂສໂຕຕິ? ອຍເມວ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘີຕິ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ຫິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ? ໂຍ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອິມິນາ ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ, ໂຍຍໍ ອາຍສ຺ມາ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອິຘ ປນ ມຄ຺ເຄນ ຜລສ຺ສ ນາມໍ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ຜລຏ຺ໂຐ ‘‘ໂສຕາປນ຺ໂນ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມຕິ ວິນິປາເຕຕີຕິ ວິນິປາໂຕ, ນາສ຺ສ ວິນິປາໂຕ ຘມ຺ໂມຕິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ, ນ ອຕ຺ຕານໍ ອປາເຍ ວິນິປາຕສຠາໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ເຍ ຘມ຺ມາ ອປາຍຄມນິຍາ, ເຕສໍ ປຫີນຕ຺ຕາ. ສມ຺ໂພຘິ ປຣໍ ອຍນໍ ຄຕິ ອສ຺ສາຕິ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ, ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍໍ ອວສ຺ສໍ ສມ຺ປາປໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ? ປຏິລທ຺ຘປຐມມຄ຺ຄຕ຺ຕາ. ສີເລສ຺ເວວາຕິ ອີທິໂສ ໂຫຕຸກາໂມປິ ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣຓາຣີຕິ.

ທສມວາເຣ ປຐມມຄ຺ເຄນ ປຣິກ຺ຂີຓານິປິ ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານິ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ວຓ຺ຓຠຓນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາຕິ ເອເຕສໍ ຕນຸຠາເວນ, ຕນຸຕ຺ຕກຣເຓນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ຕນຸຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ຈ. ສກທາຄາມິສ຺ສ ຫິ ວຏ຺ຏານຸສາຣິມຫາຊນສ຺ເສວ ກິເລສາ ອຠິຓ຺ຫໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວິຣຬາກາຣາ ຫຸຕ຺ວາ, ວິຣຬວາປິເຕ ເຂຕ຺ເຕ ອງ຺ກຸຣາ ວິຍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາປິ ຈ ວຏ຺ຏານຸສາຣິມຫາຊນສ຺ເສວ ມທ຺ທນ຺ຕາ ຜຣນ຺ຕາ ຉາເທນ຺ຕາ ອນ຺ຘກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມນ຺ທມນ຺ທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕນຸກາກາຣາ ຫຸຕ຺ວາ, ອພ຺ຠປຏລມິວ ມກ຺ຂິກາປຕ຺ຕມິວ ຈ.

ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ເຖຣາ ຠຓນ຺ຕິ ‘‘ສກທາຄາມິສ຺ສ ກິເລສາ ກິຎ຺ຈາປິ ຈິເຣນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ພຫລາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຖາ ຫິສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ຈ ຘີຕໂຣ ຈ ທິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ, ເອຕໍ ປນ ອປ຺ປມາຓໍ. ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ຫິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄປຣາມສນມຕ຺ເຕນປິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ທ຺ວີຫິເຍວ ກາຣເຓຫິສ຺ສ ກິເລສານໍ ຕນຸຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ຈາຕິ.

ສກທາຄາມີຕິ ສກິໍ ອາຄມນຘມ຺ໂມ. ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ເອກວາຣໍເຍວ ອິມໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ. ໂຍປິ ຫິ ອິຘ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອິເຘວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ, ໂສປິ ອິຘ ນ ຄຫິໂຕ. ໂຍປິ ອິຘ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ ເທເວສຸ ອຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ. ໂຍປິ ເທວໂລເກ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ. ໂຍປິ ເທວໂລເກ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອິເຘວ ມນຸສ຺ສໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຕິ. ໂຍ ປນ ອິຘ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ປຸນ ອິເຘວ ອຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຕິ, ອຍມິຘ ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ກເຣຍ຺ຍໍ. ສີເລສ຺ເວວາຕິ ອີທິໂສ ໂຫຕຸກາໂມປິ ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີຕິ.

ເອກາທສມວາເຣ ປຎ຺ຈນ຺ນນ຺ຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານນ຺ຕິ ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຫຏ຺ຐາ, ເຫຏ຺ຐາຠາຄິຍານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ກາມາວຈຣໂລເກ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສໍໂຍຊນານນ຺ຕິ ພນ຺ຘນານໍ, ຕານິ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທສໍໂຍຊເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕສໍໂຍຊນາເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຍສ຺ສ ຫິ ເອຕານິ ອປ຺ປຫີນານິ, ໂສ ກິຎ຺ຈາປິ ຠວຄ຺ເຄ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ອາຍຸປຣິກ຺ຂຍາ ກາມາວຈເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິເຍວ, ຄິລິຕພລິສມຈ຺ຉູປໂມ ສ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທີຆສຸຕ຺ຕເກນ ປາເທ ພທ຺ຘວິຫງ຺ຄູປໂມ ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕານມ຺ປິ ເຈຕ຺ຖ ວຈນໍ ວຓ຺ຓຠຓນຕ຺ຖເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂອປປາຕິໂກຕິ ເສສໂຍນິປຏິກ຺ເຂປວຈນເມຕໍ. ຕຕ຺ຖປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ຕຕ຺ເຖວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປຣິນິພ຺ພາຍີ. ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາຕິ ຕໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຸນ ອນາວຕ຺ຕິສຠາໂວ. ສີເລສ຺ເວວາຕິ ອີທິໂສ ໂຫຕຸກາໂມປິ ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີຕິ.

໖໘. ເອວໍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ເຕ ກິຎ຺ຈາປິ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄສ຺ສ ວາໂຣ ອາຄໂຕ, ອຖ ໂຂ ນໍ ຠຄວາ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ຍສ຺ມາ ນ ເກວລາ ອາສວກ຺ຂຍາຠິຎ຺ຎາ ເອວ ສີລານໍ ອານິສໍໂສ, ອປິຈ ໂຂ ໂລກິຍປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາໂຍປິ, ຕສ຺ມາ ຕາປິ ທສ຺ເສຕຸໍ, ຍສ຺ມາ ຈ ອາສວກ຺ຂເຍ ກຖິເຕ ເທສນາ ນິຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ອິເມສໍ ຄຸຓານໍ ອກຖິຕຕ຺ຕາ ອຍໍ ກຖາ ມຸຓ຺ຑາຠິຎ຺ຎາກຖາ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸມ຺ປິ, ຍສ຺ມາ ຈ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ຐິຕສ຺ສ ສຸເຂນ ອິທ຺ຘິວິກຸປ຺ປນາ ອິຊ຺ຌຕິ, ສມາຘິປຣິພນ຺ຘານໍ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານໍ ສມູຫຕຕ຺ຕາ, ອນາຄາມີ ຫິ ສີເລສຸ ຈ ສມາຘິມ຺ຫິ ຈ ປຣິປູຣກາຣີ, ຕສ຺ມາ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນເຍວ ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາໂຍ ທສ຺ເສຕຸມ຺ປິ ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ…ເປ… ອເນກວິຫິຕ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິມາຫາຕິ ອຍມນຸສນ຺ຘິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາຄຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎານໍ ປາຬິວຓ຺ຓນາ ສທ຺ຘິໍ ຠາວນານເຍນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕາ.

໖໙. ຉຏ຺ຐາຠິຎ຺ຎາຍ ອາສວານໍ ຂຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພກິເລສານໍ ຂຍາ. ອນາສວນ຺ຕິ ອາສວວິຣຫິຕໍ. ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຈໂຕວຈເນນ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕວ ສມາຘິ, ປຎ຺ຎາວຈເນນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາວ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຈ ສມາຘິ ຣາຄໂຕ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາ ອວິຊ຺ຊາຍ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ໂຍ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາຘິ, ຕທສ຺ສ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຍາ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາ, ຕທສ຺ສ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຄວິຣາຄາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕີ’’ຕິ, ອປິເຈຕ຺ຖ ສມຖຜລໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ວິປສ຺ສນາຜລໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ປຎ຺ຎາຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ, ອປຣປຈ຺ຈເຍນ ຎຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ. ສີເລສ຺ເວວາຕິ ເອວໍ ສພ຺ພາສເວ ນິທ຺ຘຸນິຕ຺ວາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ອຘິຄນ຺ຕຸກາໂມປິ ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ສີລານິສໍສກຖໍ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ສີລານິສໍສໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ນິຄມນໍ ອາຫ ‘‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ, ‘‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ…ເປ… ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຖ ສິກ຺ຂາປເທສູ’’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ມຍາ ປຸພ຺ເພ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ສມ຺ປນ຺ນສີໂລ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ໂຫຕິ ມນາໂປ, ຄຣຸ ຠາວນີໂຍ ປຈ຺ຈຍານໍ ລາຠີ, ປຈ຺ຈຍທາຍການໍ ມຫປ຺ຜລກໂຣ, ປຸພ຺ພຎາຕີນໍ ອນຸສ຺ສຣຓເຈຕນາຍ ຜລມຫຕ຺ຕກໂຣ, ອຣຕິຣຕິສໂຫ, ຠຍເຠຣວສໂຫ, ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານໍ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານຎ຺ຈ ລາຠີ, ເຫຏ຺ຐິມານິ ຕີຓິ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ປຎ຺ຈ ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓນ຺ຕິ ຈ ອິເມ ຈ ຄຸເຓ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ເອຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ, ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.