໕. ອນງ຺ຄຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ…ເປ… ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິ ອນງ຺ຄຓສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ – ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ສພ຺ພສຸຕ຺ເຕສຸ. ຕສ຺ມາ ອິໂຕ ປຣໍ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ອວຕ຺ວາ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນໍເຍວ ກຣິສ຺ສາມ.

ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ປຸຄ຺ຄລາຕິ ສຕ຺ຕາ ນຣາ ໂປສາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ປຸຄ຺ຄລວາທີ ມຫາເຖໂຣຕິ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ອຍຎ຺ຫິ ອາຍສ຺ມາ ພຸທ຺ຘປຸຕ຺ຕານໍ ເສຏ຺ໂຐ, ໂສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເທສນໍ ອວິໂລເມນ຺ໂຕເຍວ ເທເສຕິ.

ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖເທສນາກຖາວຓ຺ຓນາ

ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ທຸວິຘາ ເທສນາ ສມ຺ມຸຕິເທສນາ, ປຣມຕ຺ຖເທສນາ ຈາຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຕ຺ໂຕ ອິຕ຺ຖີ ປຸຣິໂສ ຂຕ຺ຕິໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເທໂວ ມາໂຣຕິ ເອວຣູປາ ສມ຺ມຸຕິເທສນາ. ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ, ຂນ຺ຘາ ຘາຕູ ອາຍຕນານິ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ເອວຣູປາ ປຣມຕ຺ຖເທສນາ.

ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ເຍ ສມ຺ມຸຕິວເສນ ເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຖໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ໂມຫໍ ປຫາຍ ວິເສສໍ ອຘິຄນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ, ເຕສໍ ສມ຺ມຸຕິເທສນໍ ເທເສຕິ. ເຍ ປນ ປຣມຕ຺ຖວເສນ ເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຖໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ໂມຫໍ ປຫາຍ ວິເສສມຘິຄນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ, ເຕສໍ ປຣມຕ຺ຖເທສນໍ ເທເສຕິ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ອຸປມາ, ຍຖາ ຫິ ເທສຠາສາກຸສໂລ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນໂກ ອາຈຣິໂຍ ເຍ ທມິຬຠາສາຍ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖໍ ຊານນ຺ຕິ, ເຕສໍ ທມິຬຠາສາຍ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ເຍ ອນ຺ຘກຠາສາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣາຍ, ເຕສໍ ຕາຍ ຕາຍ ຠາສາຍ. ເອວໍ ເຕ ມາຓວກາ ເຉກໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ອາຈຣິຍມາຄມ຺ມ ຂິປ຺ປເມວ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຈຣິໂຍ ວິຍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ຕໂຍ ເວທາ ວິຍ ກເຖຕພ຺ພຠາເວນ ຐິຕານິ ຕີຓິ ປິຏການິ. ເທສຠາສາໂກສລ຺ລມິວ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖໂກສລ຺ລໍ. ນານາເທສຠາສາ ມາຓວກາ ວິຍ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖເທສນາປຏິວິຊ຺ຌນສມຕ຺ຖາ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕາ. ອາຈຣິຍສ຺ສ ທມິຬຠາສາທິອາຈິກ຺ຂນໍ ວິຍ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖວເສນ ເທສນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອາຫ ເຈຕ຺ຖ –

‘‘ທຸເວ ສຈ຺ຈານິ ອກ຺ຂາສິ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວທຕໍ ວໂຣ;

ສມ຺ມຸຕິໍ ປຣມຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຕຕິຍໍ ນູປລພ຺ຠຕິ.

ສງ຺ເກຕວຈນໍ ສຈ຺ຈໍ, ໂລກສມ຺ມຸຕິກາຣຓາ;

ປຣມຕ຺ຖວຈນໍ ສຈ຺ຈໍ, ຘມ຺ມານໍ ຠູຕກາຣຓາ.

ຕສ຺ມາ ໂວຫາຣກຸສລສ຺ສ, ໂລກນາຖສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ;

ສມ຺ມຸຕິໍ ໂວຫຣນ຺ຕສ຺ສ, ມຸສາວາໂທ ນ ຊາຍຕີ’’ຕິ.

ອປິຈ ອຏ຺ຐຫິ ກາຣເຓຫິ ຠຄວາ ປຸຄ຺ຄລກຖໍ ກເຖຕິ – ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປທີປນຕ຺ຖໍ, ກມ຺ມສ຺ສກຕາທີປນຕ຺ຖໍ, ປຈ຺ຈຕ຺ຕປຸຣິສກາຣທີປນຕ຺ຖໍ, ອານນ຺ຕຣິຍທີປນຕ຺ຖໍ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣທີປນຕ຺ຖໍ, ປຸພ຺ເພນິວາສທີປນຕ຺ຖໍ, ທກ຺ຂິຓາວິສຸທ຺ຘິທີປນຕ຺ຖໍ, ໂລກສມ຺ມຸຕິຍາ ອປ຺ປຫານຕ຺ຖຎ຺ຈາຕິ. ‘‘ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນານິ ຫິຣີຍນ຺ຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕີ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ເຕ ມຫາຊໂນ ນ ຊານາຕິ, ສມ຺ໂມຫມາປຊ຺ຊຕິ, ປຏິສຕ຺ຕຸ ໂຫຕິ ‘‘ກິມິທໍ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນານິ ຫິຣີຍນ຺ຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ນາມາ’’ຕິ. ‘‘ອິຕ຺ຖີ ຫິຣີຍຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ປຸຣິໂສ ຂຕ຺ຕິໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເທໂວ ມາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ຊານາຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫມາປຊ຺ຊຕິ, ນ ປຏິສຕ຺ຕຸ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປທີປນຕ຺ຖໍ ປຸຄ຺ຄລກຖໍ ກເຖຕິ.

‘‘ຂນ຺ຘາ ກມ຺ມສ຺ສກາ ຘາຕຸໂຍ ອາຍຕນານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ກມ຺ມສ຺ສກຕາທີປນຕ຺ຖໍ ປຸຄ຺ຄລກຖໍ ກເຖຕິ.

‘‘ເວຬຸວນາທໂຍ ມຫາວິຫາຣາ ຂນ຺ເຘຫິ ກາຣາປິຕາ ຘາຕູຫິ ອາຍຕເນຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕປຸຣິສກາຣທີປນຕ຺ຖໍ ປຸຄ຺ຄລກຖໍ ກເຖຕິ.

‘‘ຂນ຺ຘາ ມາຕຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປນ຺ຕິ ປິຕຣໍ ອຣຫນ຺ຕໍ ຣຸຫິຣຸປ຺ປາທກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສງ຺ຆເຠທກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຘາຕຸໂຍ ອາຍຕນານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ອານນ຺ຕຣິຍທີປນຕ຺ຖໍ ປຸຄ຺ຄລກຖໍ ກເຖຕິ. ‘‘ຂນ຺ຘາ ເມຕ຺ຕາຍນ຺ຕິ ຘາຕຸໂຍ ອາຍຕນານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣທີປນຕ຺ຖໍ ປຸຄ຺ຄລກຖໍ ກເຖຕິ.

‘‘ຂນ຺ຘາ ປຸພ຺ເພນິວາສມນຸສ຺ສຣນ຺ຕິ ຘາຕຸໂຍ ອາຍຕນານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ປຸພ຺ເພນິວາສທີປນຕ຺ຖໍ ປຸຄ຺ຄລກຖໍ ກເຖຕິ. ‘‘ຂນ຺ຘາ ທານໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ຘາຕຸໂຍ ອາຍຕນານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ມຫາຊໂນ ນ ຊານາຕິ, ສມ຺ໂມຫມາປຊ຺ຊຕິ, ປຏິສຕ຺ຕຸ ໂຫຕິ ‘‘ກິມິທໍ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນານິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ນາມາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຄ຺ຄລາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ສີລວນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ຊານາຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫມາປຊ຺ຊຕິ, ນ ປຏິສຕ຺ຕຸ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ທກ຺ຂິຓາວິສຸທ຺ຘິທີປນຕ຺ຖໍ ປຸຄ຺ຄລກຖໍ ກເຖຕິ.

ໂລກສມ຺ມຸຕິຎ຺ຈ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕິ, ໂລກສມຎ຺ຎາຍ ໂລກນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ ໂລກາຠິລາເປ ຐິຕາເຍວ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ໂລກສມ຺ມຸຕິຍາ ອປ຺ປຫານຕ຺ຖມ຺ປິ ປຸຄ຺ຄລກຖໍ ກເຖຕິ. ຕສ຺ມາ ອຍມ຺ປິ ອາຍສ຺ມາ ໂລກໂວຫາຣກຸສລຕາຍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເທສນໍ ອວິໂລເມນ຺ໂຕ ໂລກສມ຺ມຸຕິຍໍ ຐຕ຺ວາວ ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ອາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄລາຕິ ອາຫ. ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ປຣມຕ຺ຖວເສນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສມ຺ມຸຕິວເສເນວ ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາຕິ ໂລກສງ຺ເກຕວເສນ ອຕ຺ຖິ ອຸປລພ຺ຠມານາ. ໂລກສ຺ມິນ຺ຕິ ສຕ຺ຕໂລເກ. ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນຕິອາທີສຸ ປນ ອງ຺ຄຓນ຺ຕິ ກຕ຺ຖຈິ ກິເລສາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍຖາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມານິ ຕີຓິ ອງ຺ຄຓານິ? ຣາໂຄ ອງ຺ຄຓໍ, ໂທໂສ ອງ຺ຄຓໍ, ໂມໂຫ ອງ຺ຄຓ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໙໒໔). ກຕ຺ຖຈິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ມລໍ ວາ ປງ຺ໂກ ວາ, ຍຖາຫ ‘‘ຕສ຺ເສວ ຣຊສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄຓສ຺ສ ວາ ປຫານາຍ ວາຍມຕີ’’ຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ຕຖາຣູໂປ ຠູມິຠາໂຄ, ໂສ ໂພຘິຍງ຺ຄຓໍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓນ຺ຕິອາທີນໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຘ ປນ ນານປ຺ປກາຣາ ຕິພ຺ພກິເລສາ ‘‘ອງ຺ຄຓ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ປາປການໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ອກຸສລານໍ ອິຈ຺ຉາວຈຣານໍ ອຘິວຈນໍ, ຍທິທໍ ອງ຺ຄຓ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໖໐). ສຫ ອງ຺ຄເຓນ ສາງ຺ຄໂຓ.

ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນຕິ ສກິເລໂສເຍວ ສນ຺ໂຕ. ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕີຕິ ມຍ຺ຫໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ກິເລໂສ ອຕ຺ຖີຕິປິ ນ ຊານາຕິ. ‘‘ອິເມ ກິເລສາ ນາມ ກກ຺ຂຬາ ວາຬາ ຊຫິຕພ຺ພາ ນ ຄຫິຕພ຺ພາ ວິສທຸຏ຺ຐສລ຺ລສທິສາ’’ຕິ ເອວໍ ຍາຖາວສຣສໂຕປິ ນ ຊານາຕິ. ໂຍ ອຕ຺ຖີຕິ ຈ ຊານາຕິ, ເອວຎ຺ຈ ຊານາຕິ. ໂສ ‘‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ນ ຈ ມຄ຺ເຄນ ສມູຫຕາ ກິເລສາ, ນ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ວາຣິຕຕ຺ຕາ, ອຍມິຘ ອນງ຺ຄໂຓຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕີຕິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ກິເລສາ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ວາຣິຕຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ, ນ ມຄ຺ເຄນ ສມູຫຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ, ‘‘ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ມຫາອນຕ຺ຖໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ກກ຺ຂຬາ ວາຬາ ວິສທຸຏ຺ຐສລ຺ລສທິສາ’’ຕິ ເອວໍ ຍາຖາວສຣສໂຕປິ ນ ຊານາຕິ. ໂຍ ປນ ‘‘ອິມິນາ ກາຣເຓນ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈ ຊານາຕິ, ເອວຎ຺ຈ ຊານາຕິ, ໂສ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ຈຕູສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ, ເຕສຸ ວາ ທ຺ວີສຸ ສາງ຺ຄເຓສຸ, ຍ຺ວາຍນ຺ຕິ ໂຍ ອຍໍ, ຍາຍນ຺ຕິປິ ປາໂຐ.

໕໘. ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຸຠເຍນາປິ ກາຣຓເມວ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຍນິເມສນ຺ຕິ ເຍນ ເຫຕຸນາ ເຍນ ປຈ຺ຈເຍນ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເອໂກ ເສຏ຺ຐປຸຣິໂສ ເອໂກ ຫີນປຸຣິໂສຕິ ອກ຺ຂາຍຕິ, ໂສ ໂກ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ນປ຺ປຊານາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຊານນາ ນປ຺ປຊານນາຕິ ອິທເມວ ອຸຠຍໍ ເຫຕຸ ເຈວ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ.

໕໙. ເຖໂຣ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ວິຈິຕ຺ຣປຏິຠານຕາຍ ຕໍ ປາກຏຕຣໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ຕຕ຺ຣາວຸໂສຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອິທເມວ ເອສ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ, ນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ອວສ຺ສໍ ຠາວີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ນ ຉນ຺ທໍ ຊເນສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຉນ຺ທຊນນາທິໍ ສນ຺ຘາຍາຫ.

ຕຕ຺ຖ ຈ ນ ຉນ຺ທໍ ຊເນສ຺ສຕີຕິ ອປ຺ປຊານນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອງ຺ຄຓສ຺ສ ປຫານຕ຺ຖໍ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ທໍ ນ ຊເນສ຺ສຕິ. ນ ວາຍມິສ຺ສຕີຕິ ຕໂຕ ພລວຕຣໍ ວາຍາມໍ ນ ກຣິສ຺ສຕິ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠິສ຺ສຕີຕິ ຖາມຄຕວີຣິຍໍ ປນ ເນວ ອາຣຠິສ຺ສຕິ, ນ ປວຕ຺ເຕສ຺ສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສາງ຺ຄໂຓຕິ ອິເມຫິ ຣາຄາທີຫິ ອງ຺ຄເຓຫິ ສາງ຺ຄໂຓ. ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕຕິ ເຕຫິເຍວ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ມລີນຈິຕ຺ໂຕ ວິພາຘິຕຈິຕ຺ໂຕ ອຸປຕາປິຕຈິຕ຺ໂຕ ຈ ຫຸຕ຺ວາ. ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ມຣິສ຺ສຕິ.

ເສຍ຺ຍຖາປີຕິ ຍຖາ ນາມ. ກໍສປາຕີຕິ ກໍສໂລຫຠາຊນໍ. ອາຠຕາຕິ ອານີຕາ. ອາປຓາ ວາ ກມ຺ມາຣກຸລາ ວາຕິ ອາປຓໂຕ ວາ ກໍສປາຕິກາຣການໍ ກມ຺ມາຣານໍ ຆຣໂຕ ວາ. ຣເຊນາຕິ ອາຄນ຺ຕຸກຣເຊນ ປໍສຸອາທິນາ. ມເລນາຕິ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຏ຺ຐິເຕນ ໂລຫມເລນ. ປຣິໂຍນທ຺ຘາຕິ ສຎ຺ຉນ຺ນາ. ນ ເຈວ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຸທກຂາທນີຍປກ຺ຂິປນາທີຫິ ປຣິໂຠຄໍ ນ ກເຣຍ຺ຍຸໍ. ນ ຈ ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ໂຘວນຆໍສນາທີຫິ ນ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ກາຣາເປຍ຺ຍຸໍ. ຣຊາປເຖຕິ ຣຊປເຖ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ, ຣຊສ຺ສ ອາຄມນຏ຺ຐາເນ ວາ ວຸຏ຺ຐານຸຏ຺ຐາເນ ວາ ເຫຏ຺ຐາມຎ຺ເຈ ວາ ຖຸສໂກຏ຺ຐເກ ວາ ຠາຊນນ຺ຕເຣ ວາ, ຍຕ຺ຖ ຣເຊນ ໂອກິຣີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍກິລິຏ຺ຐຕຣາ ອສ຺ສ ມລຄ຺ຄຫິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຊາປເຖ ນິກ຺ຂິປເນນ ສໍກິລິຏ຺ຐຕຣາ, ອປຣິໂຠຄາປຣິໂຍທປເນຫິ ມລຄ຺ຄຫິຕຕຣາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ປຏິປຸຈ຺ຉາວຈນຎ຺ເຈຕໍ. ເຕນສ຺ສ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອາວຸໂສ, ສາ ກໍສປາຕິ ເອວໍ ກຣີຍມານາ ອປເຣນ ກາເລນ ສໍກິລິຏ຺ຐຕຣາ ຈ ມລຄ຺ຄຫິຕຕຣາ ຈ ມຕ຺ຕິກປາຕີຕິ ວາ ກໍສປາຕີຕິ ວາ ອິຕິປິ ທຸຊ຺ຊານາ ຠເວຍ຺ຍ ນຸ ໂຂ ໂນຕິ, ເຖໂຣ ຕໍ ປຏິຊານນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ປຸນ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ໂອປມ຺ມໍ ສມ຺ປຏິປາເທນ຺ໂຕ, ເອວເມວ ໂຂຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ເຖວໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນາ ເວທິຕພ຺ພາ – ກິລິຏ຺ຐກໍສປາຕິສທິໂສ ສາງ຺ຄໂຓ ປຸຄ຺ຄໂລ. ສໍກິລິຏ຺ຐກໍສປາຕິຍາ ນປຣິຠຸຎ຺ຊນມາທິໍ ກຕ຺ວາ ຣຊາປຖນິກ຺ເຂໂປ ວິຍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ລຠມານສ຺ສ ເວຊ຺ຊກມ຺ມາທີສຸ ປສຸຕປຸຄ຺ຄລສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊາປຏິລາໂຠ. ສໍກິລິຏ຺ຐກໍສປາຕິຍາ ປຸນ ສໍກິລິຏ຺ຐຕຣຠາໂວ ວິຍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອນຸກ຺ກເມນ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ອນຸສິກ຺ຂໂຕ ເວຊ຺ຊກມ຺ມາທິກຣຓໍ, ເອຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ສາງ຺ຄຓກາລກິຣິຍາ. ອຖ ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ທຸກ຺ກຏທຸພ຺ຠາສິຕວີຕິກ຺ກມນໍ, ເອຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ສາງ຺ຄຓກາລກິຣິຍາ. ອຖ ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ປາຈິຕ຺ຕິຍຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍວີຕິກ຺ກມນໍ, ສງ຺ຆາທິເສສວີຕິກ຺ກມນໍ, ປາຣາຊິກວີຕິກ຺ກມນໍ, ມາຕຸຆາຕາທິອານນ຺ຕຣິຍກຣຓໍ, ເອຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ສາງ຺ຄຓກາລກິຣິຍາຕິ.

ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ອກຸສລຈິຕ຺ເຕນ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ນ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສພ຺ພສຕ຺ຕາ ຫິ ປກຕິຈິຕ຺ເຕນ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕເນວ ກາລໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ອວິໂສເຘຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທຸຕິຍວາເຣ ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ໂຘວນຆໍສນສຓ຺ຫຉາຣິກາປຣິມຊ຺ຊນາທີຫິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ອາທາສມຓ຺ຑລສທິສໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ. ນ ຈ ນໍ ຣຊາປເຖຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ຐາເນ ອນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຣຓ຺ຑມຎ຺ຊູສາທີສຸ ວາ ຐເປຍ຺ຍຸໍ, ປລິເວເຐຕ຺ວາ ວາ ນາຄທນ຺ເຕ ລເຄຍ຺ຍຸໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ອຸປມາສໍສນ຺ທນາ ເຈຕ຺ຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ – ກິລິຏ຺ຐກໍສປາຕິສທິໂສ ສາງ຺ຄໂຓ ຠພ຺ພປຸຄ຺ຄໂລ. ກິລິຏ຺ຐກໍສປາຕິຍາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນມາທິໍ ກຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘຏ຺ຐາເນ ຐປນໍ ວິຍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ລຠມານສ຺ສ ເປສລຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊາປຏິລາໂຠ. ເຍ ໂອວທນ຺ຕິ ອນຸສາສນ຺ຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ປມາທໍ ທິສ຺ວາ ທຓ຺ຑກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕິ, ສໍກິລິຏ຺ຐກໍສປາຕິຍາ ອປຣກາເລ ປຣິສຸທ຺ຘປຣິໂຍທາຕຠາໂວ ວິຍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ອນຸສິກ຺ຂໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ສມ຺ມາວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິ, ເອຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ອນງ຺ຄຓກາລກິຣິຍາ. ອຖ ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ປຣິສຸທ຺ເຘ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸກູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄາມນ຺ຕເສນາສນວາສໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປນ຺ຕເສນາສນວາໂສ, ເອຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ອນງ຺ຄຓກາລກິຣິຍາ. ອຖ ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິນິພ຺ພຕ຺ຕເນນ ກິເລສວິກ຺ຂມ຺ຠນໍ, ວິປສ຺ສນາປາທກຊ຺ຌານາ ວຸຏ຺ຐາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ກິເລສານໍ ຕທງ຺ຄນິວາຣຓໍ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາຘິຄໂມ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕສຈ຺ຉິກິຣິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ອນງ຺ຄຓກາລກິຣິຍາ ເອວ.

ຕຕິຍວາເຣ ສຸຠນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຣາຄຏ຺ຐານິຍໍ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ. ມນສິ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິປນ຺ນສ຺ສຕິ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ສ ສຸຠນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ມນສິກາຣາຕິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສຸຠນິມິຕ຺ຕມນສິກາຣກາຣຓາ. ອນຸທ຺ຘໍເສສ຺ສຕີຕິ ຫິໍສິສ຺ສຕິ ອຘິຠວິສ຺ສຕິ. ຣາໂຄ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ກຸສລວາຣໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຍເມວ ອກຸສລຊວນໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນາ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ – ປຣິສຸທ຺ຘກໍສປາຕິສທິໂສ ປກຕິຍາ ອປ຺ປກິເລໂສ ອນງ຺ຄຓປຸຄ຺ຄໂລ. ປຣິສຸທ຺ຘກໍສປາຕິຍາ ນປຣິຠຸຎ຺ຊນໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຣຊາປເຖ ນິກ຺ເຂໂປ ວິຍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ລຠມານສ຺ສາຕິ ອິໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພໍ ປຐມວາຣສທິສເມວ.

ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ນ ມນສິ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ສຕິວິຣຫາຠາວໂຕ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນາວຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ເສສໍ ທຸຕິຍວາຣານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ’’ຕິອາທິ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ’’ຕິອາທິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

໖໐. ອິທານິ ຕໍ ອງ຺ຄຓໍ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ປາກຏໍ ກາຣາເປຕຸກາເມນາຍສ຺ມຕາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ‘‘ອງ຺ຄຓໍ ອງ຺ຄຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐ ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ປາປການໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉາວຈຣານນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉາຍ ອວຈຣານໍ, ອິຈ຺ຉາວເສນ ໂອຕິຓ຺ຓານໍ ປວຕ຺ຕານໍ ນານປ຺ປກາຣານໍ ໂກປອປ຺ປຈ຺ຈຍານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສາຕິ ເຍນ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕໍ ຐານໍ ຕໍ ກາຣຓໍ ວິຊ຺ຊຕິ ອຕ຺ຖິ, ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາປນ຺ໂນ ອສ຺ສນ຺ຕິ ອາປນ຺ໂນ ຠເວຍ຺ຍໍ. ນ ຈ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ຊາເນຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ຈ ມໍ ນ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ. ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ຐານໍ, ລາຠຕ຺ຖິກຕາ. ລາຠຕ຺ຖິໂກ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ປກຕິຍາປິ ຈ ກຕປຸຎ຺ໂຎ ມນຸສ຺ເສຫິ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕິ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເຖຣາ ຎຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມານໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ເຕ ນວການໍ, ນວກາ ວິຫາເຣ ວິຆາສາທາທີນໍ, ເຕ ໂອວາທໍ ອາຄຕານໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ, ເອວໍ ກເມນ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ຊານນ຺ຕິ. ເອວມສ຺ສ ລາຠນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕິ. ອໂຫ ວຕາຫໍ ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ວຕ ອາປນ຺ໂນ ອສ຺ສໍ, ນ ຈ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ຊາເນຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ.

ຍໍ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂູ ຊາເນຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເຍນ ກາຣເຓນ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ, ຕໍ ກາຣຓໍ ວິຊ຺ຊຕິ ໂຂ ປນ ອຕ຺ຖິເຍວ, ໂນ ນຕ຺ຖິ. ເຖຣາ ຫິ ຎຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມານໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂສ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຈຕູສຸ ປຣິສາສຸ ປາກໂຏ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປາກໂຏ ຈ ອຍສາຠິຠູໂຕ ຄາມສຕມ຺ປິ ປວິສິຕ຺ວາ ອຸມ຺ມາຣສເຕສຸ ຐາເນສຸ ອຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ຍຖາໂຘເຕນ ປຕ຺ເຕນ ນິກ຺ຂມຕິ. ຕໂຕ ຊານນ຺ຕິ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນຕິ ເຕຫິ ຈມ຺ຫິ ເອວໍ ນາສິໂຕຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ ໂສ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ກຸປິໂຕ ເຈວ ໂຫຕິ ໂກຘາຠິຠູໂຕ ອປ຺ປຕີໂຕ ຈ ໂທມນສ຺ສາຠິຠູໂຕ.

ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ, ໂຍ ຈາຍໍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິໂຕ ໂກໂປ, ໂຍ ຈ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິໂຕ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ, ເອຕໍ ອຸຠຍໍ ອງ຺ຄຓນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິທຎ຺ຈ ຕາທິສານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂລໂຠ ປນ ອິມສ຺ສ ອງ຺ຄຓສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄວເສນ, ໂມໂຫ ສມ຺ປໂຍຄວເສນາປິ ຄຫິໂຕເຍວ ໂຫຕິ.

ອນຸຣໂຫ ມນ຺ຕິ ປຸຣິມສທິສເມວ ຠິກ຺ຂຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຫາຣປຈ຺ຈນ຺ເຕ ເສນາສນໍ ປເວເສຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ຖເກຕ຺ວາ ໂຈເທນ຺ເຕ ອິຈ຺ຉຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ກາຣຓໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຈຕຸປຣິສມຊ຺ເຌ ອາເນຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ຕາ ວິນີຕາ ‘‘ຕຍາ ອສຸກມ຺ຫິ ນາມ ຐາເນ ເວຊ຺ຊກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ໂຈເທຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ຈຕູສຸ ປຣິສາສຸ ປາກໂຏ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປາກໂຏ ຈ ອຍສາຠິຠູໂຕຕິ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມສທິສເມວ.

ສປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ສມາໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ. ສມາໂນຕິ ສາປຕ຺ຕິໂກ. ປຏິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ໂຈທໂກ. ອຍໍ ສາປຕ຺ຕິເກເນວ ໂຈທນໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ອິມຎ຺ຈິມຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ, ຕໍ ຕາວ ປຏິກໂຣຫິ ປຈ຺ຉາ ມໍ ໂຈເທສ຺ສສີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ. ອປິຈ ຊາຕິອາທີຫິປິ ສມາໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ. ອຍຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິຍາ ກຸເລນ ພາຫຸສຈ຺ເຈນ ພ຺ຍຕ຺ຕຕາຍ ຘຸຕງ຺ເຄນາຕິ ເອວມາທີຫິປິ ສມາເນເນວ ໂຈທນໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕາທິເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ນາຕິທຸກ຺ຂໍ ໂຫຕີຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ. ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍຸຕ຺ໂຕ ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ. ອິເມຫິ ອາປຕ຺ຕາທີຫິ ອສທິສຕ຺ຕາ ປຏິສຕ຺ຕຸ ປຏິສລ຺ໂລ ໂຈທໂກ ຠວິຕຸໍ ອຍຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕຕິ ອິຕິ ໂສ ອິມາຍ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄລໂຈທນາຍ ເອວໍ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ອໂຫ ວຕາຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕ ເຣ ອມ຺ຫາກໍ ປຓ຺ຑິຕກາ, ອໂຫ ວຕ ເຣ ອມ຺ຫາກໍ ພຫຸສ຺ສຸຕກາ ເຕວິຊ຺ຊກາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໙໑) ຄຣຫາຍໍ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ອໂຫ ວຕ ມໍ ທຫຣໍເຍວ ສມານໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ເຈຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໕໗) ປຕ຺ຖນາຍໍ. ອິຘ ປຕ຺ຖນາຍເມວ. ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ລາຠຕ຺ຖິໂກ ຠຄວໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອນຸມຕິປຸຈ຺ຉາຍ, ໂນ ມຄ຺ຄໍ ວາ ຜລໍ ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວາ ອນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ. ອຍຎ຺ຫິ ປສ຺ສຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕາທໂຍ ມຫາເຖເຣ ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ກສ຺ສປ, ຣາຫຸລ ຈກ຺ຂຸໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິສມຊ຺ເຌ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕໍ, ມນຸສ຺ເສ ຈ ‘‘ເຕສ ປຓ຺ຑິຕາ ເຖຣາ ສຕ຺ຖຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘນ຺ຕີ’’ຕິ ວຓ຺ຓໍ ຠຓນ຺ເຕ, ລາຠສກ຺ກາຣຎ຺ຈ ອຸປຫຣນ຺ເຕ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ນິຂຓິຕ຺ວາ ຐປິຕຂາຓຸ ວິຍ ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕວ ໂຫຕິ.

ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕຕິ ອຖ ຠຄວາ ຕໍ ອມນສິກຣິຕ຺ວາວ ອຎ຺ຎໍ ເຖຣໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເຕນ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ຠຄວໂຕ ຈ ເຖຣສ຺ສ ຈ. ກຖໍ ຠຄວໂຕ ກຸປ຺ປຕິ? ‘‘ອຫໍ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຠຸຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິປຣິເວຓໂຕ ພຫິນິກ຺ຂມນໍ ນ ຊານາມິ, ສພ຺ພກາລໍ ຉາຍາວ ນ ວິຊຫາມິ, ມໍ ນາມ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຘມ຺ມເທສນາມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ. ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕກເມວ ເຖຣໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ຠຄວໂຕ ກຸປ຺ປຕິ. ກຖໍ ເຖຣສ຺ສ ກຸປ຺ປຕິ? ‘‘ອຍໍ ມຫລ຺ລກຕ຺ເຖໂຣ ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ຂາຓຸ ວິຍ ນິສີທຕິ, ກທາ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມິກາ ອຠພ຺ພຏ຺ຐານໍ ປາເປຕ຺ວາ ນີຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຍຎ຺ຫິ ຍທິ ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ອວສ຺ສໍ ຠຄວາ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ເຖຣສ຺ສ ກຸປ຺ປຕິ.

ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາຕິ ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ, ສມ຺ປຣິວາເຣຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຍມ຺ປິ ລາຠຕ຺ຖິໂກເຍວ, ອຍຎ຺ຫິ ປສ຺ສຕິ ພຫຸສ຺ສຸເຕ ຠິກ຺ຂູ ມຫາປຣິວາເຣນ ຄາມໍ ປວິສນ຺ເຕ, ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທນ຺ເຕ, ເຕສຎ຺ຈ ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ອຸປາສເກ ປສນ຺ເນ ປສນ຺ນາກາຣໍ ກໂຣນ຺ເຕ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ກຸປິໂຕຕິ ອຍມ຺ປິ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ກຸປ຺ປຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ເຖຣສ຺ສ ຈ. ກຖໍ ຠິກ຺ຂູນໍ? ‘‘ອິເມ ຍເທວ ມຍ຺ຫໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈີວຣໍ ວາ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ວາ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອວໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຸປ຺ປຕິ. ກຖໍ ເຖຣສ຺ສ? ‘‘ເອໂສ ມຫລ຺ລກຕ຺ເຖໂຣ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ສຍເມວ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ກຸທາສ຺ສຸ ນາມ ນໍ ຘມ຺ມກມ຺ມິກາ ນິກ຺ກຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອວສ຺ສໍ ມໍເຍວ ປຣິວາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄຕິ ໂຠຊນຏ຺ຐາເນ. ອຄ຺ຄາສນນ຺ຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣາສນໍ. ອຄ຺ໂຄທກນ຺ຕິ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ. ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑນ຺ຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣປິຓ຺ຑໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ວາ ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ປຓີຕາຘິວຈນເມຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຫເມວ ລເຠຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉາ ນາຕິມຫາສາວຊ຺ຊາ. ນ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ລເຠຍ຺ຍາຕິ ປນ ອຕິມຫາສາວຊ຺ຊາ. ອຍມ຺ປິ ລາຠຕ຺ຖິໂກ ປາສາທິໂກ ໂຫຕິ ຈີວຣຘາຣຓາທີຫິ, ກທາຈິ ປພ຺ພຊຕິ, ກທາຈິ ວິພ຺ຠມຕິ. ເຕນ ໂສ ປຸພ຺ເພ ລທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອາສນາທິໍ ປຈ຺ຉາ ອລຠນ຺ໂຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ. ນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ລເຠຍ຺ຍາຕິ ນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຖຣານໍ ອຄ຺ຄາສນາທີສຸ ຕທນຸສາເຣນ ມຊ຺ຌິມານໍ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ນວານໍ ກທາຈິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ສພ຺ພນິຫີນໍ ອາສນາທິໍ ລຠຕິ. ກຸປິໂຕຕິ ອຍມ຺ປິ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ກຸປ຺ປຕິ ມນຸສ຺ສານຎ຺ຈ ເຖຣານຎ຺ຈ. ກຖໍ ມນຸສ຺ສານໍ? ‘‘ອິເມ ມງ຺ຄລາທີສຸ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ຠິກ຺ຂູ ລຠນ຺ຕິ, ເອເຕ, ‘ຠນ຺ເຕ, ເອຕ຺ຕເກ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸກມ຺ປໍ ກໂຣຖາ’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ອິທານິ ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕກໍ ມຫລ຺ລກຕ຺ເຖຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕາ, ໂຫຕຸ ອິທານິ, ເນສໍ ກິຈ຺ເຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ມນຸສ຺ສານໍ ກຸປ຺ປຕິ. ກຖໍ ເຖຣານໍ? ‘‘ອິເມ ນາມ ຍທິ ນ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ມໍເຍວ ມນຸສ຺ສາ ນິມນ຺ເຕຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ເຖຣານໍ ກຸປ຺ປຕິ.

ອນຸໂມເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ອນຸໂມທນໍ ກເຣຍ຺ຍໍ. ອຍມ຺ປິ ລາຠຕ຺ຖິໂກ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ຂຓ຺ຑານຸໂມທນໍ ຊານາຕິ, ‘‘ໂສ ອນຸໂມທນຏ຺ຐາເນ ພຫູ ມາຕຸຄາມາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕາ ມໍ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ຖາລກຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ. ຐານນ຺ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕານໍ ອນຸໂມທນາ ຠາໂຣ, ເຕນ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ອນຸໂມເທຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກຸປິໂຕຕິ ອຍມ຺ປິ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ກຸປ຺ປຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ເຖຣສ຺ສ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ຈ. ກຖໍ ມນຸສ຺ສານໍ? ‘‘ອິເມ ປຸພ຺ເພ ມໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຍາຈນ຺ຕິ ‘ອມ຺ຫາກໍ ນາຄຕ຺ເຖໂຣ ອມ຺ຫາກໍ ສຸມນຕ຺ເຖໂຣ ອນຸໂມທຕູ’ຕິ, ອຊ຺ຊ ປນ ນາໂວຈຸ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ມນຸສ຺ສານໍ ກຸປ຺ປຕິ. ກຖໍ ເຖຣສ຺ສ? ‘‘ອຍໍ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ກຸລຸປກໍ ນາຄຕ຺ເຖຣໍ ສຸມນຕ຺ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມຖ, ອຍໍ ອນຸໂມທິສ຺ສຕີ’ຕິ ນ ຠຓຕີ’’ຕິ ເອວໍ ເຖຣສ຺ສ ກຸປ຺ປຕິ. ກຖໍ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ? ‘‘ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕເຍວ ປຫາຣໍ ລທ຺ຘກຸກ຺ກຸໂຏ ວິຍ ຕຸຣິຕຕຸຣິຕໍ ວສ຺ສຕິ, ອິມໍ ນາມ ນິກ຺ກຑ຺ຒນ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ, ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ອສຕິ ອຫເມວ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ກຸປ຺ປຕິ.

ອາຣາມຄຕານນ຺ຕິ ວິຫາເຣ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ. ອຍມ຺ປິ ລາຠຕ຺ຖິໂກ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ຂຓ຺ຑຘມ຺ມກຖໍ ຊານາຕິ, ໂສ ປສ຺ສຕິ ຕາທິເສສຸ ຐາເນສຸ ທ຺ວິໂຍຊນຕິໂຍຊນໂຕ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິການິ ຘມ຺ມສ຺ສວນານິ ສຸຓນ຺ເຕ, ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ເຕ ຈ ທຫເຣ ວາ ສາມເຓເຣ ວາ ສາຘຸ ສາຘູຕິ ມຫາສທ຺ເທນ ສາຘຸກາຣໍ ເທນ຺ເຕ, ຕໂຕ ທຸຕິຍທິວເສ ອນ຺ໂຕຄາມຄເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຸປາສກາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ‘‘ເກ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມໍ ກເຖສຸ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ຠຓນ຺ຕິ ‘‘ອສຸໂກ ຈ ອສຸໂກ ຈາ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນາ ມນຸສ຺ສາ ຘມ຺ມກຖິການໍ ມຫາສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ອິຈ຺ຉມາໂນ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ. ຐານນ຺ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕານໍ ວິນິຈ຺ຉຍກຸສລານໍ ຘມ຺ມເທສນາ ຠາໂຣ, ເຕນ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ເທເສຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກຸປິໂຕຕິ ຈຕຸປ຺ປທິກໍ ຄາຖມ຺ປິ ວຕ຺ຕຸໍ ໂອກາສໍ ອລຠມາໂນ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອຕ຺ຕໂນ ມນ຺ທຠາວສ຺ສ ‘‘ອຫຎ຺ຫິ ມນ຺ໂທ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ກຸໂຕ ລຠິສ຺ສາມິ ເທເສຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ຠິກ຺ຂຸນີນນ຺ຕິ ໂອວາທຕ຺ຖໍ ວາ ອຸທ຺ເທສຕ຺ຖໍ ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉຕ຺ຖໍ ວາ ປູຊາກຣຓຕ຺ຖໍ ວາ ອາຣາມໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສນ຺ນິປຕິຕຠິກ຺ຂຸນີນໍ. ອຍມ຺ປິ ລາຠຕ຺ຖິໂກ, ຕສ຺ເສວໍ ໂຫຕິ ອິມາ ມຫາກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ຕາສຸ ກຸເລສຸ ປວິເສຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນາສຸ ມນຸສ຺ສາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ ‘‘ກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ໂອວາທໍ ວາ ອຸທ຺ເທສໍ ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉໍ ວາ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ. ຕໂຕ ວກ຺ຂນ຺ຕິ ‘‘ອສຸໂກ ນາມ ອຍ຺ໂຍ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ, ຕສ຺ສ ເທຖ ກໂຣຖາ’’ຕິ, ເຕນສ຺ສ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຐານນ຺ຕິ ໂອວາທາທໂຍ ນາມ ພຫຸສ຺ສຸຕານໍ ຠາໂຣ, ເຕນ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ເທເສຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກຸປິໂຕຕິ ອຍມ຺ປິ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ກຸປ຺ປຕິ, ຕາສຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ‘‘ອິມາ ປຸພ຺ເພ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸໂປສຖປ຺ປວາຣຓາທີນິ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ອິທານິ ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕກມຫລ຺ລກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄຕາ’’ຕິ. ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ຈ ‘‘ເອສ ອິມາສໍ ສຫສາ ໂອວາທໍ ອທາສິເຍວາ’’ຕິ.

ອຸປາສການນ຺ຕິ, ອາຣາມຄຕານໍ ອຸປາສການໍ. ນິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມນ຺ຕາ ນາມ ມຫາອຸປາສກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ປຸຕ຺ຕຠາຕຸການໍ ກມ຺ມໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ, ອຍໍ ເຕສໍ ເທເສຕຸໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ກິໍ ກາຣຓາ? ອິເມ ປສີທິຕ຺ວາ ອຸປາສິການມ຺ປິ ອາໂຣເຈສ຺ສນ຺ຕິ, ຕໂຕ ສທ຺ຘິໍ ອຸປາສິກາຫິ ມຍ຺ຫເມວ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ອຸປຫຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ຐານໍ ພຫຸສ຺ສຸເຕເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ກຸປິໂຕຕິ ອຍມ຺ປິ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ກຸປ຺ປຕິ, ອຸປາສການຎ຺ຈ ‘‘ອິເມ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ສຸຓນ຺ຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ກຸລຸປກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສຸຓາມາຕິ ນາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂຫຕຸ ອິທານິ, ເຕສໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ກິຈ຺ເຈ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ຈ, ‘‘ອຍເມເຕສໍ ເທເສຕີ’’ຕິ.

ອຸປາສິການນ຺ຕິ ອາຣາມຄຕານໍ. ອຸປາສິກາ ນາມ ອາສນປູຊາທິກຣຓຕ຺ຖໍ ວາ ອຸໂປສຖທິວເສ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖໍ ສນ຺ນິປຕິຕາ. ເສສໍ ອຸປາສກວາເຣ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ຈ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ສຸນ຺ທຣຎ຺ຈ ກເຣຍ຺ຍຸໍ. ອິມິນາ ອຕ຺ຕນິ ກາຣໍ ກຣີຍມານໍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ກຕຎ຺ຈ ສຸນ຺ທຣຎ຺ຈ ປຕ຺ເຖຕິ. ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ຠາຣິຍໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ. ອິມິນາ ຠິກ຺ຂູຫິ ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຸຏ຺ຐາເນ ຐປີຍມານໍ ປຕ຺ເຖຕິ. ມາເນຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ປິຍາເຍຍ຺ຍຸໍ. ປູເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເອວໍ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕາ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕາ ມາເນນ຺ຕາ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປູເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍປູຊໍ ປຕ຺ເຖຕິ. ຐານນ຺ຕິ ‘‘ປິໂຍ ຄຣຸ ຠາວນິໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາໂຣ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ ສີລວາ ຈ ເອຕໍ ວິຘິໍ ອຣຫຕິ ເຕນ ຠິກ຺ຂູ ເອວຣູປໍ ເອວໍ ກເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກຸປິໂຕຕິ ອຍມ຺ປິ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ກຸປ຺ປຕິ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ‘‘ອິເມ ເອຕໍ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ຈ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ມໍເຍວ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ອິໂຕ ປເຣສຸ ຕີສຸ ວາເຣສຸ.

ປຓີຕານໍ ຈີວຣານນ຺ຕິ ປຏ຺ຏທຸກູລປຏ຺ຏຸຓ຺ຓໂກເສຍ຺ຍາທີນໍ ມຫຄ຺ຆສຸຂຸມສຸຂສມ຺ຜສ຺ສານໍ ຈີວຣານໍ. ອິຘາປິ ອຫເມວ ລາຠີ ອສ຺ສນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉາ ນາຕິມຫາສາວຊ຺ຊາ. ນ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ລາຠີ ອສ຺ສາຕິ ປນ ມຫາສາວຊ຺ຊາ.

ປຓີຕານໍ ປິຓ຺ຑປາຕານນ຺ຕິ ສປ຺ປິເຕລມຘຸສກ຺ກຣາທິປູຣິຕານໍ ເສຏ຺ຐປິຓ຺ຑປາຕານໍ. ປຓີຕານໍ ເສນາສນານນ຺ຕິ ອເນກສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນການໍ ມຎ຺ຈປີຐາທີນໍ ປຓີຕານໍ. ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານນ຺ຕິ ສປ຺ປິເຕລມຘຸຜາຓິຕາທີນໍ ອຸຕ຺ຕມເຠສຊ຺ຊານໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ຐານໍ ພຫຸສ຺ສຸເຕຫິ ປຸຎ຺ຎວນ຺ເຕຫິ ຈ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ກຸປິໂຕຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ກຸປ຺ປຕິ, ມນຸສ຺ສານຎ຺ຈ ‘‘ອິເມສໍ ນາມ ປຣິຈິຕຠາໂວປິ ນຕ຺ຖິ, ທີຆຣຕ຺ຕໍ ເອກໂຕ ວສນ຺ຕສ຺ສ ປໍສຸກູລຕ຺ຖາຍ ວາ ປິຓ຺ຑປາຕຕ຺ຖາຍ ວາ ສປ຺ປິເຕລາທິກາຣຓາ ວາ ຆຣປຏິປາຏິຍາ ຈຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ເມ ເອກທິວສມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ປຓີຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ອາຄນ຺ຕຸກໍ ມຫລ຺ລກໍ ປນ ທິສ຺ວາວ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ເທນ຺ຕີ’’ຕິ, ເຖຣສ຺ສ ຈ ‘‘ອຍມ຺ປິ ມຫລ຺ລໂກ ອິເມສໍ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕເຍວ ຈຣຕິ, ກຸທາສ຺ສຸ ນາມ ນໍ ຘມ຺ມກມ຺ມິກາ ນິກ຺ກຑ຺ເຒຍ຺ຍຸໍ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອຫເມວ ລາຠີ ອສ຺ສ’’ນ຺ຕິ.

ອິເມສໍ ໂຂ, ເອຕໍ ອາວຸໂສຕິ ອິເມສໍ ເຫຏ຺ຐາ ເອກູນວີສຕິວາເຣຫິ ວຸຕ຺ຕານໍ ອິຈ຺ຉາວຈຣານໍ.

໖໑. ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສູຍນ຺ຕິ ຈາຕິ ນ ອິຈ຺ຉາວຈຣາ ຈກ຺ຂຸນາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ໂສເຕນ ສູຍນ຺ຕິ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓວິສຍຕ຺ຕາ. ອປ຺ປຫີນອິຈ຺ຉາວຈຣສ຺ສ ປນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອິຈ຺ຉາວຈຣວເສນ ປວຕ຺ຕກາຍກມ຺ມໍ ທິສ຺ວາ ທິຏ຺ຐາ ວິຍ ວຈີກມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸຕາ ວິຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສູຍນ຺ຕິ ຈາ’’ຕິ. ປຈ຺ຈກ຺ຂກາເລ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ‘‘ອສຸໂກ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸ ອີທິໂສ’’ຕິ ຕິໂຣກ຺ຂກາເລ ສູຍນ຺ຕິ. ກິຎ຺ຈາປີຕິ ອນຸຄ຺ຄຫຄຣຫວຈນໍ. ເຕນ ອາຣຎ຺ຎິກຕ຺ຕໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອິຈ຺ຉາວຈຣານໍ ອປ຺ປຫານໍ ຄຣຫຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ໂຍຊນາ, ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຄາມນ຺ຕເສນາສນໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ໂຫຕິ, ອນ຺ເຕ ປນ຺ຕເສນາສເນ ວສຕິ, ອິເມ ຈສ຺ສ ເອຕ຺ຕກາ ອິຈ຺ຉາວຈຣາ ອປ຺ປຫີນາ. ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ອຕິເຣກລາຠໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ໂລລຸປ຺ປຈາຣໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສປທານຈາຣີ ໂຫຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ຄຫປຕິຈີວຣໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປໍສຸກູລິໂກ ໂຫຕິ.

ລູຂຈີວຣຘໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ລູຂນ຺ຕິ ສຕ຺ຖລູຂໍ ສຸຕ຺ຕລູຂໍ ຣຊນລູຂນ຺ຕິ ຕີຫິ ກາຣເຓຫິ ລູຂໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ເຖນ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ຉິນ຺ນໍ ສຕ຺ຖລູຂໍ ນາມ, ຕໍ ອຄ຺ເຆນ ປຣິຫາຍຕິ, ຖູລທີຆສຸຕ຺ຕເກນ ສິພ຺ພິຕໍ ສຸຕ຺ຕລູຂໍ ນາມ, ຕໍ ຜສ຺ເສນ ປຣິຫາຍຕິ ຂຣສມ຺ຜສ຺ສໍ ໂຫຕິ. ຣຊເນນ ຣຕ຺ຕໍ ຣຊນລູຂໍ ນາມ, ຕໍ ວຓ຺ເຓນ ປຣິຫາຍຕິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສຕ຺ຖລູຂສຸຕ຺ຕລູຂຣຊນລູຂຈີວຣຘໂຣ ໂຫຕິ, ອິເມ ຈສ຺ສ ເອຕ຺ຕກາ ອິຈ຺ຉາວຈຣາ ອປ຺ປຫີນາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສູຍນ຺ຕິ ຈ, ອຖ ໂຂ ນໍ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ເນວ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ…ເປ… ນ ປູເຊນ຺ຕີຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ກິສ຺ສ ເຫຕູຕິ ກິໍ ກາຣຓາ. ເຕ ຫິ ຕສ຺ສ…ເປ… ສູຍນ຺ຕິ ຈ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ເຕ ປາປກາ ສູຍນ຺ຕິ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິເມສໍ ອິຈ຺ຉາວຈຣານໍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ອຸປມາຍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກຸຓປນ຺ຕິ ມຕກເຬວຣໍ. ອຫິສ຺ສ ກຸຓປໍ ອຫິກຸຓປໍ. ເອວໍ ອິຕຣານິ. ອຕິປຏິກູລຊິຄຸຈ຺ຉນີຍຠາວໂຕ ເຈຕ຺ຖ ອິມາເນວ ຕີຓິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ສສສູກຣາທີນໍ ກຸຓປໍ ມນຸສ຺ສາ ກຏຸກຠຓ຺ຑາທີຫິ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິປິ. ອິເມສໍ ປນ ກຸຓປໍ ອຠິນວມ຺ປິ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວ, ໂກ ປນ ວາໂທ ກາລາຕິກ຺ກເມນ ປູຕິຠູເຕ. ຣຈຍິຕ຺ວາຕິ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ, ປຣິປູເຣຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ກຸຓປໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກໍສປາຕິຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎິສ຺ສາຕິ ອປຣາຍ. ປຏິກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ປິທຫິຕ຺ວາ. ອນ຺ຕຣາປຓນ຺ຕິ ອາປຓານມນ຺ຕເຣ ມຫາຊນສໍກິຓ຺ຓໍ ຣຈ຺ຉາມຸຂໍ. ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ. ຊຎ຺ຎຊຎ຺ຎໍ ວິຍາຕິ ໂຈກ຺ຂໂຈກ຺ຂໍ ວິຍ ມນາປມນາປໍ ວິຍ. ອປິຈ ວຘຸກາປຓ຺ຓາກາຣໍ ວິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວຘຸກາຕິ ຊເນຕ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສາ ນີຍມານໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຊຎ຺ຎໍ, ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ອາທຣວເສນ ວາ ປສໍສາວເສນ ວາ ປຸນຣຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຊຎ຺ຎຊຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາ’’ຕິປິ ປາໂຐ.

ອປາປຸຣິຕ຺ວາຕິ ວິວຣິຕ຺ວາ. ຕສ຺ສ ສຫ ທສ຺ສເນນ ອມນາປຕາ ຈ ສຓ຺ຐເຫຍ຺ຍາຕິ ຕສ຺ສ ກຸຓປສ຺ສ ທສ຺ສເນນ ສເຫວ ຕສ຺ສ ຊນສ຺ສ ອມນາປຕາ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ອມນາປຕາຕິ ຈ ‘‘ອມນາປມິທ’’ນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕເຈຕສິການເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເອສ ນໂຍ ປຏິກຸລ຺ຍເຊຄຸຈ຺ຉຕາສຸ. ຊິຆຈ຺ຉິຕານມ຺ປີຕິ ຉາຕານມ຺ປິ. ນ ໂຠຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາ ອສ຺ສາຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕຸກາມຕາ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ປເຄວ ສຸຫິຕານນ຺ຕິ ຘາຕານໍ ປນ ປຐມຕຣເມວ ຠຸຎ຺ຊິຕຸກາມຕາ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທນາ – ປຣິສຸທ຺ຘກໍສປາຕິສທິສໍ ອິມສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາລິງ຺ຄໍ, ກຸຓປຣຈນໍ ວິຍ ອິຈ຺ຉາວຈຣານໍ ອປ຺ປຫານໍ, ອປຣກໍສປາຕິຍາ ປຏິກຸຊ຺ຌນໍ ວິຍ ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄາທີຫິ ອິຈ຺ຉາວຈຣປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນໍ, ກໍສປາຕິໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ກຸຓປທສ຺ສເນນ ຊນສ຺ສ ອມນາປຕາ ວິຍ ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄາທີນິ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉາວຈຣທສ຺ສເນນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອສກ຺ກາຣກຣຓາທິຕາຕິ.

໖໒. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ປນ, ກິຎ຺ຈາປີຕິ ອນຸຄ຺ຄຫປສໍສາວຈນໍ, ເຕນ ອາຣຎ຺ຎິກຕ຺ຕໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອິຈ຺ຉາວຈຣປ຺ປຫານໍ ປສໍສຕິ. ເນມນ຺ຕນິໂກຕິ ນິມນ຺ຕນປຏິຄ຺ຄາຫໂກ. ວິຈິຕກາຬກນ຺ຕິ ວິຈິນິຕ຺ວາ ອປນີຕກາຬກໍ. ອເນກສູປໍ ອເນກພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສູໂປ ນາມ ຫຕ຺ຖຫາຣິໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ຄໍ, ເຕນ ມຈ຺ຉມໍສມຸຄ຺ຄສູປາທີຫິ ອເນກສູປໍ, ນານປ຺ປກາຣມໍສາທິພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ອເນກພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຸປມາສໍສນ຺ທເນ ຈ ສາລິວຣຠຕ຺ຕຣຈນໍ ວິຍ ອິຈ຺ຉາວຈຣປ຺ປຫານໍ, ອປຣກໍສປາຕິຍາ ປຏິກຸຊ຺ຌນໍ ວິຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາສມຸຏ຺ຐາເນຫິ ຄາມນ຺ຕວິຫາຣາທີຫິ ອິຈ຺ຉາວຈຣປ຺ປຫານປ຺ປຏິຈ຺ຉາທກໍ, ກໍສປາຕິໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ສາລິວຣຠຕ຺ຕທສ຺ສເນນ ຊນສ຺ສ ມນາປຕາ ວິຍ ຄາມນ຺ຕວິຫາຣາທີນິ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉາວຈຣປ຺ປຫານທສ຺ສເນນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ສກ຺ກາຣກຣຓາທິຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໓. ອຸປມາ ມໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຏິຠາຕີຕິ ມຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຸປມາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ເອກໍ ອຸປມໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ອຫນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຏິຠາຕຸ ຕນ຺ຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ປຏິຠາຕຸ ອຸປຏ຺ຐາຕຸ, ວທ ຕ຺ວນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອກມິທາຫນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ເອກສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຫນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ຣາຊຄເຫ ວິຫຣາມິ ຄິຣິພ຺ພເຊຕິ, ຣາຊຄຫນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ ນາມໍ. ສມນ຺ຕໂຕ ປນ ຄິຣິປຣິກ຺ເຂເປນ ວໂຊ ວິຍ ສຓ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ຄິຣິພ຺ພຊນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ ວິຫຣາມິ, ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອຫໍ ວິຫຣາມີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ຂ຺ວາຫນ຺ຕິ ອຖ ໂຂ ອຫໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຖາຕິ ອຎ຺ຎາຘິກາຣວຈນາຣມ຺ເຠ ນິປາໂຕ. ໂຂຕິ ປທປູຣຓມຕ຺ເຕ. ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍນ຺ຕິ ທິວສສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄສມຍໍ. ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ, ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ ວາ ສມຍໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ, ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ ເອກໍ ຂຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ລພ຺ຠຕິ. ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ປຣິທຫິຕ຺ວາ, ວິຫາຣນິວາສນປຣິວຕ຺ຕນວເສເນຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຄາມປ຺ປເວສນຕ຺ຖາຍ ວາ ສຓ຺ຐເປຕ຺ວາ ນິວາສນວເສນ, ນ ຫິ ໂສ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອນິວຕ຺ໂຖ ອໂຫສິ.

ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍາຕິ ປຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ຈີວຣໍ ກາເຍນ ອາທິຍິຕ຺ວາ. ປິຓ຺ຑາຍາຕິ ປິຓ຺ຑປາຕຕ຺ຖາຍ. ສມີຕີຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ຍານກາຣປຸຕ຺ໂຕຕິ ຣຖກາຣປຸຕ຺ໂຕ. ປຓ຺ຑຸປຸຕ຺ໂຕຕິ ປຓ຺ຑຸສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ. ອາຊີວໂກຕິ ນຄ຺ຄສມຓໂກ. ປຸຣາຓຍານກາຣປຸຕ຺ໂຕຕິ ໂປຣາຓຍານກາຣກຸລສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ. ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ວງ຺ກໍ ນາມ ເອກໂຕ ກຸຏິລໍ. ຊິມ຺ຫໍ ນາມ ສປ຺ປຄຕມຄ຺ຄສທິສໍ. ໂທສນ຺ຕິ ເຜຄ຺ຄຸວິສມຄຓ຺ຐິກາທິ. ຍຖາ ຍຖາຕິ ກາລຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ຍທາ ຍທາ ຍສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຕຖາຕິ ອຍມ຺ປິ ກາລຕ຺ໂຖເຍວ, ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຕ຺ຕານຸໂລເມນ ຈິນ຺ເຕສິ, ອິຕໂຣ ເຕນ ຈິນ຺ຕິຕກ຺ຂເຓ ຈິນ຺ຕິຕຏ຺ຐານເມວ ຕຈ຺ຉຕິ. ອຕ຺ຕມໂນຕິ ສກມໂນ ຕຸຏ຺ຐມໂນ ປີຕິໂສມນສ຺ເສຫິ ຄຫິຕມໂນ. ອຕ຺ຕມນວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣສີຕິ ອຕ຺ຕມນຕາຍ ວາຈໍ, ອຕ຺ຕມນຠາວສ຺ສ ວາ ຍຸຕ຺ຕໍ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣສິ ອຸທີຣຍິ, ປພ຺ຍາຫຣີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຫທຍາ ຫທຍໍ ມຎ຺ເຎ ອຎ຺ຎາຍາຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ວິຍ.

ອສ຺ສທ຺ຘາຕິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ເຆສຸ ສທ຺ຘາວິຣຫິຕາ. ຊີວິກຕ຺ຖາຕິ ອິຓຠຍາທີຫິ ປີຬິຕາ ພຫິ ຊີວິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອິຘ ຊີວິກຕ຺ຖິກາ ຫຸຕ຺ວາ. ນ ສທ຺ຘາຕິ ນ ສທ຺ຘາຍ. ສຐາ ມາຍາວິໂນຕິ ມາຍາສາເຐຍ຺ເຍຫິ ຍຸຕ຺ຕາ. ເກຕພິໂນຕິ ສິກ຺ຂິຕເກຣາຏິກາ, ນິປ຺ຜນ຺ນຖາມຄຕສາເຐຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສາເຐຍ຺ຍຎ຺ຫິ ອຠູຕຄຸຓທສ຺ສນໂຕ ອຠູຕຠຓ຺ຑຄຸຓທສ຺ສນສມໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ເກຣາຏິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸນ຺ນຬາຕິ ອຸຄ຺ຄຕນຬາ, ອຸຏ຺ຐິຕຕຸຈ຺ຉມານາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈປລາຕິ ປຕ຺ຕຈີວຣມຓ຺ຑນາທິນາ ຈາປລ຺ເລນ ຍຸຕ຺ຕາ. ມຸຂຣາຕິ ມຸຂຂຣາ, ຂຣວຈນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ວິກິຓ຺ຓວາຈາຕິ ອສໍຍຕວຈນາ, ທິວສມ຺ປິ ນິຣຕ຺ຖກວຈນປ຺ປລາປິໂນ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາຕິ ຉສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອສໍວຸຕກມ຺ມທ຺ວາຣາ. ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸໂນຕິ ໂຠຊເນ ຍາ ມຕ຺ຕາ ຊານິຕພ຺ພາ ປຣິເຍສນປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠເຄສຸ ຍຸຕ຺ຕຕາ, ຕສ຺ສາ ອຊານນກາ. ຊາຄຣິຍໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕາຕິ ຊາຄເຣ ອນນຸຍຸຕ຺ຕາ. ສາມຎ຺ເຎ ອນເປກ຺ຂວນ຺ໂຕຕິ ສມຓຘມ຺ເມ ນິຣເປກ຺ຂາ, ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຣຫິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສິກ຺ຂາຍ ນ ຕິພ຺ພຄາຣວາຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ພຫຸລຄາຣວາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກມພຫຸລາ ວາ. ພາຫຸລິກາຕິອາທິ ຘມ຺ມທາຍາເທ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຸສີຕາຕິອາທິ ຠຍເຠຣເວ. ຘມ຺ມປຣິຍາເຍນາຕິ ຘມ຺ມເທສນາຍ.

ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາຕິ ປກຕິຍາປິ ສທ຺ຘາ, ປພ຺ພຊິຕາປິ ສທ຺ຘາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ. ປິວນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎ ຆສນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎຕິ ປິວນ຺ຕິ ວິຍ ຆສນ຺ຕິ ວິຍ. ອຕ຺ຕມນວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣນ຺ຕາ ວຈສາ ປິວນ຺ຕິ ວິຍ, ອພ຺ຠນຸໂມທນ຺ຕາ ມນສາ ຆສນ຺ຕິ ວິຍ. ສາຘຸ ວຕາຕິ ສຸນ຺ທຣໍ ວຕ. ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຕິ ຣສ຺ສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ ທີຆມ຺ປິ. ຣສ຺ເສ ສຕິ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ໂຫຕິ, ທີເຆ ສຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ຍທາ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ໂຫຕິ, ຕທາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອມ຺ເຫ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ຕທາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣໂຍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຫໂຣຕິ ຕຣຸໂຓ. ຍຸວາຕິ ໂຍພ຺ພນຠາເວ ຐິໂຕ. ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກຕິ ອລງ຺ກາຣກສຠາໂວ. ຕຕ຺ຖ ໂກຈິ ຕຣຸໂຓປິ ຍຸວາ ນ ໂຫຕິ ຍຖາ ອຕິຕຣຸໂຓ, ໂກຈິ ຍຸວາປິ ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກ ນ ໂຫຕິ ຍຖາ ອຸປສນ຺ຕສຠາໂວ, ອາລສິຍພ຺ຍສນາທີຫິ ວາ ອຠິຠູໂຕ, ອິຘ ປນ ທຫໂຣ ເຈວ ຍຸວາ ຈ ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກ ຈ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ອຸປ຺ປລາທີນິ ໂລກສມ຺ມຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕານິ. ອິຕິຫ ເຕຕິ ເອວໍ ເຕ. ອຸໂຠ ມຫານາຄາຕິ ທ຺ເວປິ ມຫານາຄາ, ທ຺ເວປິ ຫິ ເອເຕ ອຄ຺ຄສາວກາ ‘‘ມຫານາຄາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ, ຉນ຺ທາທີຫິ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ນາຄາ, ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ປຫີເນ ກິເລເສ ນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ນາຄາ, ນານປ຺ປກາຣກໍ ອາຄຸໍ ນ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ນາຄາ, ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ມຫານິທ຺ເທເສ (ມຫານິ. ໘໐) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິຈ –

‘‘ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕິ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ,

ສພ຺ພສໍໂຍເຄ ວິສຊ຺ຊ ພນ຺ຘນານິ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ນ ສຊ຺ຊຕີ ວິມຸຕ຺ໂຕ,

ນາໂຄ ຕາທິ ປວຸຈ຺ຈເຕ ຕຖຕ຺ຕາ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໕໒໗; ມຫານິ. ໘໐);

ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ມຫນ຺ຕາ ນາຄາ ມຫານາຄາ, ອຎ຺ເຎຫິ ຂີຓາສວນາເຄຫິ ປຸຊ຺ຊຕຣາ ຈ ປາສໍສຕຣາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ. ສມນຸໂມທິໍສູຕິ ສມໍ ອນຸໂມທິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ອິມາຍ ອຸປມາຍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ອນຸໂມທິ, ປຏິຠາຕຸ ຕໍ ອາວຸໂສຕິ ຘມ຺ມເສນາປຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສມນຸໂມທິໍສູ’’ຕິ.

ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖເທສນາກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ອນງ຺ຄຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.