໘. ຕຕິຍນາວາວິມານວຓ຺ຓນາ

ສຸວຓ຺ຓຈ຺ຉທນໍ ນາວນ຺ຕິ ຕຕິຍນາວາວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ໂກສລຊນປເທ ເຍນ ຖູຓໍ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຕທວສຣິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຖູເຓຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ‘‘ສມໂຓ ກິຣ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ຄາມເຂຕ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອຖ ຖູເຓຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ອປ຺ປສນ຺ນາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມຈ຺ເຉຣປກຕາ ‘‘ສເຈ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິມໍ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວີຫຕີຫໍ ວເສຍ຺ຍ, ສພ຺ພໍ ອິມໍ ຊນໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຈເນ ປຕິຏ຺ຐເປຍ຺ຍ, ຕໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ໂມ ປຕິຏ຺ຐໍ ນ ລເຠຍ຺ຍາ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ອວາສາຍ ປຣິສກ຺ກນ຺ຕາ ນທີຕິຕ຺ເຖສຸ ຐປິຕນາວາໂຍ ອປເນສຸໍ, ເສຕຸສງ຺ກມນານິ ຈ ອວລຎ຺ເຊ ອກໍສຸ, ຕຖາ ປປາມຓ຺ຑປາທີນິ, ເອກໍ ອຸທປານໍ ຐເປຕ຺ວາ ອິຕຣານິ ອຸທປານານິ ຕິຓາທີຫິ ປູເຣຕ຺ວາ ປິທຫິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຸທາເນ (ອຸທາ. ໖໙) ‘‘ອຖ ໂຂ ຖູເຓຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ອຸທປານໍ ຕິຓສ຺ສ ຈ ຠຸສສ຺ສ ຈ ຍາວ ມຸຂໂຕ ປູເຣສຸໍ ‘ມາ ເຕ ມຸຓ຺ຑກາ ສມຓກາ ປານີຍໍ ອປໍສູ’’’ຕິ.

ຠຄວາ ເຕສໍ ຕໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ຎຕ຺ວາ ເຕ ອນຸກມ຺ປນ຺ໂຕ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ອາກາເສນ ນທິໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ຖູຓໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາມໍ ປຕ຺ວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ອຸທກຫາຣິນິໂຍ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣນ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຄາເມ ‘‘ສເຈ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິຘາຄມິສ຺ສຕິ, ນ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນາທິກໍ ກາຕພ຺ພໍ, ເຄຫໍ ອາຄຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ສາວການຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂາປິ ນ ທາຕພ຺ພາ’’ຕິ ກຕິກາ ກຕາ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທາສີ ຆເຏນ ປານີຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຈ ມຄ຺ຄປຣິສ຺ສເມນ ກິລນ຺ເຕ ຕສິເຕ ຎຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ປານີຍໍ ທາຕຸກາມາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ຍທິປິ ເມ ຄາມວາສິໂນ ‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ນ ກິຎ຺ຈິ ທາຕພ຺ພໍ, ສາມີຈິກມ຺ມມ຺ປິ ນ ກາຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ກຕິກໍ ກຕ຺ວາ ຐິຕາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຍທິ ອຫໍ ອີທິເສ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ເຕ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ລຠິຕ຺ວາ ປານີຍທານມຕ຺ເຕນາປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐໍ ນ ກເຣຍ຺ຍໍ, ກທາຫໍ ອິໂຕ ທຸກ຺ຂຊີວິຕໂຕ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມິ, ກາມໍ ເມ ອຍ຺ຍໂກ ສພ຺ເພປິເມ ຄາມວາສິໂນ ມໍ ຫນນ຺ຕຸ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕຸ ວາ, ອີທິເສ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ເຕ ປານີຍທານໍ ທສ຺ສາມິ ເອວາ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາຫິ ອຸທກຫາຣິນີຫິ ວາຣິຍມານາປິ ຊີວິເຕ ນິຣເປກ຺ຂາ ສີສໂຕ ປານີຍຆຏໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕປີຕິໂສມນສ຺ສາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປານີເຍນ ນິມນ຺ເຕສິ. ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາທໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຕໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປານີຍໍ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ປານີຍໍ ປິວິ, ຆເຏ ອຸທກໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ສາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຸນ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອທາສິ, ຕຖາ ອປຣສ຺ສ ອປຣສ຺ສາຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອທາສິ, ອຸທກໍ ນ ຂີຍເຕວ. ສາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ຍຖາປຸຓ຺ເຓນ ຆເຏນ ເຄຫາຠິມຸຂີ ອຄມາສິ. ຕສ຺ສາ ສາມິໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປານີຍສ຺ສ ທິນ຺ນຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ຄາມວຕ຺ຕໍ ຠິນ຺ນໍ, ອຫຎ຺ຈ ຄາຣຍ຺ໂຫ ກໂຕ’’ຕິ ໂກເຘນ ປຊ຺ຊລນ຺ໂຕ ຕຏຕຏາຍມາໂນ ຕໍ ຠູມິຍໍ ປາເຕຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖຫິ ຈ ປາເທຫິ ຈ ປຫຣິ. ສາ ເຕນ ອຸປກ຺ກເມນ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ນິພ຺ພຕິ, ວິມານໍ ຈສ຺ສາ ປຐມນາວາວິມາເນ ວຸຕ຺ຕສທິສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ ‘‘ອິງ຺ຆ ເມ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ອຸທປານໂຕ ປານີຍໍ ອາຫຣາ’’ຕິ. ເຖໂຣ ‘‘ອິທານິ, ຠນ຺ເຕ, ອຸທປາໂນ ຖູເຓຍ຺ຍເກຫິ ທູສິໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ປານີຍໍ ອາຫຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຠຄວາ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຕຕິຍມ຺ປິ ອາຓາເປສິ. ຕຕິຍວາເຣ ເຖໂຣ ຠຄວໂຕ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ອຸທປານາຠິມຸໂຂ ອຄມາສິ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ເຖເຣ ອຸທປາເນ ອຸທກໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ສມນ຺ຕໂຕ ສນ຺ທຕິ, ສພ຺ພໍ ຕິຓຠຸສໍ ອຸປລວິຕ຺ວາ ສຍເມວ ອປຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນ ສນ຺ທມາເນນ ສລິເລນ ອຸປຣູປຣິ ວຑ຺ຒນ຺ເຕນ ອຎ຺ເຎ ຊລາສເຍ ປູເຣຕ຺ວາ ຕໍ ຄາມໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ຄາມປ຺ປເທໂສ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣີຍຕິ. ຕໍ ປາຏິຫາຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຂມາເປສຸໍ, ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ອຸທໂກໂຆ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ເຕ ຠຄວໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ນິວາສຏ຺ຐານໍ ສໍວິຘາຍ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ມຫາທານໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ຖູເຓຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕາ ນິສີທິໍສຸ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ສາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ກາຣຓໍ ອຸປຘາເຣນ຺ຕີ ຕໍ ‘‘ປານີຍທານ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາຕາ ‘‘ຫນ຺ທາຫໍ ອິທາເນວ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິສ຺ສາມິ, ສມ຺ມາປຏິປນ຺ເນສຸ ກຕານໍ ອປ຺ປການມ຺ປິ ກາຣານໍ ອຸຬາຣຜລຕຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສໂລເກ ປາກຏໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸສ຺ສາຫຊາຕາ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວາຣາ ອຸຍ຺ຍານາທິສຫິເຕນ ວິມາເນນ ສທ຺ຘິໍເຍວ ມຫຕິຍາ ເທວິທ຺ຘິຍາ ມຫນ຺ເຕນ ເທວານຸຠາເວນ ມຫາຊນກາຍສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວິມານໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ປຣິສາຍ ກມ຺ມຜລໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ວິຠາເວຕຸກາໂມ –

໖໓. ‘‘ສຸວຓ຺ຓຈ຺ຉທນໍ ນາວໍ, ນາຣິ ອາຣຸຍ຺ຫ ຕິຏ຺ຐສິ;

ໂອຄາຫສິ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ, ປທ຺ມໍ ຉິນ຺ທສິ ປາຓິນາ.

໖໔. ‘‘ກູຏາຄາຣາ ນິເວສາ ເຕ, ວິຠຕ຺ຕາ ຠາຄໂສ ມິຕາ;

ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອາຠນ຺ຕິ, ສມນ຺ຕາ ຈຕຸໂຣ ທິສາ.

໖໕. ‘‘ເກນ ເຕຕາທິໂສ ວຓ຺ໂຓ, ເກນ ເຕ ອິຘ ມິຊ຺ຌຕິ;

ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈ ເຕ ໂຠຄາ, ເຍ ເກຈິ ມນໂສ ປິຍາ.

໖໖. ‘‘ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ເທວິ ມຫານຸຠາເວ, ມນຸສ຺ສຠູຕາ ກິມກາສິ ປຸຎ຺ຎໍ,

ເກນາສິ ເອວໍ ຊລິຕານຸຠາວາ, ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕີ’’ຕິ. –

ຈຕູຫິ ຄາຖາຫິ ປຸຈ຺ຉິ.

໖໗. ‘‘ສາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕມນາ, ສມ຺ພຸທ຺ເຘເນວ ປຸຈ຺ຉິຕາ;

ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ຐາ ວິຍາກາສິ, ຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ. –

ສງ຺ຄີຕິກາຣາ ອາຫໍສຸ.

໖໘. ‘‘ອຫໍ ມນຸສ຺ເສສຸ ມນຸສ຺ສຠູຕາ, ປຸຣິມາຍ ຊາຕິຍາ ມນຸສ຺ສໂລເກ;

ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ຕສິເຕ ກິລນ຺ເຕ, ອຸຏ຺ຐາຍ ປາຕຸໍ ອຸທກໍ ອທາສິໍ.

໖໙. ‘‘ໂຍ ເວ ກິລນ຺ຕານ ປິປາສິຕານໍ, ອຸຏ຺ຐາຍ ປາຕຸໍ ອຸທກໍ ທທາຕິ;

ສີໂຕທກາ ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ນຊ຺ໂຊ, ປຫູຕມລ຺ຍາ ພຫຸປຸຓ຺ຑຣີກາ.

໗໐. ‘‘ຕໍ ອາປຄາ ອນຸປຣິຍນ຺ຕິ ສພ຺ພທາ, ສີໂຕທກາ ວາລຸກສນ຺ຖຕາ ນທີ;

ອມ຺ພາ ຈ ສາລາ ຕິລກາ ຈ ຊມ຺ພຸໂຍ, ອຸທ຺ທາລກາ ປາຏລິໂຍ ຈ ຜຸລ຺ລາ.

໗໑. ‘‘ຕໍຠູມິຠາເຄຫິ ອຸເປຕຣູປໍ, ວິມານເສຏ຺ຐໍ ຠຸສ ໂສຠມານໍ;

ຕສ຺ສີຘ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ, ເອຕາທິສໍ ປຸຎ຺ຎກຕາ ລຠນ຺ຕິ.

໗໒. ‘‘ກູຏາຄາຣາ ນິເວສາ ເມ, ວິຠຕ຺ຕາ ຠາຄໂສ ມິຕາ;

ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອາຠນ຺ຕິ, ສມນ຺ຕາ ຈຕຸໂຣ ທິສາ.

໗໓. ‘‘ເຕນ ເມຕາທິໂສ ວຓ຺ໂຓ, ເຕນ ເມ ອິຘ ມິຊ຺ຌຕິ;

ຕປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈ ເມ ໂຠຄາ, ເຍ ເກຈິ ມນໂສ ປິຍາ.

໗໔. ‘‘ອກ຺ຂາມິ ເຕ ພຸທ຺ຘ ມຫານຸຠາວ, ມນຸສ຺ສຠູຕາ ຍມກາສິ ປຸຎ຺ຎໍ;

ເຕນມ຺ຫິ ເອວໍ ຊລິຕານຸຠາວາ, ວຓ຺ໂຓ ຈ ເມ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕິ;

ເອຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ຜລໍ ມເມທໍ, ອຕ຺ຖາຍ ພຸທ຺ໂຘ ອຸທກໍ ອປາຍີ’’ຕິ. –

ວິສ຺ສຊ຺ຊນຄາຖາໂຍ.

໖໓. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ສາ ເທວຕາ ຍທາ ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉິ, ຕທາ ຕໍ ນາວໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ນ ຐິຕາ, ນ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອຄາຫຕິ, ນາປິ ປທຸມໍ ຉິນ຺ທຕິ, ກມ຺ມານຸຠາວໂຈທິຕາ ປນ ອຠິຓ຺ຫໍ ຊລວິຫາຣປສຸຕາ ຕຖາ ກໂຣຕີຕິ ຕໍ ກິຣິຍາວິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ສນວເສເນວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ນ ເກວລມິເຘວ, ອຖ ໂຂ ເຫຏ຺ຐິເມສຸປິ ເອວເມວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໗໒. ກູຏາຄາຣາຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍກຓ຺ຓິກາພທ຺ຘເຄຫວນ຺ໂຕ. ນິເວສາຕິ ນິເວສນານິ, ກຈ຺ຉຣານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຠຕ຺ຕາ ຠາຄໂສ ມິຕາ’’ຕິ. ຕານິ ຫິ ຈຕຸສາລຠູຕານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ປຏິພິມ຺ພຠູຕານິ ວິຍ ປຏິວິຠຕ຺ຕຣູປານິ ສມປ຺ປມາຓຕາຍ ຠາຄໂສ ມິຕານິ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ. ທທ຺ທລ຺ລມານາຕິ ອຕິວິຍ ວິຊ຺ໂຊຕມານາ. ອາຠນ຺ຕີຕິ ມຓິຣຕນກນກຣໍສິຊາເລຫິ ໂອຠາເສນ຺ຕິ.

໗໔. ມມາຕິ ອິທໍ ປຸພ຺ພາປຣາເປກ຺ຂໍ, ມມ ກມ຺ມສ຺ສ ມມ ອຕ຺ຖາຍາຕິ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ໂຍຊນາ. ອຸທກໍ ອປາຍີຕິ ຍເທຕໍ ອຸທກທານໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ອິທໍ ຜລໍ ຍາຍໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິ, ຍສ຺ມາ ມມຕ຺ຖາຍ ສເທວເກ ໂລເກ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ມຍາ ທິນ຺ນໍ ອຸທກໍ ອປາຍີຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເອວໍ ປສນ຺ນມານສາຍ ເທວຕາຍ ຠຄວາ ສາມຸກ຺ກໍສິກໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສສິ. ສາ ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍປິ ຘມ຺ມເທສນາ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສິ.

ຕຕິຍນາວາວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.