໕. ກຸຎ຺ຊຣວິມານວຓ຺ຓນາ

ກຸຎ຺ຊໂຣ ເຕ ວຣາໂຣໂຫຕິ ກຸຎ຺ຊຣວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອເຖກທິວສໍ ຣາຊຄຫນຄເຣ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ໂຆສິຕໍ. ນາຄຣາ ວີຖິໂຍ ໂສເຘຕ຺ວາ ວາລຸກໍ ໂອກິຣິຕ຺ວາ ລາຊປຎ຺ຈມການິ ປຸປ຺ຜານິ ວິປ຺ປກິຣິໍສຸ, ເຄຫທ຺ວາເຣ ເຄຫທ຺ວາເຣ ກທລິໂຍ ຈ ປຸຓ຺ຓຆເຏ ຈ ຐເປສຸໍ, ຍຖາວິຠວໍ ນານາວິຣາຄວຓ຺ຓວິຈິຕ຺ຕາ ຘຊປຏາກາທໂຍ ອຸສ຺ສາເປສຸໍ, ສພ຺ໂພ ຊໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິຠວານຸຣູປໍ ສຸມຓ຺ຑິຕປສາຘິໂຕ ນກ຺ຂຕ຺ຕກີຬໍ ກີຬິ, ສກລນຄຣໍ ເທວນຄຣໍ ວິຍ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ອຖ ພິມ຺ພິສາຣມຫາຣາຊາ ປຸພ຺ພຈາຣິຕ຺ຕວເສນ ມຫາຊນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ຣາຊຠວນໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ມຫຕາ ຣາຊານຸຠາເວນ ອຸຬາເຣນ ສິຣິໂສຠຄ຺ເຄນ ນຄຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກໂຣຕິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຣາຊຄຫວາສິນີ ເອກາ ກຸລຘີຕາ ຣຎ຺ໂຎ ຕໍ ວິຠວສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ສິຣິໂສຠຄ຺ຄໍ ຣາຊານຸຠາວຎ຺ຈ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາຕາ ‘‘ອຍໍ ເທວິທ຺ຘິສທິສາ ວິຠວສມ຺ປຕ຺ຕິ ກີທິເສນ ນຸ ໂຂ ກມ຺ມຸນາ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ປຓ຺ຑິຕສມ຺ມເຕ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ຕສ຺ສາ ກເຖສຸໍ ‘‘ຠທ຺ເທ, ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ນາມ ຈິນ຺ຕາມຓິສທິສໍ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂສທິສໍ, ເຂຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສຕິ ຍໍ ຍໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ກໂຣຕິ, ຕໍ ຕໍ ນິປ຺ຜາເທຕິເຍວ. ອປິຈ ອາສນທາເນນ ອຸຈ຺ຈາກຸລີນຕາ ໂຫຕິ, ອນ຺ນທາເນນ ພລສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິລາໂຠ, ວຕ຺ຖທາເນນ ວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິລາໂຠ, ຍານທາເນນ ສຸຂວິເສສປຏິລາໂຠ, ທີປທາເນນ ຈກ຺ຂຸສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິລາໂຠ, ອາວາສທາເນນ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິລາໂຠ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ເທວສມ຺ປຕ຺ຕິ ອິໂຕ ອຸຬາຣາ ໂຫຕິ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ອຕິວິຍ ອຸສ຺ສາຫຊາຕາ ອໂຫສິ.

ມາຕາປິຕໂຣ ຈສ຺ສາ ອຫຕໍ ວຕ຺ຖຍຸຄໍ ນວປີຐໍ ເອກໍ ປທຸມກລາປໍ ສປ຺ປິມຘຸສກ຺ຂຣາ ຕຓ຺ຑຸລຂີຣານິ ຈ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ເປເສສຸໍ. ສາ ຕານິ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຫຎ຺ຈ ທານໍ ທາຕຸກາມາ, ອຍຎ຺ຈ ເມ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐມານສາ ທຸຕິຍທິວເສ ທານໍ ສຊ຺ເຊນ຺ຕີ ອປ຺ໂປທກມຘຸປາຍາສໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ, ຕສ຺ສ ປຣິວາຣຠາເວນ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ພຫຸໍ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ທານຄ຺ເຄ ຄນ຺ຘປຣິຠຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ວິກສິຕປທຸມປຕ຺ຕກິຎ຺ຊກ຺ຂເກສໂຣປໂສຠິເຕສຸ ປທຸເມສຸ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ, ອຫເຕນ ເສຕວຕ຺ເຖນ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອາສນສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາທານໍ ອຸປຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທຸມານິ ມາລາຄຸຬຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ, ອາສນສ຺ສ ອຸປຣິ ວິຕານໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມາລາທາມໂອລມ຺ພກທາມານິ ໂອລມ຺ພິຕ຺ວາ, ອາສນສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ ຠູມິໍ ສເກສເຣຫິ ປທຸມປຕ຺ເຕຫິ ສພ຺ພສນ຺ຖຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ‘‘ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ອາຄເຕ ປູເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຸປ຺ຜປູຣິຕໍ ຈງ຺ໂກຏກໍ ເອກມນ຺ເຕ ຐເປສິ.

ອເຖວໍ ກຕທານູປກຣຓສໍວິຘານາ ສີສໍນ຺ຫາຕາ ສຸທ຺ຘວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖາ ສຸທ຺ຘຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄາ ເວລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເອກໍ ທາສິໍ ອາຓາເປສິ ‘‘ຄຈ຺ຉ ເຊ, ອມ຺ຫາກໍ ຕາທິສໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ປຣິເຍສາຫີ’’ຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສຫສ຺ສຖວິກໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວິຍ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣວີຖິໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ສາ ທາສີ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕໍ ເມ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ເອກິສ຺ສາ ອຸປາສິກາຍ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ອິໂຕ ເອຖາ’’ຕິ ຈ ອາຫ. ເຖໂຣ ຕສ຺ສາ ປຕ຺ຕໍ ອທາສິ. ສາ ເຖຣໍ ເຄຫໍ ປເວເສສິ. ອຖ ສາ ອິຕ຺ຖີ ເຖຣສ຺ສ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ຺ວາ ອາສນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ນິສີທຖ, ຠນ຺ເຕ, ອິທມາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖເຣ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ເນ ສເກສເຣຫິ ປທຸມປຕ຺ເຕຫິ ເຖຣໍ ປູຊຍມານາ ອາສນສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ ໂອກິຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສປ຺ປິມຘຸສກ຺ຂຣາສມ຺ມິສ຺ເສນ ອປ຺ໂປທກມຘຸປາຍາເສນ ປຣິວິສິ. ປຣິວິສນ຺ຕີ ຈ ‘‘ອິມສ຺ສ ເມ ປຸຎ຺ຎສ຺ສານຸຠາເວນ ທິພ຺ພຄຊກູຏາຄາຣປລ຺ລງ຺ກໂສຠິຕາ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕຸ, ສພ຺ພາສຸ ປວຕ຺ຕີສຸ ປທຸມາ ນາມ ມາ ວິຄຕາ ໂຫນ຺ຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ປຸນ ເຖເຣ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ເຈ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ສປ຺ປິມຘຸສກ຺ຂຣາຫິ ປູເຣຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ເກ ອຕ຺ຖຕໍ ສາຏກໍ ຈຸມ຺ພຏກໍ ກຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ ເຖເຣ ຈ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ເຕ ທ຺ເວ ປຸຣິເສ ອາຓາເປສິ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ປຕ຺ຕໍ ອິມຎ຺ຈ ປລ຺ລງ຺ກໍ ວິຫາຣໍ ເນຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ເຕ ຕຖາ ອກໍສຸ.

ສາ ອປຣຠາເຄ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ໂຍຊນສຕຸພ຺ເພເຘ ກນກວິມາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວາຣາ. ປຕ຺ຖນາວເສນ ຈສ຺ສາ ປຎ຺ຈໂຍຊນຸພ຺ເພໂຘ ປທຸມມາລາລງ຺ກໂຕ ສມນ຺ຕໂຕ ປທຸມປຕ຺ຕກິຎ຺ຊກ຺ຂເກສໂຣປໂສຠິໂຕ ມນຸຎ຺ຎທສ຺ສໂນ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ໂສ ວິວິຘຣຕນຣໍສິຊາລສມຸຊ຺ຊລເຫມາຠຣຓວິຠູສິໂຕ ຄຊວໂຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສູປຣິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂສຠາຕິສຍຍຸຕ຺ໂຕ ໂຍຊນິໂກ ກນກປລ຺ລງ຺ໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສາ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕີ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຕໍ ກຸຎ຺ຊຣວິມານສ຺ສ ອຸປຣິ ຣຕນວິຈິຕ຺ຕໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ມຫຕາ ເທວຕານຸຠາເວນ ນນ຺ທນວນໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອເຖກສ຺ມິໍ ອຸສ຺ສວທິວເສ ເທວຕາສຸ ຍຖາສກໍ ທິພ຺ພານຸຠາເວນ ອຸຍ຺ຍານກີຬນຕ຺ຖໍ ນນ຺ທນວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີສູຕິອາທິນາ ສພ຺ພໍ ປຐມປີຐວິມານວຓ຺ຓນາຍໍ ອາຄຕສທິສໍ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິຘ ປນ ເຖໂຣ –

໓໑. ‘‘ກຸຎ຺ຊໂຣ ເຕ ວຣາໂຣໂຫ, ນານາຣຕນກປ຺ປໂນ;

ຣຸຈິໂຣ ຖາມວາ ຊວສມ຺ປນ຺ໂນ, ອາກາສມ຺ຫິ ສມີຫຕິ.

໓໒. ‘‘ປທຸມິ ປທ຺ມປຕ຺ຕກ຺ຂິ, ປທ຺ມຸປ຺ປລຊຸຕິນ຺ຘໂຣ;

ປທ຺ມຈຸຓ຺ຓາຠິກິຓ຺ຓງ຺ໂຄ, ໂສຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣມາລຘາ.

໓໓. ‘‘ປທຸມານຸສຏໍ ມຄ຺ຄໍ, ປທ຺ມປຕ຺ຕວິຠູສິຕໍ;

ຐິຕໍ ວຄ຺ຄຸ ມນຸຄ຺ຆາຕີ, ມິຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ ວາຣໂຓ.

໓໔. ‘‘ຕສ຺ສ ປກ຺ກມມານສ຺ສ, ໂສຓ຺ຓກໍສາ ຣຕິສ຺ສຣາ;

ເຕສໍ ສຸຍ຺ຍຕິ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ຕູຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຍຖາ.

໓໕. ‘‘ຕສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ຂນ຺ຘມ຺ຫິ, ສຸຈິວຕ຺ຖາ ອລງ຺ກຕາ;

ມຫນ຺ຕໍ ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆໍ, ວຓ຺ເຓນ ອຕິໂຣຈສິ.

໓໖. ‘‘ທານສ຺ສ ເຕ ອິທໍ ຜລໍ, ອໂຖ ສີລສ຺ສ ວາ ປນ;

ອໂຖ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມສ຺ສ, ຕໍ ເມ ອກ຺ຂາຫິ ປຸຈ຺ຉິຕາ’’ຕິ. – ອາຫ;

໓໑. ຕຕ຺ຖ ກຸຎ຺ຊໂຣ ເຕ ວຣາໂຣໂຫຕິ ກຸຎ຺ເຊ ຄິຣິຕເຏ ຣມຕິ ອຠິຣມຕິ, ຕຕ຺ຖ ວາ ຣວຕິ ໂກຎ຺ຈນາທໍ ນທນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ. ກຸໍ ວາ ປຖວິໍ ຕທຠິຆາເຕນ ຊຣຍຕີຕິ ກຸຎ຺ຊໂຣ, ຄິຣິຈຣາທິເຠໂທ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຫຕ຺ຖີ, ອຍໍ ປນ ກີຬນກາເລ ກຸຎ຺ຊຣສທິສຕາຍ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ອາຣຸຍ຺ຫຕີຕິ ອາໂຣໂຫ, ອາໂຣຫນີໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວໂຣ ອຄ຺ໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ອາໂຣໂຫຕິ ວຣາໂຣໂຫ, ອຸຕ຺ຕມຍານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນານາຣຕນກປ຺ປໂນຕິ ນານາວິຘານິ ຣຕນານິ ເອເຕສນ຺ຕິ ນານາຣຕນາ, ກຸມ຺ຠາລງ຺ກາຣາທິຫຕ຺ຖາລງ຺ກາຣາ. ເຕຫິ ວິຫິໂຕ ກປ຺ປນ຺ໂນ ສນ຺ນາໂຫ ຍສ຺ສ ໂສ ນານາຣຕນກປ຺ປໂນ. ຣຸຈິໍ ອຠິຣຕິໍ ເທຕີຕິ ຣຸຈິໂຣ, ມນຸຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຖາມວາຕິ ຖິໂຣ, ພລວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊວສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ສມ຺ປນ຺ນຊໂວ, ສີຆຊໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາກາສມ຺ຫິ ສມີຫຕີຕິ ອາກາເສ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ສມ຺ມາ ອີຫຕິ, ອາຣຸຬ຺ຫານໍ ໂຂຠໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຈຣຕິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໒. ປທຸມີຕິ ປທຸມສມານວຓ຺ຓຕາຍ ‘‘ປທຸມ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ກຸມ຺ຠວຓ຺ເຓນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ປທຸມີ. ປທ຺ມປຕ຺ຕກ຺ຂີຕິ ກມລທລສທິສນຍເນ, ອາລປນເມຕໍ ຕສ຺ສາ ເທວຕາຍ. ປທ຺ມຸປ຺ປລຊຸຕິນ຺ຘໂຣຕິ ທິພ຺ພປທຸມຸປ຺ປລມາລາລງ຺ກຕສຣີຣຕາຍ ຕຫໍ ຕຫໍ ວິປ຺ຜຸຣນ຺ຕໍ ວິຊ຺ໂຊຕມານໍ ປທຸມຸປ຺ປລຊຸຕິໍ ຘາເຣຕີຕິ ປທຸມຸປ຺ປລຊຸຕິນ຺ຘໂຣ. ປທ຺ມຈຸຓ຺ຓາຠິກິຓ຺ຓງ຺ໂຄຕິ ປທຸມປຕ຺ຕກິຎ຺ຊກ຺ຂເກສເຣຫິ ສມນ຺ຕໂຕ ໂອກິຓ຺ຓຄຕ຺ໂຕ. ໂສຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣມາລຘາຕິ ເຫມມຍກມລມາລາຠາຣີ.

໓໓. ປທຸມານຸສຏໍ ມຄ຺ຄໍ ປທ຺ມປຕ຺ຕວິຠູສິຕນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິໂນ ປທນິກ຺ເຂເປ ປທນິກ຺ເຂເປ ຕສ຺ສ ປາທໍ ສນ຺ຘາເຣນ຺ເຕຫິ ມຫນ຺ເຕຫິ ປທຸເມຫິ ອນຸສຏໍ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓໍ, ນານາວິຣາຄວຓ຺ເຓຫິ ເຕສໍເຍວ ຈ ປຕ຺ເຕຫິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິພ຺ຠມນ຺ເຕຫິ ວິເສສໂຕ ມຓ຺ຑິຕຕາຍ ວິຠູສິຕໍ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຐິຕນ຺ຕິ ອິທໍ ມຄ຺ຄວິເສສນໍ, ປທຸມປຕ຺ຕວິຠູສິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຄ຺ຄູຕິ ຈາຣຸ, ກິຣິຍາວິເສສນຎ຺ເຈຕໍ, ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ອນຸຄ຺ຆາຕີຕິ ນ ອຸຄ຺ຆາຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຣິ ນິສິນ຺ນານໍ ອີສກມ຺ປິ ໂຂຠໍ ອກໂຣນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມິຕນ຺ຕິ ນິມ຺ມິຕໍ, ນິກ຺ເຂປປທໍ ວີຕິກ຺ກມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ວຄ຺ຄຸ ຈາຣຸ ປທນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ມິຕນ຺ຕິ ວາ ປຣິມິຕໍ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ, ນາຕິສີຆໍ, ນາຕິສຓິກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວາຣໂຓຕິ ຫຕ຺ຖີ. ໂສ ຫິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກວາຣຓໂຕ ຄມນປຣິກ຺ກິເລສວາຣຓໂຕ ຈ ‘‘ວາຣໂຓ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໔. ຕສ຺ສ ປກ຺ກມມານສ຺ສ, ໂສຓ຺ຓສໍກາ ຣຕິສ຺ສຣາຕິ ຕສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ກຸຎ຺ຊຣສ຺ສ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ໂສຓ຺ຓກໍສາ ສຸວຓ຺ຓມຍາ ຆຓ຺ຏາ ຣຕິສ຺ສຣາ ຣມຓີຍສທ຺ທາ ມນຸຎ຺ຎນິຄ຺ໂຆສາ ໂອລມ຺ພນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕສ຺ສ ຫິ ກຸຎ຺ຊຣສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ມຫາໂກລມ຺ພປ຺ປມາຓາ ມຓິມຸຕ຺ຕາທິຂຈິຕາ ເຫມມຍາ ອເນກສຕາ ມຫນ຺ຕິໂຍ ຆຓ຺ຏາ ຕຫໍ ຕຫໍ ໂອລມ຺ພມານາ ປຈລນ຺ຕິ, ຍໂຕ ເຉເກນ ຄນ຺ຘພ຺ພເກນ ປຍຸຕ຺ຕວາທິຕໂຕ ອຕິວິຍ ມໂນຫຣສທ຺ໂທ ນິຈ຺ຉຣຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕສໍ ສຸຍ຺ຍຕິ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ຕູຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຍຖາ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ນາມ ອາຕຕໍ ວິຕຕໍ ອາຕຕວິຕຕໍ ຆນໍ ສຸສິຣນ຺ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຕູຣິເຍ ກຸສເລຫິ ວາທິຍມາເນ ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມນ຺ທຕາຣວິຠາຄໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ຄາຍນ຺ເຕນ ສມີຣິໂຕ ວາທິຕສໂຣ ວຄ຺ຄຸ ຣຊນີໂຍ ນິຄ຺ໂຆໂສ ສຸຍ຺ຍຕິ, ເອວໍ ເຕສໍ ໂສວຓ຺ຓກໍສານໍ ຕປນີຍຆຓ຺ຏານໍ ນິຄ຺ໂຆໂສ ສຸຍ຺ຍຕີຕິ.

໓໕. ນາຄສ຺ສາຕິ ຫຕ຺ຖິນາຄສ຺ສ. ມຫນ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິມຫຕ຺ເຕນາປິ ສງ຺ຂ຺ຍາມຫຕ຺ເຕນາປິ ມຫນ຺ຕໍ. ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆນ຺ຕິ ເທວກຎ຺ຎາສມູຫໍ. ວຓ຺ເຓນາຕິ ຣູເປນ.

໓໖. ທານສ຺ສາຕິ ທານມຍປຸຎ຺ຎສ຺ສ. ສີລສ຺ສາຕິ ກາຍິກສໍວຣາທິສໍວຣສີລສ຺ສ. ວາ-ສທ຺ໂທ ອວຸຕ຺ຕວິກປ຺ປນຕ຺ໂຖ. ເຕນ ອຠິວາທນາທິໍ ອວຸຕ຺ຕໍ ຈາຣິຕ຺ຕສີລໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ປຸຈ຺ຉິຕາ ສາ ເທວຕາ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ, ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ –

໓໗. ‘‘ສາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕມນາ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ປຸຈ຺ຉິຕາ;

ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ຐາ ວິຍາກາສິ, ຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ. –

ອຍໍ ຄາຖາ ຘມ຺ມສງ຺ຄາຫເກຫິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສາ ອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕ ເອວ.

໓໘. ‘‘ທິສ຺ວານ ຄຸຓສມ຺ປນ຺ນໍ, ຌາຍິໍ ຌານຣຕໍ ສຕໍ;

ອທາສິໍ ປຸປ຺ຜາຠິກິຓ຺ຓໍ, ອາສນໍ ທຸສ຺ສສນ຺ຖຕໍ.

໓໙. ‘‘ອຸປຑ຺ຒໍ ປທ຺ມມາລາຫໍ, ອາສນສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ;

ອພ຺ໂຠກິຣິສ຺ສໍ ປຕ຺ເຕຫິ, ປສນ຺ນາ ເສຫິ ປາຓິຠິ.

໔໐. ‘‘ຕສ຺ສ ກມ຺ມກຸສລສ຺ສ, ອິທໍ ເມ ອີທິສໍ ຜລໍ;

ສກ຺ກາໂຣ ຄຣຸກາໂຣ ຈ, ເທວານໍ ອປຈິຕາ ອຫໍ.

໔໑. ‘‘ໂຍ ເວ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕານໍ, ສນ຺ຕານໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນໍ;

ປສນ຺ໂນ ອາສນໍ ທຊ຺ຊາ, ເອວໍ ນນ຺ເທ ຍຖາ ອຫໍ.

໔໒. ‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ອຕ຺ຕກາເມນ, ມຫຕ຺ຕມຠິກງ຺ຂຕາ;

ອາສນໍ ທາຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ສຣີຣນ຺ຕິມຘາຣິນ’’ນ຺ຕິ. – ເທວຕາຍ ວຸຕ຺ຕຄາຖາ;

໓໘. ຕຕ຺ຖ ຄຸຓສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ສພ຺ເພຫິ ສາວກຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ, ເຕຫິ ວາ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ. ເອເຕນ ສາວກປາຣມິຎາຓສ຺ສ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ຌາຍິນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌານໍ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານນ຺ຕິ ທຸວິເຘນາປິ ຌາເນນ ຌາຍນສີລໍ, ເຕນ ວາ ຌາເປຕພ຺ພໍ ສພ຺ພສໍກິເລສປກ຺ຂໍ ຌາເປຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ຕໂຕ ເອວ ຌາເນ ຣຕນ຺ຕິ ຌານຣຕໍ. ສຕນ຺ຕິ ສມານໍ, ສນ຺ຕໍ ວາ, ສປ຺ປຸຣິສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸປ຺ຜາຠິກິຓ຺ຓນ຺ຕິ ປຸປ຺ເຜຫິ ອຠິກິຓ຺ຓໍ, ກມລທເລຫິ ອຠິປ຺ປກິຓ຺ຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸສ຺ສສນ຺ຖຕນ຺ຕິ ວຕ຺ເຖນ ອຸປຣິ ອຕ຺ຖຕໍ.

໓໙. ອຸປຑ຺ຒໍ ປທ຺ມມາລາຫນ຺ຕິ ອຸປຑ຺ຒໍ ປທຸມປຸປ຺ຜໍ ອຫໍ. ອາສນສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕຕິ ເຖເຣນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອາສນສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ຠູມິຍໍ. ອພ຺ໂຠກິຣິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠິໂອກິຣິໍ ອຠິປ຺ປກິຣິໍ. ກຖໍ? ປຕ຺ເຕຫີຕິ, ຕສ຺ສ ອຸປຑ຺ຒປທຸມສ຺ສ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກເຕຫິ ປຕ຺ເຕຫິ ປຸປ຺ຜວສ຺ສາຠິວສ຺ສນກນິຍາເມນ ໂອກິຣິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐. ອິທໍ ເມ ອີທິສໍ ຜລນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ກຸຎ຺ຊໂຣ ເຕ ວຣາໂຣໂຫ’’ຕິອາທິນາ ເຖເຣນ ຄຫິຕໍ ອຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ ອາຍຸຍສສຸຂຣູປາທິເຠທໍ ອຕ຺ຕໂນ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ເອກໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນປິ ເຖເຣນ ອຄ຺ຄຫິຕເມວ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາວສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສກ຺ກາໂຣ ຄຣຸກາໂຣ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ‘‘ນ ເກວລໍ ຠນ຺ເຕ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວ ອິຘ ມຍ຺ຫໍ ປຸຎ຺ຎຜລໍ, ອປິຈ ໂຂ ອິທໍ ທິພ຺ພໍ ອາຘິປເຕຍ຺ຍມ຺ປີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ສກ຺ກາໂຣຕິ ອາທຣກິຣິຍາ, ເທເວຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສກ຺ກາຕພ຺ພຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຄຣຸກາໂຣຕິ ຄຣຸກາຕພ຺ພຕາ. ເທວານນ຺ຕິ ເທເວຫິ. ອປຈິຕາຕິ ປູຊິຕາ.

໔໑. ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຕ຺ຕານໍ ສພ຺ພສໍກິເລສປ຺ປຫາຍີນໍ. ສນ຺ຕານນ຺ຕິ ສນ຺ຕກາຍວຈີມໂນກມ຺ມານໍ ສາຘູນໍ. ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ຈ ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ຈ ຈິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນໍ. ປສນ຺ໂນ ອາສນໍ ທຊ຺ຊາຕິ ກມ຺ມຜລສທ຺ຘາຍ ຣຕນຕ຺ຕຍສທ຺ຘາຍ ຈ ປສນ຺ນມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຍທິ ອາສນມຕ຺ຕມ຺ປິ ທເທຍ຺ຍ. ເອວໍ ນນ຺ເທ ຍຖາ ອຫນ຺ຕິ ຍຖາ ອຫໍ ເຕນ ອາສນທາເນນ ເອຕຣຫິ ນນ຺ທາມິ ໂມທາມິ, ເອວເມວ ອຎ຺ໂຎປິ ນນ຺ເທຍ຺ຍ ໂມເທຍ຺ຍ.

໔໒. ຕສ຺ມາຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ. ຫິ-ສທ຺ໂທ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕກາເມນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຫິຕກາເມນ. ໂຍ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຫິຕາວຫໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ນ ອຫິຕາວຫໍ, ໂສ ອຕ຺ຕກາໂມ. ມຫຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິປາກມຫຕ຺ຕໍ. ສຣີຣນ຺ຕິມຘາຣິນນ຺ຕິ ອນ຺ຕິມໍ ເທຫໍ ຘາເຣນ຺ຕານໍ, ຂີຓາສວານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ມາ ອຣຫຕໍ ອາສນທາເນນ ອຫໍ ເອວໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂມທາມິ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ເຎນາປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິວຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ຖຍມາເນນ ອນ຺ຕິມສມຸສ຺ສເຍ ຐິຕານໍ ອາສນໍ ທາຕພ຺ພໍ, ນຕ຺ຖິ ຕາທິສໍ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສໍ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວາຕິ.

ກຸຎ຺ຊຣວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.