໑໖. ສິຣິມາວິມານວຓ຺ຓນາ

ຍຸຕ຺ຕາ ຈ ເຕ ປຣມອລງ຺ກຕາ ຫຍາຕິ ສິຣິມາວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ເຫຏ຺ຐາ ອນນ຺ຕຣວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕາ ສິຣິມາ ຄຓິກາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕກິລິຏ຺ຐກມ຺ມນ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຏ຺ຐ ສລາກຠຕ຺ຕານິ ປຏ຺ຐເປສິ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິພທ຺ຘໍ ອຏ຺ຐ ຠິກ຺ຂູ ເຄຫໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສາ ‘‘ສປ຺ປິໍ ຄຓ຺ຫຖ ຂີຣໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕິ, ເອເກນ ລທ຺ຘໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ປໂຫຕິ, ເທວສິກໍ ໂສຬສກຫາປຓປຣິພ຺ພເຍນ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ທີຍຕິ. ອເຖກທິວສໍ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສາ ເຄເຫ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິໂຍຊນມຕ຺ຖເກ ເອກໍ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ສາຍໍ ເຖຣຸປຏ຺ຐາເນ ນິສິນ຺ນໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ, ‘‘ອາວຸໂສ, ກຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິຘາຄໂຕສີ’’ຕິ? ‘‘ສິຣິມາຍ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ເມ ຠຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຕໍ ມນາປໍ ກຕ຺ວາ ເທຕິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ຕສ຺ສາ ຠຕ຺ຕໍ ວຓ຺ເຓຕຸໍ, ອຕິປຓີຕໍ ກຕ຺ວາ ເທຕິ, ເອເກນ ລທ຺ຘໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ປໂຫຕິ, ຕສ຺ສາ ປນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໂຕປິ ທສ຺ສນເມວ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ’’. ສາ ຫິ ອິຕ຺ຖີ ເອວຣູປາ ຈ ເອວຣູປາ ຈາຕິ ຕສ຺ສາ ຄຸເຓ ກເຖສິ.

ອເຖໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສາ ຄຸຓກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອທິສ຺ວາປິ ສວເນເນວ ສິເນຫໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ທຏ຺ຐຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວສ຺ສຄ຺ຄໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຐິຕິກໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ເວ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມິໍ ເຄເຫ ຕ຺ວໍ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ລຠິສ຺ສສີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ປກ຺ກນ຺ໂຕ ປາໂຕວ ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ສລາກຄ຺ຄໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເຄເຫ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ລຠິ. ໂຍ ປນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຫິຍ຺ໂຍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ, ຕສ຺ສ ຄຕເວລາຍເມວສ຺ສາ ສຣີເຣ ໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕສ຺ມາ ອາຠຣຓານິ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສາ ທາສິໂຍ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ລຠິຕຸໍ ອາຄເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຕ຺ເຕ ຄເຫຕຸໍ ວາ ນິສີທາເປຕຸໍ ວາ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ທາສິໂຍ ອາຓາເປສິ ‘‘ອມ຺ມາ ປຕ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ອຍ຺ເຍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປາເຍຕ຺ວາ ຂຊ຺ຊກໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເວລາຍ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິ. ຕາ ‘‘ສາຘຸ, ອຍ຺ເຍ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູ ປເວເສຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປາເຍຕ຺ວາ ຂຊ຺ຊກໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເວລາຍ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ສາ ‘‘ມໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເນຖ, ອຍ຺ເຍ ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕາຫິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິກໍ ນີຕາ ເວຘມາເນນ ສຣີເຣນ ຠິກ຺ຂູ ວນ຺ທິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ຄິລານາຍ ຕາວ ອຍໍ ເອຕິສ຺ສາ ຣູປໂສຠາ, ອໂຣຄກາເລ ປນ ສພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິຕາຍ ອິມິສ຺ສາ ກີທິສີ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ອເນກວສ຺ສໂກຏິສນ຺ນິຈິໂຕ ກິເລໂສ ສມຸທາຈຣິ. ໂສ ອຎ຺ຎາຓີ ຫຸຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ປິຘາຍ ເອກມນ຺ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ຈີວຣກຓ຺ຓໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ອຖ ນໍ ເອໂກ ສຫາຍໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຍາຈນ຺ໂຕປິ ໂຠເຊຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ໂສ ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ.

ຕໍ ທິວສເມວ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ສິຣິມາ ກາລມກາສິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ເປເສສິ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຊີວກສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠຄິນີ ສິຣິມາ ກາລມກາສີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສາສນໍ ປຫິຓິ ‘‘ສິຣິມາຍ ສຣີຣຌາປນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອາມກສຸສາເນ ຕໍ ຍຖາ ກາກາທໂຍ ນ ຂາທນ຺ຕິ, ຕຖາ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຣກ຺ຂາເປຖາ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕຖາ ອກາສິ. ປຏິປາຏິຍາ ຕໂຍ ທິວສາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ທິວເສ ສຣີຣໍ ອຸທ຺ຘຸມາຍິ, ນວຫິ ວຓມຸເຂຫິ ປຸຬວກາ ປຄ຺ຆຣິໍສຸ, ສກລສຣີຣໍ ຠິນ຺ນສາລິຠຕ຺ຕຈາຏິ ວິຍ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ເຄຫຣກ຺ຂຓກທາຣເກ ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອຏ຺ຐ ກຫາປຓາ ທຓ຺ໂຑ’’ຕິ. ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກຎ຺ຈ ເປເສສິ ‘‘ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ກິຣ ສງ຺ໂຆ ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣຈາເປສິ ‘‘ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ.

ໂສປິ ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທິວເສ ກສ຺ສຈິ ວຈນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕວ ນິປຊ຺ຊິ. ປຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ປູຕິກໍ ຊາຕໍ, ປຕ຺ເຕ ມລມ຺ປິ ອຸຏ຺ຐຫິ. ອຖ ໂສ ສຫາຍກຠິກ຺ຂຸນາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອາວຸໂສ ສຕ຺ຖາ ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຕຖາ ຉາຕຊ຺ຌຕ຺ໂຕປິ ‘‘ສິຣິມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປເທເຍວ ສຫສາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ສິຣິມໍ ທຏ຺ຐຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຕ຺ຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ເອກປສ຺ເສ ອຏ຺ຐາສິ, ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆປິ ຣາຊປຣິສາປິ ອຸປາສກປຣິສາປິ ອຸປາສິກາປຣິສາປິ ເອເກກປສ຺ເສ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ຣາຊານໍ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກາ ເອສາ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ? ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຊີວກສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠຄິນີ ສິຣິມາ ນາມາ’’ຕິ. ‘‘ສິຣິມາ ເອສາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ເຕນ ຫິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຫິ ‘‘ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ສິຣິມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕຖາ ກາເຣສິ, ເອໂກປິ ‘‘ຫ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ຫຸ’’ນ຺ຕິ ວາ ວທນ຺ໂຕ ນາມ ນາໂຫສິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສິ ‘‘ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ, ເຕນ ຫິ ມຫາຣາຊ ອຄ຺ຆໍ ໂອຫາເປຫີຕິ. ຣາຊາ ‘‘ປຎ຺ຈສຕານິ ທຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ກຎ຺ຈິ ຄຓ຺ຫນກໍ ອທິສ຺ວາ ‘‘ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍສຕານິ, ທ຺ເວສຕານິ, ສຕໍ, ປຎ຺ຎາສໍ, ປຎ຺ຈວີສຕິ, ວີສຕິ ກຫາປເຓ, ທສ ກຫາປເຓ, ປຎ຺ຈ ກຫາປເຓ, ເອກໍ ກຫາປຓໍ, ອຑ຺ຒໍ, ປາທໍ, ມາສກໍ, ກາກຓິກໍ ທຕ຺ວາ ສິຣິມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ມຸຘາປິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ, ຕຖາປິ ‘‘ຫ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ຫຸ’’ນ຺ຕິ ວາ ວທນ຺ໂຕ ນາມ ນາໂຫສິ. ຣາຊາ ‘‘ມຸຘາປິ, ຠນ຺ເຕ, ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ປສ຺ສຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຊນສ຺ສ ປິຍມາຕຸຄາມໍ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ເອກທິວສໍ ລຠິໍສຸ, ອິທານິ ມຸຘາປິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ ເອວຣູປໍ ນາມ ຣູປໍ ຂຍວຍປ຺ປຕ຺ຕໍ ອາຫຣິເມຫິ ອລງ຺ກາເຣຫິ ວິຈິຕ຺ຕກຕໍ ນວນ຺ນໍ ວຓ຺ຓມຸຂານໍ ວເສນ ອຣຸຠູຕໍ ຕີຫິ ອຏ຺ຐິສເຕຫິ ສມຸສ຺ສິຕໍ ນິຈ຺ຈາຕຸຣໍ ເກວລໍ ພາລມຫາຊເນນ ພຫຸຘາ ສງ຺ກປ຺ປິຕຕາຍ ພຫຸສງ຺ກປ຺ປໍ ອທ຺ຘຸວໍ ອຕ຺ຕຠາວ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກຕໍ ພິມ຺ພໍ, ອຣຸກາຍໍ ສມຸສ຺ສິຕໍ;

ອາຕຸຣໍ ພຫຸສງ຺ກປ຺ປໍ, ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ຘຸວໍ ຐິຕີ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໑໑໖໐) –

ຄາຖມາຫ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ສິຣິມາຍ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ວິຄຕຉນ຺ທຣາໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ສິຣິມາ ເທວກຎ຺ຎາ ອຕ຺ຕໂນ ວິຠວສມິທ຺ຘິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອາຄຕຏ຺ຐານໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣສມີເປ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຐິຕໍ ມຫາຊນກາຍຎ຺ຈ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ທິສ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ເທວກຎ຺ຎາສເຕຫິ ປຣິວຸຕາ ປຎ຺ຈຫິ ຣຖສເຕຫິ ທິສ຺ສມານກາຍາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຖໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ສປຣິວາຣາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕຎ຺ຊລີ ອຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ວງ຺ຄີໂສ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ປຏິຠາຕິ ມໍ ຠຄວາ ເອກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປຏິຠາຕຸ ຕໍ ວງ຺ຄີສາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ອາຍສ຺ມາ ວງ຺ຄີໂສ ຕໍ ສິຣິມໍ ເທວຘີຕຣໍ –

໑໓໗. ‘‘ຍຸຕ຺ຕາ ຈ ເຕ ປຣມອລງ຺ກຕາ ຫຍາ, ອໂຘມຸຂາ ອຆສິຄມາ ພລີ ຊວາ;

ອຠິນິມ຺ມິຕາ ປຎ຺ຈຣຖາສຕາ ຈ ເຕ, ອນ຺ເວນ຺ຕິ ຕໍ ສາຣຖິໂຈທິຕາ ຫຍາ.

໑໓໘. ‘‘ສາ ຕິຏ຺ຐສິ ຣຖວເຣ ອລງ຺ກຕາ,

ໂອຠາສຍໍ ຊລມິວ ໂຊຕິ ໂປວໂກ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ວຣຕນຸ ອໂນມທສ຺ສເນ,

ກສ຺ມາ ນຸ ກາຍາ ອນຘິວຣໍ ອຸປາຄມີ’’ຕິ. – ປຏິປຸຈ຺ຉິ;

໑໓໗. ຕຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕາ ຈ ເຕ ປຣມອລງ຺ກຕາ ຫຍາຕິ ປຣມໍ ອຕິວິຍ ວິເສສໂຕ ອລງ຺ກຕາ, ປຣເມຫິ ວາ ອຸຕ຺ຕເມຫິ ທິພ຺ເພຫິ ອສ຺ສາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກຕາ, ປຣມາ ວາ ອຄ຺ຄາ ເສຏ຺ຐາ ອາຊານີຍາ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກຕາ ຫຍາ ອສ຺ສາ ເຕ ຕວ ຣເຖ ໂຍຊິຕາ, ຍຸຕ຺ຕາ ວາ ເຕ ຣຖສ຺ສ ຈ ອນຸຈ຺ຉວິກາ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວາ ສທິສຕາຍ ຍຸຕ຺ຕາ ສໍສຏ຺ຐາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ປຣມອລງ຺ກຕາ’’ຕິ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ສນ຺ຘິໍ ອກຕ຺ວາ ທຸຕິຍສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ອວິຠຕ຺ຕິກນິທ຺ເທໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອໂຘມຸຂາຕິ ເຫຏ຺ຐາມຸຂາ. ຍທິປິ ເຕ ຕທາ ປກຕິຍາວ ຐິຕາ, ເທວໂລກໂຕ ໂອໂຣຫຓວເສນ ‘‘ອໂຘມຸຂາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອຆສິຄມາຕິ ເວຫາສໍຄມາ. ພລີຕິ ພລວນ຺ໂຕ. ຊວາຕິ ຊວນກາ, ພລວນ຺ໂຕ ເຈວ ເວຄວນ຺ໂຕ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິນິມ຺ມິຕາຕິ ຕວ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ນິມ຺ມິຕາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ສຍໍ ນິມ຺ມິຕເມວ ວາ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຠິນິມ຺ມິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ນິມ຺ມານຣຕິຠາວໂຕ ສິຣິມາຍ ເທວຘີຕາຍ. ປຎ຺ຈຣຖາສຕາຕິ ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖໍ ຖກາຣສ຺ສ ທີຆໍ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາສຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິຠຕ຺ຕິອໂລໂປ ວາ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ປຎ຺ຈ ຣຖສຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນ຺ເວນ຺ຕິ ຕໍ ສາຣຖິໂຈທິຕາ ຫຍາຕິ ສາຣຖີຫິ ໂຈທິຕາ ວິຍ ຣເຖສຸ ຍຸຕ຺ຕາ ອິເມ ຫຍາ ຠທ຺ເທ, ເທວເຕ, ຕໍ ອນຸຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ‘‘ສາຣຖິອໂຈທິຕາ’’ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ, ສາຣຖີຫິ ອໂຈທິຕາ ເອວ ອນຸຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສາຣຖິໂຈທິຕາ ຫຍາ’’ຕິ ເອກໍເຍວ ວາ ປທໍ ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖໍ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາຣຖິໂຈທິຕຫຍາ ປຎ຺ຈ ຣຖສຕາຕິ ໂຍຊນາ.

໑໓໘. ສາ ຕິຏ຺ຐສີຕິ ສາ ຕ຺ວໍ ຕິຏ຺ຐສິ. ຣຖວເຣຕິ ຣຖຸຕ຺ຕເມ. ອລງ຺ກຕາຕິ ສຏ຺ຐິສກຏຠາເຣຫິ ທິພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກຕສຣີຣາ. ໂອຠາສຍໍ ຊລມິວ ໂຊຕິ ປາວໂກຕິ ໂອຠາເສນ຺ຕີ ໂຊຕິຣິວ ຊລນ຺ຕີ ປາວໂກ ວິຍ ຈ ຕິຏ຺ຐສິ, ສມນ຺ຕໂຕ ໂອຠາເສນ຺ຕີ ຊລນ຺ຕີ ຕິຏ຺ຐສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ໂຊຕີ’’ຕິ ຈ ຈນ຺ທິມສູຣິຍນກ຺ຂຕ຺ຕຕາຣກຣູປານໍ ສາຘາຣຓນາມໍ. ວຣຕນູຕິ ອຸຕ຺ຕມຣູປຘເຣ ສພ຺ພງ຺ຄໂສຠເນ. ຕໂຕ ເອວ ອໂນມທສ຺ສເນ ອລາມກທສ຺ສເນ, ທສ຺ສນີເຍ ປາສາທິເກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ນຸ ກາຍາ ອນຘິວຣໍ ອຸປາຄມີຕິ ກຸໂຕ ນາມ ເທວກາຍໂຕ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ປຍິຣຸປາສນາຍ ອຸປຄຎ຺ຉິ ອຸປຄຕາສິ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ປຸຈ຺ຉິຕາ ສາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕານໍ ອາວິກໂຣນ຺ຕີ –

໑໓໙. ‘‘ກາມຄ຺ຄປຕ຺ຕານໍ ຍມາຫຸນຸຕ຺ຕຣໍ, ນິມ຺ມາຍ ນິມ຺ມາຍ ຣມນ຺ຕິ ເທວຕາ;

ຕສ຺ມາ ກາຍາ ອຈ຺ຉຣາ ກາມວຓ຺ຓິນີ, ອິຘາຄຕາ ອນຘິວຣໍ ນມສ຺ສິຕຸ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ.

໑໓໙. ຕຕ຺ຖ ກາມຄ຺ຄປຕ຺ຕານໍ ຍມາຫຸນຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ກາມູປໂຠເຄຫິ ອຄ຺ຄຠາວໍ ປຕ຺ຕານໍ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ ຍໍ ເທວກາຍໍ ຍເສນ ໂຠຄາທິວເສນ ຈ ອນຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໂຕ ກາຍາ. ນິມ຺ມາຍ ນິມ຺ມາຍ ຣມນ຺ຕິ ເທວຕາຕິ ນິມ຺ມານຣຕິເທວຕາ ອຕ຺ຕນາ ຍຖາຣຸຈິເຕ ກາເມ ສຍໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ຣມນ຺ຕິ ກີຬນ຺ຕິ ລຬນ຺ຕາ ອຠິຣມນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ກາຍາຕິ ຕສ຺ມາ ນິມ຺ມານຣຕິເທວນິກາຍາ. ກາມວຓ຺ຓິນີຕິ ກາມຣູປຘຣາ ຍຖິຈ຺ຉິຕຣູປຘາຣິນີ. ອິຘາຄຕາຕິ ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ມນຸສ຺ສໂລເກ, ອິມໍ ວາ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄຕາ.

ເອວໍ ເທວຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ນິມ຺ມານຣຕິເທວຕາຠາເວ ກຖິເຕ ປຸນ ເຖໂຣ ຕສ຺ສາ ປຸຣິມຠວໍ ຕຕ຺ຖ ກຕປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ລທ຺ຘິຎ຺ຈ ກຖາເປຕຸກາໂມ –

໑໔໐. ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ປຸເຣ ສຸຈຣິຕມາຈຣີຘ, ເກນຈ຺ຉສິ ຕ຺ວໍ ອມິຕຍສາ ສຸເຂຘິຕາ;

ອິທ຺ຘີ ຈ ເຕ ອນຘິວຣາ ວິຫງ຺ຄມາ, ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ທສ ທິສາ ວິໂຣຈຕິ.

໑໔໑. ‘‘ເທເວຫິ ຕ຺ວໍ ປຣິວຸຕາ ສກ຺ກຕາ ຈສິ,

ກຸໂຕ ຈຸຕາ ສຸຄຕິຄຕາສິ ເທວເຕ;

ກສ຺ສ ວາ ຕ຺ວໍ ວຈນກຣານຸສາສນິໍ,

ອາຈິກ຺ຂ ເມ ຕ຺ວໍ ຍທິ ພຸທ຺ຘສາວິກາ’’ຕິ. – ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ;

໑໔໐. ຕຕ຺ຖ ອາຈຣີຕິ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸປຈິນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ອິຘ ວາ ອິມສ຺ມິໍ ເທວຕ຺ຕຠາເວ. ເກນຈ຺ຉສີຕິ ເກນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ອສ຺ສຕ຺ຖາ ອຈ຺ຉສິ. ‘‘ເກນາສິ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ. ອມິຕຍສາຕິ ນ ມິຕຍສາ ອນປ຺ປກປຣິວາຣາ. ສຸເຂຘິຕາຕິ ສຸເຂນ ວຑ຺ຒິຕາ, ສຸປຣິພ຺ຣູຫິຕທິພ຺ພສຸຂາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທ຺ຘີຕິ ທິພ຺ພານຸຠາໂວ. ອນຘິວຣາຕິ ອຘິກາ ວິສິຏ຺ຐາ ອຎ຺ຎາ ເອຕິສ຺ສາ ນຕ຺ຖີຕິ ອນຘິວຣາ, ອຕິອຸຕ຺ຕມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຫງ຺ຄມາຕິ ເວຫາສຄາມິນີ. ທສ ທິສາຕິ ທສປິ ທິສາ. ວິໂຣຈຕີຕິ ໂອຠາເສຕິ.

໑໔໑. ປຣິວຸຕາ ສກ຺ກຕາ ຈສີຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ປຣິວາຣິຕາ ສມ຺ຠາວິຕາ ຈ ອສິ. ກຸໂຕ ຈຸຕາ ສຸຄຕິຄຕາສີຕິ ປຎ຺ຈສຸ ຄຕີສຸ ກຕຣຄຕິໂຕ ຈຸຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸຄຕິໍ ອິມໍ ເທວຄຕິໍ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອຸປຄຕາ ອສິ. ກສ຺ສ ວາ ຕ຺ວໍ ວຈນກຣານຸສາສນິນ຺ຕິ ກສ຺ສ ນຸ ວາ ສຕ຺ຖຸ ສາສເນ ປາວຈເນ ໂອວາທານຸສາສນິສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນນ ຕ຺ວໍ ວຈນກຣາ ອສີຕິ ໂຍຊນາ. ກສ຺ສ ວາ ຕ຺ວໍ ສຕ຺ຖຸ ວຈນກຣາ ອນຸສາສກສ຺ສ ອນຸສິຏ຺ຐິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເນນາຕິ ເອວໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເອວໍ ອນຸທ຺ເທສິກວເສນ ຕສ຺ສາ ລທ຺ຘິໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຸນ ອຸທ຺ເທສິກວເສນ ‘‘ອາຈິກ຺ຂ ເມ ຕ຺ວໍ ຍທິ ພຸທ຺ຘສາວິກາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘສາວິກາຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ເຎຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ສຍມ຺ຠຸຎາເຓນ ຫຕ຺ຖຕເລ ອາມລກໍ ວິຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມສ຺ສວນນ຺ເຕ ຊາຕາຕິ ພຸທ຺ຘສາວິກາ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ຕີ ເທວຕາ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໑໔໒. ‘‘ນຄນ຺ຕເຣ ນຄຣວເຣ ສຸມາປິເຕ, ປຣິຈາຣິກາ ຣາຊວຣສ຺ສ ສິຣິມໂຕ;

ນຈ຺ເຈ ຄີເຕ ປຣມສຸສິກ຺ຂິຕາ ອຫຸໍ, ສິຣິມາຕິ ມໍ ຣາຊຄເຫ ອເວທິໍສຸ.

໑໔໓. ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຈ ເມ ອິສິນິສໂຠ ວິນາຍໂກ, ອເທສຍີ ສມຸທຍທຸກ຺ຂນິຈ຺ຈຕໍ;

ອສງ຺ຂຕໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘ ສສ຺ສຕໍ, ມຄ຺ຄຎ຺ຈິມໍ ອກຸຏິລມຎ຺ຊສໍ ສິວໍ.

໑໔໔. ‘‘ສຸຕ຺ວານຫໍ ອມຕປທໍ ອສງ຺ຂຕໍ, ຕຖາຄຕສ຺ສນຘິວຣສ຺ສ ສາສນໍ;

ສີເລສ຺ວຫໍ ປຣມສຸສໍວຸຕາ ອຫຸໍ, ຘມ຺ເມ ຐິຕາ ນຣວຣພຸທ຺ຘເທສິເຕ.

໑໔໕. ‘‘ຎຕ຺ວານຫໍ ວິຣຊປທໍ ອສງ຺ຂຕໍ, ຕຖາຄເຕນນຘິວເຣນ ເທສິຕໍ;

ຕຕ຺ເຖວຫໍ ສມຖສມາຘິມາຜຸສິໍ, ສາເຍວ ເມ ປຣມນິຍາມຕາ ອຫຸ.

໑໔໖. ‘‘ລທ຺ຘານຫໍ ອມຕວຣໍ ວິເສສນໍ, ເອກໍສິກາ ອຠິສມເຍ ວິເສສິຍ;

ອສໍສຍາ ພຫຸຊນປູຊິຕາ ອຫໍ, ຂິຑ຺ຑາຣຕິໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠມນປ຺ປກໍ.

໑໔໗. ‘‘ເອວໍ ອຫໍ ອມຕທສມ຺ຫິ ເທວຕາ, ຕຖາຄຕສ຺ສນຘິວຣສ຺ສ ສາວິກາ;

ຘມ຺ມທ຺ທສາ ປຐມຜເລ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ໂສຕາປນ຺ນາ ນ ຈ ປນ ມຕ຺ຖິ ທຸຄ຺ຄຕິ.

໑໔໘. ‘‘ສາ ວນ຺ທິຕຸໍ ອນຘິວຣໍ ອຸປາຄມິໍ, ປາສາທິເກ ກຸສລຣເຕ ຈ ຠິກ຺ຂໂວ;

ນມສ຺ສິຕຸໍ ສມຓສມາຄມໍ ສິວໍ, ສຄາຣວາ ສິຣິມໂຕ ຘມ຺ມຣາຊິໂນ.

໑໔໙. ‘‘ທິສ຺ວາ ມຸນິໍ ມຸທິຕມນມ຺ຫິ ປີຓິຕາ, ຕຖາຄຕໍ ນຣວຣທມ຺ມສາຣຖິໍ;

ຕຓ຺ຫຈ຺ຉິທໍ ກຸສລຣຕໍ ວິນາຍກໍ, ວນ຺ທາມຫໍ ປຣມຫິຕານຸກມ຺ປກ’’ນ຺ຕິ.

໑໔໒. ຕຕ຺ຖ ນຄນ຺ຕເຣຕິ ອິສິຄິລິເວປຸລ຺ລເວຠາຣປຓ຺ຑວຄິຊ຺ຌກູຏສງ຺ຂາຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປພ຺ພຕານໍ ອນ຺ຕເຣ ເວມຊ຺ເຌ, ຍໂຕ ຕໍ ນຄຣໍ ‘‘ຄິຣິພ຺ພຊ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນຄຣວເຣຕິ ອຸຕ຺ຕມນຄເຣ, ຣາຊຄຫໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ສຸມາປິເຕຕິ ມຫາໂຄວິນ຺ທປຓ຺ຑິເຕນ ວຕ຺ຖຸວິຊ຺ຊາວິຘິນາ ສມ຺ມເທວ ນິເວສິເຕ. ປຣິຈາຣິກາຕິ ສໍຄີຕປຣິຈຣິຍາຍ ອຸປຏ຺ຐາຍິກາ. ຣາຊວຣສ຺ສາຕິ ພິມ຺ພິສາຣມຫາຣາຊສ຺ສ. ສິຣິມໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສິຣີຕິ ພຸທ຺ຘິປຸຎ຺ຎານໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ປຸຎ຺ຎນິພ຺ພຕ຺ຕາ ສຣີຣໂສຠຄ຺ຄາທິສມ຺ປຕ຺ຕິ ກຕປຸຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສຍຕິ, ກຕປຸຎ຺ເຎຫິ ວາ ນິສ຺ສີຍຕີຕິ ‘‘ສິຣີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສິຣິມາ, ຕສ຺ສ ສິຣິມໂຕ. ປຣມສຸສິກ຺ຂິຕາຕິ ອຕິວິຍ ສມ຺ມເທວ ຈ ສິກ຺ຂິຕາ. ອຫຸນ຺ຕິ ອໂຫສິໍ. ອເວທິໍສູຕິ ອຎ຺ຎາສຸໍ.

໑໔໓. ອິສິນິສໂຠຕິ ຄວສຕເຊຏ຺ຐໂກ ອຸສໂຠ, ຄວສຫສ຺ສເຊຏ຺ຐໂກ ວສໂຠ, ວຊສຕເຊຏ຺ຐໂກ ວາ ອຸສໂຠ, ວຊສຫສ຺ສເຊຏ຺ຐໂກ ວສໂຠ, ສພ຺ພຄວເສຏ຺ໂຐ ສພ຺ພປຣິສ຺ສຍສໂຫ ເສໂຕ ປາສາທິໂກ ມຫາຠາຣວໂຫ ອສນິສຕສທ຺ເທຫິປິ ອສມ຺ປກມ຺ປິໂຍ ນິສໂຠ. ຣຖາ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ນິສຠພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຈຕູຫິ ປາເທຫິ ປຖວິໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ເກນຈິ ປຣິສ຺ສເຍນ ອກມ຺ປິໂຍ ອຈລຏ຺ຐາເນນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ຠຄວາ ທສຫິ ຕຖາຄຕພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຈຕູຫິ ເວສາຣຊ຺ຊປາເທຫິ ອຏ຺ຐປຣິສປຖວິໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ສເທວເກ ໂລເກ ເກນຈິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກນ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ເຕນ ອກມ຺ປິໂຍ ອຈລຏ຺ຐາເນນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ນິສໂຠ ວິຍາຕິ ນິສໂຠ. ສີລາທີນໍ ຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘານໍ ເອສນຏ຺ເຐນ ‘‘ອິສີ’’ຕິ ລທ຺ຘໂວຫາເຣສຸ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂອິສີສຸ ນິສໂຠ, ອິສີນໍ ວາ ນິສໂຠ, ອິສິ ຈ ໂສ ນິສໂຠ ຈາຕິ ວາ ອິສິນິສໂຠ. ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ເຕ ວິເນຕີຕິ ວິນາຍໂກ, ນາຍກວິຣຫິໂຕຕິ ວາ ວິນາຍໂກ, ສຍມ຺ຠູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອເທສຍີ ສມຸທຍທຸກ຺ຂນິຈ຺ຈຕນ຺ຕິ ສມຸທຍສຈ຺ຈສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ຈ ອນິຈ຺ຈຕໍ ວຍຘມ຺ມຕໍ ອຠາສິ. ເຕນ ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິສມຍຎາຓສ຺ສ ປວຕ຺ຕິອາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ສມຸທຍທຸກ຺ຂນິຈ຺ຈຕນ຺ຕິ ວາ ສມຸທຍສຈ຺ຈຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຈຕຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສມຸທຍສຈ຺ຈທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຄ຺ຄຫເຓນ ວິປສ຺ສນາຍ ຠູມິໍ ທສ຺ເສຕິ, ອນິຈ຺ຈຕາຄຫເຓນ ຕສ຺ສາ ປວຕ຺ຕິອາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ສງ຺ຂາຣານຎ຺ຫິ ອນິຈ຺ຈາກາເຣ ວິຠາວິເຕ ທຸກ຺ຂາກາໂຣ ອນຕ຺ຕາກາໂຣປິ ວິຠາວິໂຕເຍວ ໂຫຕິ ຕໍນິພນ຺ຘນຕ຺ຕາ ເຕສໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍທນິຈ຺ຈໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຕທນຕ຺ຕາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໑໕). ອສງ຺ຂຕໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘສສ຺ສຕນ຺ຕິ ເກນຈິ ປຈ຺ຈເຍນ ນ ສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ອສງ຺ຂຕໍ, ສພ຺ພກາລໍ ຕຖຠາເວນ ສສ຺ສຕໍ, ສກລວຏ຺ຏທຸກ຺ຂນິໂຣຘຠາວໂຕ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ອຣິຍສຈ຺ຈຎ຺ຈ ເມ ອເທສຍີຕິ ໂຍຊນາ. ມຄ຺ຄຎ຺ຈິມໍ ອກຸຏິລມຎ຺ຊສໍ ສິວນ຺ຕິ ອນ຺ຕທ຺ວຍປຣິວຊ຺ຊເນນ ກຸຏິລຠາວກຣານໍ ມາຍາທີນໍ ກາຍວງ຺ກາທີນຎ຺ຈ ປຫາເນນ ອກຸຏິລໍ, ຕໂຕ ເອວ ອຎ຺ຊສໍ, ອສິວຠາວກຣານໍ ກາມຣາຄາທີນໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທເນນ ສິວໍ ນິພ຺ພານໍ. ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ນິພ຺ພານຕ຺ຖິເກຫິ ມຄ຺ຄີຍຕິ, ກິເລເສ ວາ ມາເຣນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ‘‘ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ອິທໍ ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ຈ ມມຎ຺ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທາສງ຺ຂາຕໍ ອຣິຍສຈ຺ຈຎ຺ຈ ເມ ອເທສຍີຕິ ໂຍຊນາ.

໑໔໔. ສຸຕ຺ວານຫໍ ອມຕປທໍ ອສງ຺ຂຕໍ, ຕຖາຄຕສ຺ສນຘິວຣສ຺ສ ສາສນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຕຖາ ອາຄມນາທິອຕ຺ເຖນ ຕຖາຄຕສ຺ສ, ສເທວເກ ໂລເກ ອຄ຺ຄຠາວໂຕ ອນຘິວຣສ຺ສ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອມຕປທໍ ອສງ຺ຂຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ເທສິຕຕ຺ຕາ, ອມຕສ຺ສ ວາ ນິພ຺ພານສ຺ສ ປຏິປຊ຺ຊນຸປາຍຕ຺ຕາ ເກນຈິປິ ອສງ຺ຂຣຓີຍຕ຺ຕາ ຈ ອມຕປທໍ ອສງ຺ຂຕໍ ສາສນໍ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອຫໍ ສຸຕ຺ວານາຕິ. ສີເລສ຺ວຫນ຺ຕິ ສີເລສຸ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ເພສຸ ອຫໍ. ປຣມສຸສໍວຸຕາຕິ ອຕິວິຍ ສມ຺ມເທວ ສໍວຸຕາ. ອຫຸນ຺ຕິ ອໂຫສິໍ. ຘມ຺ເມ ຐິຕາຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐິຕາ.

໑໔໕. ຎຕ຺ວານາຕິ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມຍວເສນ ຊານິຕ຺ວາ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວ. ສມຖສມາຘິມາຜຸສິນ຺ຕິ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມານໍ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ສມນໂຕ ວູປສມນໂຕ ປຣມຕ຺ຖສມຖຠູຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສມາຘິໍ ອາຜຸສິໍ ອຘິຄຈ຺ຉິໍ. ຍທິປິ ຍສ຺ມິໍ ຂເຓ ນິໂຣຘສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມໂຍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຠິສມໂຍ, ອາຣມ຺ມຓປຏິເວຘໍ ປນ ຠາວນາປຏິເວຘສ຺ເສວ ປຸຣິມສິທ຺ຘິກາຣຓໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ –

‘‘ຎຕ຺ວານຫໍ ວິຣຊປທໍ ອສງ຺ຂຕໍ, ຕຖາຄເຕນນຘິວເຣນ ເທສິຕໍ’’.

ຕຕ຺ເຖວຫໍ ‘ສມຖສມາຘິມາຜຸສິ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາ ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໐; ໓.໔໒໑; ສໍ. ນິ. ໔.໖໐). ຎຕ຺ວານາຕິ ວາ ສມານກາລວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ‘‘ນິຫນ຺ຕ຺ວານ ຕມໍ ສພ຺ພໍ, ອາທິຈ຺ໂຈ ນຠມຸຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ. ສາເຍວາຕິ ຍາ ໂລກຸຕ຺ຕຣສມາຘິຜຸສນາ ລທ຺ຘາ, ສາເຍວ. ປຣມນິຍາມຕາຕິ ປຣມາ ອຸຕ຺ຕມາ ມຄ຺ຄນິຍາມຕາ.

໑໔໖. ວິເສສນນ຺ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ ວິເສສກໍ ວິສິຏ຺ຐຠາວສາຘກໍ. ເອກໍສິກາຕິ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ເອກໍສຄາຫວຕີ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ຉາ. ອຠິສມເຍ ວິເສສິຍາຕິ ສຈ຺ຈປຏິເວຘວເສນ ວິເສສໍ ປຕ຺ວາ. ‘‘ວິເສສິນີ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ອຠິສມຍເຫຕຸ ວິເສສວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສໍສຍາຕິ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກາຍ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາຍ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ປຫີນຕ຺ຕາ ອປຄຕສໍສຍາ. ‘‘ອສໍສິຍາ’’ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ. ພຫຸຊນປູຊິຕາຕິ ສຸຄຕີຫິ ປເຣຫິ ປຕ຺ຖນີຍຄຸຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂິຑ຺ຑາຣຕິນ຺ຕິ ຂິຑ຺ຑາຠູຕໍ ຣຕິໍ, ອຖ ວາ ຂິຑ຺ຑຎ຺ຈ ຣຕິຎ຺ຈ ຂິຑ຺ຑາວິຫາຣຎ຺ຈ ຣຕິສຸຂຎ຺ຈ.

໑໔໗. ອມຕທສມ຺ຫີຕິ ອມຕທສາ ນິພ຺ພານທສ຺ສາວິນີ ອມ຺ຫິ. ຘມ຺ມທ຺ທສາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐວຕີ. ໂສຕາປນ຺ນາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄໂສຕໍ ອາທິໂຕ ປຕ຺ຕາ. ນ ຈ ປນ ມຕ຺ຖິ ທຸຄ຺ຄຕີຕິ ນ ຈ ປນ ເມ ອຕ຺ຖິ ທຸຄ຺ຄຕິ ອວິນິປາຕຘມ຺ມຕ຺ຕາ.

໑໔໘. ປາສາທິເກຕິ ປສາທາວເຫ. ກຸສລຣເຕຕິ ກຸສເລ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ເມ ນິພ຺ພາເນ ຣເຕ. ຠິກ຺ຂໂວຕິ ຠິກ຺ຂູ ນມສ຺ສິຕຸໍ ອຸປາຄມິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ສມຓສມາຄມໍ ສິວນ຺ຕິ ສມຓານໍ ສມິຕປາປານໍ ພຸທ຺ຘພຸທ຺ຘສາວການໍ ສິວຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ເຂມໍ ສມາຄມໍ ສງ຺ຄມໍ ປຍິຣຸປາສິຕຸໍ ອຸປາຄມິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສິຣິມໂຕ ຘມ຺ມຣາຊິໂນຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ສິຣິມຕິ ຘມ຺ມຣາຊິນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວເມວ ຈ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ.

໑໔໙. ມຸທິຕມນມ຺ຫີຕິ ໂມທິຕມນາ ອມ຺ຫິ. ປີຓິຕາຕິ ຕຸຏ຺ຐາ, ປີຕິຣສວເສນ ວາ ຕິຕ຺ຕາ. ນຣວຣທມ຺ມສາຣຖິນ຺ຕິ ນຣວໂຣ ຈ ໂສ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄລຕ຺ຕາ, ທມ຺ມານໍ ທເມຕພ຺ພານໍ ເວເນຍ຺ຍານໍ ນິພ຺ພານາຠິມຸຂໍ ສາຣຓໂຕ ທມ຺ມສາຣຖິ ຈາຕິ ນຣວຣທມ຺ມສາຣຖິ, ຕໍ. ປຣມຫິຕານຸກມ຺ປກນ຺ຕິ ປຣເມນ ອຸຕ຺ຕເມນ ຫິເຕນ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອນຸກມ຺ປກໍ.

ເອວໍ ສິຣິມາ ເທວຘີຕາ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິປເວທນມຸເຂນ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ປສາທໍ ປເວເທຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລກເມວ ຄຕາ. ຠຄວາ ຕເມວ ໂອຕິຓ຺ຓວຕ຺ຖຸໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ, ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍປິ ສາ ຘມ຺ມເທສນາ ສາຕ຺ຖິກາ ຊາຕາຕິ.

ສິຣິມາວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.