໘. ວິສາຂາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໘. ອຏ຺ຐເມ ວິສາຂາຍ ມິຄາຣມາຕຸຍາ ນຕ຺ຕາ ກາລງ຺ກຕາ ໂຫຕີຕິ ວິສາຂາຍ ມຫາອຸປາສິກາຍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘີຕາ ກຸມາຣິກາ ກາລງ຺ກຕາ ໂຫຕິ. ສາ ກິຣ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນາ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ ມຫາອຸປາສິກາຍ ເຄຫໍ ປວິຏ຺ຐານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ ອຕ຺ຕນາ ກາຕພ຺ພເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ອກາສິ, ອຕ຺ຕໂນ ປິຕາມຫິຍາ ຈິຕ຺ຕານຸກູລໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ເຕນ ວິສາຂາ ເຄຫໂຕ ພຫິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ສພ຺ພໍ ຕສ຺ສາເຍວ ຠາຣໍ ກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣູເປນ ຈ ທສ຺ສນີຍາ ປາສາທິກາ, ອິຕິ ສາ ຕສ຺ສາ ວິເສສໂຕ ປິຍາ ມນາປາ ອໂຫສິ. ສາ ໂຣຄາຠິຠູຕາ ກາລມກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ວິສາຂາຍ ມິຄາຣມາຕຸຍາ ນຕ຺ຕາ ກາລງ຺ກຕາ ໂຫຕິ ປິຍາ ມນາປາ’’ຕິ. ອຖ ມຫາອຸປາສິກາ ຕສ຺ສາ ມຣເຓນ ໂສກໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມນາ ສຣີຣນິກ຺ເຂປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ‘‘ອປິ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄຕກາເລ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາທໍ ລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ວິສາຂາ ມິຄາຣມາຕາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ທິວາ ທິວສ຺ສາຕິ ທິວສສ຺ສາປິ ທິວາ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຠຄວາ ວິສາຂາຍ ວຏ຺ຏາຠິຣຕິໍ ຊານນ຺ໂຕ ອຸປາເຍນ ໂສກຕນຸກຣຓຕ຺ຖໍ ‘‘ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ ຕ຺ວໍ ວິສາເຂ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍາວຕິກາຕິ ຍຕ຺ຕກາ. ຕທາ ກິຣ ສຕ຺ຕ ຊນໂກຏິໂຍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສນ຺ຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຄວາ ‘‘ກີວພຫຸກາ ປນ ວິສາເຂ ສາວຕ຺ຖິຍາ ມນຸສ຺ສາ ເທວສິກໍ ກາລໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ວິສາຂາ ‘‘ທສປິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕີຓີຕິ ຕໂຍ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ອວິວິຕ຺ຕາຕິ ອສຸຎ຺ຎາ.

ອຖ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ອປິ ນຸ ຕ຺ວໍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອນລ຺ລວຕ຺ຖາ ວາ ຠເວຍ຺ຍາສິ ອນລ຺ລເກສາ ວາ’’ຕິ ອາຫ. ນນຸ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕຍາ ສພ຺ພກາລໍ ໂສກາຠິຠູຕາຍ ມຕານໍ ປຸຕ຺ຕາທີນໍ ອມງ຺ຄລູປຈາຣວເສນ ອຸທໂກໂຣຫເຓນ ອລ຺ລວຕ຺ຖາຍ ອລ຺ລເກສາຍ ເອວ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸປາສິກາ ສໍເວຄຊາຕາ ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຏິສາຣໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິວຕ຺ຕຠາວໍ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈນ຺ຕີ ‘‘ອລໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຕາວພຫຸເກຫິ ປຸຕ຺ເຕຫິ ຈ ນຕ຺ຕາເຣຫິ ຈາ’’ຕິ ອາຫ.

ອຖສ຺ສາ ຠຄວາ ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ນາເມຕໍ ປິຍວຕ຺ຖຸນິມິຕ຺ຕໍ, ຍຕ຺ຕການິ ປິຍວຕ຺ຖູນິ, ຕຕ຺ຕການິ ທຸກ຺ຂານິ. ຕສ຺ມາ ສຸຂກາເມນ ທຸກ຺ຂປ຺ປຏິກູເລນ ສພ຺ພໂສ ປິຍວຕ຺ຖຸໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິເວເຈຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ‘‘ເຍສໍ ໂຂ ວິສາເຂ ສຕໍ ປິຍານິ, ສຕໍ ເຕສໍ ທຸກ຺ຂານີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຕໍ ປິຍານີຕິ ສຕໍ ປິຍາຍິຕພ຺ພວຕ຺ຖູນິ. ‘‘ສຕໍ ປິຍ’’ນ຺ຕິປິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ ເອກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ທສ, ຕາວ ສງ຺ຂ຺ຍາ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍປ຺ປຘານາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຍສໍ ທສ ປິຍານິ, ທສ ເຕສໍ ທຸກ຺ຂານີ’’ຕິອາທິນາ ປາຬິ ອາຄຕາ. ເກຈິ ປນ ‘‘ເຍສໍ ທສ ປິຍານໍ, ທສ ເນສໍ ທຸກ຺ຂານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຐນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ສຸນ຺ທຣໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ວີສຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສຕໍ, ຕາວ ສງ຺ຂ຺ຍາ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍປ຺ປຘານາວ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖາປິ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍປ຺ປຘານຕໍເຍວ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ເຍສໍ ໂຂ ວິສາເຂ ສຕໍ ປິຍານິ, ສຕໍ ເຕສໍ ທຸກ຺ຂານີ’’ຕິອາທິນາ ປາຬິ ອາຄຕາ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຈ ‘‘ເຍສໍ ເອກໍ ປິຍໍ, ເອກໍ ເຕສໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ, ນ ປນ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ປກ຺ເຂ ເອກຣສາ ເອກຊ຺ຌາສຍາ ຈ ຠຄວໂຕ ເທສນາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ຕນຍາວ ປາຬິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ໂສກປຣິເທວາທິກໍ ເຈຕສິກໍ ກາຍິກຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂໍ ປິຍວຕ຺ຖຸນິມິຕ຺ຕໍ ປິຍວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ສຕິ ໂຫຕິ, ອສຕິ ນ ໂຫຕີຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ຊານິຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖປຣິທີປນໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຎາຕິໂຠຄໂຣຄສີລທິຏ຺ຐິພ຺ຍສເນຫິ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ພາລສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາປລກ຺ຂຓາ ເຍ ເກຈິ ມຸທຸມຊ຺ຌາທິເຠເທນ ຍາທິສາ ຕາທິສາ ໂສກາ ວາ ເຕຫິເຍວ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ໂສກຸທ຺ເທຫກສມຸຏ຺ຐາປິຕວຈີວິປ຺ປລາປລກ຺ຂຓາ ປຣິເທວິຕາ ວາ ອນິຏ຺ຐໂຜຏ຺ຐພ຺ພປຏິຫຕກາຍສ຺ສ ກາຍປີຬນລກ຺ຂຓາ ທຸກ຺ຂາ ວາ ຕຖາ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ວິກປ຺ປນຕ຺ເຖນ ວາສທ຺ເທນ ຄຫິຕາ ໂທມນສ຺ສູປາຍາສາທໂຍ ວາ ນິສ຺ສຍເຠເທນ ຈ ອເນກຣູປາ ນານາວິຘາ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ສພ຺ເພປິ ເອເຕ ປິຍໍ ປິຍຊາຕິກໍ ສຕ຺ຕໍ ສງ຺ຂາຣຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ອາຄມ຺ມ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ປຠວນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ປິຍວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ປິເຍ ອສນ຺ເຕ ປິຍຠາວກເຣ ຉນ຺ທຣາເຄ ປຫີເນ ນ ກທາຈິປິ ເອເຕ ຠວນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ປິຍໂຕ ຊາຍຕີ ໂສໂກ…ເປ… ເປມໂຕ ຊາຍຕີ ໂສໂກ’’ຕິ ຈ ອາທິ (ຘ. ປ. ໒໑໒-໒໑໓). ຕຖາ ‘‘ປິຍປ຺ປຠູຕາ ກລຫາ ວິວາທາ, ປຣິເທວໂສກາ ສຫມຈ຺ຉເຣຫີ’’ຕິ ຈ ອາທິ (ສຸ. ນິ. ໘໖໙). ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ປຣິເທວິຕາ ວາ ທຸກ຺ຂາ ວາ’’ຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ປຣິເທວິຕານິ ວາ ທຸກ຺ຂານິ ວາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວິຠຕ຺ຕິໂລໂປ ວາ ກໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕສ຺ມາ ຫິ ເຕ ສຸຂິໂນ ວີຕໂສກາຕິ ຍສ຺ມາ ປິຍປ຺ປຠູຕາ ໂສກາທໂຍ ເຍສໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ເອວ ສຸຂິໂນ ວີຕໂສກາ ນາມ. ເກ ປນ ເຕ? ເຍສໍ ປິຍໍ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ ເຍສໍ ອຣິຍານໍ ສພ຺ພໂສ ວີຕຣາຄຕ຺ຕາ ກຕ຺ຖຈິປິ ສຕ຺ຕໂລເກ ສງ຺ຂາຣໂລເກ ຈ ປິຍໍ ປິຍຠາໂວ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠາຕາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠຄິນີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠຣິຍາ’’ຕິ ວາ ປິຍໍ ປິຍາຍນໍ ປິຍຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ສງ຺ຂາຣໂລເກປິ ‘‘ເອຕໍ ມມ ສນ຺ຕກໍ, ອິມິນາຫໍ ອິມໍ ນາມ ສຸຂໍ ລຠາມິ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປິຍໍ ປິຍາຍນໍ ປິຍຠາໂວ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອໂສກໍ ວິຣຊໍ ປຕ຺ຖຍາໂນ, ປິຍໍ ນ ກຍິຣາຖ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກຕິ ຍສ຺ມາ ຈ ສຸຂິໂນ ນາມ ວີຕໂສກາ, ວີຕໂສກຕ຺ຕາວ ກຕ຺ຖຈິປິ ວິສເຍ ປິຍຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂສກາຠາເວນ ຈ ອໂສກໍ ອໂສກຠາວໍ ຣາຄຣຊາທິວິຄມເນນ ວິຣຊໍ ວິຣຊຠາວໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ, ໂສກສ຺ສ ຣາຄຣຊາທີນຎ຺ຈ ອຠາວເຫຕຸຠາວໂຕ ວາ ‘‘ອໂສກໍ ວິຣຊ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ຖຍາໂນ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາກຸສລຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ວເສນ ຉນ຺ທຊາໂຕ ກຕ຺ຖຈິ ໂລເກ ຣູປາທິຘມ຺ເມ ອນ຺ຕມໂສ ສມຖວິປສ຺ສນາຘມ຺ເມປິ ປິຍໍ ປິຍຠາວໍ ວິຍາຍນໍ ນ ກຍິຣາຖ ນ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ຘມ຺ມາປິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຫາຕພ຺ພາ, ປເຄວ ອຘມ຺ມາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໔໐).

ອຏ຺ຐມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.