໙. ປຐມທພ຺ພສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໙. ນວເມ ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນໍ. ທພ຺ໂພຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ. ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕຕິ ມລ຺ລຣາຊສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ. ໂສ ຫິ ອາຍສ຺ມາ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປາທມູເລ ກຕາຠິນີຫາໂຣ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ອຸປຈິຕປຸຎ຺ຎສຎ຺ຈໂຍ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ມລ຺ລຣາຊສ຺ສ ເທວິກາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ກຕາຘິກາຣຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ສິກກາເລເຍວ ມາຕາປິຕໂຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ເຕ ຈ ‘‘ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປິ ອາຈາຣໍ ຕາວ ສິກ຺ຂຕຸ, ສເຈ ຕໍ ນາຠິຣມິສ຺ສຕິ, ອິເຘວ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອນຸຊານິໍສຸ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ສຕ຺ຖາປິສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອນຸຊານິ. ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາສມເຍ ທິນ຺ນໂອວາເທນ ຠວຕ຺ຕຍໍ ອາທິຕ຺ຕໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ໂສ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຂຸຣຄ຺ເຄເຍວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ສາວເກນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ‘‘ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ຉຬຠິຎ຺ຎາ ນວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອວມາທິກໍ ສພ຺ພໍ ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາ ອສີຕິຍາ ມຫາສາວເກສຸ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ ອໂຫສິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ເຕນ ອາຍສ຺ມຕາ –

‘‘ມຍາ ໂຂ ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ, ຍໍກິຎ຺ຈິ ສາວເກນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ມຍາ’’ຕິອາທິ (ປາຣາ. ໓໘໐).

ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ໂສ ກິຣາຍສ຺ມາ ເອກທິວສໍ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ທິວາຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸທກກຸມ຺ຠໂຕ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປາເທ ປກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ຄຕ຺ຕານິ ສີຕິໍ ກຕ຺ວາ ຈມ຺ມກ຺ຂຓ຺ຑໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິ. ອຖາຍສ຺ມາ ຍຖາກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຍຸສງ຺ຂາເຣ ໂອໂລເກສິ. ຕສ຺ສ ເຕ ປຣິກ຺ຂີຓາ ກຕິປຍມຸຫຸຕ຺ຕິກາ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ນ ໂຂ ເມຕໍ ປຕິຣູປໍ, ຍມຫໍ ສຕ຺ຖຸ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ຈ ອວິທິໂຕ ອິຘ ຍຖານິສິນ຺ໂນວ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສາມິ. ຍໍນູນາຫໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພານໍ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສາສນສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ມຍ຺ຫໍ ອິທ຺ຘານຸຠາວໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ອາກາເສ ນິສີທິຕ຺ວາ ເຕໂຊຘາຕຸໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເຍ ມຍິ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອປ຺ປສນ຺ນາ, ເຕສມ຺ປິ ປສາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕທສ຺ສ ເຕສໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ໂສ ອາຍສ຺ມາ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕເຖວ ອກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມີ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພານກາໂລ ເມຕິ ‘‘ຠຄວາ ມຍ຺ຫໍ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພານກາໂລ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ, ຕມຫໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິຕຸກາໂມມ຺ຫີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເກຈິ ປນາຫຸ ‘‘ນ ຕາວ ເຖໂຣ ຊິຓ຺ໂຓ, ນ ຈ ຄິລາໂນ, ປຣິນິພ຺ພານາຍ ຈ ສຕ຺ຖາຣໍ ອາປຸຈ຺ຉຕິ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ? ‘ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ປຸພ຺ເພ ມໍ ອມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ອນຸທ຺ຘໍເສສຸໍ, ຕສ຺ມິໍ ອຘິກຣເຓ ວູປສນ຺ເຕປິ ອກ຺ໂກສນ຺ຕິເຍວ. ເຕສໍ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ມຍິ ອຄາຣວໍ ປຣິຠວຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕິ. ອິມຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂຠາຣໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ວຫິຕ຺ວາ ກິໍ ປໂຍຊນໍ, ຕສ຺ມາຫໍ ອິທາເນວ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສາມີ’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອາປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ. ຕໍ ອກາຣຓໍ. ນ ຫິ ຂີຓາສວາ ອປຣິກ຺ຂີເຓ ອາຍຸສງ຺ຂາເຣ ປເຣສໍ ອຸປວາທາທິຠເຍນ ປຣິນິພ຺ພານາຍ ເຈເຕນ຺ຕິ ຆຏຍນ຺ຕິ ວາຍມນ຺ຕິ, ນ ຈ ປເຣສໍ ປສໍສາທິເຫຕຸ ຈິຣໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ສຣເສເນວ ອຕ຺ຕໂນ ອາຍຸສງ຺ຂາຣສ຺ສ ປຣິກ຺ຂຍໍ ອາຄເມນ຺ຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ນາຠິກງ຺ຂາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິກງ຺ຂາມິ ຊີວິຕໍ;

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ນິພ຺ພິສໍ ຠຕໂກ ຍຖາ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໑໙໖, ໖໐໖; ມິ. ປ. ໒.໒.໔) –

ຠຄວາປິສ຺ສ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປຣິກ຺ຂີຓຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຍສ຺ສທານິ ຕ຺ວໍ, ທພ຺ພ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ ອາຫ.

ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອາກາສໍ ອຠິອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ, ເວຫາສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິສທ຺ທໂຍເຄນ ຫິ ອິທໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ອຕ຺ໂຖ ປນ ຠຸມ຺ມວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ກິໍ ອກາສີຕິ ອາຫ – ‘‘ອາກາເສ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເຕໂຊຘາຕຸໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ເຕໂຊກສິຓຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ເຖໂຣ ຫິ ຕທາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ‘‘ຠຄວາ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ອກາສິໍ, ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ອຊ຺ຊ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ, ອິທໍ ປຈ຺ຉິມທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເຍ ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠິກ຺ຂູ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ ຈ, ເຕສຸ ເອກຈ຺ຈານໍ ມຫນ຺ຕໍ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ອໂຫສິ, ເອກຈ຺ເຈ ອາໂຣທນປ຺ປຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ, ທພ຺ພ, ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສຫີ’’ຕິ ອາຫ. ຕາວເທວ ສພ຺ໂພ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕິ. ອຖາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ‘‘ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໐໒; ທີ. ນິ. ໑.໔໘໔) ນເຍນ ອາຄຕານິ ສາວກສາຘາຣຓານິ ສພ຺ພານິ ປາຏິຫາຣິຍານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາກາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາກາເສ ປຖວິໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ເຕໂຊກສິຓສມາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ສຣີຣໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຣີຣຌາປນເຕໂຊຘາຕຸໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ສຫ ອຘິຏ຺ຐາເນນ ສພ຺ໂພ ກາໂຍ ອຄ຺ຄິນາ ອາທິຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ຂເຓເນວ ຈ ໂສ ອຄ຺ຄິ ກປ຺ປວຸຏ຺ຐານຄ຺ຄິ ວິຍ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ມສິມຕ຺ຕມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ອນວເສເສນ຺ໂຕ ອຘິຏ຺ຐານພເລນ ຌາເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ອິທ຺ຘິຈິຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ປຣິນິພ຺ພາຍິ.

ຌາຍມານສ຺ສາຕິ ຊາລິຍມານສ຺ສ. ຑຍ຺ຫມານສ຺ສາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອຖ ວາ ຌາຍມານສ຺ສາຕິ ຊາລາປວຕ຺ຕິກ຺ຂຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຑຍ຺ຫມານສ຺ສາຕິ ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາຣກ຺ຂຓໍ. ຉາຣິກາຕິ ຠສ຺ມໍ. ມສີຕິ ກຊ຺ຊລໍ. ນ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖາຕິ ນ ປສ຺ສິຕ຺ຖ, ອຘິຏ຺ຐານພເລນ ສພ຺ພໍ ຂເຓເນວ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ປນ ເຖໂຣ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສສິ, ນນຸ ຠຄວຕາ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍກຣຓໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ? ນ ໂຈເທຕພ຺ພເມຕໍ ຄິຫີນໍ ສມ຺ມຸຂາ ປາຏິຫາຣິຍກຣຓສ຺ສ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ວິກຸພ຺ພນວເສນ, ນ ປເນວໍ ອຘິຏ຺ຐານວເສນ. ອຍໍ ປນາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມສາມິນາ ອາຓຕ຺ໂຕວ ປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສສິ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິທິຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖປຣິທີປນໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ອເຠທິ ກາໂຍຕິ ສພ຺ໂພ ຠູຕຸປາທາຍປເຠໂທ ຈຕຸສນ຺ຕຕິຣູປກາໂຍ ຠິຊ຺ຊິ, ອນວເສສໂຕ ຑຍ຺ຫິ, ອນ຺ຕຣຘາຍິ, ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊິ. ນິໂຣຘິ ສຎ຺ຎາຕິ ຣູປາຍຕນາທິໂຄຈຣຕາຍ ຣູປສຎ຺ຎາທິເຠທາ ສພ຺ພາປິ ສຎ຺ຎາ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິເກນ ນິໂຣເຘນ ນິຣຸຊ຺ຌິ. ເວທນາ ສີຕິຠວິໍສຸ ສພ຺ພາຕິ ວິປາກເວທນາ ກິຣິຍເວທນາຕິ ສພ຺ພາປິ ເວທນາ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກນິໂຣເຘນ ນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ເວທນາທຣຖສ຺ສ ອຠາວໂຕ ສີຕິຠູຕາ ອເຫສຸໍ, ກຸສລາກຸສລເວທນາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕຜລກ຺ຂເຓເຍວ ນິໂຣຘໍ ຄຕາ. ‘‘ສີຕິຣຫິໍສູ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ສນ຺ຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ອເຫສຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວູປສມິໍສຸ ສງ຺ຂາຣາຕິ ວິປາກກິຣິຍປ຺ປເຠທາ ສພ຺ເພປິ ຜສ຺ສາທໂຍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມາ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກນິໂຣເຘເນວ ນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິເສເສນ ອຸປສມິໍສຸ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຖມາຄມາຕິ ວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ວິປາກກິຣິຍປ຺ປເຠທໍ ສພ຺ພໍ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກນິໂຣເຘເນວ ອຕ຺ຖໍ ວິນາສໍ ອຸປຈ຺ເຉທໍ ອຄມາ ອຄຈ຺ຉິ.

ອິຕິ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ຂນ຺ຘານໍ ປຸພ຺ເພເຍວ ກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣຸປາທານສ຺ສ ອນວເສສໂຕ ນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ອນຸປາທາໂນ ວິຍ ຊາຕເວໂທ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກນິໂຣເຘນ ນິຣຸທ຺ຘຠາວໍ ນິສ຺ສາຍ ປີຕິເວຄວິສ຺ສຏ຺ຐໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ.

ນວມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.