໖. ປາຏລິຄາມິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໖. ຉຏ຺ເຐ ມຄເຘສູຕິ ມຄຘຣຏ຺ເຐ. ມຫຕາຕິ ອິຘາປິ ຄຸຓມຫຕ຺ເຕນປິ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນສງ຺ຂ຺ຍຕ຺ຕາ ຄຓນມຫຕ຺ເຕນປິ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ. ປາຏລິຄາໂມຕິ ເອວໍນາມໂກ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ເອໂກ ຄາໂມ. ຕສ຺ສ ກິຣ ຄາມສ຺ສ ມາປນທິວເສ ຄາມຄ຺ຄຫຓຏ຺ຐາເນ ທ຺ເວ ຕໂຍ ປາຏລງ຺ກຸຣາ ປຖວິໂຕ ອຸພ຺ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ເຕນ ຕໍ ‘‘ປາຏລິຄາໂມ’’ຕ຺ເວວ ໂວຫຣິໍສຸ. ຕທວສຣີຕິ ຕໍ ປາຏລິຄາມໍ ອວສຣິ ອນຸປາປຸຓິ. ກທາ ປນ ຠຄວາ ປາຏລິຄາມໍ ອນຸປາປຸຓິ? ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ເຈຕິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣາຊຄເຫ ວສນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ຈ ເຈຕິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍໍ ວສິຕ຺ວາ ອຕຸຣິຕຈາຣິກາວເສນ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ເອກຣຕ຺ຕິວາເສນ ວສິຕ຺ວາ ໂລກໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ປາຏລິຄາມໍ ອນຸປາປຸຓິ.

ປາຏລິຄາມິຍາຕິ ປາຏລິຄາມວາສິໂນ ອຸປາສກາ. ເຕ ກິຣ ຠຄວໂຕ ປຐມທສ຺ສເນນ ເກຈິ ສຣເຓສຸ, ເກຈິ ສີເລສຸ, ເກຈິ ສຣເຓສຸ ຈ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸປາສກາ’’ຕິ. ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ປາຏລິຄາເມ ກິຣ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໂນ ລິຈ຺ຉວິຣາຊູນຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສາ ກາເລນ ກາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຄຫສາມິເກ ເຄຫໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ມາສມ຺ປິ ອຑ຺ຒມາສມ຺ປິ ວສນ຺ຕິ. ເຕນ ປາຏລິຄາມວາສິໂນ ມນຸສ຺ສາ ນິຈ຺ຈຸປທ຺ທຸຕາ ‘‘ເອເຕສຎ຺ເຈວ ອາຄຕກາເລ ວສນຏ຺ຐານໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອກປສ຺ເສ ອິສ຺ສຣານໍ ຠຓ຺ຑປ຺ປຏິສາມນຏ຺ຐານໍ, ເອກປສ຺ເສ ວສນຏ຺ຐານໍ, ເອກປສ຺ເສ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ອທ຺ຘິກມນຸສ຺ສານໍ, ເອກປສ຺ເສ ທລິທ຺ທານໍ ກປຓມນຸສ຺ສານໍ, ເອກປສ຺ເສ ຄິລານານໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສພ຺ເພສໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ວສນປ຺ປໂຫນກໍ ນຄຣມຊ຺ເຌ ມຫາສາລໍ ກາເຣສຸໍ, ຕສ຺ສາ ນາມໍ ອາວສຖາຄາຣນ຺ຕິ. ຕໍ ທິວສຎ຺ຈ ນິຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖກມ຺ມສຸຘາກມ຺ມຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທິວເສນ ສຸປຣິນິຏ຺ຐິຕໍ ສຸສຊ຺ຊິຕໍ ເທວວິມານສທິສໍ ຕໍ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ອາວສຖາຄາຣໍ ອຕິວິຍ ມໂນຣມໍ ສສ຺ສິຣິກໍ, ເກນ ນຸ ໂຂ ປຐມໍ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ອມ຺ຫາກໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ອສ຺ສາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສຸໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຈ ຂເຓ ‘‘ຠຄວາ ຕໍ ຄາມໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອສ຺ໂສສຸໍ. ເຕນ ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນປີຕິໂສມນສ຺ສາ ‘‘ອມ຺ເຫຫິ ຠຄວາ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ອາເນຕພ຺ໂພ ສິຍາ, ໂສ ປນ ສຍເມວ ອມ຺ຫາກໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ, ອຊ຺ຊ ມຍໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອິຘ ວສາເປຕ຺ວາ ປຐມໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາເປສ຺ສາມ ຕຖາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ອາຄເຕ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອາຄຕເມວ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຖາຣໍ ມງ຺ຄລໍ ວທາເປສ຺ສາມ, ຘມ຺ມໍ ກຖາເປສ຺ສາມ. ອິຕິ ຕີຫິ ຣຕເນຫິ ປຣິຠຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຉາ ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ປເຣສຎ຺ຈ ປຣິໂຠໂຄ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍ ໂນ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ເອຕທຕ຺ຖເມວ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອຘິວາເສຕຸ ໂນ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ອາວສຖາຄາຣ’’ນ຺ຕິ.

ເຍນ ອາວສຖາຄາຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ຕໍ ຕໍ ທິວສເມວ ປຣິນິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ເທວວິມານໍ ວິຍ ສຸສຊ຺ຊິຕໍ ສຸປຏິຊຄ຺ຄິຕໍ, ພຸທ຺ຘາຣຫໍ ປນ ກຕ຺ວາ ນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ພຸທ຺ຘາ ນາມ ອຣຎ຺ຎຊ຺ຌາສຍາ ອຣຎ຺ຎາຣາມາ, ອນ຺ໂຕຄາເມ ວເສຍ຺ຍຸໍ ວາ ໂນ ວາ, ຕສ຺ມາ ຠຄວໂຕ ຣຸຈິໍ ຊານິຕ຺ວາວ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ອິທານິ ຠຄວໂຕ ຣຸຈິໍ ຊານິຕ຺ວາ ຕຖາ ປຎ຺ຎາເປຕຸກາມາ ເຍນ ອາວສຖາຄາຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ສພ຺ພສນ຺ຖຣິໍ ອາວສຖາຄາຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ສພ຺ພເມວ ສນ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຕໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພປຐມໍ ຕາວ ‘‘ໂຄມຍໍ ນາມ ສພ຺ພມງ຺ຄເລສຸ ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ສຸຘາປຣິກມ຺ມກຕມ຺ປິ ຠູມິໍ ອລ຺ລໂຄມເຍນ ໂອປຸຎ຺ຊາເປຕ຺ວາ ປຣິສຸກ຺ຂຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຍຖາ ອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປທໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ເຘຫິ ລິມ຺ເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ນານາວຓ຺ຓກຏສາຣເກ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ເຕສໍ ອຸປຣິ ມຫາປິຏ຺ຐິກໂກຊວາທິໍ ກຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖຕ຺ຖຣຓາທີຫິ ນານາວຓ຺ເຓຫິ ອຕ຺ຖຣເຓຫິ ສນ຺ຖຣິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ສພ຺ໂພກາສໍ ສນ຺ຖຣາເປສຸໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສພ຺ພສນ຺ຖຣິໍ ອາວສຖາຄາຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ’’ຕິ.

ອາສນານຎ຺ຫິ ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຕາວ ມງ຺ຄລຖມ຺ຠໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫາຣຫໍ ພຸທ຺ຘາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ມຸທຸກຎ຺ຈ ມໂນຣມຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ, ຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸຠໂຕໂລຫິຕກໍ ມນຸຎ຺ຎທສ຺ສນໍ ອຸປຘານໍ ອຸປທຫິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕຕາຣກາວິຈິຕ຺ຕໍ ວິຕານໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘທາມປຸປ຺ຜທາມາທີຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖ ຐາເນ ປຸປ຺ຜຊາລໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕິໍສຫຕ຺ຖມຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ປຏສາຓິຍາ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມຠິຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປລ຺ລງ຺ກອປສ຺ສຍມຎ຺ຈປີຐາທີນິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ເສຕປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓຫິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ສາລາຍ ປາຈີນປສ຺ສໍ ອຕ຺ຕໂນ ນິສຊ຺ຊາໂຍຄ຺ຄໍ ກາເຣສຸໍ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາສນານິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ’’ຕິ.

ອຸທກມຓິກນ຺ຕິ ມຫາກຸຈ຺ຉິກໍ ອຸທກຈາຏິໍ. ເອວໍ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຈ ຍຖາຣຸຈິຍາ ຫຕ຺ຖປາເທ ໂຘວິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຸຂໍ ວິກ຺ຂາເລສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ມຓິວຓ຺ຓສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ວາສຕ຺ຖາຍ ນານາປຸປ຺ຜານິ ເຈວ ອຸທກວາສຈຸຓ຺ຓານິ ຈ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກທລິປຓ຺ເຓຫິ ປິທຫິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐເປສຸໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸທກມຓິກໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ’’ຕິ.

ເຕລປ຺ປທີປໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາຕິ ຣຊຕສຸວຓ຺ຓາທິມຍທຓ຺ຑທີປິກາສຸ ໂຍຘກຣູປວິລາສຂຈິຕຣູປກາທີນໍ ຫຕ຺ເຖ ຐປິຕສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິມຍກປລ຺ລິກາສຸ ເຕລປ຺ປທີປໍ ຊາລຍິຕ຺ວາ. ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເຕ ປາຏລິຄາມິຍາ ອຸປາສກາ ນ ເກວລໍ ອາວສຖາຄາຣເມວ, ອຖ ໂຂ ສກລສ຺ມິມ຺ປິ ຄາເມ ວີຖິໂຍ ສຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຘເຊ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ເຄຫທ຺ວາເຣສຸ ປຸຓ຺ຓຆເຏ ກທລິໂຍ ຈ ຐປາເປຕ຺ວາ ສກລຄາມໍ ທີປມາລາຫິ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓຕາຣກໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຂີຣປເກ ທາຣເກ ຂີຣໍ ປາເຍຖ, ທຫຣກຸມາເຣ ລຫຸໍ ລຫຸໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ ສຍາເປຖ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທໍ ມາ ກຣິຕ຺ຖ, ອຊ຺ຊ ເອກຣຕ຺ຕິໍ ສຕ຺ຖາ ອນ຺ໂຕຄາເມ ວສິສ຺ສຕິ, ພຸທ຺ຘາ ນາມ ອປ຺ປສທ຺ທກາມາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ສຍໍ ທຓ຺ຑທີປິກາ ອາທາຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ເຍນ ອາວສຖາຄາຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ‘‘ຍສ຺ສ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ ເອວໍ ກິຣ ເຕຫິ ກາເລ ອາໂຣຈິເຕ ຠຄວາ ລາຂາຣເສນ ຕິນ຺ຕຣຕ຺ຕໂກວິຬາຣປຸປ຺ຜວຓ຺ຓໍ ຣຕ຺ຕທຸປຏ຺ຏໍ ກຕ຺ຕຣິຍາ ປທຸມໍ ກນ຺ເຕນ຺ໂຕ ວິຍ, ສໍວິຘາຍ ຕິມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ໂຕ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປາມງ຺ເຄນ ປທຸມກລາປໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວິຍ, ວິຊ຺ຊຸລຕາສສ຺ສິຣິກໍ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕກມ຺ພເລນ ຄຊກຸມ຺ຠໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘນ຺ໂຕ ວິຍ, ຣຕນສຕຸພ຺ເພເຘ ສຸວຓ຺ຓຄ຺ຆິເກ ປວາຬຊາລໍ ຂິປມາໂນ ວິຍ, ມຫຕິ ສຸວຓ຺ຓເຈຕິເຍ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລກຎ຺ຈຸກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທໍ ຣຕ຺ຕວລາຫເກນ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ໂຕ ວິຍ, ກຎ຺ຈນຄິຣິມຕ຺ຖເກ ສຸປກ຺ກລາຂາຣສໍ ປຣິສິຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ, ຈິຕ຺ຕກູຏປພ຺ພຕມຕ຺ຖກໍ ວິຊ຺ຊຸລຕາຊາເລນ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວິຍ, ສກລຈກ຺ກວາຬສິເນຣຸຍຸຄນ຺ຘຣມຫາປຖວິໍ ຈາເລຕ຺ວາ ຄຫິຕນິຄ຺ໂຣຘປລ຺ລວສມານວຓ຺ຓໍ ສຸຣຕ຺ຕວຣປໍສຸກູລໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ວນຄຫນໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕເກສຣສີໂຫ ວິຍ, ສມນ຺ຕໂຕ ອຸທຍປພ຺ພຕກູຏໂຕ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ ວິຍ, ພາລສູຣິໂຍ ວິຍ ຈ ອຕ຺ຕນາ ນິສິນ຺ນຈາຣຸມຓ຺ຑປໂຕ ນິກ຺ຂມິ.

ອຖສ຺ສ ກາຍໂຕ ເມຆມຸຂໂຕ ວິຊ຺ຊຸກລາປາ ວິຍ ຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣສຘາຣາປຣິເສກປິຎ຺ຊຣປຕ຺ຕປຸປ຺ຜຜລສາຂາວິຏເປ ວິຍ ສມນ຺ຕໂຕ ຣຸກ຺ເຂ ກຣິໍສຸ. ຕາວເທວ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິວາເຣສິ. ເຕ ຈ ນໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐິຕາ ຠິກ຺ຂູ ເອວຣູປາ ອເຫສຸໍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ ປວິວິຕ຺ຕາ ອສໍສຏ຺ຐາ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍາ ວຕ຺ຕາໂຣ ວຈນກ຺ຂມາ ໂຈທກາ ປາປຄຣຫິໂນ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ນາ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ນາ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ນາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນາ. ເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ຠຄວາ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓກ຺ຂນ຺ໂຘ, ນກ຺ຂຕ຺ຕປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ, ຣຕ຺ຕປທຸມວນສຓ຺ຑມຊ຺ຌຄຕາ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓນາວາ, ປວາຬເວທິກປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓປາສາໂທ ວິໂຣຈິຕ຺ຖ. ມຫາກສ຺ສປປ຺ປມຸຂາ ປນ ມຫາເຖຣາ ເມຆວຓ຺ຓໍ ປໍສຸກູລຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ມຓິວມ຺ມວມ຺ມິຕາ ວິຍ ມຫານາຄາ ປຣິວາຣຍິໍສຸ ວນ຺ຕຣາຄາ ຠິນ຺ນກິເລສາ ວິຊຏິຕຊຏາ ຉິນ຺ນພນ຺ຘນາ ກຸເລ ວາ ຄເຓ ວາ ອລຄ຺ຄາ.

ອິຕິ ຠຄວາ ສຍໍ ວີຕຣາໂຄ ວີຕຣາເຄຫິ, ວີຕໂທໂສ ວີຕໂທເສຫິ, ວີຕໂມໂຫ ວີຕໂມເຫຫິ, ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ ນິຕ຺ຕຓ຺ເຫຫິ, ນິກ຺ກິເລໂສ ນິກ຺ກິເລເສຫິ, ສຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ອນຸພຸທ຺ເຘຫິ ປຣິວາຣິໂຕ ປຕ຺ຕປຣິວາຣິຕໍ ວິຍ ເກສຣໍ, ເກສຣປຣິວາຣິຕາ ວິຍ ກຓ຺ຓິກາ, ອຏ຺ຐນາຄສຫສ຺ສປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ຉທ຺ທນ຺ໂຕ ນາຄຣາຊາ, ນວຸຕິຫໍສສຫສ຺ສປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ຘຕຣຏ຺ໂຐ ຫໍສຣາຊາ, ເສນງ຺ຄປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາ, ມຣຸຄຓປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ, ພ຺ຣຫ຺ມຄຓປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ຫາຣິຕມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ, ຕາຣາຄຓປຣິວາຣິໂຕ ວິຍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ, ອນຸປເມນ ພຸທ຺ຘເວເສນ ອປຣິມາເຓນ ພຸທ຺ຘວິລາເສນ ປາຏລິຄາມິນໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ.

ອຖສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມກາຍໂຕ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ຆນພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ຕຖາ ປຈ຺ຉິມກາຍໂຕ ທກ຺ຂິຓປສ຺ສໂຕ ວາມປສ຺ສໂຕ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ຆນພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ອຸປຣິເກສນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພເກສາວຏ຺ເຏຫິ ໂມຣຄີວຣາຊວຓ຺ຓາ ອສິຕາ ຆນພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຄຄນຕເລ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ເຫຏ຺ຐາປາທຕເລຫິ ປວາຬວຓ຺ຓາ ຣສ຺ມິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຆນປຖວິຍໍ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ທນ຺ຕໂຕ ອກ຺ຂີນໍ ເສຕຏ຺ຐານໂຕ, ນຂານໍ ມໍສວິມຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໂຕ ໂອທາຕາ ຆນພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ຣຕ຺ຕປີຕວຓ຺ຓານໍ ສມ຺ຠິນ຺ນຏ຺ຐານໂຕ ມຎ຺ເຊຏ຺ຐວຓ຺ຓາ ຣສ຺ມິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ສພ຺ພຕ຺ຖກເມວ ປຠສ຺ສຣາ ຣສ຺ມິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ເອວໍ ສມນ຺ຕາ ອສີຕິຫຕ຺ຖຏ຺ຐານໍ ຉພ຺ພຓ຺ຓາ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ວິຊ຺ໂຊຕມານາ ວິປ຺ຜນ຺ທມານາ ວິຘາວມານາ ກຎ຺ຈນທຓ຺ຑທີປິກາທີຫິ ນິຈ຺ຉຣິຕ຺ວາ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທມານາ ມຫາປທີປຊາລາ ວິຍ, ຈາຕຸທ຺ທີປິກມຫາເມຆໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕວິຊ຺ຊຸລຕາ ວິຍ ຈ ທິໂສທິສໍ ປກ຺ຂນ຺ທິໍສຸ. ຍາຫິ ສພ຺ເພ ທິສາຠາຄາ ສຸວຓ຺ຓຈມ຺ປກປຸປ຺ເຜຫິ ວິກິຣິຍມານາ ວິຍ, ສຸວຓ຺ຓຆຏໂຕ ສຸວຓ຺ຓຣສຘາຣາຫິ ອາສິຎ຺ຈິຍມານາ ວິຍ, ປສາຣິຕສຸວຓ຺ຓປຏປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ວິຍ, ເວຣມ຺ຠວາເຕນ ສມຸທ຺ຘຕກິໍສຸກກຓິກາຣໂກວິຬາຣປຸປ຺ຜຈຸຓ຺ຓສໂມກິຓ຺ຓາ ວິຍ, ຈີນປິຏ຺ຐຈຸຓ຺ຓສມ຺ປຣິຣຎ຺ຊິຕາ ວິຍ ຈ ວິໂຣຈິໍສຸ.

ຠຄວໂຕປິ ອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນພ຺ຍາມປ຺ປຠາປຣິກ຺ເຂປສມຸຊ຺ຊລໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓປ຺ປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ສຣີຣໍ ອພ຺ຠມຫິກາທິອຸປກ຺ກິເລສວິມຸຕ຺ຕໍ ສມຸຊ຺ຊລນ຺ຕຕາຣກາວຠາສິຕໍ ວິຍ, ຄຄນຕລໍ ວິກສິຕໍ ວິຍ ປທຸມວນໍ, ສພ຺ພປາລິຜຸລ຺ໂລ ວິຍ ໂຍຊນສຕິໂກ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ, ປຏິປາຏິຍາ ຐປິຕານໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສສູຣິຍານໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຈນ຺ທິມານໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຈກ຺ກວຕ຺ຕີນໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສເທວຣາຊານໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສິຣິຍາ ສິຣິໍ ອຠິຠວມານໍ ວິຍ ວິໂຣຈິຕ຺ຖ, ຍຖາ ຕໍ ທສຫິ ປາຣມີຫິ ທສຫິ ອຸປປາຣມີຫິ ທສຫິ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີຫີຕິ ສມ຺ມເທວ ປຣິປູຣິຕາຫິ ສມຕິໍສປາຣມິຕາຫິ ອລງ຺ກຕໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ທິນ຺ເນນ ທາເນນ ຣກ຺ຂິເຕນ ສີເລນ ກເຕນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມນ ເອກສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ສໂມສຣິຕ຺ວາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ໂອກາສໍ ອລຠມາເນນ ສມ຺ພາຘປ຺ປຕ຺ຕໍ ວິຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໍ ນາວາສຫສ຺ສຠຓ຺ຑໍ ເອກໍ ນາວໍ ອາໂຣປນກາໂລ ວິຍ, ສກຏສຫສ຺ສຠຓ຺ຑໍ ເອກໍ ສກຏໍ ອາໂຣປນກາໂລ ວິຍ, ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ຄງ຺ຄານໍ ສມ຺ຠິນ຺ນມຸຂທ຺ວາເຣ ເອກໂຕ ຣາສິຠູຕກາໂລ ວິຍ ອໂຫສິ.

ອິມາຍ ພຸທ຺ຘສິຣິຍາ ໂອຠາສມານສ຺ສປິ ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ອເນການິ ທຓ຺ຑທີປິກາສຫສ຺ສານິ ອຸກ຺ຂິປິໍສຸ. ຕຖາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາມປສ຺ເສ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສ ຊາຕິກຸສຸມຈມ຺ປກວນມາລິກາຣຕ຺ຕຸປ຺ປລນີລຸປ຺ປລພກຸລສິນ຺ທຸວາຣາທິປຸປ຺ຜານິ ເຈວ ນີລປີຕາທິວຓ຺ຓສຸຄນ຺ຘຈຸຓ຺ຓານິ ຈ ຈາຕຸທ຺ທີປິກມຫາເມຆວິສ຺ສຏ຺ຐາ ສລິລວຸຏ຺ຐິໂຍ ວິຍ ວິປ຺ປກິຣິໍສຸ. ປຎ຺ຈງ຺ຄິກຕູຣິຍນິຄ຺ໂຆສາ ຈ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຄຸຓາສໍຍຸຕ຺ຕາ ຖຸຕິໂຆສາ ຈ ສພ຺ພາ ທິສາ ປູຣຍມານາ ມຸຂສມ຺ຠາສາ ວິຍ ອເຫສຸໍ. ເທວສຸປຓ຺ຓນາຄຍກ຺ຂຄນ຺ຘພ຺ພມນຸສ຺ສານໍ ອກ຺ຂີນິ ອມຕປານໍ ວິຍ ລຠິໍສຸ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ປທສຫສ຺ເສຫິ ຄມນວຓ຺ຓນໍ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຣິຍໍ ມຸຂມຕ຺ຕໍ –

‘‘ເອວໍ ສພ຺ພງ຺ຄສມ຺ປນ຺ໂນ, ກມ຺ປຍນ຺ໂຕ ວສຸນ຺ຘຣໍ;

ອເຫຐຍນ຺ໂຕ ປາຓານິ, ຍາຕິ ໂລກວິນາຍໂກ.

‘‘ທກ຺ຂິຓໍ ປຐມໍ ປາທໍ, ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ນຣາສໂຠ;

ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສິຣິສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສຠເຕ ທ຺ວິປທຸຕ຺ຕໂມ.

‘‘ຄຈ຺ຉໂຕ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ, ເຫຏ຺ຐາ ປາທຕລໍ ມຸທຸ;

ສມໍ ສມ຺ຜຸສເຕ ຠູມິໍ, ຣຊສານຸປລິມ຺ປຕິ.

‘‘ນິນ຺ນໍ ຐານໍ ອຸນ຺ນມຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ໂລກນາຍເກ;

ອຸນ຺ນຕຎ຺ຈ ສມໍ ໂຫຕິ, ປຖວີ ຈ ອເຈຕນາ.

‘‘ປາສາຓາ ສກ຺ຂຣາ ເຈວ, ກຖລາ ຂາຓຸກຓ຺ຏກາ;

ສພ຺ເພ ມຄ຺ຄາ ວິວຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ໂລກນາຍເກ.

‘‘ນາຕິທູເຣ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ນຈ຺ຈາສນ຺ເນ ຈ ນິກ຺ຂິປໍ;

ອຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍາຕິ, ອຸໂຠ ຊາຓູ ຈ ໂຄປ຺ຜເກ.

‘‘ນາຕິສີຆໍ ປກ຺ກມຕິ, ສມ຺ປນ຺ນຈຣໂຓ ມຸນິ;

ນ ຈາປິ ສຓິກໍ ຍາຕິ, ຄຈ຺ຉມາໂນ ສມາຫິໂຕ.

‘‘ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຈ ຕິຣິຍໍ, ທິສຎ຺ຈ ວິທິສໍ ຕຖາ;

ນ ເປກ຺ຂມາໂນ ໂສ ຍາຕິ, ຍຸຄມຕ຺ຕໍວເປກ຺ຂຕິ.

‘‘ນາຄວິກ຺ກນ຺ຕຈາໂຣ ໂສ, ຄມເນ ໂສຠເຕ ຊິໂນ;

ຈາຣຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ ໂລກຄ຺ໂຄ, ຫາສຍນ຺ໂຕ ສເທວເກ.

‘‘ອຸສຠຣາຊາວ ໂສຠນ຺ໂຕ, ຈາຣຸຈາຣີວ ເກສຣີ;

ໂຕສຍນ຺ໂຕ ພຫູ ສຕ຺ເຕ, ຄາມໍ ເສຏ຺ໂຐ ອຸປາຄມີ’’ຕິ. –

ວຓ຺ຓກາໂລ ນາມ ກິເຣສ. ເອວໍວິເຘສຸ ກາເລສຸ ຠຄວໂຕ ສຣີຣວຓ຺ເຓ ວາ ຄຸຓວຓ຺ເຓ ວາ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ຖາໂມເຍວ ປມາຓໍ, ຈຸຓ຺ຓິຍປເທຫິ ຄາຖາພນ຺ເຘຫິ ຍຕ຺ຕກໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ທຸກ຺ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອຕິຕ຺ເຖນ ປກ຺ຂນ຺ໂທ’’ຕິ ວາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ອປຣິມາຓວຓ຺ຓາ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ, ເຕສໍ ພຸທ຺ຘາປິ ອນວເສສໂຕ ວຓ຺ຓໍ ວຕ຺ຕຸໍ ອສມຕ຺ຖາ. ສກລມ຺ປິ ຫິ ກປ຺ປໍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕາ ປຣິໂຍສາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ປເຄວ ອິຕຣາ ປຊາຕິ. ອິມິນາ ສິຣິວິລາເສນ ອລງ຺ກຕປ຺ປຏິຍຕ຺ຕໍ ປາຏລິຄາມໍ ປາວິສິ, ປວິສິຕ຺ວາ ຠຄວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ເຕນ ຊເນນ ປຸປ຺ຜຄນ຺ຘຘູມວາສຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ປູຊິຍມາໂນ ອາວສຖາຄາຣໍ ປາວິສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ເຍນ ອາວສຖາຄາຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມີ’’ຕິ.

ປາເທ ປກ຺ຂາເລຕ຺ວາຕິ ຍທິປິ ຠຄວໂຕ ປາເທ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ນ ອຸປລິມ຺ປຕິ, ເຕສໍ ປນ ອຸປາສການໍ ກຸສລາຠິວຸທ຺ຘິໍ ອາກງ຺ຂນ຺ໂຕ ປເຣສໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊນຕ຺ຖຎ຺ຈ ຠຄວາ ປາເທ ປກ຺ຂາເລຕິ. ອປິຈ ອຸປາທິນ຺ນກສຣີຣໍ ນາມ ສີຕໍ ກາຕພ຺ພມ຺ປິ ໂຫຕີຕິ ເອຕທຕ຺ຖມ຺ປິ ຠຄວາ ນ຺ຫານປາທໂຘວນາທີນິ ກໂຣຕິເຍວ. ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ເຈວ ອຸປາສການຎ຺ຈ ມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ທຸກູລຈຸມ຺ພຏເກນ ໂວທກໍ ກຕ຺ວາ ຊາຕິຫິງ຺ຄຸລເກນ ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕກມ຺ພເລນ ປລິເວເຐຕ຺ວາ ປີເຐ ຐປິຕາ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓຆນປຏິມາ ວິຍ ອຕິວິໂຣຈິຕ຺ຖ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂປຣາຓານໍ ວຓ຺ຓຠຓນມຄ຺ໂຄ –

‘‘ຄນ຺ຕ຺ວານ ມຓ຺ຑລມາຬໍ, ນາຄວິກ຺ກນ຺ຕຈາຣໂຓ;

ໂອຠາສຍນ຺ໂຕ ໂລກຄ຺ໂຄ, ນິສີທິ ວຣມາສເນ.

‘‘ຕຫິໍ ນິສິນ຺ໂນ ນຣທມ຺ມສາຣຖິ,

ເທວາຕິເທໂວ ສຕປຸຎ຺ຎລກ຺ຂໂຓ;

ພຸທ຺ຘາສເນ ມຊ຺ຌຄໂຕ ວິໂຣຈຕິ,

ສຸວຓ຺ຓນິກ຺ຂໍ ວິຍ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ.

‘‘ເນກ຺ຂໍ ຊມ຺ໂພນທສ຺ເສວ, ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ;

ວິໂຣຈຕິ ວີຕມໂລ, ມຓິເວໂຣຈໂນ ຍຖາ.

‘‘ມຫາສາໂລວ ສມ຺ຜຸລ຺ໂລ, ເມຣຸຣາຊາວລງ຺ກໂຕ;

ສຸວຓ຺ຓຍູປສງ຺ກາໂສ, ປທຸໂມ ໂກກນໂທ ຍຖາ.

‘‘ຊລນ຺ໂຕ ທີປຣຸກ຺ໂຂວ, ປພ຺ພຕຄ຺ເຄ ຍຖາ ສິຂີ;

ເທວານໍ ປາຣິຉຕ຺ໂຕວ, ສພ຺ພຜຸລ຺ໂລ ວິໂຣຈຕີ’’ຕິ.

ປາຏລິຄາມິເຍ ອຸປາສເກ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ຍສ຺ມາ ເຕສຸ ອຸປາສເກສຸ ພຫູ ຊນາ ສີເລສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ຕສ຺ມາ ປຐມໍ ຕາວ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອາທີນວໍ ປກາເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສີລສມ຺ປທາຍ ອານິສໍສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ປຎ຺ຈິເມ ຄຫປຕໂຍ’’ຕິອາທິນາ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖໍ ອາມນ຺ເຕສິ.

ຕຕ຺ຖ ທຸສ຺ສີໂລຕິ ນິສ຺ສີໂລ. ສີລວິປນ຺ໂນຕິ ວິປນ຺ນສີໂລ ຠິນ຺ນສໍວໂຣ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ທຸສ຺ສີໂລ’’ຕິ ປເທນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສີລາຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂສ ປນສ຺ສ ສີລາຠາໂວ ທຸວິໂຘ ອສມາທາເນນ ວາ ສມາທິນ຺ນສ຺ສ ເຠເທນ ວາຕິ. ເຕສຸ ປຸຣິໂມ ນ ຕຖາ ສາວຊ຺ໂຊ, ຍຖາ ທຸຕິໂຍ ສາວຊ຺ຊຕໂຣ. ຍຖາຘິປ຺ເປຕາທີນວນິມິຕ຺ຕໍ ສີລາຠາວໍ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ສີລວິປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ‘‘ທຸສ຺ສີໂລ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປມາທາຘິກຣຓນ຺ຕິ ປມາທກາຣຓາ. ອິທຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ ຄຫຏ຺ຐານໍ ວເສນ ອາຄຕໍ, ປພ຺ພຊິຕານມ຺ປິ ປນ ລພ຺ຠເຕວ. ຄຫຏ຺ໂຐ ຫິ ເຍນ ສິປ຺ປຏ຺ຐາເນນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ ຍທິ ກສິຍາ ຍທິ ວາຓິຊ຺ຊາຍ ຍທິ ໂຄຣກ຺ເຂນ, ປາຓາຕິປາຕາທິວເສນ ປມຕ຺ໂຕ ຕໍ ຕໍ ຍຖາກາລໍ ສມ຺ປາເທຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຖສ຺ສ ກມ຺ມໍ ວິນສ຺ສຕິ. ມາຆາຕກາເລ ປນ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ກໂຣນ຺ໂຕ ທຓ຺ຑວເສນ ມຫຕິໍ ໂຠຄຊານິໍ ນິຄຈ຺ຉຕິ. ປພ຺ພຊິໂຕ ທຸສ຺ສີໂລ ປມາທກາຣຓາ ສີລໂຕ ພຸທ຺ຘວຈນໂຕ ຌານໂຕ ສຕ຺ຕອຣິຍຘນໂຕ ຈ ຊານິໍ ນິຄຈ຺ຉຕິ.

ປາປໂກ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທຕິ ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ‘‘ອສຸໂກ ອມຸກກຸເລ ຊາໂຕ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕອິຘໂລກປຣໂລໂກ ສລາກຠຕ຺ຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ເທຕີ’’ຕິ ປຣິສມຊ຺ເຌ ປາປໂກ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ. ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ‘‘ອສຸໂກ ນາມ ເຖໂຣ ສຕ຺ຖຸ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນາສກ຺ຂິ ສີລານິ ຣກ຺ຂິຕຸໍ, ນ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ຄເຫຕຸໍ, ເວຊ຺ຊກມ຺ມາທີຫິ ຊີວຕິ, ຉຫິ ອຄາຣເວຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປາປໂກ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ.

ອວິສາຣໂທຕິ ຄຫຏ຺ໂຐ ຕາວ ອວສ຺ສໍ ພຫູນໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐາເນ ‘‘ໂກຈິ ມມ ກມ຺ມໍ ຊານິສ຺ສຕິ, ອຖ ມໍ ນິນ຺ທິສ຺ສຕິ, ຣາຊກຸລສ຺ສ ວາ ທສ຺ເສສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຠໂຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ມງ຺ກຸຠູໂຕ ປຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ໂຘ ອໂຘມຸໂຂ ນິສີທຕິ, ວິສາຣໂທ ຫຸຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ປພ຺ພຊິໂຕປິ ພຫຸຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ສນ຺ນິປຕິເຕ ‘‘ອວສ຺ສໍ ໂກຈິ ມມ ກມ຺ມໍ ຊານິສ຺ສຕິ, ອຖ ເມ ອຸໂປສຖມ຺ປິ ປວາຣຓມ຺ປິ ຐເປຕ຺ວາ ສາມຎ຺ຎໂຕ ຈາເວຕ຺ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຠໂຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ວິສາຣໂທ ຫຸຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ປນ ທຸສ຺ສີໂລປິ ສມາໂນ ສຸສີໂລ ວິຍ ຈຣຕິ, ໂສປິ ອຊ຺ຌາສເຍນ ມງ຺ກຸ ໂຫຕິເຍວ.

ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕີຕິ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ຫິ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປນ຺ນສ຺ສ ທຸສ຺ສີລກມ຺ມານິ ສມາທາຍ ປວຕ຺ຕິຕຏ຺ຐານານິ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ອິຘໂລກໍ, ນິມີເລຕ຺ວາ ປຣໂລກໍ ປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປາຍາ ກມ຺ມານຸຣູປໍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕິສເຕນ ປຫຣິຍມາໂນ ວິຍ ອຄ຺ຄິຊາລາຠິຆາເຕນ ຌາຍມາໂນ ວິຍ ຈ ໂຫຕິ. ໂສ ‘‘ວາເຣຖ, ວາເຣຖາ’’ຕິ ວິຣວນ຺ໂຕວ ມຣຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ.

ກາຍສ຺ສ ເຠທາຕິ ອຸປາທິນ຺ນກ຺ຂນ຺ຘປຣິຈ຺ຈາຄາ. ປຣໍ ມຣຓາຕິ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘຄ຺ຄຫຓາ. ອຖ ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຸປຈ຺ເຉທາ. ປຣໍ ມຣຓາຕິ ຈຸຕິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ. ອປາຍນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ນິຣຍເວວຈນໍ. ນິຣໂຍ ຫິ ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂເຫຕຸຠູຕາ ປຸຎ຺ຎສງ຺ຂາຕາ ອຍາ ອເປຕຕ຺ຕາ, ສຸຂານໍ ວາ ອຍສ຺ສ, ອາຄມນສ຺ສ ວາ ອຠາວາ ອປາໂຍ. ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຄຕິ ປຏິສຣຓນ຺ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິ, ໂທສພຫຸລຕາຍ ວາ ທຸຏ຺ເຐນ ກມ຺ມຸນາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຄຕີຕິ ທຸຄ຺ຄຕິ. ວິວສາ ນິປຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຕກາຣິໂນຕິ ວິນິປາໂຕ, ວິນສ຺ສນ຺ຕາ ວາ ເອຕ຺ຖ ນິປຕນ຺ຕິ ສມ຺ຠິຊ຺ຊມານງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄາຕິ ວິນິປາໂຕ. ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສາທສຎ຺ຎິໂຕ ອໂຍຕິ ນິຣໂຍ.

ອຖ ວາ ອປາຍຄ຺ຄຫເຓນ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ທີເປຕິ. ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ຫິ ອປາໂຍ ສຸຄຕິໂຕ ອເປຕຕ຺ຕາ, ນ ທຸຄ຺ຄຕິ ມເຫສກ຺ຂານໍ ນາຄຣາຊາທີນໍ ສມ຺ຠວໂຕ. ທຸຄ຺ຄຕິຄ຺ຄຫເຓນ ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ທີເປຕິ. ໂສ ຫິ ອປາໂຍ ເຈວ ທຸຄ຺ຄຕິ ຈ ສຸຄຕິໂຕ ອເປຕຕ຺ຕາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ຄຕິຠູຕຕ຺ຕາ, ນ ຕຸ ວິນິປາໂຕ ອສຸຣສທິສໍ ອວິນິປຕິຕຕ຺ຕາ ເປຕມຫິທ຺ຘິການມ຺ປິ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ວິນິປາຕຄ຺ຄຫເຓນ ອສຸຣກາຍໍ ທີເປຕິ. ໂສ ຫິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນຏ຺ເຐນ ‘‘ອປາໂຍ’’ ເຈວ ‘‘ທຸຄ຺ຄຕິ’’ ຈ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິສມຸສ຺ສເຍຫິ ວິນິປຕິຕຕ຺ຕາ ‘‘ວິນິປາໂຕ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນິຣຍຄ຺ຄຫເຓນ ອວີຈິອາທິກໍ ອເນກປ຺ປກາຣໍ ນິຣຍເມວ ທີເປຕິ. ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ.

ອານິສໍສກຖາ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ສີລວາຕິ ສມາທານວເສນ ສີລວາ. ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ປຣິປຸຓ຺ຓຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ສີລສ຺ສ ສມາທາເນນ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ. ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘນ຺ຕິ ໂຠຄຣາສິໍ. ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸຄຕິຄ຺ຄຫເຓນ ມນຸສ຺ສຄຕິປິ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ, ສຄ຺ຄຄ຺ຄຫເຓນ ເທວຄຕິ ເອວ. ຕຕ຺ຖ ສຸນ຺ທຣາ ຄຕິ ສຸຄຕິ, ຣູປາທີຫິ ວິສເຍຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຄ຺ໂຄຕິ ສຄ຺ໂຄ, ໂສ ສພ຺ໂພປິ ລຸຊ຺ຊນປລຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ໂລໂກຕິ.

ປາຏລິຄາມິເຍ ອຸປາສເກ ພຫຸເທວ ຣຕ຺ຕິໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍາຕິ ອຎ຺ຎາຍປິ ປາຬິມຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມກຖາຍ ເຈວ ອາວສຖານຸໂມທນກຖາຍ ຈ. ຕທາ ຫິ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ອຊາຕສຕ຺ຕຸນາ ຕຕ຺ຖ ປາຏລິປຸຕ຺ຕນຄຣໍ ມາເປນ຺ເຕນ ອຎ຺ເຎສຸ ຄາມນິຄມຊນປທຣາຊຘານີສຸ ເຍ ສີລາຈາຣສມ຺ປນ຺ນາ ກຸຏຸມ຺ພິກາ, ເຕ ອາເນຕ຺ວາ ຘນຘຎ຺ຎຆຣວຕ຺ຖຸເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖາທີນິ ເຈວ ປຣິຫາຣຎ຺ຈ ທາເປຕ຺ວາ ນິເວສິຍນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ປາຏລິຄາມິຍາ ອຸປາສກາ ອານິສໍສທສ຺ສາວິຕາຍ ວິເສສໂຕ ສີລຄຣຸກາ ສພ຺ພຄຸຓານຎ຺ຈ ສີລສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ເຕສໍ ປຐມໍ ສີລານິສໍເສ ປກາເສຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ອາກາສຄງ຺ຄໍ ໂອຕາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ, ປຖໂວຊໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ວິຍ, ມຫາຊມ຺ພຸໍ ມຕ຺ຖເກ ຄເຫຕ຺ວາ ຈາເລນ຺ໂຕ ວິຍ, ໂຍຊນິກມຘຸກຓ຺ຑໍ ຈກ຺ກຍນ຺ເຕນ ປີເຬຕ຺ວາ ມຘຸຣສໍ ປາຍມາໂນ ວິຍ ປາຏລິຄາມິການໍ ອຸປາສການໍ ຫິຕສຸຂາວຫໍ ປກິຓ຺ຓກກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ‘‘ອາວາສທານໍ ນາເມຕໍ ຄຫປຕໂຍ ມຫນ຺ຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາວາໂສ ມຍາ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຈ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ, ມຍາ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຈ ປຣິຠຸຕ຺ເຕ ປນ ຘມ຺ມຣຕເນນປິ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕເຍວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຕີຫິ ຣຕເນຫິ ປຣິຠຸຕ຺ເຕ ອປຣິເມຍ຺ໂຍ ຈ ວິປາໂກ, ອປິຈ ອາວາສທານສ຺ມິໍ ທິນ຺ເນ ສພ຺ພທານໍ ທິນ຺ນເມວ ໂຫຕິ, ຠູມຏ຺ຐກປຓ຺ຓສາລາຍ ວາ ສາຂາມຓ຺ຑປສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕສ຺ສ ອານິສໍໂສ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ອາວາສທານານຸຠາເວນ ຫິ ຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານສ຺ສປິ ສມ຺ປີຬິຕຄພ຺ຠວາໂສ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ທ຺ວາທສຫຕ຺ໂຖ ໂອວຣໂກ ວິຍສ຺ສ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ ອສມ຺ພາໂຘວ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ນານານເຍຫິ ວິຈິຕ຺ຕໍ ພຫຸໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ –

‘‘ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ ປຏິຫນ຺ຕິ, ຕໂຕ ວາຬມິຄານິ ຈ;

ສຣີສເປ ຈ ມກເສ, ສິສິເຣ ຈາປິ ວຸຏ຺ຐິໂຍ.

‘‘ຕໂຕ ວາຕາຕໂປ ໂຆໂຣ, ສຎ຺ຊາໂຕ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ;

ເລຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຌາຍິຕຸຎ຺ຈ ວິປສ຺ສິຕຸໍ.

‘‘ວິຫາຣທານໍ ສງ຺ຆສ຺ສ, ອຄ຺ຄໍ ພຸທ຺ເຘນ ວຓ຺ຓິຕໍ;

ຕສ຺ມາ ຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ ໂປໂສ, ສມ຺ປສ຺ສໍ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕໂນ.

‘‘ວິຫາເຣ ກາຣເຍ ຣມ຺ເມ, ວາສເຍຕ຺ຖ ພຫຸສ຺ສຸເຕ;

ເຕສໍ ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ.

‘‘ທເທຍ຺ຍ ອຸຊຸຠູເຕສຸ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ;

ເຕ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂາປນູທນໍ;

ຍໍ ໂສ ຘມ຺ມໍ ອິຘຎ຺ຎາຍ, ປຣິນິພ຺ພາຕິ ອນາສໂວ’’ຕິ. (ຈູຬວ. ໒໙໕) –

ເອວໍ ອຍມ຺ປິ ອາວາສທາເນ ອານິສໍໂສຕິ ພຫຸເທວ ຣຕ຺ຕິໍ ອຕິເຣກຕຣໍ ທິຍຑ຺ຒຍາມໍ ອາວາສທານານິສໍສກຖໍ ກເຖສິ. ຕຕ຺ຖ ອິມາ ຄາຖາ ຕາວ ສງ຺ຄຫໍ ອາຣຸຬ຺ຫາ, ປກິຓ຺ຓກຘມ຺ມເທສນາ ປນ ສງ຺ຄຫໍ ນາໂຣຫຕິ. ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.

ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຕິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ທ຺ເວ ຍາມາ ຄຕາ. ຍສ຺ສ ທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎຖາຕິ ຍສ຺ສ ຄມນສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ ກາລໍ ມຎ຺ຎຖ, ຄມນກາໂລ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຄຈ຺ຉຖາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ເຕ ອຸຍ຺ໂຍເຊສີຕິ? ອນຸກມ຺ປາຍ. ຕິຍາມຣຕ຺ຕິຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ ວີຕິນາເມນ຺ຕານໍ ເຕສໍ ສຣີເຣ ອາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆປິ ຈ ວິປ຺ປຠາຕສຍນນິສຊ຺ຊາຍ ໂອກາໂສ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອິຕິ ອຸຠຍານຸກມ຺ປາຍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສີຕິ. ສຸຎ຺ຎາຄາຣນ຺ຕິ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ສຸຎ຺ຎາຄາຣໍ ນາມ ຕຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ. ເຕນ ກິຣ ຄຫປຕໂຍ ຕສ຺ເສວ ອາວສຖາຄາຣສ຺ສ ເອກປສ຺ເສ ປຏສາຓິຍາ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕຕາຣກາຄນ຺ຘມາລາທິປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ວິຕານໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເຕລປ຺ປທີປໍ ອາໂຣເປສຸໍ ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມາສນໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ໂຖກໍ ວິສ຺ສມິຕຸກາໂມ ອິຘ ນິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວໍ ໂນ ອິທໍ ອາວສຖາຄາຣໍ ຠຄວຕາ ຈຕູຫິ ອິຣິຍາປເຖຫິ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາປິ ຕເທວ ສນ຺ຘາຍ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸຎ຺ຎາຄາຣໍ ປາວິສີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປາທໂຘວນຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຘມ຺ມາສນາ ອຄມາສິ, ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ ຄມນໍ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ. ຘມ຺ມາສນໍ ປຕ຺ວາ ໂຖກໍ ອຏ຺ຐາສິ, ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ຐານໍ. ຠຄວາ ທ຺ເວ ຍາເມ ຘມ຺ມາສເນ ນິສີທິ, ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ ນິສຊ຺ຊາ ນິປ຺ຜນ຺ນາ. ອຸປາສເກ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ຘມ຺ມາສນໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ຐາເນ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິ. ເອວໍ ຕໍ ຐານໍ ຠຄວຕາ ຈຕູຫິ ອິຣິຍາປເຖຫິ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ອໂຫສີຕິ.

ສຸນິຘວສ຺ສກາຣາຕິ ສຸນິໂຘ ຈ ວສ຺ສກາໂຣ ຈ ທ຺ເວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ. ມຄຘມຫາມຕ຺ຕາຕິ ມຄຘຣຎ຺ໂຎ ມຫາອມຈ຺ຈາ, ມຄຘຣຏ຺ເຐ ວາ ມຫາມຕ຺ຕາ ມຫຕິຍາ ອິສ຺ສຣິຍມຕ຺ຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ມຫາມຕ຺ຕາ. ປາຏລິຄາເມ ນຄຣໍ ມາເປນ຺ຕີຕິ ປາຏລິຄາມສງ຺ຂາເຕ ຠູມິປເທເສ ນຄຣໍ ມາເປນ຺ຕິ. ວຊ຺ຊີນໍ ປຏິພາຫາຍາຕິ ລິຈ຺ຉວິຣາຊູນໍ ອາຍມຸຂປ຺ປຈ຺ຉິນ຺ທນຕ຺ຖໍ. ສຫສ຺ສສຫສ຺ເສວາຕິ ເອເກກວຄ຺ຄວເສນ ສຫສ຺ສໍ ສຫສ຺ສໍ ຫຸຕ຺ວາ. ວຕ຺ຖູນີຕິ ຆຣວຕ຺ຖູນິ. ຈິຕ຺ຕານິ ນມນ຺ຕິ ນິເວສນານິ ມາເປຕຸນ຺ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕານຎ຺ຈ ນິເວສນານິ ມາເປຕຸໍ ວຕ຺ຖຸວິຊ຺ຊາປາຐການໍ ຈິຕ຺ຕານິ ນມນ຺ຕິ. ເຕ ກິຣ ອຕ຺ຕໂນ ສິປ຺ປານຸຠາເວນ ເຫຏ຺ຐາປຖວິຍໍ ຕິໍສຫຕ຺ຖມຕ຺ເຕ ຐາເນ ‘‘ອິຘ ນາຄຄ຺ຄາໂຫ, ອິຘ ຍກ຺ຂຄ຺ຄາໂຫ, ອິຘ ຠູຕຄ຺ຄາໂຫ, ອິຘ ປາສາໂຓ ວາ ຂາຓຸໂກ ວາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ຊານນ຺ຕິ. ເຕ ຕທາ ສິປ຺ປໍ ຊປ຺ເປຕ຺ວາ ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ມນ຺ຕຍມານາ ວິຍ ມາເປນ຺ຕິ.

ອຖ ວາ ເນສໍ ສຣີເຣ ເທວຕາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິເວສນານິ ມາເປຕຸໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນາເມນ຺ຕິ. ຕາ ຈຕູສຸ ໂກເຓສຸ ຂາຓຸເກ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຄຫິຕມຕ຺ເຕ ປຏິວິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສທ຺ຘກຸລານໍ ສທ຺ຘາ ເທວຕາ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕິ, ອສ຺ສທ຺ຘກຸລານໍ ອສ຺ສທ຺ຘາ ເທວຕາ. ກິໍກາຣຓາ? ສທ຺ຘານຎ຺ຫິ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອິຘ ມນຸສ຺ສາ ນິເວສນໍ ມາເປນ຺ຕາ ປຐມໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ມງ຺ຄລໍ ວທາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ອຖ ມຍໍ ສີລວນ຺ຕານໍ ທສ຺ສນໍ ຘມ຺ມກຖໍ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອນຸໂມທນໍ ໂສຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມ, ມນຸສ຺ສາ ຈ ທານໍ ທຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ອສ຺ສທ຺ຘາ ເທວຕາປິ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອິຈ຺ຉານຸຣູປໍ ເຕສໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສິຕຸໍ, ກຖຎ຺ຈ ໂສຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕິ.

ຕາວຕິໍເສຫີຕິ ຍຖາ ຫິ ເອກສ຺ມິໍ ກຸເລ ເອກໍ ປຓ຺ຑິຕມນຸສ຺ສໍ, ເອກສ຺ມິຎ຺ຈ ວິຫາເຣ ເອກໍ ພຫຸສ຺ສຸຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ອສຸກກຸເລ ມນຸສ຺ສາ ປຓ຺ຑິຕາ, ອສຸກວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູ ພຫຸສ຺ສຸຕາ’’ຕິ ສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວເມວ ສກ຺ກໍ ເທວຣາຊານໍ, ວິສ຺ສກມ຺ມຎ຺ຈ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ຕາວຕິໍສາ ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ ສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຕາວຕິໍເສຫີ’’ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປີຕິອາທິນາ ເທເວຫິ ຕາວຕິໍເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ວິຍ ສຸນິຘວສ຺ສກາຣາ ນຄຣໍ ມາເປນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຍາວຕາ, ອານນ຺ທ, ອຣິຍໍ ອາຍຕນນ຺ຕິ ຍຕ຺ຕກໍ ອຣິຍມນຸສ຺ສານໍ ໂອສຣຓຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ຍາວຕາ ວຓິປ຺ປໂຖຕິ ຍຕ຺ຕກໍ ວາຓິຊານໍ ອາຫຏຠຓ຺ຑສ຺ສ ຣາສິວເສນ ກຍວິກ຺ກຍຏ຺ຐານໍ ນາມ, ວາຓິຊານໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ວາ ອຕ຺ຖິ. ອິທໍ ອຄ຺ຄນຄຣນ຺ຕິ ເຕສໍ ອຣິຍາຍຕນວຓິປ຺ປຖານໍ ອິທໍ ນຄຣໍ ອຄ຺ຄໍ ຠວິສ຺ສຕິ ເຊຏ຺ຐກໍ ປາໂມກ຺ຂໍ. ປຸຏເຠທນນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑປຸຏເຠທນຏ຺ຐານໍ, ຠຓ຺ຑຠຓ຺ຑິການໍ ໂມຈນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ອລທ຺ຘຠຓ຺ຑມ຺ປິ ຫິ ອິເຘວ ລຠິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວິກ຺ກຍໍ ອຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ອິເຘວ ວິກ຺ກຍໍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອິເຘວ ປຸຏໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຍານມ຺ປິ ຫິ ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຈຕ຺ຕາຣິ, ສຠາຍໍ ເອກນ຺ຕິ ເອວໍ ທິວເສ ທິວເສ ປຎ຺ຈສຕສຫສ຺ສານິ ຕຕ຺ຖ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕານິ ສຠາວານິ ອາຍານີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຄ຺ຄິໂຕ ວາຕິອາທີສຸ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ ວາສທ຺ໂທ, ອຄ຺ຄິນາ ຈ ອຸທເກນ ຈ ມິຖຸເຠເທນ ຈ ນສ຺ສິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ຫິ ເອໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສ ອຄ຺ຄິນາ ນສ຺ສິສ຺ສຕິ, ນິພ຺ພາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ຄງ຺ຄາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສຕິ, ເອໂກ ອິມິນາ ອກຖິຕໍ ອມຸສ຺ສ, ອມຸນາ ອກຖິຕໍ ອິມສ຺ສ ວທນ຺ຕານໍ ປິສຸຓວາຈານໍ ວເສນ ຠິນ຺ນານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເຠເທນ ວິນສ຺ສິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ວຕ຺ວາ ຠຄວາ ປຈ຺ຈູສກາເລ ຄງ຺ຄາຕີຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຕມຸຂໂຘວໂນ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລໍ ອາຄມຍມາໂນ ນິສີທິ.

ສຸນິຘວສ຺ສກາຣາປິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຣາຊາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາໂກ, ໂສ ອມ຺ເຫ ອຸປຄເຕ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ ‘ສຕ຺ຖາ ກິຣ ປາຏລິຄາມໍ ອຄມາສິ, ກິໍ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ຖ, ນ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ຖາ’ຕິ. ‘ອຸປສງ຺ກມິມ຺ຫາ’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘ນິມນ຺ຕຍິຕ຺ຖ, ນ ນິມນ຺ຕຍິຕ຺ຖາ’ຕິ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ. ‘ນ ນິມນ຺ຕຍິມ຺ຫາ’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ອມ຺ຫາກໍ ໂທສໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ, ອິທຎ຺ຈາປິ ມຍໍ ອກຕຏ຺ຐາເນ ນຄຣໍ ມາເປມ, ສມຓສ຺ສ ໂຂ ປນ ໂຄຕມສ຺ສ ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ກາຬກຓ຺ຓິສຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ, ຕໍ ມຍໍ ນຄຣມງ຺ຄລໍ ວາຈາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິມນ຺ຕຍິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ສຸນິຘວສ຺ສກາຣາ’’ຕິອາທິ.

ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍນ຺ຕິ ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ ກາເລ. ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ຄາມປເວສນນີຫາເຣນ ນິວາສນໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍາຕິ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ.

ສີລວນ຺ເຕຕ຺ຖາຕິ ສີລວນ຺ໂຕ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐາເນ. ສຎ຺ຎເຕຕິ ກາຍວາຈາຈິຕ຺ເຕຫິ ສຎ຺ຎເຕ. ຕາສໍ ທກ຺ຂິຓມາທິເສຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ເນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ຕາສໍ ຆຣເທວຕານໍ ອາທິເສຍ຺ຍ ປຕ຺ຕິໍ ທເທຍ຺ຍ. ປູຊິຕາ ປູຊຍນ຺ຕີຕິ ‘‘ອິເມ ມນຸສ຺ສາ ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕກາປິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວມ຺ປິ ໂນ ປຕ຺ຕິໍ ເທນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຣກ຺ຂໍ ສຸສໍວິຫິຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອາຣກ຺ຂໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ມານິຕາ ມານຍນ຺ຕີຕິ ກາລານຸກາລໍ ພລິກມ຺ມກຣເຓນ ມານິຕາ ‘‘ເອເຕ ມນຸສ຺ສາ ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕກາປິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາປິ ຈຕຸປຎ຺ຈຉມາສນ຺ຕຣໍ ໂນ ພລິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນປຣິສ຺ສຍໍ ຫຣນ຺ຕິ. ຕໂຕ ນນ຺ຕິ ຕໂຕ ຕໍ ປຓ຺ຑິຕຊາຕິກໍ ປຸຣິສໍ. ໂອຣສນ຺ຕິ ອຸເຣ ຐເປຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິຕໍ, ຍຖາ ມາຕາ ໂອຣສໍ ປຸຕ຺ຕໍ ອນຸກມ຺ປຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນປຣິສ຺ສຍຫຣຓຕ຺ຖເມວສ຺ສ ຍຖາ ວາຍມຕິ, ເອວໍ ອນຸກມ຺ປນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠທ຺ຣານິ ປສ຺ສຕີຕິ ສຸນ຺ທຣານິ ປສ຺ສຕິ.

ອນຸໂມທິຕ຺ວາຕິ ເຕຫິ ຕທາ ປສຸຕປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອນຸໂມທນວເສນ ເຕສໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກຕ຺ວາ. ສຸນິຘວສ຺ສກາຣາປິ ‘‘ຍາ ຕຕ຺ຖ ເທວຕາ ອາສຸໍ, ຕາສໍ ທກ຺ຂິຓມາທິເສ’’ຕິ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ເທວຕານໍ ປຕ຺ຕິໍ ອທໍສຸ. ຕໍ ໂຄຕມທ຺ວາຣໍ ນາມ ອໂຫສີຕິ ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ ເຍນ ທ຺ວາເຣນ ຠຄວາ ນິກ຺ຂມິ, ຕໍ ໂຄຕມທ຺ວາຣໍ ນາມ ອໂຫສິ. ຄງ຺ຄາຍ ປນ ອຸຕ຺ຕຣຓຕ຺ຖໍ ອໂນຕິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ໂຄຕມຕິຕ຺ຖໍ ນາມ ນາໂຫສິ. ປູຣາຕິ ປຸຓ຺ຓາ. ສມຕິຕ຺ຕິກາຕິ ຕຏສມໍ ອຸທກສ຺ສ ຕິຕ຺ຕາ ຠຣິຕາ. ກາກເປຍ຺ຍາຕິ ຕີເຣ ຐິຕກາເກຫິ ປາຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍອຸທກາ. ທ຺ວີຫິປິ ປເທຫິ ອຸຠໂຕກູລສມໍ ປຣິປຸຓ຺ຓຠາວເມວ ທສ຺ເສຕິ. ອຸຬຸມ຺ປນ຺ຕິ ປາຣຄມນຕ຺ຖາຍ ທາຣູນິ ສງ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ອາຓິໂຍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກຕໍ. ກຸລ຺ລນ຺ຕິ ເວຬຸທຓ຺ຑາທິເກ ວລ຺ລິອາທີຫິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກຕໍ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ມຫາຊນສ຺ສ ຄງ຺ໂຄທກມຕ຺ຕສ຺ສປິ ເກວລໍ ຕຣິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕໍ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ອຕິຄມ຺ຠີຣວິຕ຺ຖຕໍ ສໍສາຣມຫຓ຺ຓວໍ ຕຣິຕ຺ວາ ຐິຕຠາວຎ຺ຈ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິທິຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖປຣິທີປນໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ອຓ຺ຓວນ຺ຕິ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ຄມ຺ຠີຣສ຺ສ ຈ ວິຕ຺ຖຕສ຺ສ ຈ ອຸທກຏ຺ຐານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສຣນ຺ຕິ ສຣິຕ຺ວາ ຄມນໂຕ ອິຘ ນທີ ອຘິປ຺ເປຕາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເຍ ຄມ຺ຠີຣວິຕ຺ຖຕໍ ສໍສາຣຓ຺ຓວໍ ຕຓ຺ຫາສຣິຕຎ຺ຈ ຕຣນ຺ຕິ, ເຕ ອຣິຍມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ເສຕຸໍ ກຕ຺ວານ ວິສຊ຺ຊ ປລ຺ລລານິ ອນາມສິຕ຺ວາວ ອຸທກຠຣິຕານິ ນິນ຺ນຏ຺ຐານານິ, ອຍໍ ປນ ອິທໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ອຸທກໍ ຕຣິຕຸກາໂມ ກຸລ຺ລຎ຺ຫິ ຊໂນ ປພນ຺ຘຕິ ກຸລ຺ລໍ ພນ຺ຘິຕຸໍ ອາຍາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕິຓ຺ຓາ ເມຘາວິໂນ ຊນາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓສງ຺ຂາຕາຍ ເມຘາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ເມຘາວິໂນ ພຸທ຺ຘາ ຈ ພຸທ຺ຘສາວກາ ຈ ວິນາ ເອວ ກຸລ຺ເລນ ຕິຓ຺ຓາ ປຣຕີເຣ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ.

ຉຏ຺ຐສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.