໙. ອຸທປານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໙. ນວເມ ມລ຺ເລສູຕິ ມລ຺ລາ ນາມ ຊານປທິໂນ ຣາຊກຸມາຣາ, ເຕສໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣຸຬ຺ຫີວເສນ ‘‘ມລ຺ລາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕສຸ ມລ຺ເລສຸ, ຍໍ ໂລເກ ‘‘ມລ຺ໂລ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ມາເລສູ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ. ຈາຣິຍໍ ຈຣມາໂນຕິ ອຕຸຣິຕຈາຣິກາວເສນ ມຫາມຓ຺ຑລຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ. ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາຕິ ອປຣິຈ຺ເຉທຄຸເຓນ ມຫນ຺ເຕນ ສມຓຄເຓນ. ຕທາ ຫິ ຠຄວໂຕ ມຫາຠິກ຺ຂຸປຣິວາໂຣ ອໂຫສິ. ຖູຓໍ ນາມ ມລ຺ລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມຕິ ປຸຣຕ຺ຖິມທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ມຊ຺ຌິມເທສສ຺ສ ອວຘິຏ຺ຐາເນ ມລ຺ລເທເສ ຖູຓນາມໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓພຫຸລຕາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ. ຕທວສຣີຕິ ຕໍ ອວສຣິ, ຖູຓຄາມມຄ຺ຄໍ ປາປຸຓີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສ຺ໂສສຸນ຺ຕິ ສຸຓິໍສຸ, ໂສຕທ຺ວາຣສມ຺ປຕ຺ຕວຈນນິຄ຺ໂຆສານຸສາເຣນ ຊານິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຂຕິ ປທປູຣເຓ, ອວຘາຣຓຕ຺ເຖ ວາ ນິປາໂຕ. ຕຕ຺ຖ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖນ ອສ຺ໂສສຸໍເຍວ, ນ ເຕສໍ ສວນນ຺ຕຣາໂຍ ອໂຫສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປທປູຣເຓນ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕ຺ຕມຕ຺ຕເມວ. ຖູເຓຍ຺ຍກາຕິ ຖູຓຄາມວາສິໂນ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ອຓນ຺ຕີຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ມນ຺ເຕ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທເມວ ຫິ ຊາຕິພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ນິພ຺ພຈນໍ, ອຣິຍາ ປນ ພາຫິຕປາປຕ຺ຕາ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຄຫປຕິກາຕິ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເຍ ເກຈິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ວິເສສໂຕ ເວສ຺ສາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ ຄຫປຕິກາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ.

ອິທານິ ຍມຕ຺ຖໍ ເຕ ອສ຺ໂສສຸໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສມິຕປາປຕ຺ຕາ ‘‘ສມໂຓ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ສມິຕາສ຺ສ ໂຫນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໑.໔໓໔). ຠຄວາ ຈ ອນຸຕ຺ຕເຣນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພໂສ ສມິຕປາໂປ. ເຕນສ຺ສ ຍຖາຠຸຈ຺ຈຄຸຓາຘິຄຕເມຕໍ ນາມໍ, ຍທິທໍ ສມໂຓຕິ. ຂລູຕິ ອນຸສ຺ສວຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ໂຠຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຊາຕິການໍ ຊາຕິສມຸທາຄຕໍ ອາລປນມຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ໂຠວາທິ ນາມ ໂສ ໂຫຕິ, ສເຈ ໂຫຕິ ສກິຎ຺ຈໂນ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໙໖). ໂຄຕໂມຕິ ໂຄຕ຺ຕວເສນ ຠຄວໂຕ ປຣິກິຕ຺ຕນໍ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ’’ຕິ ສມໂຓ ກິຣ, ໂຠ, ໂຄຕມໂຄຕ຺ໂຕຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕຕິ ອິທໍ ປນ ຠຄວໂຕ ອຸຈ຺ຈາກຸລປຣິທີປນໍ. ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕຠາວປຣິທີປນໍ. ເກນຈິ ປາຣິຊຸຎ຺ເຎນ ອນຠິຠູໂຕ ອປຣິກ຺ຂີຓໍເຍວ ຕໍ ກຸລໍ ປຫາຍ ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິຄມສທ຺ຘາຍ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸທປານໍ ຕິຓສ຺ສ ຈ ຠຸສສ຺ສ ຈ ຍາວ ມຸຂໂຕ ປູເຣສຸນ຺ຕິ ປານີຍກູປໍ ຕິເຓນ ຈ ຠຸເສນ ຈ ມຸຂປ຺ປມາເຓນ ວຑ຺ເຒສຸໍ, ຕິຓາທີນິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກູປໍ ປິທຫິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕສ຺ສ ກິຣ ຄາມສ຺ສ ພຫິ ຠຄວໂຕ ອາຄມນມຄ຺ເຄ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຣິໂຠຄຠູໂຕ ເອໂກ ອຸທປາໂນ ອໂຫສິ. ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພານິ ກູປຕຬາກາທີນິ ອຸທກຏ຺ຐານານິ ຕທາ ວິສຸກ຺ຂານິ ນິຣຸທການິ ອເຫສຸໍ. ອຖ ຖູເຓຍ຺ຍກາ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ອປ຺ປສນ຺ນາ ມຈ຺ເຉຣປກຕາ ຠຄວໂຕ ອາຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສສາວໂກ ອິມໍ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວີຫຕີຫໍ ວເສຍ຺ຍ, ສພ຺ພໍ ອິມໍ ຊນໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຈເນ ຐເປຍ຺ຍ, ຕໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ໂມ ປຕິຏ຺ຐໍ ນ ລເຠຍ຺ຍາ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ອວາສາຍ ປຣິສກ຺ກນ຺ຕາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຄາເມ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຸທກໍ ນຕ຺ຖິ, ອມຸໍ ອຸທປານໍ ອປຣິໂຠຄໍ ກຣິສ຺ສາມ, ເອວໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສສາວໂກ ອິມໍ ຄາມໍ ນ ປວິສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສມ຺ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ຄາມວາສິໂນ ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈາຏິອາທີນິ ປູເຣຕ຺ວາ ອຸທປານໍ ຕິເຓນ ຈ ຠຸເສນ ຈ ປິທຫິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຸທປານໍ ຕິຓສ຺ສ ຈ ຠຸສສ຺ສ ຈ ຍາວ ມຸຂໂຕ ປູເຣສຸໍ, ‘ມາ ເຕ ມຸຓ຺ຑກາ ສມຓກາ ປານີຍໍ ອປໍສູ’’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມຸຓ຺ຑກາ ສມຓກາຕິ ມຸຓ຺ເຑ ‘‘ມຸຓ຺ຑາ’’ຕິ ສມເຓ ‘‘ສມຓາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ, ເຕ ປນ ຂຸໍສນາຘິປ຺ປາເຍນ ຫີເຬນ຺ຕາ ເອວມາຫໍສຸ. ມາຕິ ປຏິເສເຘ, ມາ ອປໍສຸ ມາ ປິວິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມາຕິ ມຄ຺ຄໂຕ ອປສກ຺ກິຕ຺ວາ. ເອຕມ຺ຫາຕິ ໂຍ ອຸທປາໂນ ເຕຫິ ຕຖາ ກໂຕ, ຕເມວ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ອາຫ. ກິໍ ປນ ຠຄວາ ເຕສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ອນາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ເອຕມ຺ຫາ ອຸທປານາ ປານີຍໍ ອາຫຣາ’’ຕິ, ອຸທາຫຸ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຊານນ຺ໂຕຕິ? ຊານນ຺ໂຕ ເອວ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ປກາເສຕ຺ວາ ເຕ ທເມຕ຺ວາ ນິພ຺ພິເສວເນ ກາຕຸໍ ເອວມາຫ, ນ ປານີຍໍ ປາຕຸກາໂມ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ມຫາປຣິນິພ຺ພານສຸຕ຺ເຕ ວິຍ ‘‘ປິປາສິໂຕສ຺ມີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໙໑) ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມຠຓ຺ຑາຄາຣິໂກ ປນ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍໍ ອຊານນ຺ໂຕ ຖູເຓຍ຺ຍເກຫິ ກຕໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ອິທານິ ໂສ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອິທານີຕິ ອຘຸນາ, ອມ຺ຫາກໍ ອາຄມນເວລາຍເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອໂສ, ຠນ຺ເຕ, ອຸທປາໂນຕິ ປຐນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕຕິຍວາເຣ ‘‘ນ ໂຂ ຕຖາຄຕາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຈ຺ຈນີກາ ກາຕພ຺ພາ, ກາຣຓໍ ທິຏ຺ຐໍ ຠວິສ຺ສຕິ ທີຆທສ຺ສິນາ’’ຕິ ມຫາຣາຊທຕ຺ຕິຍໍ ຠຄວໂຕ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸທປານໍ ອຄມາສິ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ເຖເຣ ອຸທປາເນ ອຸທກໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ສມນ຺ຕໂຕ ສນ຺ທຕິ, ສພ຺ພໍ ຕິຓໍ ຠຸສຎ຺ຈ ອຸປ຺ລວິຕ຺ວາ ສຍເມວ ອປຄຈ຺ຉິ. ເຕນ ຈ ສນ຺ທມາເນນ ສລິເລນ ອຸປຣູປຣິ ວຑ຺ຒນ຺ເຕນ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ສພ຺ເພວ ໂປກ຺ຂຣຓີອາທໂຍ ຊລາສຍາ ວິສຸກ຺ຂາ ປຣິປູຣິໍສຸ, ຕຖາ ປຣິຂາກຸສຸພ຺ຠນິນ຺ນາທີນິ ຈ. ສພ຺ໂພ ຄາມປ຺ປເທໂສ ມໂຫເຆນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖໂຏ ມຫາວສ຺ສກາເລ ວິຍ ອໂຫສິ. ກຸມຸທຸປ຺ປລປທຸມປຸຓ຺ຑຣີກາທີນິ ຊລຊປຸປ຺ຜານິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸພ຺ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິກສມານານິ ອຸທກໍ ສຎ຺ຉາທິໍສຸ. ສເຣສຸ ຫໍສໂກຎ຺ຈຈກ຺ກວາກກາຣຓ຺ຑວພກາທຍາ ເອ ອຸທກສກຸຓິກາ ວສ຺ສມານາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຈຣິໍສຸ. ຖູເຓຍ຺ຍກາ ຕໍ ມໂຫຆໍ ຕຖາ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕໍ ສມນ຺ຕໂຕ ວີຈິຕຣງ຺ຄສມາກຸລໍ ປຣິຍນ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐຫມານໍ ຣຸຈິຣໍ ເຜຓພຸພ຺ພຸຬກໍ ທິສ຺ວາ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາຕາ ເອວໍ ສມ຺ມນ຺ເຕສຸໍ ‘‘ມຍໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸທກຸປຈ຺ເຉທໍ ກາຕຸໍ ວາຍມິມ຺ຫາ, ອຍໍ ປນ ມໂຫໂຆ ຕສ຺ສ ອາຄມນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອວໍ ອຠິວຑ຺ຒຕິ, ນິສ຺ສໍສຍໍ ໂຂ ອຍໍ ຕສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາໂວ. ມຫິທ຺ຘິໂກ ຫິ ໂສ ມຫານຸຠາໂວ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍຖາ ຍໍ ມໂຫໂຆ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຄາມມ຺ປິ ໂອຕ຺ຖເຣຍ຺ຍ. ຫນ຺ທ ມຍໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ອຈ຺ຈຍໍ ເທເສນ຺ຕາ ຂມາເປຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

ເຕ ສພ຺ເພວ ເອກຊ຺ຌາສຍາ ຫຸຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ ຄຓີຠູຕາ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທິໍສຸ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ອຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມສຸໍ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ນິສີທິໍສຸ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວສຸໍ. ເອວໍ ປນ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພວ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ ມຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ໂຠໂຕ ເຈວ ໂຄຕມສ຺ສ ໂຄຕມສາວການຎ຺ຈ ອຸທກປ຺ປຏິເສຘໍ ກາຣຍິມ຺ຫ, ອມຸກສ຺ມິໍ ອຸທປາເນ ຕິຓຎ຺ຈ ຠຸສຎ຺ຈ ປກ຺ຂິປິມ຺ຫ. ໂສ ປນ ອຸທປາໂນ ອເຈຕໂນປິ ສມາໂນ ສເຈຕໂນ ວິຍ ໂຠໂຕ ຄຸຓໍ ຊານນ຺ໂຕ ວິຍ ສຍເມວ ສພ຺ພໍ ຕິຓໍ ຠຸສໍ ອປເນຕ຺ວາ ສຸວິສຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕ, ສພ຺ໂພປິ ເຈຕ຺ຖ ນິນ຺ນປ຺ປເທໂສ ມຫຕາ ອຸທໂກເຆນ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ຣມຓີໂຍວ ຊາໂຕ, ອຸທກູປຊີວິໂນ ສຕ຺ຕາ ປຣິຕຸຏ຺ຐາ. ມຍໍ ປນ ມນຸສ຺ສາປິ ສມານາ ໂຠໂຕ ຄຸເຓ ນ ຊານິມ຺ຫ, ເຍ ມຍໍ ເອວໍ ອກຣິມ຺ຫ, ສາຘຸ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຕຖາ ກໂຣຕຸ, ຍຖາຍໍ ມໂຫໂຆ ອິມໍ ຄາມໍ ນ ໂອຕ຺ຖເຣຍ຺ຍ, ອຈ຺ຈໂຍ ໂນ ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາລໍ, ຕໍ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອຈ຺ຈຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ ອຈ຺ຈຍໍ ເທເສສຸໍ. ຠຄວາປິ ‘‘ຕຄ຺ຆ ຕຸມ຺ເຫ ອຈ຺ຈໂຍ ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາລໍ, ຕໍ ໂວ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ ອາຍຕິໍ ສໍວຣາຍາ’’ຕິ ເຕສໍ ອຈ຺ຈຍໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕຕໍ ຎຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເຕ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ສຣຓາທີສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ເຕສໍ ປນ ອາຄມນໂຕ ປຸເຣຕຣໍເຍວ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຕໍ ປາຏິຫາຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາໂຕ ປຕ຺ເຕນ ປານີຍໍ ອາທາຍ ຠຄວໂຕ ອຸປນາເມຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ມຸຂໂຕ ໂອວມິຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕິຓາທິໍ ມຸເຂນ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ. ວິສ຺ສນ຺ທນ຺ໂຕ ມຎ຺ເຎຕິ ປຸພ຺ເພ ທີຆຣຊ຺ຊຸເກນ ອຸທປາເນນ ອຸສ຺ສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພອຸທໂກໂຆ ຠຄວໂຕ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຄຕກາເລ ມຸເຂນ ວິສ຺ສນ຺ທນ຺ໂຕ ວິຍ ສມຕິຕ຺ຕິໂກ ກາກເປຍ຺ໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ອິທຎ຺ຈ ເຖຣສ຺ສ ຄຕກາເລ ອຸທກປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ສກລໍ ນິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອຸທເກນ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອໂຫສີຕິ. ອຍໍ ປນິທ຺ຘິ ນ ພຸທ຺ຘານໍ ອຘິຏ຺ຐາເນນ, ນາປິ ເທວານຸຠາເວນ, ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ປຣິຕ຺ຕເທສນຕ຺ຖໍ ຣາຊຄຫໂຕ ເວສາລິຄມເນ ວິຍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຖູເຓຍ຺ຍການໍ ຠຄວຕິ ປສາທຊນນຕ຺ຖໍ ເຕສໍ ອຕ຺ຖກາມາຫິ ເທວຕາຫິ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ອປເຣ ‘‘ອຸທປານສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ວສນກນາຄຣາຊາ ເອວມກາສີ’’ຕິ. ສພ຺ພໍ ຕໍ ອກາຣຓໍ, ຍຖາ ຠຄວໂຕ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນເຍວ ຕຖາ ອຸທກຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຣິທີປິຕຕ຺ຕາ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ອຘິຏ຺ຐາເນນ ວິນາ ອຕ຺ຕນາ ອິຈ຺ຉິຕນິປ຺ຜຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິທິຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖທີປນໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ກິໍ ກຍິຣາ ອຸທປາເນນ, ອາປາ ເຈ ສພ຺ພທາ ສິຍຸນ຺ຕິ ຍສ຺ສ ສພ຺ພກາລໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ອາປາ ເຈ ຍທິ ສິຍຸໍ ຍທິ ອຸປລພ຺ເຠຍ຺ຍຸໍ ຍທິ ອາກງ຺ຂາມຕ຺ຕປຏິພທ຺ໂຘ, ເຕສໍ ລາໂຠ, ເຕນ ອຸທປາເນນ ກິໍ ກຍິຣາ ກິໍ ກເຣຍ຺ຍ, ກິໍ ປໂຍຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຓ຺ຫາຍ ມູລໂຕ ເຉຕ຺ວາ, ກິສ຺ສ ປຣິເຍສນໍ ຈເຣຕິ ຍາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ວິນິພທ຺ຘາ ສຕ຺ຕາ ອກຕປຸຎ຺ຎາ ຫຸຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉິຕາລາຠທຸກ຺ເຂນ ວິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕສ຺ສາ ຕຓ຺ຫາຍ ມູລໍ, ມູເລ ວາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ມາທິໂສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ໂຘ ກິສ຺ສ ເກນ ກາຣເຓນ ປານີຍປຣິເຍສນໍ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ປຈ຺ຈຍປຣິເຍສນໍ ຈເຣຍ຺ຍ. ‘‘ມູລໂຕ ເຉຕ຺ຕາ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ຕຓ຺ຫາຍ ມູລໍ ມູເລເຍວ ວາ ເຉທໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ມູລໂຕ ເຉຕ຺ຕາຕິ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ເຉທໂກ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ໂຍ ໂພຘິຍາ ມູລຠູຕມຫາປຓິຘານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອປຣິມິຕໍ ສກລໍ ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂລກຫິຕຕ຺ຖເມວ ປຣິຓາມນວເສນ ປຣິປູເຣນ຺ໂຕ ມູລໂຕ ປຠຸຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ເຉຕ຺ຕາ, ໂສ ຕຓ຺ຫາເຫຕຸກສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕາລາຠສ຺ສ ອຠາວໂຕ ກິສ຺ສ ເກນ ກາຣເຓນ ອຸທກປຣິເຍສນໍ ຈເຣຍ຺ຍ, ອິເມ ປນ ຖູເຓຍ຺ຍກາ ອນ຺ຘພາລາ ອິມໍ ກາຣຓໍ ອຊານນ຺ຕາ ເອວມກໍສູຕິ.

ນວມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.