໑. ອາຍຸສງ຺ຂາໂຣສ຺ສຊ຺ຊນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໑. ຊຈ຺ຈນ຺ຘວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ເວສາລິຍນ຺ຕິອາທິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ເວສາລິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສີຕິ ກທາ ປາວິສິ? ອຸກ຺ກາເຈລໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເວສາລິໍ ຄຕກາເລ. ຠຄວາ ຫິ ເວຬຸວຄາມເກ ວສ຺ສໍ ວສິຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສາວຕ຺ຖິໍ ປຕ຺ວາ ເຊຕວເນ ວິຫາສິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຕາຫເມວ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ນາຬກຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ມາຕຣໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ສຕ຺ຖາ ຈຸນ຺ເທນ ອາຠຕາ ຕສ຺ສ ຘາຕຸໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘາຕຸເຈຕິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຣາຊຄຫໍ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖ ຄຕກາເລ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ຠຄວາ ຕສ຺ສປິ ຘາຕຸໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຈຕິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຣາຊຄຫໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ອຸກ຺ກາເຈລໍ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄສາວການໍ ປຣິນິພ຺ພານປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາເຈລໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເວສາລິໍ ອຄມາສິ. ເອວໍ ຄໂຕ ຠຄວາ ‘‘ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເວສາລິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຸກ຺ກາເຈລໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເວສາລິໍ ຄຕກາເລ’’ຕິ.

ນິສີທນນ຺ຕິ ອິຘ ຈມ຺ມກ຺ຂຓ຺ຑໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຈາປາລໍ ເຈຕິຍນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ຈາປາລສ຺ສ ນາມ ຍກ຺ຂສ຺ສ ວສິຕຏ຺ຐານໍ ‘‘ຈາປາລເຈຕິຍ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ກຕວິຫາໂຣປິ ຕາຍ ຣຸຬ຺ຫິຍາ ‘‘ຈາປາລເຈຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸເທນໍ ເຈຕິຍນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສຕ຺ຕມ຺ພນ຺ຕິ ກິກິສ຺ສ ກິຣ ກາສິຣຎ຺ໂຎ ຘີຕໂຣ ສຕ຺ຕ ກຸມາຣິໂຍ ສໍເວຄຊາຕາ ຣາຊເຄຫໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ປຘານໍ ປທຫິໍສຸ, ຕໍ ຐານໍ ‘‘ສຕ຺ຕມ຺ພໍ ເຈຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ພຫຸປຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ພຫຸປາໂຣໂຫ ເອໂກ ນິຄ຺ໂຣຘຣຸກ຺ໂຂ, ຕສ຺ມິໍ ອຘິວຕ຺ຖໍ ເທວຕໍ ພຫູ ມນຸສ຺ສາ ປຸຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ຕທຸປາທາຍ ຕໍ ຐານໍ ‘‘ພຫຸປຸຕ຺ຕໍ ເຈຕິຍ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ສາຣນ຺ທທນ຺ຕິ ສາຣນ຺ທທສ຺ສ ນາມ ຍກ຺ຂສ຺ສ ວສິຕຏ຺ຐານໍ. ອິຕິ ສພ຺ພາເນວ ຕານິ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໂຕ ປຸພ຺ເພ ເທວຕາປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ເຈຕິຍໂວຫາເຣນ ໂວຫຣິຕານິ, ຠຄວໂຕ ວິຫາເຣ ກເຕປິ ຈ ຕເຖວ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ຣມຓີຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ເວສາລິຍາ ຕາວ ຠູມິຠາຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຸຄ຺ຄລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຸລຠປຈ຺ຈຍຕາຍ ຈ ຣມຓີຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິຫາຣານໍ ປນ ນຄຣໂຕ ນາຕິທູຣຕາຍ ນາຈ຺ຈາສນ຺ນຕາຍ ຄມນາຄມນສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນາກິຓ຺ຓວິຫາຣຏ຺ຐານຕາຍ ຉາຍູທກສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປວິເວກປຕິຣູປຕາຍ ຈ ຣມຓີຍຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທ຺ຘິປາທປທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ຠາວິຕາຕິ ວຑ຺ຒິຕາ. ພຫຸລີກຕາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຕາ. ຍານີກຕາຕິ ຍຸຕ຺ຕຍານໍ ວິຍ ກຕາ. ວຕ຺ຖຸກຕາຕິ ປຕິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ວຕ຺ຖຸ ວິຍ ກຕາ. ອນຸຏ຺ຐິຕາຕິ ອຘິຏ຺ຐິຕາ. ປຣິຈິຕາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ຈິຕາ ສຸວຑ຺ຒິຕາ. ສຸສມາຣທ຺ຘາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຣທ຺ຘາ, ອຕິວິຍ ສມ຺ມາ ນິປ຺ຜາທິຕາຕິ.

ເອວໍ ອນິຍເມນ ກເຖຕ຺ວາ ປຸນ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂຂ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກປ຺ປນ຺ຕິ ອາຍຸກປ຺ປໍ. ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຍໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ, ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ຘເຣຍ຺ຍ. ກປ຺ປາວເສສໍ ວາຕິ ‘‘ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ ວາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໗; ອ. ນິ. ໗.໗໔) ວຸຕ຺ຕໍ ວສ຺ສສຕໂຕ ອຕິເຣກໍ ວາ. ມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐາເນ ຄຊ຺ຊິຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍເຖວ ຫິ ເວຬຸວຄາມເກ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ມາຣຓນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ທສ ມາເສ ວິກ຺ຂມ຺ເຠສິ, ເອວໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອິມໍ ຠທ຺ທກປ຺ປເມວ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາ’’ຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ນ ຐິໂຕຕິ? ອຸປາທິນ຺ນກສຣີຣໍ ນາມ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທີຫິ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕິ, ພຸທ຺ຘາ ຈ ປນ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທິຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈເມ ອາຍຸໂກຏ຺ຐາເສ ພຫຸຊນສ຺ສ ປິຍມນາປກາເລເຍວ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ. ພຸທ຺ຘານຸພຸທ຺ເຘສຸ ອຄ຺ຄສາວກມຫາສາວເກສຸ ປຣິນິພ຺ພຸເຕສຸ ອປຣິວາເຣນ ເອກເກເນວ ຐາຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ທຫຣສາມເຓຣປຣິວາເຣນ ວາ. ຕໂຕ ‘‘ອໂຫ ພຸທ຺ຘານໍ ປຣິສາ’’ຕິ ຫີເຬຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ນ ຐິໂຕຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕປິ ໂສ ປນ ນ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ‘‘ອາຍຸກປ຺ໂປ’’ຕິ ອິທເມວ ອຏ຺ຐກຖາຍ ນິຍມິຕໍ.

ໂອຬາຣິເກ ນິມິຕ຺ເຕຕິ ຖູເລ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທເນ. ຖູລສຎ຺ຎຸປ຺ປາທນຎ຺ເຫຕໍ, ‘‘ຕິຏ຺ຐຕຸ ຠຄວາ ກປ຺ປ’’ນ຺ຕິ ສກລກປ຺ປໍ ອວຏ຺ຐານຍາຈນາຍ ຍທິທໍ ‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ອານນ຺ທ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ຠາວິຕາ’’ຕິອາທິນາ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ອຕ຺ຕໂນ ຈຕຸຣິທ຺ຘິປາທຠາວນານຸຠາເວນ ກປ຺ປໍ ອວຏ຺ຐານສມຕ຺ຖຕາວິຠາວນໍ. ໂອຠາເສຕິ ປາກຏວຈເນ. ປາກຏຎ຺ເຈຕໍ ວຈນໍ ປຣິຍາຍໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸຊຸກເມວ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍວິຠາວນໍ.

ພຫຸຊນຫິຕາຍາຕິ ມຫາຊນສ຺ສ ຫິຕຕ຺ຖາຍ. ພຫຸຊນສຸຂາຍາຕິ ມຫາຊນສ຺ສ ສຸຂຕ຺ຖາຍ. ໂລການຸກມ຺ປາຍາຕິ ສຕ຺ຕໂລກສ຺ສ ອນຸກມ຺ປໍ ປຏິຈ຺ຈ. ກຕຣສ຺ສ ສຕ຺ຕໂລກສ຺ສ? ໂຍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ອມຕປານໍ ປິວຕິ, ຕສ຺ສ. ຠຄວໂຕ ຫິ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນສຸຕ຺ຕເທສນາຍ ອຎ຺ຎາຕໂກຓ຺ຑຎ຺ຎປ຺ປມຸຂາ ອຏ຺ຐາຣສ ພ຺ຣຫ຺ມໂກຏິໂຍ ຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌິໍສຸ. ເອວໍ ຍາວ ສຸຠທ຺ທປຣິພ຺ພາຊກວິນຍນາ ຘມ຺ມປຏິວິທ຺ຘສຕ຺ຕານໍ ຄຓນາ ນຕ຺ຖິ, ມຫາສມຍສຸຕ຺ຕໍ ມງ຺ຄລສຸຕ຺ຕໍ ຈູຬຣາຫຸໂລວາທສຸຕ຺ຕໍ ສມຈິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕານໍ ເທສນາກາເລ ອຠິສມຍປ຺ປຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ, ເອຕສ຺ສ ອປຣິມາຓສ຺ສ ສຕ຺ຕໂລກສ຺ສ ອນຸກມ຺ປາຍ ຠຄວໂຕ ຐານໍ ຊາຕໍ. ເອວໍ ອນາຄເຕປິ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວທຕິ. ເທວມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ນ ເກວລໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍເຍວ, ອວເສສານໍ ນາຄສຸປຓ຺ຓາທີນມ຺ປິ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠຄວໂຕ ຐານໍ ໂຫຕິ. ສເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິເກ ປນ ມຄ຺ຄຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ຠພ຺ພປຸຄ຺ຄເລ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ອຕ຺ຖຕ຺ຖາຍ ຫິຕຕ຺ຖາຍ ສຸຂຕ຺ຖາຍ ຠຄວາ ຕິຏ຺ຐຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖາຍາຕິ ອິຘໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິອຕ຺ຖາຍ. ຫິຕາຍາຕິ ປຣໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕຫິຕຕ຺ຖາຍ. ສຸຂາຍາຕິ ນິພ຺ພານຘາຕຸສຸຂຕ຺ຖາຍ. ປຸຣິມໍ ປນ ຫິຕສຸຂຄ຺ຄຫຓໍ ສພ຺ພສາຘາຣຓວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍຖາ ຕໍ ມາເຣນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ຍຖາ ມາເຣນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏຈິຕ຺ໂຕ ອຎ຺ໂຎປິ ໂກຈິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ, ເອວເມວ ນາສກ຺ຂິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມາໂຣ ຫິ ຍສ຺ສ ເກຈິ ວິປລ຺ລາສາ ອປ຺ປຫີນາ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ທ຺ວາທສ ວິປລ຺ລາສາ ອປ຺ປຫີນາ, ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ, ເຖຣສ຺ສ ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິປລ຺ລາສາ ອປ຺ປຫີນາ, ເຕນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາສິ. ໂສ ປນ ຈິຕ຺ຕປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິໍ ກໂຣຕີຕິ? ເຠຣວໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ສທ຺ທາຣມ຺ມຓໍ ວາ ສາເວຕິ, ຕໂຕ ສຕ຺ຕາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ວາ ສຸຕ຺ວາ ວາ ສຕິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ວິວຏມຸຂາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສໍ ມຸເຂນ ຫຕ຺ຖໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຫທຍໍ ມທ຺ທຕິ, ຕໂຕ ວິສຎ຺ຎິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຖຣສ຺ສ ປເນສ ມຸເຂນ ຫຕ຺ຖໍ ປເວເສຕຸໍ ກິໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ເຠຣວາຣມ຺ມຓໍ ປນ ທສ຺ເສຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ເຖໂຣ ນິມິຕ຺ໂຕຠາສໍ ນ ປຏິວິຊ຺ຌິ. ຊານນ຺ໂຕເຍວ ຠຄວາ ກິມຕ຺ຖໍ ຍາວຕຕິຍໍ ອາມນ຺ເຕສິ? ປຣໂຕ ‘‘ຕິຏ຺ຐຕຸ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ’’ຕິ ຍາຈິເຕ ‘‘ຕຸຍ຺ເຫເວຕໍ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຸຍ຺ເຫເວຕໍ ອປຣທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ໂທສາໂຣປເນນ ໂສກຕນຸກຣຓຕ຺ຖໍ. ປສ຺ສຕິ ຫິ ຠຄວາ ‘‘ອຍໍ ມຍິ ອຕິວິຍ ສິນິທ຺ຘຫທໂຍ, ໂສ ປຣໂຕ ຠູມິຈາລກາຣຓຎ຺ຈ ອາຍຸສງ຺ຂາໂຣສ຺ສຊ຺ຊນຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ມມ ຈິຣຏ຺ຐານໍ ຍາຈິສ຺ສຕິ, ອຖາຫໍ ‘ກິສ຺ສ ຕ຺ວໍ ປຸເຣຕຣໍ ນ ຍາຈສີ’ຕິ ຕສ຺ເສວ ສີເສ ໂທສໍ ປາເຕສ຺ສາມິ, ສຕ຺ຕາ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອປຣາເຘນ ນ ຕຖາ ວິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ເຕນສ຺ສ ໂສໂກ ຕນຸໂກ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທາຕິ ຍສ຺ມາ ທິວາວິຫາຣຕ຺ຖາຍ ອິຘາຄໂຕ, ຕສ຺ມາ, ອານນ຺ທ, ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ ຍຖາຣຸຈິຕໍ ຐານໍ ທິວາວິຫາຣາຍ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ຍສ຺ສ ທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ.

ມາໂຣ ປາປິມາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ເຕ ອນຕ຺ເຖ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ມາເຣຕີຕິ ມາໂຣ. ປາປິມາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ໂສ ຫິ ປາປຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ‘ປາປິມາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠາສິຕາ ໂຂ ປເນສາຕິ ອຍຎ຺ຫິ ຠຄວຕິ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ສຕ຺ຕ ສຕ຺ຕາເຫ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣເຘ ວິຫຣນ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຕາສຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉາວິຆາຕໍ ປຕ຺ວາ ຄຕາສຸ ອຍໍ ‘‘ອຕ຺ເຖໂສ ອຸປາໂຍ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວາ ຍທຕ຺ຖໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ, ໂສ ໂວ ອຕ຺ໂຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ປຏິວິທ຺ຘໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ, ກິໍ ເຕ ໂລກວິຈຣເຓນາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍຖາ ອຊ຺ຊ ເອວເມວ ‘‘ປຣິນິພ຺ພາຕຸ ທານິ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ’’ຕິ ຍາຈິ. ຠຄວາ ຈສ຺ສ ‘‘ນ ຕາວາຫ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອິທານິ ‘‘ຠາສິຕາ ໂຂ ປເນສາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ວິຍຕ຺ຕາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄມວເສນ ພ຺ຍຕ຺ຕາ. ວິນີຕາຕິ ຕເຖວ ກິເລສວິນຍເນນ ວິນີຕາ. ວິສາຣທາຕິ ສາຣຊ຺ຊກຣານໍ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາທີນໍ ປຫາເນນ ວິສາຣທຠາວໍ ປຕ຺ຕາ. ພຫຸສ຺ສຸຕາຕິ ເຕປິຏກວເສນ ພຫຸ ສຸຕເມເຕສນ຺ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕາ. ຕເມວ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຘມ຺ມຘຣາ. ອຖ ວາ ພຫຸສ຺ສຸຕາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິພຫຸສ຺ສຸຕາ ເຈວ ປຏິເວຘພຫຸສ຺ສຸຕາ ຈ. ຘມ຺ມຘຣາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມານໍ ເຈວ ປຏິເວຘຘມ຺ມານຎ຺ຈ ຘາຣຓໂຕ ຘມ຺ມຘຣາຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ນາຕິ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຘມ຺ມຠູຕໍ ວິປສ຺ສນາຘມ຺ມໍ ປຏິປນ຺ນາ. ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ນາຕິ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິຍາ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ວິສຸທ຺ຘິປຣມ຺ປຣາປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນາ. ອນຸຘມ຺ມຈາຣິໂນຕິ ສລ຺ເລຂິກໍ ຕສ຺ສາ ປຏິປທາຍ ອນຸຣູປໍ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິຘມ຺ມໍ ຈຣຓສີລາ. ສກໍ ອາຈຣິຍກນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍວາທໍ. ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອາທິໂຕ ກເຖສ຺ສນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕນາ ອຸຄ຺ຄຫິຕນິຍາເມນ ປເຣ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທເສສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາເຈສ຺ສນ຺ຕິ, ປາຬິໍ ສມ຺ມາ ວາເຈສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຎເປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປຊານາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ປກາເສສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏ຺ຐເປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປກາເຣນ ຐເປສ຺ສນ຺ຕິ. ວິວຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວິວຏໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ວິຠຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວິຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຸຕ຺ຕານີກຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອນຸຕ຺ຕານໍ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຸຕ຺ຕານໍ ປາກຏໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ສຫຘມ຺ເມນາຕິ ສເຫຕຸເກນ ສກາຣເຓນ ວຈເນນ. ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍນ຺ຕິ ຍາວນິຍ຺ຍານິກໍ ກຕ຺ວາ. ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສນ຺ຕີຕິ ນວວິຘໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ປໂພເຘສ຺ສນ຺ຕິ, ປກາເສສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ປຎ຺ຎເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິອາທີຫິ ຉຫິ ປເທຫິ ຉ ອຕ຺ຖປທານິ ທສ຺ສິຕານິ, ອາທິໂຕ ປນ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ຉ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານີຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສໍວຓ຺ຓນານເຍນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ເນຕ຺ຕິຍໍ ‘‘ທ຺ວາທສປທານິ ສຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ຈາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ສງ຺ຄຫວາຣ).

ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫິຕໍ ສກລໍ ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ອິທ຺ຘນ຺ຕິ ສມິທ຺ຘໍ ຌານຸປ຺ປາທວເສນ. ຜີຕນ຺ຕິ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕໍ ສພ຺ພຜາລິຜຸລ຺ລໍ ອຠິຎ຺ຎາສມ຺ປຕ຺ຕິວເສນ. ວິຕ຺ຖາຣິກນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖຕໍ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ ປຕິຏ຺ຐຫນວເສນ. ພາຫຸຊຎ຺ຎນ຺ຕິ ພຫູຫິ ຎາຕໍ ປຏິວິທ຺ຘໍ ພຫຸຊນາຠິສມຍວເສນ. ປຸຖຸຠູຕນ຺ຕິ ສພ຺ພາກາຣວເສນ ປຸຖຸລຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ. ກຖໍ? ຍາວ ເທວມນຸສ຺ເສຫິ ສຸປ຺ປກາສິຕນ຺ຕິ ຍຕ຺ຕກາ ວິຎ຺ຎຸຊາຕິກາ ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ຈ ອຕ຺ຖິ, ເຕຫິ ສພ຺ເພຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ປກາສິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກຕິ ນິຣຸສ຺ສຸກ຺ໂກ ລີນວີຣິໂຍ. ‘‘ຕ຺ວຎ຺ຫິ, ປາປິມ, ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘ປຣິນິພ຺ພາຕຸ ທານິ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ປຣິນິພ຺ພາຕຸ ສຸຄໂຕ’ຕິ ວິຣວນ຺ໂຕ ອາຫິຓ຺ຑິຕ຺ຖ, ອຊ຺ຊ ທານິ ປຏ຺ຐາຍ ວິຄຕຸສ຺ສາໂຫ ໂຫຫິ, ມາ ມຍ຺ຫໍ ປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ວາຍາມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວທຕິ. ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊີຕິ ສຕິໍ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ຎາເຓນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ວິສ຺ສຊິ ປຊຫິ. ຕຕ຺ຖ ນ ຠຄວາ ຫຕ຺ເຖນ ເລຑ຺ຑຸໍ ວິຍ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊິ, ເຕມາສມຕ຺ຕເມວ ປນ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ນ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂອສ຺ສຊີ’’ຕິ, ‘‘ໂວສ຺ສຊ຺ຊີ’’ຕິປິ ປາໂຐ.

ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ກປ຺ປໍ ວາ ກປ຺ປາວເສສໍ ວາ ຐາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ຕຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິຕຸໍ ມາຣສ຺ສ ຍາຈນາຍ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊິ? ນ ຠຄວາ ມາຣສ຺ສ ຍາຈນາຍ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊິ, ນາປິ ເຖຣສ຺ສ ອາຍາຈນາຍ ນ ໂອສ຺ສຊິສ຺ສຕິ, ເຕມາສໂຕ ປນ ປຣໍ ພຸທ຺ຘເວເນຍ຺ຍານໍ ອຠາວໂຕ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊິ. ຐານຎ຺ຫິ ນາມ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ຍາວເທວ ເວເນຍ຺ຍວິນຍນຕ຺ຖໍ, ເຕ ອສຕິ ວິເນຍ຺ຍຊເນ ເກນ ນາມ ກາຣເຓນ ຐສ຺ສນ຺ຕິ. ຍທິ ຈ ມາຣສ຺ສ ຍາຈນາຍ ປຣິນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ, ປຸເຣຕຣໍເຍວ ປຣິນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ. ໂພຘິມຓ຺ເຑປິ ຫິ ມາເຣນ ຍາຈິຕໍ, ນິມິຕ຺ໂຕຠາສກຣຓມ຺ປິ ເຖຣສ຺ສ ໂສກຕນຸກຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ອປິຈ ພຸທ຺ຘພລທີປນຕ຺ຖໍ ນິມິຕ຺ໂຕຠາສກຣຓໍ. ເອວໍ ມຫານຸຠາວາ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕເຍວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາວ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີຕິ.

ມຫາຠູມິຈາໂລຕິ ມຫນ຺ໂຕ ປຖວີກມ຺ໂປ. ຕທາ ກິຣ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸ ອກມ຺ປິຕ຺ຖ. ຠິໍສນໂກຕິ ຠຍຊນໂກ. ເທວທຸນ຺ທຸຠິໂຍ ຈ ຜລິໍສູຕິ ເທວເຠຣິໂຍ ນທິໍສຸ, ເທໂວ ສຸກ຺ຂຄຊ຺ຊິຕໍ ຄຊ຺ຊິ, ອກາລວິຊ຺ຊຸລຕາ ນິຈ຺ຉຣິໍສຸ, ຂຓິກວສ຺ສໍ ວສ຺ສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ສງ຺ຂາຣວິສງ຺ຂາຣານໍ ວິເສສສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິທິຕ຺ວາ. ອິມໍ ອຸທານນ຺ຕິ ອນວເສສສງ຺ຂາເຣ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິສງ຺ຂາຣຄມນທີປກໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ. ກສ຺ມາ ອຸທາເນສິ? ໂກຈິ ນາມ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ມາເຣນ ປຈ຺ຉໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ‘ປຣິນິພ຺ພາຕຸ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ອຸປທ຺ທຸໂຕ ຠເຍນ ຠຄວາ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊີ’’ຕິ. ‘‘ຕສ຺ໂສກາໂສ ມາ ໂຫຕຸ, ຠີຕສ຺ສ ອຸທານໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖໍ ປີຕິເວຄວິສ຺ສຏ຺ຐໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ເຕມາສມຕ຺ເຕເນວ ຈ ປນ ພຸທ຺ຘກິຈ຺ຈສ຺ສ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນໂຕ ເອວໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ມຍາ ປຣິຫໂຏຍໍ ທຸກ຺ຂຠາໂຣ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ນິກ຺ຂິປິຍຕີຕິ ປສ຺ສໂຕ ປຣິນິພ຺ພານຄຸຓປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓ ຕສ຺ສ ອຸຬາຣໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ເຕນ ປີຕິເວເຄນ ອຸທາເນສີຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ ວິຍ. ເອກນ຺ເຕນ ຫິ ວິສງ຺ຂາຣນິນ຺ໂນ ນິພ຺ພານຊ຺ຌາສໂຍ ສຕ຺ຖາ ມຫາກຣຸຓາຍ ພລກ຺ກາເຣນ ວິຍ ສຕ຺ຕຫິຕຕ຺ຖໍ ໂລເກ ສຸຈິຣໍ ຐິໂຕ. ຕຖາ ຫິ ເທວສິກໍ ຈຕຸວີສຕິໂກຏິສຕສຫສ຺ສສງ຺ຂາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ວຬຎ຺ເຊຕິ, ໂສທານິ ມຫາກຣຸຓາຘິກາຣສ຺ສ ນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ ນິພ຺ພານາຠິມຸໂຂ ອນປ຺ປກໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທສິ. ເຕເນວ ຫິ ຠຄວໂຕ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານທິວເສ ວິຍ ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພານທິວເສປິ ສຣີຣາຠາ ວິເສສໂຕ ວິປ຺ປສນ຺ນາ ປຣິສຸທ຺ຘາ ປຠສ຺ສຣາ ອໂຫສີຕິ.

ຄາຖາຍ ໂສຓສິງ຺ຄາລາທີນມ຺ປິ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວໂຕ ຕຸລິຕໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນນ຺ຕິ ຕຸລໍ, ກາມາວຈຣກມ຺ມໍ. ນ ຕຸລໍ ອຕຸລໍ, ຕຸລໍ ວາ ສທິສມສ຺ສ ອຎ຺ຎໍ ໂລກິຍກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕຸລໍ, ມຫຄ຺ຄຕກມ຺ມໍ. ກາມາວຈຣໍ ຣູປາວຈຣໍ ວາ ຕຸລໍ, ອຣູປາວຈຣໍ ອຕຸລໍ. ອປ຺ປວິປາກໍ ວາ ຕຸລໍ, ພຫຸວິປາກໍ ອຕຸລໍ. ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ສມ຺ຠວສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕໍ, ອຸປປຕ຺ຕິຊນກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠວສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ປຸນພ຺ຠວສງ຺ຂາຣຓກໍ. ອວສ຺ສຊີຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ມຸນີຕິ ພຸທ຺ຘມຸນິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕຕິ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ. ສມາຫິໂຕຕິ ອຸປຈາຣປ຺ປນາສມາຘິວເສນ ສມາຫິໂຕ. ອຠິນ຺ທິ ກວຈມິວາຕິ ກວຈໍ ວິຍ ອຠິນ຺ທິ. ອຕ຺ຕສມ຺ຠວນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ສຎ຺ຊາຕໍ ກິເລສໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ສວິປາກຏ຺ເຐນ ສມ຺ຠວໍ, ຠວາຠວາຠິສງ຺ຂຣຓຏ຺ເຐນ ຠວສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ຈ ລທ຺ຘນາມໍ ຕຸລາຕຸລສງ຺ຂາຕໍ ໂລກິຍກມ຺ມຎ຺ຈ ໂອສ຺ສຊິ, ສງ຺ຄາມສີເສ ມຫາໂຍໂຘ ກວຈໍ ວິຍ ອຕ຺ຕສມ຺ຠວໍ ກິເລສຎ຺ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ ສມາຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຠິນ຺ທີ’’ຕິ.

ອຖ ວາ ຕຸລນ຺ຕິ ຕຸເລນ຺ໂຕ ຕີເຣນ຺ໂຕ. ອຕຸລຎ຺ຈ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ນິພ຺ພານຎ຺ເຈວ ຠວຎ຺ຈ. ຠວສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ຠວຄາມິກໍ ກມ຺ມໍ. ອວສ຺ສຊິ ມຸນີຕິ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອນິຈ຺ຈາ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຕຸເລນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘມຸນິ ຠເວ ອາທີນວໍ, ນິພ຺ພາເນ ຈ ອານິສໍສໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ຂນ຺ຘານໍ ມູລຠູຕໍ ຠວສງ຺ຂາຣກມ຺ມໍ ‘‘ກມ຺ມກ຺ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໘໑; ອ. ນິ. ໔.໒໓໓) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ກມ຺ມກ຺ຂຍກເຣນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ອວສ຺ສຊິ. ກຖໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ ສມາຫິໂຕ, ອຠິນ຺ທິ ກວຈມິວຕ຺ຕສມ຺ຠວໍ. ໂສ ຫິ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ, ສມຖວເສນ ສມາຫິໂຕຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ພຠາຄໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມຖວິປສ຺ສນາພເລນ ກວຈໍ ວິຍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕໍ, ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ຠວຕ຺ຕາ ‘‘ອຕ຺ຕສມ຺ຠວ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ສພ຺ພໍ ກິເລສຊາລໍ ອຠິນ຺ທິ, ກິເລສາຠາເວເນວ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກຕ຺ຕາ ອວສ຺ສຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ກິເລສປ຺ປຫາເນນ ກມ຺ມໍ ປຊຫິ. ອິຕິ ໂພຘິມູເລເຍວ ອວສ຺ສຏ຺ຐຠວສງ຺ຂາໂຣ ຠຄວາ ເວຂມິສ຺ສເກນ ວິຍ ຊຣສກຏໍ ສມາປຕ຺ຕິເວຂມິສ຺ສເກນ ອຕ຺ຕຠາວໍ ຍາເປນ຺ໂຕປິ ‘‘ອິໂຕ ເຕມາສໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ສມາປຕ຺ຕິເວຂມສ຺ສ ນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທເນນ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊີຕິ.

ປຐມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.