໕. ນາຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕. ປຎ຺ຈເມ ໂກສມ຺ພິຍນ຺ຕິ ກຸສຸມ຺ເພນ ນາມ ອິສິນາ ວສິຕຏ຺ຐາເນ ມາປິຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂກສມ຺ພີ’’ຕິ ເອວໍລທ຺ຘນາມເກ ນຄເຣ. ໂຆສິຕາຣາເມຕິ ໂຆສິຕເສຏ຺ຐິນາ ກາຣິເຕ ອາຣາເມ. ຠຄວາ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣຕີຕິ ຠຄວາ ສມ຺ພາຘປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ກິໍ ປນ ຠຄວໂຕ ສມ຺ພາໂຘ ອຕ຺ຖິ, ສໍສຄ຺ໂຄ ວາຕິ? ນຕ຺ຖິ. ນ ຫິ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອນິຈ຺ຉາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ທຸຣາສທາ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ອນຸປລິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຫິເຕສິຕາຍ ປນ ສຕ຺ເຕສຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ມຸຕ຺ໂຕ ໂມເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎານຸຣູປໍ ຈຕຸໂຣຆນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຣິສານໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ກາເລນ ກາລໍ ອຸປສງ຺ກມນໍ ອຘິວາເສຕິ, ສຍຎ຺ຈ ມຫາກຣຸຓາສມຸສ຺ສາຫິໂຕ ກາລຎ຺ຎູ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອິທໍ ສພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ອາຈິຓ຺ຓໍ, ອຍມິຘ ອາກິຓ຺ຓວິຫາໂຣຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ອິຘ ປນ ໂກສມ຺ພິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກລຫຊາຕານໍ ສຕ຺ຖາ ທີຆີຕິສ຺ສ ໂກສລຣຎ຺ໂຎ ວຕ຺ຖຸໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ, ‘‘ນ ຫິ ເວເຣນ ເວຣານິ, ສມ຺ມນ຺ຕີຘ ກຸທາຈນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ຘ. ປ. ໕; ມ. ນິ. ໓.໒໓໗; ມຫາວ. ໔໖໔) ໂອວາທໍ ອທາສິ, ຕໍ ທິວສໍ ເຕສໍ ກລຫໍ ກໂຣນ຺ຕານໍເຍວ ຣຕ຺ຕິ ວິຠາຕາ. ທຸຕິຍທິວເສປິ ຠຄວາ ຕເມວ ວຕ຺ຖຸໍ ກເຖສິ, ຕໍ ທິວສມ຺ປິ ເຕສໍ ກລຫໍ ກໂຣນ຺ຕານໍເຍວ ຣຕ຺ຕິ ວິຠາຕາ. ຕຕິຍທິວເສປິ ຠຄວາ ຕເມວ ວຕ຺ຖຸໍ ກເຖສິ, ອຖຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອວມາຫ – ‘‘ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕຸ, ມຍເມເຕນ ຠຓ຺ຑເນນ ກລເຫນ ວິຄ຺ຄເຫນ ວິວາເທນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ໂຂ ອິເມ ໂມຆປຸຣິສາ ນ ທານິເມ ສກ຺ກາ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ, ນຕ຺ຖິ ເຈຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາເປຕພ຺ພາ, ຍໍນູນາຫໍ ເອກຈາຣິກວາສໍ ວເສຍ຺ຍໍ, ເອວໍ ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ກລຫໂຕ ໂອຣມິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ເອວໍ ເຕຫິ ກລຫກາຣເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກວິຫາເຣ ວາສໍ ວິເນຕພ຺ພາຠາວໂຕ ອຸປາສກາທີຫິ ອຸປສງ຺ກມນຎ຺ຈ ອາກິຓ຺ຓວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣຕີ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ນ ສຸຂໍ, ອນາຣາຘິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ນ ອິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນ ຜາສຸ ວິຫຣາມີ’’ຕິ. ວູປກຏ຺ໂຐຕິ ປວິເວກຏ຺ໂຐ ທູຣີຠູໂຕ. ຕຖາ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາວ ຠຄວາ ປາໂຕວ ສຣີຣປ຺ປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ກຎ຺ຈິ ອນາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂກສລຣຏ຺ເຐ ປາລິເລຍ຺ຍເກ ວນສຓ຺ເຑ ຠທ຺ທສາລມູເລ ວິຫາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ…ເປ… ຠທ຺ທສາລມູເລ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສາມນ຺ຕິ ສຍໍ. ສໍສາເມຕ຺ວາຕິ ປຏິສາເມຕ຺ວາ. ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ສາມນ຺ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອຸປຏ຺ຐາເກຕິ ໂກສມ຺ພິນຄຣວາສິໂນ ໂຆສິຕເສຏ຺ຐິອາທິເກ ອຸປຏ຺ຐາເກ, ວິຫາເຣ ຈ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາກໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອນາມນ຺ເຕຕ຺ວາ.

ເອວໍ ຄເຕ ສຕ຺ຖຣິ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຖາ ເອກໂກວ ຄໂຕ, ມຍໍ ອນຸພນ຺ຘິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ, ຍທາ ຠຄວາ ສາມໍ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ອນາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາເກ ຈ ອນປໂລເກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອທຸຕິໂຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕທາ ເອກຈາຣໍ ຈຣິຕຸໍ ຠຄວໂຕ ອຊ຺ຌາສໂຍ, ສາວເກນ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ນ ອິເມສຸ ທິວເສສຸ ຠຄວາ ອນຸຄນ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິ ນິວາເຣສິ, ສຍມ຺ປິ ນານຸຄຈ຺ຉິ.

ອນຸປຸພ຺ເພນາຕິ ອນຸກ຺ກເມນ, ຄາມນິຄມປຏິປາຏິຍາ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ‘‘ເອກຈາຣວາສໍ ຕາວ ວສມານໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພາລກໂລຓກາຣຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຠຄຸຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສກລໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ຕິຍາມຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ເອກຈາຣວາເສ ອານິສໍສໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ເຕນ ປຈ຺ຉາສມເຓນ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ສມຄ຺ຄວາສໍ ວສມາເນ ຕໂຍ ກຸລປຸຕ຺ເຕ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປາຈີນວໍສມິຄທາຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕສມ຺ປິ ສກລຣຕ຺ຕິໍ ສມຄ຺ຄວາເສ ອານິສໍສໍ ກເຖຕ຺ວາ ເຕປິ ຕຕ຺ເຖວ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກໂກວ ປາລິເລຍ຺ຍຄາມໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ. ປາລິເລຍ຺ຍຄາມວາສິໂນ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປາລິເລຍ຺ຍຄາມສ຺ສ ອວິທູເຣ ຣກ຺ຂິຕວນສຓ຺ໂຑ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ປຓ຺ຓສາລໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຠຄວາ ວສຕູ’’ຕິ ຍາຈິຕ຺ວາ ວາສຍິໍສຸ. ຠທ຺ທສາໂລຕິ ປນ ຕຕ຺ເຖໂກ ມນາໂປ ຠທ຺ທໂກ ສາລຣຸກ຺ໂຂ, ຠຄວາ ຕໍ ຄາມໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວນສຓ຺ເຑ ປຓ຺ຓສາລສມີເປ ຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວິຫາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປາລິເລຍ຺ຍເກ ວິຫຣຕິ ຣກ຺ຂິຕວນສຓ຺ເຑ ຠທ຺ທສາລມູເລ’’ຕິ.

ຫຕ຺ຖິນາໂຄຕິ ມຫາຫຕ຺ຖີ ຍູຖປຕິ. ຫຕ຺ຖິກລເຠຫີຕິ ຫຕ຺ຖິໂປຕເກຫິ. ຫຕ຺ຖິຈ຺ຉາເປຫີຕິ ຂີຣູປເຄຫິ ທຫຣຫຕ຺ຖິໂປຕເກຫິ, ເຍ ‘‘ຠິງ຺ກາ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຉິນ຺ນຄ຺ຄານີຕິ ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕຫິ ເຕຫິ ຫຕ຺ຖິອາທີຫິ ຉິນ຺ນຄ຺ຄານິ ຂາທິຕາວເສສານິ ຂາຓຸສທິສານິ ຂາທຕິ. ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄນ຺ຕິ ເຕນ ຫຕ຺ຖິນາເຄນ ອຸຈ຺ຈຏ຺ຐານໂຕ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປາຕິຕໍ. ອສ຺ສ ສາຂາຠງ຺ຄນ຺ຕິ ເອຕສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ເຕ ຂາທນ຺ຕິ. ອາວິລານີຕິ ເຕຫິ ປຐມຕຣໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປິວນ຺ເຕຫິ ອາລຸຬິຕຕ຺ຕາ ອາວິລານິ ກທ຺ທມມິສ຺ສານິ ປານີຍານິ ປິວຕິ. ໂອຄາຫາຕິ ຕິຕ຺ຖໂຕ. ‘‘ໂອຄາຫ’’ນ຺ຕິປິ ປາຬິ. ອສ຺ສາຕິ ຫຕ຺ຖິນາຄສ຺ສ. ອຸປນິຆໍສນ຺ຕິໂຍຕິ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕິໂຍ, ອຸປນິຆໍສິຍມາໂນປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຬາຣຠາເວນ ນ ກຸຊ຺ຌຕິ, ເຕນ ຕາ ຕໍ ຆໍສນ຺ຕິເຍວ. ຍູຖາຕິ ຫຕ຺ຖິຆຏາ.

ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ໂສ ກິຣ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ຍູຖວາເສ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ ຕໍ ວນສຓ຺ຑໍ ປວິຏ຺ໂຐ ຕຕ຺ຖ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຆຏສຫສ຺ເສນ ນິພ຺ພາປິຕສນ຺ຕາໂປ ວິຍ ນິພ຺ພຸໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຏ຺ຐາສິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຕ຺ຕສີເສ ຐຕ຺ວາ ຠທ຺ທສາລສ຺ສ ປຓ຺ຓສາລາຍ ຈ ສມນ຺ຕໂຕ ອປ຺ປຫຣິຕກໍ ກຕ຺ວາ ສາຂາຠງ຺ເຄຫິ ສມ຺ມຊ຺ຊຕິ, ຠຄວໂຕ ມຸຂໂຘວນໍ ເທຕິ, ນ຺ຫາໂນທກໍ ອາຫຣຕິ, ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ເທຕິ, ອຣຎ຺ຎໂຕ ມຘຸຣານິ ຜລານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອຸປເນຕິ, ສຕ຺ຖາ ຕານິ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ໂສ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ຍສ຺ມິໍ ປເທເສ ຠຄວາ ວິຫຣຕິ, ຕໍ ປເທສໍ ອປ຺ປຫຣິຕຎ຺ຈ ກໂຣຕິ, ໂສຓ຺ຑາຍ ຠຄວໂຕ ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕີ’’ຕິ. ໂສຓ຺ຑາຍ ທາຣູນິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຆໍສິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທາຣູນິ ຊາລາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປາສາຓຂຓ຺ຑານິ ຕາເປຕ຺ວາ ຕານິ ທຓ຺ຑເກຫິ ປວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ໂສຓ຺ຑິຍໍ ຂິປິຕ຺ວາ ອຸທກສ຺ສ ຕຕ຺ຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຠຄວາ ‘‘ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ມມ ນ຺ຫານໍ ອິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫານກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ປານີເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ສີຕເລ ສຎ຺ຊາເຕ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂສຓ຺ຑາຍ ຠຄວໂຕ ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ຣໂຫຄຕສ຺ສາຕິອາທິ ອຸຠິນ຺ນໍ ມຫານາຄານໍ ວິເວກສຸຂປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓທສ຺ສນໍ, ຕໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປວິເວກໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເກຫິຈິ ອນາກິຓ຺ຓຠາວລທ຺ຘໍ ກາຍວິເວກໍ ຊານິຕ຺ວາ, ອິຕເຣ ປນ ວິເວກາ ຠຄວໂຕ ສພ຺ພກາລໍ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິເຍວ.

ອິມໍ ອຸທານນ຺ຕິ ອິມໍ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖິນາຄສ຺ສ ຈ ປວິເວກາຠິຣຕິຍາ ສມານຊ຺ຌາສຍຠາວທີປນໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ເອຕໍ ອີສາທນ຺ຕສ຺ສ ຣຖອີສາສທິສທນ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖິນາຄສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນາເຄນ ພຸທ຺ຘນາຄສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕນ ສເມຕິ ສໍສນ຺ທຕິ. ກຖໍ ສເມຕິ ເຈ? ຍເທໂກ ຣມຕີ ວເນ ຍສ຺ມາ ພຸທ຺ຘນາໂຄ ‘‘ອຫໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫາສິ’’ນ຺ຕິ ປຸຣິມໍ ອາກິຓ຺ຓວິຫາຣໍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິເວກໍ ອຸປພ຺ຣູຫຍມາໂນ ອິທານິ ຍຖາ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ວເນ ອຣຎ຺ເຎ ຣມຕິ ອຠິຣມຕິ, ເອວໍ ອຍມ຺ປິ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖິອາທີຫິ ອາກິຓ຺ຓວິຫາຣໍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິເວກໍ ອຸປພ຺ຣູຫຍມາໂນ ອິທານິ ເອໂກ ອສຫາໂຍ ວເນ ອຣຎ຺ເຎ ຣມຕິ ອຠິຣມຕິ. ຕສ຺ມາສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນາເຄນ ສເມຕິ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕນ ສເມຕີຕິ ກຕ຺ວາ ເອກີຠາວຣຕິຍາ ເອກສທິສໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຎ຺ຈມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.