໖. ປິຓ຺ໂຑລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖. ຉຏ຺ເຐ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາໂຊຕິ ປິຓ຺ຑໍ ອຸລມາໂນ ປຣິເຍສມາໂນ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ປິຓ຺ໂຑໂລ. ໂສ ກິຣ ປຣິຊິຓ຺ຓໂຠໂຄ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ທິສ຺ວາ ປິຓ຺ຑຕ຺ຖາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ. ໂສ ມຫນ຺ຕໍ ກປລ຺ລໍ ‘‘ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຈຣຕິ, ກປລ຺ລປູຣໍ ຍາຄຸໍ ປິວຕິ, ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ປູວຂຊ຺ຊກຎ຺ຈ ຂາທຕິ. ອຖສ຺ສ ມຫຄ຺ຆສຠາວໍ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກໍ ນານຸຊານິ, ເຫຏ຺ຐາມຎ຺ເຈ ປຕ຺ຕໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐເປຕິ, ໂສ ຐເປນ຺ໂຕປິ ຆໍເສນ຺ໂຕວ ປຓາເມຕ຺ວາ ຐເປຕິ, ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕປິ ຆໍເສນ຺ໂຕວ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຆໍສເນນ ປຣິກ຺ຂີຓໍ, ນາຬິໂກທນມຕ຺ຕສ຺ເສວ ຄຓ຺ຫນກໍ ຊາຕໍ. ຕໂຕ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສຸໍ, ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກໍ ອນຸຊານິ. ເຖໂຣ ອປເຣນ ສມເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄຜເລ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ອິຕິ ໂສ ປຸພ຺ເພ ສວິເສສໍ ປິຓ຺ຑຕ຺ຖາຍ ອຸລຕີຕິ ປິຓ຺ໂຑໂລ, ໂຄຕ຺ເຕນ ປນ ຠາຣທ຺ວາໂຊຕິ ອຸຠຍໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາໂຊ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອາຣຎ຺ຎໂກຕິ ຄາມນ຺ຕເສນາສນປຏິກ຺ຂິປເນນ ອຣຎ຺ເຎ ນິວາໂສ ອສ຺ສາຕິ ອາຣຎ຺ຎໂກ, ອາຣຎ຺ຎກຘຸຕງ຺ຄໍ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ຕຖາ ຠິກ຺ຂາສງ຺ຂາຕານໍ ອາມິສປິຓ຺ຑານໍ ປາໂຕ ປິຓ຺ຑປາໂຕ, ປເຣຫິ ທິນ຺ນານໍ ປິຓ຺ຑານໍ ປຕ຺ເຕ ນິປຕນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອຸຎ຺ຉຕິ ຕໍ ຕໍ ກຸລໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ ຄເວສຕີຕິ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ, ປິຓ຺ຑາຍ ວາ ປຕິຕຸໍ ຈຣິຕຸໍ ວຕເມຕສ຺ສາຕິ ປິຓ຺ຑປາຕີ, ປິຓ຺ຑປາຕີເຍວ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ. ສງ຺ກາຣກູຏາທີສຸ ປໍສູນໍ ອຸປຣິ ຐິຕຕ຺ຕາ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຕຏ຺ເຐນ ປໍສຸກູລໍ ວິຍາຕິ ປໍສຸກູລໍ, ປໍສຸ ວິຍ ວາ ກຸຈ຺ຉິຕຠາວໍ ອຸລຕິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປໍສຸກູລໍ, ປໍສຸກູລສ຺ສ ຘາຣຓໍ ປໍສຸກູລໍ, ຕໍ ສີລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ປໍສຸກູລິໂກ. ສງ຺ຆາຏິອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄອນ຺ຕຣວາສກສງ຺ຂາຕານິ ຕີຓິ ຈີວຣານິ ຕິຈີວຣໍ, ຕິຈີວຣສ຺ສ ຘາຣຓໍ ຕິຈີວຣໍ, ຕໍ ສີລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ເຕຈີວຣິໂກ. ອປ຺ປິຈ຺ໂຉຕິອາທີນໍ ປທານໍ ອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

ຘຸຕວາໂທຕິ ຘຸໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘຸຕກິເລໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ, ກິເລສຘຸນນກຘມ຺ໂມ ວາ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ຘຸໂຕ, ນ ຘຸຕວາໂທ, ອຕ຺ຖິ ນ ຘຸໂຕ, ຘຸຕວາໂທ, ອຕ຺ຖິ ເນວ ຘຸໂຕ, ນ ຘຸຕວາໂທ, ອຕ຺ຖິ ຘຸໂຕ ເຈວ, ຘຸຕວາໂທ ຈາຕິ ອິທໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕສຸ ໂຍ ສຍໍ ຘຸຕຘມ຺ເມ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຣໍ ຕທຕ຺ຖາຍ ສມາທເປຕິ, ອຍໍ ປຐໂມ. ໂຍ ປນ ສຍໍ ນ ຘຸຕຘມ຺ເມ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕິ, ປຣໍ ສມາທເປຕິ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ. ໂຍ ອຸຠຍຣຫິໂຕ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ. ໂຍ ປນ ອຸຠຍສມ຺ປນ຺ໂນ, ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ. ເອວຣູໂປ ຈ ອາຍສ຺ມາ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາໂຊຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຘຸຕວາໂທ’’ຕິ. ເອກເທສສຣູເປກເສສວເສນ ຫິ ອຍໍ ນິທ຺ເທໂສ ຍຖາ ຕໍ ‘‘ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ.

ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິສມ຺ປໂຍຄໂຕ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິສມ຺ປໂຍຄໂຕ ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິຈິຕ຺ຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອິຘ ປນ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕຜລຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍຕໍສມາປຕ຺ຕີສຸ ສມາຘິ ເອວ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ, ອິຘ ປນ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ກາເລນ ກາລໍ ຕີຓິ ນິມິຕ຺ຕານິ ມນສິ ກາຕພ຺ພານີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຘິຈິຕ຺ຕສຸຕ຺ເຕ (ອ. ນິ. ໓.໑໐໓) ວິຍ ສມຖວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕໍ ອຘິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ສຸນ຺ທຣໍ. ປຸຣິໂມເຍວຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານປຣິກ຺ຂາຣສມ຺ປທາສມ຺ປນ຺ນໍ ອຘິຈິຕ຺ຕານຸໂຍຄສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິທິຕ຺ວາ. ເອວໍ ‘‘ອຘິຈິຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ມມ ສາສນານຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ທີເປນ຺ໂຕ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ອນູປວາໂທຕິ ວາຈາຍ ກສ຺ສຈິປິ ອນຸປວທນໍ. ອນູປຆາໂຕຕິ ກາເຍນ ກສ຺ສຈິ ອຸປຆາຕາກຣຓໍ. ປາຕິໂມກ຺ເຂຕິ ເອຕ຺ຖ ປາຕິໂມກ຺ຂປທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ປາຕິໂມກ຺ເຂ. ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອວີຕິກ຺ກມລກ຺ຂໂຓ ສໍວໂຣ. ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຕິ ປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠຄວເສນ ປມາຓຎ຺ຎຸຕາ. ປນ຺ຕຎ຺ຈ ສຍນາສນນ຺ຕິ ວິວິຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆຏ຺ຏນວິຣຫິຕໍ ເສນາສນໍ. ອຘິຈິຕ຺ເຕ ຈ ອາໂຍໂຄຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ອຘິຄມາຍ ຠາວນານຸໂຍໂຄ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ອນູປວາໂທຕິ ກສ຺ສຈິປິ ອຸປຣຸຊ຺ຌນວຈນສ຺ສ ອວທນໍ. ເຕນ ສພ຺ພມ຺ປິ ວາຈສິກໍ ສີລໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອນູປຆາໂຕຕິ ກາເຍນ ກສ຺ສຈິ ອຸປຆາຕສ຺ສ ປຣວິເຫຐນສ຺ສ ອກຣຓໍ. ເຕນ ສພ຺ພມ຺ປິ ກາຍິກໍ ສີລໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍາທິສໍ ປນິທໍ ອຸຠຍໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນນ຺ໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ປາຕິໂມກ຺ເຂ ຈ ສໍວໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈສທ຺ໂທ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ປາຕິໂມກ຺ເຂ ຈ ສໍວໂຣຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣຠູໂຕ ອນູປວາໂທ ອນູປຆາໂຕ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖ ວາ ປາຕິໂມກ຺ເຂຕິ ອຘິກຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ. ປາຕິໂມກ຺ເຂ ນິສ຺ສຍຠູເຕ ສໍວໂຣ. ໂກ ປນ ໂສຕິ? ອນູປວາໂທ ອນູປຆາໂຕ. ອຸປສມ຺ປທເວລາຍຎ຺ຫິ ອວິເສເສນ ປາຕິໂມກ຺ຂສີລໍ ສມາທິນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ຐິຕສ຺ສ ຕໂຕ ປຣໍ ອຸປວາທູປຆາຕານໍ ອກຣຓວເສນ ສໍວໂຣ, ໂສ ອນູປວາໂທ ອນູປຆາໂຕ ຈາຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອຖ ວາ ປາຕິໂມກ຺ເຂຕິ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ເພ ຠຸມ຺ມໍ ຍຖາ ‘‘ເຈຕໂສ ອວູປສໂມ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໒໓໒). ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ເຂນ ສາເຘຕພ຺ໂພ ອນູປວາໂທ ອນູປຆາໂຕ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສງ຺ຄຫິໂຕ ອນູປວາໂທ ອນູປຆາໂຕອິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ. ສໍວໂຣຕິ ອິມິນາ ປນ ສຕິສໍວໂຣ, ຎາຓສໍວໂຣ, ຂນ຺ຕິສໍວໂຣ, ວີຣິຍສໍວໂຣຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ສໍວຣານໍ ຄຫຓໍ, ປາຕິໂມກ຺ຂສາຘນໍ ອິທໍ ສໍວຣຈຕຸກ຺ກໍ.

ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ ຈ ຠຕ຺ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ປຣິເຍສນປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠຄວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ວເສນ ໂຠຊເນ ປມາຓຎ຺ຎຸຕາ. ປນ຺ຕຎ຺ຈ ສຍນາສນນ຺ຕິ ຠາວນານຸກູລໍ ອຣຎ຺ຎຣຸກ຺ຂມູລາທິວິວິຕ຺ຕເສນາສນໍ. ອຘິຈິຕ຺ເຕ ຈ ອາໂຍໂຄຕິ ສພ຺ພຈິຕ຺ຕານໍ ອຘິກຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຕາ ອຘິຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕ ອຣຫຕ຺ຕຜລຈິຕ຺ເຕ ສາເຘຕພ຺ເພ ຕສ຺ສ ນິປ຺ຜາທນຕ຺ຖໍ ສມຖວິປສ຺ສນາຠາວນາວເສນ ອາໂຍໂຄ. ເອຕໍ ພຸທ຺ຘານ ສາສນນ຺ຕິ ເອຕໍ ປຣສ຺ສ ອນູປວທນໍ, ອນູປຆາຕນໍ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ, ປຣິເຍສນປຏິຄ຺ຄຫຓາທີສຸ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ, ວິວິຕ຺ຕວາໂສ, ຍຖາວຸຕ຺ຕອຘິຈິຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ຈ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ໂອວາໂທ ອນຸສິຏ຺ຐີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຉຏ຺ຐສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.