໗. ສກ຺ກຸທານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗. ສຕ຺ຕເມ ສຕ຺ຕາຫໍ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມາຘິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເກຈິ ຕາວ ອາຫຸ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ ອິຘ ‘ອຎ຺ຎຕໂຣ ສມາຘີ’ຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ’’ຕິ. ຕຎ຺ຫິ ໂສ ອາຍສ຺ມາ ພຫຸລໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖໍ, ປໂຫຕິ ຈ ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ວີຕິນາເມຕຸໍ. ຕຖາ ຫິ ຠຄວຕາ –

‘‘ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາວເທ ອາກງ຺ຂາມິ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ, ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ…ເປ… ວິຫຣາມິ. ກສ຺ສໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາວເທ ອາກງ຺ຂຕິ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໕໒) –

ອາທິນາ ນວານຸປຸພ຺ພວິຫາຣຉຬຠິຎ຺ຎາທິເຠເທ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕນາ ສມສມຏ຺ຐາເນ ຐປິໂຕ, ນ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ຍທິ ເອວໍ ເຖໂຣ ຍມກປາຏິຫາຣິຍມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສາວກສາຘາຣຓານໍເຍວ ຌານາທີນໍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາຕິ.

ໂປຣາຓາ ປນາຫຸ – ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມາຘິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ກຖໍ ປນ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ສມາຘີຕິ ວຸຕ຺ຕາ? ສມາຘານຏ຺ເຐນ. ໂກ ປນາຍໍ ສມາຘານຏ຺ໂຐ? ສມ຺ມເທວ ອາຘາຕພ຺ພຕາ. ຍາ ຫິ ເອສາ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ອກມ຺ປນີຍາ ພລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມຖພລໍ ວິປສ຺ສນາພລນ຺ຕິ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ພເລຫິ, ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂານຕ຺ຕນິພ຺ພິທາວິຣາຄນິໂຣຘປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄວິວຏ຺ຏານຸປສ຺ສນາ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຄ຺ຄຎາຓານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ຜລຎາຓານີຕິ ອິເມສໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ຎາຓານໍ ວເສນ ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫິ, ປຐມຊ຺ຌານສມາຘິອາທໂຍ ອຏ຺ຐ ສມາຘີ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ຄຫິໂຕ ເຕສໍ ອຸປຈາຣສມາຘິ ຈາຕິ ອິເມສໍ ນວນ຺ນໍ ສມາຘີນໍ ວເສນ ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ຕຖາ ວິຫຣິຕຸກາເມນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ຐາເນສຸ ວສີຠາວປ຺ປຕ຺ເຕນ ອຣຫຕາ ອນາຄາມິນາ ວາ ຍຖາຘິປ຺ເປຕໍ ກາລໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກສນ຺ຕານສ຺ສ ສມ຺ມເທວ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ອາຘາຕພ຺ພາ, ຕສ຺ສາ ຕຖາ ສມາຘາຕພ຺ພຕາ ອິຘ ສມາຘານຏ຺ໂຐ, ເຕນາຍໍ ວິຫາໂຣ ສມາຘີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ອວິກ຺ເຂປຏ຺ເຐນ. ເອເຕນສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິອຕ຺ໂຖປິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມຎ຺ຫິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ເຄ –

‘‘ກຖໍ ທ຺ວີຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫິ ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫິ ວສີຠາວຕາຍ ສຎ຺ຎານິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໘໓) –

ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ທ຺ວີຫິ ພເລຫີ’’ຕິ ທ຺ເວ ພລານິ ສມຖພລໍ ວິປສ຺ສນາພລນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ສາຍໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິກຖາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໘໖໗ ອາທໂຍ) ສໍວຓ຺ຓິຕາວ. ກສ຺ມາ ປນາຍໍ ເຖໂຣ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິ? ສຕ຺ເຕສຸ ອນຸກມ຺ປາຍ. ອຍຎ຺ຫິ ມຫາເຖໂຣ ສພ຺ພາປິ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ວຬຎ຺ເຊຕິ, ສຕ຺ຕານຸຄ຺ຄເຫນ ປນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ຕຎ຺ຫິ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ກໂຕ ອປ຺ປໂກປິ ສກ຺ກາໂຣ ວິເສສໂຕ ມຫປ຺ຜໂລ ມຫານິສໍໂສ ໂຫຕີຕິ.

ວຸຏ຺ຐາສີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐາສິ. ນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ ຫິ ອຣຫາ ເຈ ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສ, ອນາຄາມີ ເຈ ອນາຄາມິຜລສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທນ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທາຕຸກາໂມ ໂຫຕີຕິ ກຖໍ ຕສ຺ສ ທາຕຸກາມຕາ ຊາຕາ? ຍານິ ‘‘ຕານິ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ເທວຕາສຕານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕາ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣຎ຺ໂຎ ປຣິຈາຣິກາ ກກຸຏປາທິນິໂຍ ປຸພ຺ເພ ‘‘ອຍ຺ໂຍ ມຫາກສ຺ສໂປ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ຄຈ຺ຉຖ ເຖຣສ຺ສ ທານໍ ເທຖາ’’ຕິ ສກ຺ເກນ ເປສິຕາ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ທິພ຺ພາຫາຣໍ ທາຕຸກາມາ ຐິຕາ ເຖເຣນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ເທວໂລກເມວ ຄຕາ. ອິທານິ ປຸຣິມປ຺ປຏິກ຺ເຂປໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ກທາຈິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ທານໍ ທາຕຸກາມາ ສກ຺ກສ຺ສ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາ ສຍເມວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທິພ຺ພໂຠຊນານິ ອຸປເນນ຺ຕິໂຍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເຖເຣນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ເທວໂລກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສກ຺ເກນ ‘‘ກຫໍ ຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຏ຺ຐາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ທິນ຺ໂນ ໂວ ເຖຣສ຺ສ ປິຓ຺ຑປາໂຕ’’ຕິ ສກ຺ເກນ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກເຖສີ’’ຕິ? ‘‘‘ທຸຄ຺ຄຕານໍ ສງ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ອາຫ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ເກນາກາເຣນ ຄຕາ’’ຕິ? ‘‘ອິມິນາວ, ເທວາ’’ຕິ. ສກ຺ໂກ ‘‘ຕຸມ຺ຫາທິສິໂຍ ເຖຣສ຺ສ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ກິໍ ທສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ສຍໍ ທາຕຸກາໂມ, ຊຣາຊິຓ຺ໂຓ ຂຓ຺ຑທນ຺ໂຕ ປລິຕເກໂສ ໂອຠຄ຺ຄສຣີໂຣ ມຫລ຺ລໂກ ຕນ຺ຕວາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ, ສຸຊມ຺ປິ ອສຸຣຘີຕຣໍ ຕຖາຣູປິເມວ ມຫລ຺ລິກໍ ກຕ຺ວາ, ເອກໍ ເປສກາຣວີຖິໍ ມາເປຕ຺ວາ ຕນ຺ຕໍ ປສາເຣນ຺ໂຕ ອຈ຺ຉິ, ສຸຊາ ຕສຣໍ ປູເຣຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ…ເປ… ຕສຣໍ ປູເຣຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕນ຺ຕໍ ວິນາຕີຕິ ປສາຣິຕຕນ຺ຕໍ ວິນນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ. ຕສຣໍ ປູເຣຕີຕິ ຕສຣວຏ຺ຏິໍ ວຑ຺ເຒນ຺ຕີ ວິຍ. ເຍນ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ເຖໂຣ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ‘‘ທຸຄ຺ຄຕຊນສງ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນຄຣາຠິມຸໂຂ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ພຫິນຄເຣ ສກ຺ເກນ ມາປິຕໍ ເປສກາຣວີຖິໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄຊິຓ຺ຓສາລໍ ຕຕ຺ຖ ຈ ເຕ ຊາຍມ຺ປຕິເກ ຍຖາວຸຕ຺ຕຣູເປ ຕນ຺ຕວາຍກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມ ມຫລ຺ລກກາເລປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ອິເມຫິ ທຸຄ຺ຄຕຕຣາ ນຕ຺ຖິ ມຎ຺ເຎ. ອິເມຫິ ທິນ຺ນໍ ສາກມຕ຺ຕມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ອິເມສໍ ສງ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ເຕສໍ ເຄຫາຠິມຸໂຂ ອຄມາສິ. ສກ຺ໂກ ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຸຊໍ ອາຫ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ໂຍ ອິໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ຕ຺ວໍ ອປສ຺ສນ຺ຕີ ວິຍ ຕຸຓ຺ຫີ ຫຸຕ຺ວາ ນິສີທ. ຂເຓເນວ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ເຖໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຄຫທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ເຕປິ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມເມວ ກໂຣນ຺ຕາ ໂຖກໍ ອາຄມຍິໍສຸ. ອຖ ສກ຺ໂກ ‘‘ເຄຫທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ ເອໂກ ເຖໂຣ ວິຍ ຂາຍຕິ, ອຸປຘາເຣຫິ ຕາວາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປຘາເຣຖ, ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ເຄຫາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຖຣໍ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ຊຓ຺ຓຸການິ ໂອລຸມ຺ພິຕ຺ວາ ນິຕ຺ຖຸນນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ກຕຣຕ຺ເຖໂຣ ນຸ ໂຂ ອຍ຺ໂຍ’’ຕິ ໂຖກໍ ໂອສກ຺ກິຕ຺ວາ ‘‘ອກ຺ຂີນິ ເມ ຘູມາຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນລາເຏ ຫຕ຺ຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ທຸກ຺ຂໍ ອຍ຺ໂຍ ໂນ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖໂຣວ ຈິຣສ຺ສໍ ເມ ກຸຏິທ຺ວາຣໍ ອາຄໂຕ. ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ກິຎ຺ຈິ ເຄເຫ’’ຕິ ອາຫ. ສຸຊາ ໂຖກໍ ອາກຸລາ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ, ສາມີ’’ຕິ ປຏິວຈນໍ ອທາສິ. ສກ຺ໂກ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ລູຂໍ ວາ ປຓີຕໍ ວາຕິ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສງ຺ຄຫໍ ໂນ ກໂຣຖາ’’ຕິ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ. ເຖໂຣ ປຕ຺ຕໍ ເທນ຺ໂຕ ‘‘ອິເມສໍ ເອວ ທຸຄ຺ຄຕານໍ ຊຣາຊິຓ຺ຓານໍ ມຍາ ສງ຺ຄໂຫ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ໂສ ອນ຺ໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ຆຏິໂອທນໍ ນາມ ຆຏິໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ, ປຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ, ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ…ເປ… ອທາສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຆຏິຍາຕິ ຠຕ຺ຕຆຏິໂຕ. ‘‘ຆຏິໂອທນ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສ ຆຏິໂອທນໍ ນາມ ເທວານໍ ໂກຈິ ອາຫາຣວິເສໂສຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາຕິ ກຸໂຕຈິ ຠາຊນໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ. ອເນກສູໂປ ໂສ ເອວ ອາຫາໂຣ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐປນກາເລ ກປຓານໍ ອຸປກປ຺ປນກລູຂາຫາໂຣ ວິຍ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ, ຫຕ຺ເຖ ຐປິຕມຕ຺ເຕ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ທິພ຺ພສຠາເວເນວ ອຏ຺ຐາສິ. ອເນກສູໂປຕິ ມຸຄ຺ຄມາສາທິສູເປຫິ ເຈວ ຂຊ຺ຊວິກຕີຫິ ຈ ອເນກວິຘສູໂປ. ອເນກພ຺ຍຎ຺ຊໂນຕິ ນານາວິຘອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ໂຄ. ອເນກຣສພ຺ຍຎ຺ຊໂນຕິ ອເນເກຫິ ສູເປຫິ ເຈວ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ຈ ມຘຸຣາທິມູລຣສານຎ຺ເຈວ ສມ຺ຠິນ຺ນຣສານຎ຺ຈ ອຠິພ຺ຍຎ຺ຊໂກ, ນານຄ຺ຄຣສສູປພ຺ຍຎ຺ຊໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂສ ກິຣ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐປິຕກາເລ ຣາຊຄຫນຄຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ທິພ຺ພຄນ຺ເຘນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິ, ຕໂຕ ເຖໂຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອປ຺ເປສກ຺ໂຂ, ປິຓ຺ຑປາໂຕ ອຕິວິຍ ປຓີໂຕ ສກ຺ກສ຺ສ ໂຠຊນສທິໂສ. ໂກ ນຸ ໂຂ ເອໂສ’’ຕິ? ອຖ ນໍ ‘‘ສກ຺ໂກ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠາຣິຍໍ ເຕ, ໂກສິຍ, ກມ຺ມໍ ກຕໍ ທຸຄ຺ຄຕານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວິລຸມ຺ປນ຺ເຕນ, ອຊ຺ຊ ມຍ຺ຫໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ໂກຈິເທວ ທຸຄ຺ຄໂຕ ເສນາປຕິຏ຺ຐານໍ ວາ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ວາ ລເຠຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ມຍາ ທຸຄ຺ຄຕຕໂຣ ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ກຖໍ ຕ຺ວໍ ທຸຄ຺ຄໂຕ ເທວຣຊ຺ຊສິຣິໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ນາເມຕໍ, ມຍາ ປນ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ກຕໍ, ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ປນ ວຕ຺ຕມາເນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຈູຬຣຖເທວປຸຕ຺ໂຕ ມຫາຣຖເທວປຸຕ຺ໂຕ ອເນກວຓ຺ຓເທວປຸຕ຺ໂຕຕິ ອິເມ ຕໂຍ ເທວປຸຕ຺ຕາ ມມາສນ຺ນຏ຺ຐາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ມຫາເຕຊວນ຺ຕຕຣາ. ອຫໍ ເຕສຸ ເທວປຸຕ຺ເຕສຸ ‘ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິສ຺ສາມາ’ຕິ ປຣິຈາຣິກາໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣວີຖິໍ ໂອຕິຓ຺ເຓສຸ ປລາຍິຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປວິສາມິ. ເຕສຎ຺ຫິ ສຣີຣໂຕ ເຕໂຊ ມມ ສຣີຣໍ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ມມ ສຣີຣໂຕ ເຕໂຊ ເຕສໍ ສຣີຣໍ ນ ໂອຕ຺ຖຣຕິ. ໂກ ມຍາ ທຸຄ຺ຄຕຕໂຣ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຍ຺ຫໍ ມາ ເອວໍ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ທານມທາສີ’’ຕິ. ‘‘ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທາເນ ທິນ຺ເນ ມຍ຺ຫໍ ກຸສລໍ ອຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກຸສລກຣຓໍ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ຠາໂຣ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສຸຊໍ ອາທາຍ ເຖຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ, ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ທານໍ ປຣມທານໍ, ກສ຺ສເປ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ ເອຕທໂຫສີ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ໂກສິຍາຕິ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ໂຄຕ຺ເຕນ ອາລປຕິ. ປຸຎ຺ເຎນ ອຕ຺ໂຖຕິ ປຸຎ຺ເຎນ ປໂຍຊນໍ. ອຕ຺ຖີຕິ ວຈນເສໂສ. ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ປຖວິໂຕ ເວຫາສໍ ອຠິອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ. ອາກາເສ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂຕິ ອາກາສເມວ ປຣິຍາຍສທ຺ເທນ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ອນ຺ຕລິກ຺ຂສງ຺ຂາເຕ ອາກາເສ ນ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາທິອາກາເສຕິ ວິເສເສນ຺ໂຕ ວທຕິ. ອໂຫ ທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອໂຫຕິ ອຈ຺ຉຣິຍຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ສກ຺ໂກ ຫິ ເທວານມິນ຺ໂທ, ‘‘ຍສ຺ມາ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ອຍ຺ຍສ຺ສ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຫຕ຺ເຖນ ຈິຕ຺ຕີກຕ຺ວາ ອນປວິທ຺ຘໍ ກາເລນ ປເຣສໍ ອນຸປຫຈ຺ຈ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ອິທມີທິສໍ ມຍາ ທິພ຺ພໂຠຊນທານໍ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ເຂຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສມ຺ປຕ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ, ຕິວິຘາຍປິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພງ຺ຄສມ຺ປນ຺ນໍ ວຕ ມຍາ ທານໍ ປວຕ຺ຕິຕ’’ນ຺ຕິ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາໂຕ ຕທາ ອຕ຺ຕໂນ ຫທຍພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ສມຸຄ຺ຄິຣນ຺ໂຕ ‘‘ອໂຫ ທານ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ທານສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸຕ຺ຕມທານຠາວໍ ເຂຕ຺ຕງ຺ຄຕຠາວຎ຺ຈ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຣມທານໍ ກສ຺ສເປ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ເອວໍ ປນ ສກ຺ກສ຺ສ ອຸທາເນນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວາ ວິຫາເຣ ຐິໂຕເຍວ ທິພ຺ພໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ປສ຺ສຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນຕ຺ວາ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຕນ ກຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສປສ຺ສ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ທານໍ ອທາສິ, ເຕນ ຈ ອຕ຺ຕມໂນ ອຸທາເນສີ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຠຄວາ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາຕິ ທິພ຺ພສທິສຕ຺ຕາ ທິພ຺ພາ. ເທວຕານຎ຺ຫິ ສຸຈຣິຕກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕາ ປິຕ຺ຕເສມ຺ຫຣຸຫິຣາທີຫິ ອປລິພຸທ຺ຘາ ອຸປກ຺ກິເລສວິນິມຸຕ຺ຕຕາຍ ທູເຣປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ທິພ຺ພປສາທໂສຕຘາຕຸ ໂຫຕິ. ອຍຎ຺ຈາປິ ຠຄວໂຕ ວີຣິຍຠາວນາພລນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຎາຓມຍາ ໂສຕຘາຕຸ ຕາທິສາ ເອວາຕິ ທິພ຺ພສທິສຕ຺ຕາ ທິພ຺ພາ. ອປິ ຈ ທິພ຺ພວິຫາຣວເສນ ປຏິລທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕນາ ຈ ທິພ຺ພວິຫາຣສນ຺ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາປິ ທິພ຺ພາ. ສວນຏ຺ເຐນ ຈ ສຠາວຘາຣຓຏ຺ເຐນ ຈ ໂສຕຘາຕຸ, ໂສຕຘາຕຸຍາປິ ກິຈ຺ຈກຣເຓນ ໂສຕຘາຕຸ ວິຍາຕິ ໂສຕຘາຕຸ, ຕາຍ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ. ວິສຸທ຺ຘາຍາຕິ ປຣິສຸທ຺ຘາຍ ນິຣຸປກ຺ກິເລສາຍ. ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍາຕິ ມນຸສ຺ສູປຈາຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສທ຺ທສ຺ສວເນນ ມານຸສິກມໍສໂສຕຘາຕຸໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕາຍ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ‘‘ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຄຸຓວິເສເສ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ປຸຣິສາຕິສຍໍ ເທວາປິ ມນຸສ຺ສາປິ ອາທຣຊາຕາ ອຕິວິຍ ປິຫຍນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖທີປນໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຣ ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ຘຸຕງ຺ຄໍ ສມາທາຍ ຕສ຺ສ ປຣິປູຣເຓນ ປິຓ຺ຑປາຕິກສ຺ສ. ນນຸ ຈາຍໍ ຄາຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກສ຺ສປໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຠາສິຕາ, ເຖໂຣ ຈ ສພ຺ເພສໍ ຘຸຕວາທານໍ ອຄ຺ໂຄ ເຕຣສຘຸຕງ຺ຄຘໂຣ, ໂສ ກສ຺ມາ ເອເກເນວ ຘຸຕງ຺ເຄນ ກິຕ຺ຕິໂຕຕິ? ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສ. ອຖ ວາ ເທສນາມຕ຺ຕເມຕໍ, ອິມິນາ ເທສນາສີເສນ ສພ຺ເພປິສ຺ສ ຘຸຕງ຺ຄາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຖ ວາ ‘‘ຍຖາປິ ຠມໂຣ ປຸປ຺ຜ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ປ. ໔໙) ຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຣມປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ກຸລານຸທ຺ທຍຕາຍ ຈສ຺ສ ສພ຺ພໍ ປິຓ຺ຑປາຕິກວຕ຺ຕໍ ອກ຺ຂຓ຺ເຑຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສາຕິສຍໍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປກາສນຕ຺ຖໍ ‘‘ປິຓ຺ຑປາຕິກສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປິຓ຺ຑປາຕິກສ຺ສາຕິ ຈ ປິຫຍນ຺ຕີຕິ ປທໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ສມ຺ປທານວຈນໍ, ຕໍ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕຠຣສ຺ສາຕິ ‘‘ອປ຺ປານິ ຈ ຕານິ ສຸລຠານິ ອນວຊ຺ຊານີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໒໗; ອິຕິວຸ. ໑໐໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອປ຺ປານວຊ຺ຊສຸລຠຣູເປຫິ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຕ຺ຕານເມວ ຠຣນ຺ຕສ຺ສ. ອນຎ຺ຎໂປສິໂນຕິ ອາມິສສງ຺ຄຓ຺ຫເນນ ອຎ຺ເຎ ສິສ຺ສາທິເກ ໂປເສຕຸໍ ອນຸສ຺ສຸກ຺ກຕາຍ ອນຎ຺ຎໂປສິໂນ. ປທທ຺ວເຍນສ຺ສ ກາຍປຣິຫາຣິເກນ ຈີວເຣນ ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ ວິຈຣຓໂຕ ສລ຺ລຫຸກວຸຕ຺ຕິຕໍ ສຸຠຣຕໍ ປຣມຎ຺ຈ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຖ ວາ ອຕ຺ຕຠຣສ຺ສາຕິ ເອກວຈນິຈ຺ຉາຍ ອຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕໍ ເອກໍເຍວ ອິມໍ ອຕ຺ຕານໍ ຠຣຕິ, ນ ອິໂຕ ປຣໍ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠໂຣ, ຕໂຕ ເອວ ອຕ຺ຕນາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ໂປເສຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອນຎ຺ຎໂປສີ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠຣສ຺ສ ອນຎ຺ຎໂປສິໂນ. ປທທ຺ວເຍນປິ ຂີຓາສວຠາເວນ ອາຍຕິໍ ອນາທານຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

ເທວາ ປິຫຍນ຺ຕິ…ເປ… ສຕີມໂຕຕິ ຕໍ ອຄ຺ຄຜລາຘິຄເມນ ສພ຺ພກິເລສທຣຖປຣິຬາຫານໍ ວູປສເມນ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອຸປສນ຺ຕໍ, ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິຈ຺ຈກາລໍ ສໂຕກາຣິຕາຍ ສຕິມນ຺ຕໍ, ຕໂຕ ເອວ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາທີສຸ ຕາທິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕໍ ຂີຓາສວໍ ສກ຺ກາທໂຍ ເທວາ ປິຫຍນ຺ຕິ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ສີລາທິຄຸຓວິເສເສສຸ ພຫຸມານໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕາ ອາທຣໍ ຊເນນ຺ຕິ, ປເຄວ ມນຸສ຺ສາຕິ.

ສຕ຺ຕມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.