໑໐. ໂລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໐. ທສເມ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາສຍານຸສຍຎາຓໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓຎ຺ຈ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸ ນາມ. ຍຖາຫ –

‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ສຕ຺ເຕ ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂ ມຫາຣຊກ຺ເຂ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິເຍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິເຍ’’ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໑.໒໘໓; ໒.໓໓໙).

ໂລກນ຺ຕິ ຕໂຍ ໂລກາ – ໂອກາສໂລໂກ, ສງ຺ຂາຣໂລໂກ, ສຕ຺ຕໂລໂກຕິ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ຍາວຕາ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປຣິຫຣນ຺ຕິ,

ທິສາ ຠນ຺ຕິ ວິໂຣຈນາ;

ຕາວ ສຫສ຺ສຘາ ໂລໂກ,

ເອຕ຺ຖ ເຕ ວຕ຺ຕຕີ ວໂສ’’ຕິ. –

ອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໕໐໓) ໂອກາສໂລໂກ. ‘‘ເອໂກ ໂລໂກ – ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ, ທ຺ເວ ໂລກາ – ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ, ຕໂຍ ໂລກາ – ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂລກາ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ, ປຎ຺ຈ ໂລກາ – ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ, ຉ ໂລກາ – ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ, ສຕ຺ຕ ໂລກາ – ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ, ອຏ຺ຐ ໂລກາ – ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ມາ, ນວ ໂລກາ – ນວ ສຕ຺ຕາວາສາ, ທສ ໂລກາ – ທສາຍຕນານິ, ທ຺ວາທສ ໂລກາ – ທ຺ວາທສາຍຕນານິ, ອຏ຺ຐາຣສ ໂລກາ – ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໑໒) ສງ຺ຂາຣໂລໂກ. ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິອາທີສຸ ສຕ຺ຕໂລໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິຘາປິ ສຕ຺ຕໂລໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ໂລກີຍຕິ ວິຈິຕ຺ຕາກາຣໂຕ ທິສ຺ສຕີຕິ ຈກ຺ກວາຬສງ຺ຂາໂຕ ໂລໂກ ໂອກາສໂລໂກ, ສງ຺ຂາໂຣ ລຸຊ຺ຊຕິ ປລຸຊ຺ຊຕີຕິ ໂລໂກ, ໂລກີຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຎ຺ຎປາປໍ ຕພ຺ພິປາໂກ ຈາຕິ ສຕ຺ຕໂລໂກ. ເຕສຸ ຠຄວາ ມຫາກຣຸຓາຍ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໂຕ ໂມເຈຕຸກາໂມ ສຕ຺ຕໂລກໍ ໂອໂລເກສິ. ກຕມສ຺ສ ປນ ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ໂອໂລເກສິ? ປຐມສ຺ສ ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ. ຠຄວາ ຫິ ປລ຺ລງ຺ກສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນ ປຈ຺ຉິມຍາມາວສາເນ ‘‘ຍທາ ຫເວ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ ຘມ຺ມາ…ເປ… ສູຣິໂຍວ ໂອຠາສຍມນ຺ຕລິກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ (ອຸທາ. ໑-໓; ກຖາ. ໓໒໑; ມຫາວ. ໑-໓) ອິມໍ ອຣິຍມຄ຺ຄານຸຠາວທີປກໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນຕ຺ວາ, ‘‘ອຫໍ ຕາວ ເອວໍ ສຸທຸຕ຺ຕຣໍ ສໍສາຣມໂຫຆໍ ອິມາຍ ຘມ຺ມນາວາຍ ສມຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ນິພ຺ພານປາເຣ ຐິໂຕ, ຫນ຺ທ ທານິ ໂລກມ຺ປິ ຕາເຣສ຺ສາມິ, ກີທິໂສ ນຸ ໂຂ ໂລໂກ’’ຕິ ໂລກໍ ໂວໂລເກສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂວໂລເກສີຕິ ວິວິເຘຫິ ອາກາເຣຫິ ປສ຺ສິ, ຫຕ຺ຖຕເລ ຐປິຕອາມລກໍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ຎາເຓນ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ອກາສິ. ອເນເກຫິ ສນ຺ຕາເປຫີຕິອາທິ ໂວໂລກິຕາກາຣທສ຺ສນໍ. ອເນເກຫິ ສນ຺ຕາເປຫີຕິ ອເນເກຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ. ທຸກ຺ຂຎ຺ຫິ ສນ຺ຕາປນປີຬນຏ຺ເຐນ ສນ຺ຕາໂປຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປີຬນຏ຺ໂຐ ສງ຺ຂຕຏ຺ໂຐ ສນ຺ຕາປຏ຺ໂຐ ວິປຣິຓາມຏ຺ໂຐ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໗). ຕຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂາທິວເສນ ເຈວ ຊາຕິອາທິວເສນ ຈ ອເນກປ຺ປກາຣໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອເນເກຫິ ສນ຺ຕາເປຫີ’’ຕິ. ອເນເກຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ສນ຺ຕປ຺ປມາເນ ປີຬິຍມາເນ ພາຘິຍມາເນ. ປຣິຬາເຫຫີຕິ ປຣິທາເຫຫິ. ປຣິຑຍ຺ຫມາເນຕິ ອິນ຺ຘນໍ ວິຍ ອຄ຺ຄິນາ ສມນ຺ຕໂຕ ຑຍ຺ຫມາເນ. ຣາຄເຊຫີຕິ ຣາຄສມ຺ຠູເຕຫິ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ຣາຄາທໂຍ ຫິ ຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍ ນິທ຺ທຫນ຺ຕາ ວິຍ ວິພາເຘນ຺ຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຄ຺ຄີ – ຣາຄຄ຺ຄິ, ໂທສຄ຺ຄິ, ໂມຫຄ຺ຄີ’’ຕິ (ອິຕິວຸ. ໙໓). ຍໂຕ ເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ກາຍຎ຺ຈ ກິເລເສນ຺ຕີຕິ ກິເລສາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຣິຑຍ຺ຫມາເນຕິ ເອເຕນ ຠຄວາ ຣາຄາທິກິເລສານໍ ປວຕ຺ຕິທຸກ຺ຂຕໍ, ເຕນ ຈ ສຕ຺ຕານໍ ອຠິຠູຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ສນ຺ຕປ຺ປມາເນຕິ ອິມິນາ ປນ ເຕສໍ ກາລນ຺ຕຣທຸກ຺ຂຕໍ, ເຕນ ນິຣນ຺ຕໂຣປທ຺ທວຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ.

ຠຄວາ ຫິ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ ອປຣາຊິຕປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ປຐມຍາເມ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມຍາເມ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທ ຎາຓໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ກິເລສມູລກໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສງ຺ຂາເຣ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ສຍໍ ວິຄຕວິທ຺ຘສ຺ຕກິເລໂສ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານນ຺ຕຣໍ ອນວເສສານໍ ກິເລສານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິກ຺ຂີຓຠາວທີປກໍ ສພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ອວິຊຫິຕໍ ‘‘ອເນກຊາຕິສໍສາຣ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ປ. ໑໕໓) ອຸທານໍ ອຸທາເນຕ຺ວາ ເຕເນວ ປລ຺ລງ຺ເກນ ສຕ຺ຕາຫໍ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂປຏິສໍເວທີ ນິສິນ຺ໂນ ສຕ຺ຕມາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຕີສຸ ຍາເມສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕີຓິ ອຸທານານິ ອຸທາເນຕ຺ວາ ຕຕິຍອຸທານານນ຺ຕຣໍ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ສກລມິທໍ ສຕ຺ຕານໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ກິເລສມູລກໍ, ກິເລສາ ນາເມເຕ ປວຕ຺ຕິທຸກ຺ຂາ ອາຍຕິມ຺ປິ ທຸກ຺ຂເຫຕຸຠູຕາ, ເຕຫິ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ສນ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ປຣິຑຍ຺ຫນ຺ຕິ ຈາ’’ຕິ ປສ຺ສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ…ເປ… ໂມຫເຊຫິປີ’’ຕິ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ໂລກສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕສນ຺ຕາປປຣິຬາເຫຫິ ອຠິຠຸຍ຺ຍມານຕໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິທິຕ຺ວາ. ອິມໍ ອຸທານນ຺ຕິ ອິມໍ ສພ຺ພສນ຺ຕາປປຣິຬາຫໂຕ ປຣິນິພ຺ພານວິຠາວນໍ ມຫາອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ໂລໂກ ສນ຺ຕາປຊາໂຕຕິ ອຍໍ ສພ຺ໂພປິ ໂລໂກ ຊຣາໂຣຄມຣເຓຫິ ເຈວ ນານາວິຘພ຺ຍສເນຫິ ຈ ກິເລສປຣິຍຸຏ຺ຐາເນຫິ ຈ ຊາຕສນ຺ຕາໂປ, ອຸປ຺ປນ຺ນກາຍິກເຈຕສິກທຸກ຺ຂາຠິຠໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຜສ຺ສປເຣໂຕຕິ ຕໂຕ ເອວ ອເນເກຫິ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ເສຫິ ປຣິຫໂຕ ອຸປທ຺ທຸໂຕ. ອຖ ວາ ຜສ຺ສປເຣໂຕຕິ ສຸຂາທິສງ຺ຂາຕານໍ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ທຸກ຺ຂຕານໍ ປຈ຺ຈຍຠູເຕຫິ ຉຫິ ຜສ຺ເສຫິ ອຠິຠູໂຕ, ຕໂຕ ຕໂຕ ທ຺ວາຣໂຕ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕິວເສນ ອຸປສ຺ສຏ຺ໂຐ. ໂຣຄໍ ວທຕິ ອຕ຺ຕໂຕຕິ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ເວທນາສງ຺ຂາຕໍ ໂຣຄໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກເມວ ວາ ຍຖາຠູຕໍ ອຊານນ຺ໂຕ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ທິຏ຺ຐິຄາຫວເສນ ‘‘ອຫໍ ສຸຂິໂຕ ທຸກ຺ຂິໂຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂຕ ວທຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍ຺ວາຍໍ ໂລໂກ ເກນຈິ ທຸກ຺ຂຘມ຺ເມນ ຜຸຏ຺ໂຐ ອຠາວິຕຕ຺ຕຕາຍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ‘‘ອໂຫ ທຸກ຺ຂໍ, ອີທິສໍ ທຸກ຺ຂໍ ມຍ຺ຫໍ ອຕ຺ຕໂນປິ ມາ ໂຫຕູ’’ຕິອາທິນາ ວິປ຺ປລປນ຺ໂຕ ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂຣຄໍ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ປຫານາຍ ນ ປຏິປຊ຺ຊຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຖ ວາ ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຊານນ຺ໂຕ ຕຓ຺ຫາຄາຫວເສນ ‘‘ມມ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຕໂຕ ວທຕິ, ‘‘ມມ ອິທ’’ນ຺ຕິ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕິ.

ເຍນ ເຍນ ຫິ ມຎ຺ຎຕີຕິ ເອວມິມໍ ໂຣຄຠູຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຕ຺ຕໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ວທນ຺ໂຕ ໂລໂກ ເຍນ ເຍນ ຣູປເວທນາທິນາ ກາຣຓຠູເຕນ, ເຍນ ວາ ສສ຺ສຕາທິນາ ປກາເຣນ ທິຏ຺ຐິມານຕຓ຺ຫາມຎ຺ຎນາຫິ ມຎ຺ຎຕິ. ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາຕິ ຕໂຕ ອຕ຺ຕນາ ປຣິກປ຺ປິຕາກາຣໂຕ ຕໍ ມຎ຺ຎນາຍ ວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຎ຺ຎຖາ ອນຕ຺ຕານຕ຺ຕນິຍເມວ ໂຫຕິ. ວເສ ວຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ອຫງ຺ກາຣມມງ຺ກາຣຕ຺ຕໍ ນ ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຕໂຕຕິ ຕສ຺ມາ ມຎ຺ຎນາມຕ຺ຕຠາວໂຕ ຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ນິຈ຺ຈາທິວເສນ ມຎ຺ຎິຕໍ ອຎ຺ຎຖາ ອນິຈ຺ຈາທິສຠາວເມວ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ມຎ຺ຎນາ ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ວາ ລກ຺ຂຓຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ວາ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ.

ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ຠວສຕ຺ໂຕຕິ ອສມ຺ຠເວ ວຑ຺ຒິຍໍ ຫິຕສຸເຂ ສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂລໂກ ມຎ຺ຎນາຍ ຍຖາຣຸຈິ ຈິນ຺ຕິຍມາໂນປິ ວິປຣີຕປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ອຫິຕທຸກ຺ຂຠາວີ ວິຆາຕໍເຍວ ປາປຸຓາຕິ. ຠວເມວາຠິນນ຺ທຕີຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຕໍ ມຎ຺ຎນາປຣິກປ຺ປິຕໍ ອວິຊ຺ຊມານໍ ຠວໍ ວຑ຺ຒິໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ເອວ ອຠິກງ຺ຂຕິ ເອວ. ອຖ ວາ ອຎ຺ຎຖາຠາວີຕິ ‘‘ນິຈ຺ໂຈ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ມຎ຺ຎນາຍ ປຣິກປ຺ປິຕາກາຣໂຕ ສຍໍ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ສມາໂນ ອນິຈ຺ໂຈ ອຘຸໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠວສຕ຺ໂຕຕິ ກາມາທິຠເວສຸ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ຄຘິໂຕ. ຠວເມວາຠິນນ຺ທຕີຕິ ອນິຈ຺ຈາທິສຠາວໍ ຠວເມວ ນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປຣາມສິຕ຺ວາ, ຕຕ຺ຖ ວາ ອຘິມຸຕ຺ຕິສຎ຺ຎໍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຫິ ອຠິນນ຺ທຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຍທຠິນນ຺ທຕິ ຕໍ ຠຍນ຺ຕິ ຍໍ ວຑ຺ຒິສງ຺ຂາຕໍ ຠວໍ ກາມາທິຠວໍ ວາ ອຠິນນ຺ທຕິ, ຕໍ ອນິຈ຺ຈາທິວິປຣິຓາມສຠາວຕ຺ຕາ ອເນກພ຺ຍສນານຸພນ຺ຘຕ຺ຕາ ຈ ຠວເຫຕຸຠາວໂຕ ອຕິວິຍ ຠຍານກຏ຺ເຐນ ຠຍໍ. ຍສ຺ສ ຠາຍຕີຕິ ຍໂຕ ຊຣາມຣຓາທິໂຕ ຠາຍຕິ, ຕໍ ຊຣາມຣຓາທິ ທຸກ຺ຂາຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂຠາວໂຕ ຈ ທຸກ຺ຂໍ. ອຖ ວາ ຍສ຺ສ ຠາຍຕີຕິ ຠວາຠິນນ຺ທເນນ ຍສ຺ສ ວິຠວສ຺ສ ຠາຍຕິ, ໂສ ອຸຈ຺ເຉທສງ຺ຂາໂຕ ວິຠໂວ, ຕໂຕ ຠາຍນຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ຊາຕິອາທິທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນຕິວຕ຺ຕນໂຕ ຈ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສຠາວເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຍສ຺ສ ຠາຍຕິ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຍສ຺ສ ອນິຈ຺ຈາທິກສ຺ສ ຠາຍຕິ ຕໍ ນິສ຺ສຣຓໍ ອຊານນ຺ໂຕ, ຕໍ ຠຍໍ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂໍ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ອາວຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕ຺ຕເກນ ວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ຠວວິປ຺ປຫານາຍ ໂຂ ປນິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ຠວວິປ຺ປຫານາຍາຕິ ກາມາທິຠວສ຺ສ ປຊຫນຕ຺ຖາຍ. ໂຂຕິ ອວຘາຣເຓ, ປນາຕິ ປທປູຣເຓ ນິປາໂຕ. ອິທນ຺ຕິ ອາສນ຺ນປຈ຺ຈກ຺ຂວຈນໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ວຸສ຺ສຕີຕິ ປູເຣສ຺ສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເອກນ຺ເຕເນວ ກາມາທິຠວສ຺ສ ສມຸທຍປ຺ປຫາເນນ ອນວເສສປຊຫນຕ຺ຖາຍ ອິທໍ ມຍາ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ອຕິທຸກ຺ກຣານິ ອາຈຣິຕ຺ວາ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ຕິຓ຺ຓໍ ມາຣານໍ ມຕ຺ຖກໍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ອຘິຄຕໍ ສີລາທິກ຺ຂນ຺ຘຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຍຕິ ຠາວິຍຕີຕິ.

ເອວໍ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ເອກໍເສເນວ ນິຍ຺ຍານິກຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຎ຺ຎມຄ຺ຄສ຺ສ ຕທຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເຍ ຫິ ເກຈີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຍຕິ ອນິຍມນິທ຺ເທໂສ. ຫີຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ເກຈີຕິ ເອກຈ຺ເຈ. ປທທ຺ວເຍນາປິ ຕຖາວາທິໂນ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກ ອນິຍມໂຕ ປຣິຍາທິຍຕິ. ສມຓາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄມນມຕ຺ເຕນ ສມຓາ, ນ ສມິຕປາປາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ຊາຕິມຕ຺ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ນ ພາຫິຕປາປາ. ວາສທ຺ໂທ ວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ. ຠເວນ ຠວສ຺ສ ວິປ຺ປໂມກ຺ຂມາຫໍສູຕິ ເອກຈ຺ເຈ ກາມຠເວນ ຣູປຠເວນ ວາ ສພ຺ພຠວໂຕ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ສໍສາຣສຸທ຺ຘິໍ ກຖຍິໍສຸ.

ເກ ປເນວໍ ວທນ຺ຕີຕິ? ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາທິໂນ ເຕສຸ ຫິ ເກຈິ ‘‘ອຸຬາເຣຫິ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິໂຕ ອຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣມໍ ນິພ຺ພຸຕິໍ ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ‘‘ຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນສຸ ປຐມຊ຺ຌານສມງ຺ຄີ…ເປ… ເກຈິ ‘‘ທຸຕິຍຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມງ຺ຄີ ອຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣມໍ ນິພ຺ພຸຕິໍ ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເອວໍວາທີ ໂຫຕິ ເອວໍທິຏ຺ຐິ ‘ຍໂຕ ໂຂ ໂຠ ອຍໍ ອຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິໂຕ’’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໙໔) ວິຕ຺ຖາໂຣ.

ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປີຕຕ຺ຕາ ສຸຫິຕາຍ ຊລູກາຍ ວິຍ ຣຸຫິຣປິປາສາ ກາມາທິສຸເຂຫິ ສມປ຺ປິຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ກາເມສນາທໂຍ ນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕທຠາເວ ຈ ຠວສ຺ສ ອຠາໂວເຍວ, ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ຠເວ ຐິຕສ຺ສ ອຍໍ ນໂຍ ລພ຺ຠຕິ, ເຕນ ເຕນ ຠເວນ ສພ຺ພຠວໂຕ ວິມຸຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຠເວນ ຠວສ຺ສ ວິປ຺ປໂມກ຺ຂມາຫໍສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຍສຎ຺ຈ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ກາລໍ ສໍສຣິຕ຺ວາ ພາລາ ຈ ປຓ຺ຑິຕາ ຈ ປຣິໂຍສານຠເວ ຐຕ຺ວາ ສໍສາຣໂຕ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເຕປິ ຠເວນ ຠວສ຺ສ ວິປ຺ປໂມກ຺ຂໍ ວທນ຺ຕິ ນາມ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຈຸລ຺ລາສີຕິ ມຫາກປ຺ປິໂນ ສຕສຫສ຺ສານິ ຍານິ ພາເລ ຈ ປຓ຺ຑິເຕ ຈ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໖໘).

ອຖ ວາ ຠເວນາຕິ ຠວທິຏ຺ຐິຍາ. ຠວຕິ ສສ຺ສຕໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ຠວທິຏ຺ຐີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠວທິຏ຺ຐິ ເອເວຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ຠວຕຓ຺ຫາຕິອາທີສຸ ວິຍ ຠໂວຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຠວທິຏ຺ຐິວເສນ ຈ ເອກຈ຺ເຈ ຠວວິເສສໍເຍວ ກິເລສານໍ ວູປສນ຺ຕວຸຕ຺ຕິຍາ ອາຍຸໂນ ຈ ທີຆາວາສຕາຍ ນິຈ຺ຈາທິສຠາວໍ ຠວວິໂມກ຺ຂໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ ‘‘ອິທໍ ນິຈ຺ຈໍ, ອິທໍ ຘຸວໍ, ອິທໍ ສສ຺ສຕໍ, ອິທໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໕໐໑) ອໂວຈ. ເຕສເມວໍ ວິປຣີຕຄາຫີນໍ ອນິສ຺ສຣເຓ ນິສ຺ສຣຓທິຏ຺ຐີນໍ ກຸໂຕ ຠວວິໂມກ຺ໂຂ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ສພ຺ເພ ເຕ ‘ອວິປ຺ປມຸຕ຺ຕາ ຠວສ຺ມາ’ຕິ ວທາມີ’’ຕິ.

ວິຠເວນາຕິ ອຸຈ຺ເຉເທນ. ຠວສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓມາຫໍສູຕິ ສພ຺ພຠວໂຕ ນິຄ຺ຄມນໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕິໍ ສໍສາຣສຸທ຺ຘິໍ ວທິໍສຸ. ເຕ ຫິ ‘‘ຠເວນ ຠວສ຺ສ ວິປ຺ປໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ວທນ຺ຕານໍ ວາທໍ ອນນຸຊານນ຺ຕາ ຠວູປຈ຺ເຉເທນ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຏິຊານິໍສຸ. ວິຠເວນາຕິ ວາ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ. ວິຠວຕິ ວິນສ຺ສຕິ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາຕິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ວິຠໂວ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິວເສນ ຫິ ສຕ຺ຕາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສາ ເອວ ສໍສາຣສຸທ຺ຘີຕິ ອຸຈ຺ເຉທວາທິໂນ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ໂຠ ອຍໍ ອຕ຺ຕາ ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ ໂຠ ອຍໍ ອຕ຺ຕາ ສມ຺ມາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໘໕).

ຕຖາ –

‘‘ນຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊ, ທິນ຺ນໍ, ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ…ເປ… ພາເລ ຈ ປຓ຺ຑິເຕ ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວິນສ຺ສນ຺ຕິ ນ ໂຫນ຺ຕິ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ ຈ (ທີ. ນິ. ໑.໑໗໑).

ເຕສມ຺ປິ ເອວໍ ວິປຣີຕຄາຫີນໍ ກຸໂຕ ຠວນິສ຺ສຣຓໍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ສພ຺ເພ ເຕ ‘ອນິສ຺ສຏາ ຠວສ຺ມາ’ຕິ ວທາມີ’’ຕິ. ນ ຫິ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອນວເສສກິເລສໍ ອສມຸຄ຺ຆາເຕຕ຺ວາ ກທາຈິປິ ຠວໂຕ ນິສ຺ສຣຓວິມຸຕ຺ຕິ ສມ຺ຠວຕິ. ຕຖາ ຫິ ເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຍຖາຠູຕາວໂພຘາຠາວໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອນ຺ຕທ຺ວຍນິປຕິຕານໍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ສມ຺ປຣິຕສິຕວິປ຺ຜນ຺ທິຕມຕ຺ຕໍ, ຍໂຕ ເຕ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ ປວຕ຺ຕິເຫຕູສຸປິ ສມ຺ມູຬ຺ຫາ ສກ຺ກາຍຠູມິຍໍ ສຸນິຂາເຕ ວິປຣີຕທສ຺ສນຖມ຺ເຠ ຕຓ຺ຫາພນ຺ຘເນນ ພທ຺ຘາ ຄທ຺ທູລພນ຺ຘນາ ວິຍ ສາ ນ ວິຊຫນ຺ຕິ ພນ຺ຘນຏ຺ຐານໍ, ກຸໂຕ ເນສໍ ວິໂມກ຺ໂຂ?

ເຍ ປນ ຈຕຸສຈ຺ຈວິຠາວເນນ ປວຕ຺ຕິອາທີສຸ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ຕໍ ອນ຺ຕທ຺ວຍໍ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ຌິມໍ ປຏິປທໍ ສມາຣຸຬ຺ຫາ, ເຕສໍເຍວ ຠວວິປ຺ປໂມກ຺ໂຂ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຸປຘິໍ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸປຘິນ຺ຕິ ຂນ຺ຘາທິອຸປຘິໍ. ຫີຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ປຏິຈ຺ຈາຕິ ນິສ຺ສາຍ, ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຊາຕິອາທິ ທຸກ຺ຂໍ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຍຕ຺ຖິເມ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ ວິໂມກ຺ຂສຎ຺ຎິໂນ, ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣູປຘໂຍ ອຘິຄຕາ, ກຸໂຕ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂນິສ຺ສຣຓໍ? ຍຕ຺ຣ ຫິ ກິເລສາ, ຕຕ຺ຣາຠິສງ຺ຂາຣສມ຺ຠວໂຕ ຠວປພນ຺ຘສ຺ສ ອວິຈ຺ເຉໂທເຍວາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນິວຕ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຸປຘິຎ຺ຫິ ປຏິຈ຺ຈ ທຸກ຺ຂມິທໍ ສມ຺ໂຠຕີ’’ຕິ.

ອິທານິ ຍໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ສພ຺ພຸປາທານກ຺ຂຍາ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພຸປາທານກ຺ຂຍາຕິ ກາມຸປາທານໍ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອຸປາທານານໍ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ອນວເສສປ຺ປຫານໂຕ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານນ຺ຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ອຸປາທານານິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ຂີຍນ຺ຕິ, ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກາມຸປາທານໍ ອປາຍຄມນີຍໍ ປຐເມນ, ກາມຣາຄຠູຕໍ ພຫລໍ ທຸຕິເຍນ, ສຸຂຸມໍ ຕຕິເຍນ, ຣູປຣາຄາຣູປຣາຄປ຺ປຫານໍ ຈຕຸຕ຺ເຖນາຕິ ຈຕູຫິປິ ມຄ຺ເຄຫິ ຂີຍຕິ, ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠໂວຕິ ເອວໍ ສພ຺ພໂສ ອຸປາທານກ຺ຂຍາ ຕເທກຏ຺ຐຕາຍ ສພ຺ພສ຺ສປິ ກິເລສຄຓສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທນໂຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສປິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ ປາຕຸຠາໂວ ນຕ຺ຖິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ເຫຕຸນາ ສທ຺ຘິໍ ປວຕ຺ຕິໍ ນິວຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ນຍໍ ອຊານນ຺ໂຕ ອຍໍ ສຕ຺ຕໂລໂກ ວຏ຺ຏໂຕປິ ສີສໍ ນ ອຸກ຺ຂິປຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂລກມິມໍ ປສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂລກມິມໍ ປສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ວິສຍຠາວສ຺ສ ອຸປຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂລກມິມໍ ປສ຺ສາ’’ຕິ ຠຄວາທສ຺ສນກິຣິຍາຍ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານເມວາລປຕິ. ປຸຖູຕິ ພຫູ, ວິສຸໍ ວິສຸໍ ວາ. ອວິຊ຺ຊາຍ ປເຣຕາຕິ ‘‘ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ໑໑໐໖; ວິຠ. ໒໒໖) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາຍ ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທິກາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ອຠິຠູຕາ. ຠູຕາຕິ ກມ຺ມກິເລເສຫິ ຊາຕາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ຠູຕຣຕາຕິ ຠູເຕສຸ ມາຕາປິຕຸປຸຕ຺ຕທາຣາທິສຎ຺ຎາຍ ອຎ຺ຎສຕ຺ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາຍ ຣຕາ, ຠູເຕ ວາ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈເກ ອນິຈ຺ຈາສຸຠທຸກ຺ຂານຕ຺ຕສຠາເວ ຕໍສຠາວານວໂພຘໂຕ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິປຣິກປ຺ປວເສນ ນິຈ຺ຈາທິວເສນ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍຄາຫວເສນ ຈ ອຠິຣຕາ. ຠວາ ອປຣິມຸຕ຺ຕາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິຄາເຫນ ຠວໂຕ ສໍສາຣໂຕ ນ ປຣິມຸຕ຺ຕາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ໂລກມິມ’’ນ຺ຕິ ປຐມໍ ຕາວ ສກລມ຺ປິ ສຕ຺ຕນິກາຍໍ ສາມຎ຺ຎໂຕ ເອກຕ຺ຕໍ ອຸປເນນ຺ໂຕ ເອກວຈເນນ ອໂນຘິໂສ ຄຫຓໍ ທີເປຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ວາຍໍ ໂລໂກ ຠວໂຍນິຄຕິຐິຕິສຕ຺ຕາວາສາທິວເສນ ເຈວ ຕຕ຺ຖາປິ ຕໍຕໍສຕ຺ຕນິກາຍາທິວເສນ ຈ ອເນກເຠທຠິນ຺ໂນ ປຈ຺ເຈກໍ ມຍາ ໂວໂລກິໂຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸຎາຓານຸຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ປຸນ ວຈນເຠທໍ ກຕ຺ວາ ພຫຸວຈເນນ ໂອຘິໂສ ຄຫຓໍ ທີເປຕິ ‘‘ປຸຖູ ອວິຊ຺ຊາຍ ປເຣຕາ ຠູຕາ’’ຕິອາທິນາ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ‘‘ໂລກມິມ’’ນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ປເຣຕາ’’ຕິອາທິນາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສປິ ອວິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ຠິນ຺ນວາກ຺ຍຕ຺ຕາ. ເກຈິ ປນ ເອກວາກ຺ຍຕາຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ປເຣຕໍ ຠູຕໍ ຠູຕຣຕໍ ຠວາ ອປຣິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຐນ຺ຕິ, ວິຠຕ຺ຕິເຠທວເສເນວ ປນ ປຸຣາຓປາໂຐ.

ອິທານິ ເຍນ ອຸປາເຍນ ຠວວິປ຺ປໂມກ຺ໂຂ ໂຫຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອວິສຍຠູຕໍ ພຸທ຺ຘໂຄຈຣໍ ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເຍ ຫິ ເກຈີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ຫິ ເກຈິ ຠວາຕິ ກາມຠວາທິ ສຎ຺ຎີຠວາທິ ເອກໂວກາຣຠວາທິວິຠາເຄນ ນານາເຠທຠິນ຺ນາ ສາຕວນ຺ໂຕ ວາ ອສາຕວນ຺ໂຕ ວາ ທີຆາຍຸກາ ວາ ອິຕ຺ຕຣກ຺ຂຓາ ວາ ເຍ ຫິ ເກຈິ ຠວາ. ສພ຺ພຘີຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຕິຣິຍນ຺ຕິ ອາທິວິຠາເຄນ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ສພ຺ພຕ຺ຖຕາຍາຕິ ສຄ຺ຄາປາຍມນຸສ຺ສາທິວິຠາເຄນ. ສພ຺ເພ ເຕຕິອາທີສຸ ສພ຺ເພປິ ເຕ ຠວາ ຣູປເວທນາທິຘມ຺ມາ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ຈາ, ອຸທຍພ຺ພຍປຏິປີຬິຕຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂາ, ຊຣາຍ ມຣເຓນ ຈາຕິ ທ຺ວິຘາ ວິປຣິຓາເມຕພ຺ພຕາຍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ. ອິຕິສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ ປກາຣຕ຺ໂຖ ວາ, ເຕນ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓມ຺ປິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອນຕ຺ຕາ, ວິປຣິຓາມຘມ຺ມຕາຍ ວາ ອວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອນຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ເອວໍ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍປຏິວິຊ຺ຌນາກາເຣນ ເອຕໍ ຠວສງ຺ຂາຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ຍຖາຠູຕໍ ອວິປຣີຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ມາ ຎາເຍນ ວິປສ຺ສນາສຫິຕາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍາທິວເສນ ປຏິວິຊ຺ຌໂຕ ‘‘ຠໂວ ນິຈ຺ໂຈ’’ຕິ ອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕາ ຠເວສຸ ຕຓ຺ຫາ ປຫີຍຕິ, ອຄ຺ຄມຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕິສມກາລເມວ ອນວເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ ສພ຺ພໂສ ປຫີນຕ຺ຕາ ວິຠວໍ ວິຈ຺ເຉທໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນ ປຕ຺ເຖຕິ. ເອວໍຠູຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຍາ ກາມຕຓ຺ຫາທິວເສນ ອຏ຺ຐສຕເຠທາ ອວຕ຺ຖາທິວິຠາເຄນ ອນນ຺ຕເຠທາ ຈ, ຕາສໍ ສພ຺ພໂສ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍາ ປຫານາ, ຕເທກຏ຺ຐຕາຍ ສພ຺ພສ຺ສປິ ສໍກິເລສປກ຺ຂສ຺ສ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ວິຣາເຄນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ໂຍ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ, ຕໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ.

ເອວໍ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານມຸເຂນ ສອຸປາທິເສສນິພ຺ພານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຸຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ໂສ ສພ຺ພໂສ ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍາ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ນິພ຺ພຸໂຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຠິນ຺ນກິເລໂສ ຂີຓາສວຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນຸປາທາ ອຸປາທານາຠາວໂຕ ກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣມາຣານໍ ວາ ອຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຸນພ຺ຠໂວ ນ ໂຫຕິ, ອາຍຕິໍ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍຠູເຕນ ຈ ເຕນ ອຠິຠູໂຕ ມາໂຣ, ອຣິຍມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ກິເລສມາໂຣ ອຠິສງ຺ຂາຣມາໂຣ ເທວປຸຕ຺ຕມາໂຣ ຈ ຈຣິມກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ຂນ຺ຘມາໂຣ ມຈ຺ຈຸມາໂຣ ຈາຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ ມາໂຣ ອຠິຠູໂຕ ປຣາຊິໂຕ, ປຸນ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ອປ຺ປທາເນນ ນິພ຺ພິເສວໂນ ກໂຕ, ຍໂຕ ເຕນ ວິຊິໂຕ ສງ຺ຄາໂມ ມາເຣຫິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕິໂຕ. ເອວໍ ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ ປນ ອິຏ຺ຐາທີສຸ ສພ຺ເພສຸ ວິກາຣາຠາເວນ ຕາທິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕາທີ ອຣຫາ ສພ຺ພຠວານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕເຠເທ ສພ຺ເພປິ ຠເວ ອຸປຈ຺ຈຄາ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ນ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສງ຺ຂໍ ອຸເປຕິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ອນຸປາທາໂນ ວິຍ ຊາຕເວໂທ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂກວ ໂຫຕີຕິ. ອິຕິ ຠຄວາ ອິມໍ ມຫາອຸທານໍ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ກູຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐເປສິ.

ທສມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ນນ຺ທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ.