໗. ເອກປຸຕ຺ຕກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗. ສຕ຺ຕເມ ເອກປຸຕ຺ຕໂກຕິ ເອໂກ ປຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ຈ ອນຸກມ຺ປິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ເອກປຸຕ຺ຕໂກ, ປິຍາຍິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ປິໂຍ, ມນສ຺ສ ວຑ຺ຒນຏ຺ເຐນ ມນາໂປ. ສຣີຣໂສຠາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວາ ທສ຺ສນີຍຏ຺ເຐນ ປິໂຍ, ສີລາຈາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມຕາຍ ມນາໂປ. ກເລຕິ ສຕ຺ເຕ ເຂເປຕີຕິ ກາໂລ, ມຣຓໍ. ຕໍ ກໂຕ ປຕ຺ໂຕຕິ ກາລງ຺ກໂຕ, ກາເລນ ວາ ມຈ຺ຈຸນາ ກໂຕ ນຏ຺ໂຐ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕຕິ ກາລງ຺ກໂຕ, ມໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສມ຺ພຫຸລາ ອຸປາສກາຕິ ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ພຫູ ອຸປາສກາ ມຕປຸຕ຺ຕອຸປາສກສ຺ສ ສຫໂສກີຠາເວນ ຍາວ ອາຬາຫນາ ປຈ຺ຉໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຕສຣີຣສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປຏິນິວຕ຺ຕາ ຍຖານິວຕ຺ຖາວ ອຸທກໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ສີສໍນ຺ຫາຕາ ວຕ຺ຖານິ ປີເຬຕ຺ວາ ອໂນຕາເປຕ຺ວາວ ເອກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ເອກໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຕ຺ວາ ອຸປາສກໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ໂສກວິໂນທນໍ ຘມ຺ມໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ໂສສ຺ສາມາ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອລ຺ລເກສາ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ອລ຺ລວຕ຺ຖາຕິ ອຸທເກນ ຕິນ຺ຕວຕ຺ຖາ. ທິວາ ທິວສ຺ສາຕິ ທິວສສ຺ສປິ ທິວາ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ຊານນ຺ຕາປິ ຕຖາຄຕາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຊານນ຺ຕາປິ ນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກາລໍ ວິທິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ກາລໍ ວິທິຕ຺ວາ ນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຊານນ຺ໂຕເຍວ ຠຄວາ ກຖາສມຸຏ຺ຐາປນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ ອຸປາສກາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຕຸມ຺ເຫ ອຸປາສກາ ອຎ຺ເຎສຸ ທິວເສສຸ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ໂອຕາປິຕສຸທ຺ຘວຕ຺ຖາ ສາຍນ຺ເຫ ອາຄຈ຺ຉຖ, ອຊ຺ຊ ປນ ອລ຺ລວຕ຺ຖາ ອລ຺ລເກສາ ຐິຕມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ກາເລ ອິຘາຄຕາ, ຕໍ ກິໍ ກາຣຓນ຺ຕິ. ເຕນ ມຍນ຺ຕິ ເຕນ ປຸຕ຺ຕວິໂຍຄຊນິຕຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາເປນ ພລວໂສກາຠິຠູຕຕາຍ ເອວໍຠູຕາ ມຍໍ ອິຘູປສງ຺ກມນ຺ຕາຕິ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ປິຍວຕ຺ຖຸສມ຺ຠວາ ໂສກທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສາທໂຍ, ອສຕິ ປິຍວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສພ຺ພໂສ ເອເຕ ນ ສນ຺ຕີຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ຊານິຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖປ຺ປກາສນໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ປິຍຣູປສ຺ສາທຄຘິຕາເສຕິ ປິຍສຠາເວສຸ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ສຸຂເວທນສ຺ສາເທນ ຄຘິຕາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ. ຄຘິຕາເສຕິ ຫິ ຄຘິຕາອິຈ຺ເຈວຕ຺ໂຖ. ເສຕິ ວາ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ປິຍຣູປາ ນາມ ຈກ຺ຂາທໂຍ ປຸຕ຺ຕທາຣາທໂຍ ຈ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ກິຎ຺ຈ ໂລເກ ປິຍຣູປໍ ສາຕຣູປໍ ຈກ຺ຂຸ ໂລເກ …ເປ… ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ ໂລເກ ປິຍຣູປໍ ສາຕຣູປ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬນິ. ເຫມກມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໕໕).

‘‘ເຂຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ຫິຣຎ຺ຎໍ ວາ, ຄວສ຺ສໍ ທາສໂປຣິສໍ;

ຖິໂຍ ພນ຺ຘູ ປຸຖຸ ກາເມ, ໂຍ ນໂຣ ອນຸຄິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ຈ. (ສຸ. ນິ. ໗໗໕);

ຕສ຺ມາ ເຕສຸ ປິຍຣູເປສຸ ອສ຺ສາເທນ ຄິທ຺ຘາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ຌາປນ຺ນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກ ປນ ເຕ ປິຍຣູປສ຺ສາທຄຘິຕາຕິ ເຕ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ເທວກາຍາ ປຸຖຸມນຸສ຺ສາ ຈາ’’ຕິ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາທໂຍ ພຫຸເທວສມູຫາ ເຈວ ຊມ຺ພຸທີປກາທິກາ ພຫຸມນຸສ຺ສາ ຈ. ອຆາວິໂນຕິ ກາຍິກເຈຕສິກທຸກ຺ເຂນ ທຸກ຺ຂິຕາ. ປຣິຊຸນ຺ນາຕິ ຊຣາໂຣຄາທິວິປຕ຺ຕິຍາ ໂຍພ຺ພນາໂຣຄ຺ຍາທິສມ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຣິຫີນາ. ຍຖາລາຠວເສນ ວາຍມຕ຺ໂຖ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຖ ວາ ກາມຎ຺ເຈກນ຺ຕສຸຂສມປ຺ປິຕານໍ ເທວານໍ ທຸກ຺ຂຊຣາໂຣຄາ ນ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ຕທນຕິວຕ຺ຕສຠາວຕາຍ ປນ ເຕປິ ‘‘ອຆາວິໂນ’’ຕິ ‘‘ປຣິຊຸນ຺ນາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕສມ຺ປິ ວາ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຊຣາຍ ເຈຕສິກໂຣຄສ຺ສ ຈ ວເສນ ທຸກ຺ຂາທີນໍ ສມ຺ຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ມຈ຺ຈຸຣາຊສ຺ສ ວສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ປິຍວຕ຺ຖຸວິສຍາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄພ຺ຠູປຄມນໂຕ ຘາຕຸຕ຺ຕຍິສ຺ສຣຕາຍ ມຈ຺ຈຸຣາຊສງ຺ຂາຕສ຺ສ ມຣຓສ຺ສ ວສໍ ຫຕ຺ຖເມວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ເຍ ເວ ທິວາ’’ຕິອາທິນາ ວິວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ເວ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ ອປ຺ປມຕ຺ຕາຕິ ‘‘ທິວສໍ ຈງ຺ກເມນ ນິສຊ຺ຊາຍ ອາວຣຓີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທິວສຠາເຄ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ຈ ທຬ຺ຫໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ອປ຺ປມາທປ຺ປຏິປທໍ ປູເຣນ຺ຕິ. ຊຫນ຺ຕິ ປິຍຣູປນ຺ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ປິຍຣູປໍ ປິຍຊາຕິກໍ ຈກ຺ຂາທິປິຍວຕ຺ຖຸໍ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຉນ຺ທຣາຄຊຫເນນ ຊຫນ຺ຕິ. ເຕ ເວ ຂຓນ຺ຕິ ອຆມູລໍ, ມຈ຺ຈຸໂນ ອາມິສໍ ທຸຣຕິວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ອຆສ຺ສ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ມູລຠູຕໍ, ມຈ຺ຈຸນາ ມຣເຓນ ອາມສິຕພ຺ພໂຕ ອາມິສໍ, ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ເກຫິຈິປິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ທຸຣຕິວຕ຺ຕໍ, ສຫ ອວິຊ຺ຊາຍ ຕຓ຺ຫໍ ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓກຸທາເລນ ຂຓນ຺ຕິ, ເລສມຕ຺ຕມ຺ປິ ອນວເສສນ຺ຕາ ອຸມ຺ມູລຍນ຺ຕີຕິ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ –

‘‘ອປ຺ປມາໂທ ອມຕປທໍ, ປມາໂທ ມຈ຺ຈຸໂນ ປທໍ;

ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ນ ມີຍນ຺ຕິ, ເຍ ປມຕ຺ຕາ ຍຖາ ມຕາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໑) –

ອາທີຫິ ສຸຕ຺ຕປເທຫິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ໂພຕິ.

ສຕ຺ຕມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.