໖. ຄພ຺ຠິນີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໖. ຉຏ຺ເຐ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສາຕິ ເອກສ຺ສ ກຸຏຸມ຺ພິກສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ. ທຫຣາຕິ ຕຣຸຓີ. ມາຓວິກາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘີຕາຍ ໂວຫາໂຣ. ປຊາປຕີຕິ ຠຣິຍາ. ຄພ຺ຠິນີຕິ ອາປນ຺ນສຕ຺ຕາ. ອຸປວິຊຎ຺ຎາຕິ ອຊ຺ຊ ສຸເວຕິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕວິຊາຍນກາລາ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຊາຕິໂກ ສຠຣິໂຍ ວາທປຕ຺ຖສ຺ສເມ ຐິໂຕ, ເຕນ ນໍ ສປຊາປຕິກໍ ປຣິພ຺ພາຊກໂວຫາເຣນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ຠຣິຍາ ປນສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຊາຕິກຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ອາລປຕິ. ເຕລນ຺ຕິ ຕິລເຕລໍ. ເຕລສີເສນ ເຈຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ວິຊາຕາຍ ປສວທຸກ຺ຂປ຺ປຏິກາຣຕ຺ຖໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ສປ຺ປິໂລຓາທິໍ ອາຫຣາຕິ ອາຓາເປຕິ. ຍໍ ເມ ວິຊາຕາຍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍໍ ເຕລາທິ ມຍ຺ຫໍ ວິຊາຕາຍ ພຫິນິກ຺ຂນ຺ຕຄພ຺ຠາຍ ອຸປກາຣາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ‘‘ປຣິພ຺ພາຊິກາຍາ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ກຸໂຕຕິ ກສ຺ມາ ຐານາ, ຍໂຕ ຎາຕິກຸລາ ວາ ມິຕ຺ຕກຸລາ ວາ ເຕລາທິໍ ອາຫເຣຍ຺ຍໍ, ຕໍ ຐານໍ ເມ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕລໍ ອາຫຣາມີຕິ ວຕ຺ຕມານສມີປຕາຍ ວຕ຺ຕມານໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕລໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ສປ຺ປິສ຺ສ ວາ ເຕລສ຺ສ ວາຕິ ຈ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ ວາ-ສທ຺ໂທ ‘‘ອຄ຺ຄິໂຕ ວາ ອຸທກໂຕ ວາ ມິຖຸເຠທາ ວາ’’ຕິອາທີສຸ (ມຫາວ. ໒໘໖; ທີ. ນິ. ໒.໑໕໒; ອຸທາ. ໗໖) ວິຍ. ສປ຺ປິສ຺ສ ວາ ເຕລສ຺ສ ວາຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ເຕ ສາມິວຈນໍ, ສປ຺ປິ ຈ ເຕລຎ຺ຈ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຕຸໍ ປິວິຕຸໍ ທີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປເຣ ປນ ‘‘ສປ຺ປິສ຺ສ ວາ ເຕລສ຺ສ ວາຕິ ອວຍວສມ຺ພນ຺ເຘ ສາມິວຈນໍ. ສປ຺ປິເຕລສມຸທາຍສ຺ສ ຫິ ອວຍໂວ ອິຘ ຍາວທຕ຺ຖສທ຺ເທນ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂນ ນີຫຣິຕຸນ຺ຕິ ຠາຊເນນ ວາ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ພຫິ ເນຕຸໍ ໂນ ທີຍຕິ, ອຸຈ຺ຉທ຺ທິຕ຺ວານາຕິ ວມິຕ຺ວາ, ຍໍນູນ ທເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ ‘‘ອຫໍ ຣຎ຺ໂຎ ໂກຏ຺ຐາຄາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕລໍ ກຓ຺ຐມຕ຺ຕໍ ປິວິຕ຺ວາ ຕາວເທວ ຆຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຠາຊເນ ຍຖາປີຕໍ ວມິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘນໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປຈິສ຺ສາມິ, ຍໍ ປິຕ຺ຕເສມ຺ຫາທິມິສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ອຄ຺ຄິນາ ຌາຍິສ຺ສຕິ, ເຕລໍ ປນ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມິສ຺ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ກມ຺ເມ ອຸປເນສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ອຸທ຺ຘໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ວມນວເສນ ອຸທ຺ຘໍ ນີຫຣິຕຸໍ. ນ ປນ ອໂຘຕິ ວິຣິຎ຺ຈນວເສນ ເຫຏ຺ຐາ ນີຫຣິຕຸໍ ນ ປນ ສກ຺ໂກຕິ. ໂສ ຫິ ‘‘ອຘິກໍ ປີຕໍ ສຍເມວ ມຸຂໂຕ ນິຄ຺ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປິວິຕ຺ວາ ອາສຍສ຺ສ ອຣິຕ຺ຕຕາຍ ອນິຄ຺ຄເຕ ວມນວິເຣຈນໂຍຄໍ ອຊານນ຺ໂຕ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ເກວລໍ ທຸກ຺ຂາຫິ ເວທນາຫິ ຜຸຏ຺ໂຐ ອາວຏ຺ຏຕິ ຈ ປຣິວຏ຺ຏຕິ ຈ. ທຸກ຺ຂາຫີຕິ ທຸກ຺ຂມາຫິ. ຕິພ຺ພາຫີຕິ ພຫລາຫິ ຕິຂິຓາຫິ ວາ. ຂຣາຫີຕິ ກກ຺ຂຬາຫິ. ກຏຸກາຫີຕິ ອຕິວິຍ ອນິຏ຺ຐຠາເວນ ທາຣຸຓາຫິ. ອາວຏ຺ຏຕີຕິ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ອນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣໍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ອາວຏ຺ຏຕິ. ປຣິວຏ຺ຏຕີຕິ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ນິປນ຺ໂນປິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ປຣິໂຕ ຂິປນ຺ໂຕ ວຏ຺ຏຕິ, ອຠິມຸຂໍ ວາ ວຏ຺ຏນ຺ໂຕ ອາວຏ຺ຏຕິ, ສມນ຺ຕໂຕ ວຏ຺ຏນ຺ໂຕ ປຣິວຏ຺ຏຕິ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ‘‘ສກິຎ຺ຈນສ຺ສ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາປຣິໂຠຄເຫຕຸກາ ອຍໍ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ອກິຎ຺ຈນສ຺ສ ປນ ສພ຺ພໂສ ອຍໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ຊານິຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖປ຺ປກາສນໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຂິໂນ ວຕາຕິ ສຸຂິໂນ ວຕ ສປ຺ປຸຣິສາ. ເກ ປນ ເຕຕິ? ເຍ ອກິຎ຺ຈນາ, ເຍ ຣາຄາທິກິຎ຺ຈນສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຫກິຎ຺ຈນສ຺ສ ຈ ອຠາເວນ ອກິຎ຺ຈນາ, ເກສໍ ປນິທໍ ກິຎ຺ຈນໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ – ‘‘ເວທຄຸໂນ ຫິ ຊນາ ອກິຎ຺ຈນາ’’ຕິ, ເຍ ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓສງ຺ຂາຕໍ ເວທໍ ຄຕາ ອຘິຄຕາ, ເຕນ ວາ ເວເທນ ນິພ຺ພານໍ ຄຕາຕິ ເວທຄຸໂນ, ເຕ ອຣິຍຊນາ ຂີຓາສວປຸຄ຺ຄລາ ອນວເສສຣາຄາທິກິຎ຺ຈນານໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ອກິຎ຺ຈນາ ນາມ. ອສຕິ ຫິ ຣາຄາທິກິຎ຺ຈເນ ກຸໂຕ ປຣິຄ຺ຄຫກິຎ຺ຈນສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ. ເອວໍ ຄາຖາຍ ປຸຣິມຠາເຄນ ອຣຫນ຺ເຕ ປສໍສິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄນ ອນ຺ຘປຸຖຸຊ຺ຊເນ ຄຣຫນ຺ໂຕ ‘‘ສກິຎ຺ຈນໍ ປສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ປຸຣິມສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ເອວໍ ອິມາຍປິ ຄາຖາຍ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ.

ຉຏ຺ຐສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.