໔. ສກ຺ກາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕີຕິ ກປ຺ປານໍ ສຕສຫສ຺ສາຘິເກສຸ ຈຕູສຸ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍສຸ ປຣິປູຣິຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣວິເສສສ຺ສ ຜລຠູເຕນ ‘‘ອິໂຕ ປຣໍ ມຍ຺ຫໍ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຸສ຺ສຫຊາເຕນ ວິຍ ອຸປຣູປຣິ ວຑ຺ຒມາເນນ ສກ຺ກາຣາທິນາ ຠຄວາ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕິ. ສພ຺ພທິສາສຸ ຫິ ຍມກມຫາເມໂຆ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ມໂຫຆໍ ວິຍ ສພ຺ພປາຣມິໂຍ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ວິປາກໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕາ ວິຍ ຠຄວໂຕ ລາຠສກ຺ກາຣມໂຫຆໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຍິໍສຸ. ຕໂຕ ອນ຺ນປານວຕ຺ຖຍານມາລາຄນ຺ຘວິເລປນາທິຫຕ຺ຖາ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓາທໂຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ພຸທ຺ໂຘ, ກຫໍ ຠຄວາ, ກຫໍ ເທວເທໂວ, ກຫໍ ນຣາສໂຠ, ກຫໍ ປຸຣິສສີໂຫ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ສກຏສເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ອລຠມານາ ສມນ຺ຕາ ຄາວຸຕປ຺ປມາເຓປິ ສກຏຘຸເຣນ ສກຏຘຸຣໍ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເຈວ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ ຈ ອນ຺ຘກວິນ຺ທພ຺ຣາຫ຺ມຓາທໂຍ ວິຍ. ສພ຺ພໍ ຕໍ ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໒໘໒) ເຕສຸ ເຕສຸ ຈ ສຸຕ຺ເຕສຸ ອາຄຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ຈ ຠຄວໂຕ, ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສາຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຍາວຕາ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ເອຕຣຫິ ສງ຺ຆາ ວາ ຄຓາ ວາ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ນາຫໍ, ຈຸນ຺ທ, ອຎ຺ຎໍ ເອກສງ຺ຆມ຺ປິ ສມນຸປສ຺ສາມິ ເອວໍ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕໍ, ຍຖຣິວາຍໍ, ຈຸນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໑໗໖).

ສ຺ວາຍໍ ຠຄວໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ລາຠສກ຺ກາໂຣ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຫານທີນໍ ອຸທໂກໂຆ ວິຍ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ປຣິກ຺ຂາຣານໍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆປິ ສກ຺ກໂຕ…ເປ… ປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ.

ຕິຕ຺ຖິຍາ ປນ ປຸພ຺ເພ ອກຕປຸຎ຺ຎຕາຍ ຈ ທຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາຍ ຈ ອສກ຺ກຕາ ອຄຣຸກຕາ, ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທນ ປນ ວິເສສໂຕ ວິປນ຺ນໂສຠາ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມເນ ຂຊ຺ໂຊປນກາ ວິຍ ນິປ຺ປຠາ ນິຕ຺ເຕຊາ ຫຕລາຠສກ຺ກາຣາ ອເຫສຸໍ. ເຕ ຕາທິສໍ ຠຄວໂຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ອສຫມານາ ອິສ຺ສາປກຕາ ‘‘ເອວໍ ອິເມ ຜຣຸສາຫິ ວາຈາຫິ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາວ ປລາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຸສູຍາ ວິສຸຄ຺ຄາຣໍ ອຸຄ຺ຄິຣນ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສນ຺ຕາ ປຣິຠາສນ຺ຕາ ວິຈຣິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປນ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອສກ຺ກຕາ ໂຫນ຺ຕິ…ເປ… ປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຠຄວໂຕ ສກ຺ກາຣໍ ອສຫມານາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ຄາເມ ຈ ອຣຎ຺ເຎ ຈ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ອສພ຺ຠາຫິ ຜຣຸສາຫິ ວາຈາຫິ ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ ປຣິຠາສນ຺ຕິ ໂຣເສນ຺ຕິ ວິເຫເສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອສພ຺ຠາຫີຕິ ອສຠາໂຍຄ຺ຄາຫິ ສຠາຍໍ ສາຘຸຊນສມູເຫ ວຕ຺ຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕາຫິ, ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຜຣຸສາຫີຕິ ກກ຺ຂຬາຫິ ມມ຺ມຈ຺ເຉທິກາຫິ. ອກ຺ໂກສນ຺ຕີຕິ ຊາຕິອາທີຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ຂຸໍເສນ຺ຕິ. ປຣິຠາສນ຺ຕີຕິ ຠຓ຺ຑນວເສນ ຠຍໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕາ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ໂຣເສນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ປຣສ຺ສ ໂຣໂສ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອນຸທ຺ຘໍສນວເສນ ໂຣສໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ. ວິເຫເສນ຺ຕີຕິ ວິເຫເຐນ຺ຕິ, ວິວິເຘຫິ ອາກາເຣຫິ ອຜາສຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ.

ກຖໍ ປເນເຕ ສມນ຺ຕປາສາທິເກ ຠຄວຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຈ ອກ຺ໂກສາທີນິ ປວຕ຺ເຕສຸນ຺ຕິ? ຠຄວໂຕ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຫີນລາຠສກ຺ກາຣຕາຍ ອຸປຫຕຈິຕ຺ຕາ ປຖວິໍ ຂຓິຕ຺ວາ ປກ຺ຂລນ຺ຕາ ວິຍ ອວເຓ ເວຬຸຣິຍມຓິມ຺ຫິ ວຓໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕາ ວິຍ ຈ ສຸນ຺ທຣິກໍ ນາມ ປຣິພ຺ພາຊິກໍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕາຍ ສຕ຺ຖຸ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ອວຓ຺ຓໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອກ຺ໂກສາທີນິ ປວຕ຺ເຕສຸໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ສຸນ຺ທຣີວຕ຺ຖຸ ປຣໂຕ ສຸນ຺ທຣີສຸຕ຺ເຕ (ອຸທາ. ໓໘) ປາຬິຍໍເຍວ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ຍເມຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ.

ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິມາໂຣເຈສຸໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ…ເປ… ວິເຫເສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ອິສ຺ສາປກຕານໍ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິທິຕ຺ວາ. ອິມໍ ອຸທານນ຺ຕິ ອິມໍ ເຕຫິ ກເຕ ວິປ຺ປກາເຣ ປສນ຺ນຈິຕ຺ເຕຫິ ຈ ປເຣຫິ ກເຕ ອຸປກາເຣ ຕາທິຠາວານຸຠາວທີປກໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ຄາເມ ອຣຎ຺ເຎ ສຸຂທຸກ຺ຂຜຸຏ຺ໂຐຕິ ຄາເມ ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສຸເຂນ ທຸກ຺ເຂນ ຈ ຜຸຏ຺ໂຐ ສຸຂທຸກ຺ຂານິ ອນຸຠວນ຺ໂຕ, ເຕສໍ ວາ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສມງ຺ຄີຠູໂຕ. ເນວຕ຺ຕໂຕ ໂນ ປຣໂຕ ທເຫຖາຕິ ‘‘ອຫໍ ສຸຂິໂຕ, ອຫໍ ທຸກ຺ຂິໂຕ, ມມ ສຸຂໍ, ມມ ທຸກ຺ຂໍ, ປເຣນິທໍ ມຍ຺ຫໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາທິຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ເນວ ອຕ຺ຕໂຕ ນ ປຣໂຕ ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ຐເປຖ. ກສ຺ມາ? ນ ເຫຕ຺ຖ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈເກ ອຫນ຺ຕິ ວາ ມມນ຺ຕິ ວາ ປໂຣຕິ ວາ ປຣສ຺ສາຕິ ວາ ປສ຺ສິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ, ເກວລໍ ສງ຺ຂາຣາ ເອວ ປນ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຂເຓ ຂເຓ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ. ສຸຂທຸກ຺ຂຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ເທສນາສີສໍ, ສພ຺ພສ຺ສາປິ ໂລກຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ຠຄວາ ‘‘ນາຫໍ ກ຺ວຈນິ, ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈນຕສ຺ມິໍ, ນ ຈ ມມ ກ຺ວຈນິ, ກຕ຺ຖຈິ ກິຎ຺ຈນຕຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈຕຸໂກຏິກໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ວິຠາເວສິ.

ອິທານິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂຕ ປຣໂຕ ຈ ອທຫນສ຺ສ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຜຸສນ຺ຕິ ຜສ຺ສາ ອຸປຘິໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ. ເອເຕ ສຸຂເວທນີຍາ ທຸກ຺ຂເວທນີຍາ ຈ ຜສ຺ສາ ນາມ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສງ຺ຂາຕໍ ອຸປຘິໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕສ຺ມິໍ ສຕິ ຍຖາສກໍ ວິສຍໍ ຜຸສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິເຍວ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ຫິ ເວທນາ ສນ຺ຕສຠາວຕາຍ ສຸເຂ ເອວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ທຸວິຘສມ຺ຜສ຺ສວເສເນວາຍໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ກຕາ.

ຍຖາ ປນ ເຕ ຜສ຺ສາ ນ ຜຸສນ຺ຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນິຣຸປຘິໍ ເກນ ຜຸເສຍ຺ຍຸໍ ຜສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພໂສ ຫິ ຂນ຺ຘູປຘິຍາ ອສຕິ ເກນ ກາຣເຓນ ເຕ ຜສ຺ສາ ຜຸເສຍ຺ຍຸໍ, ນ ຕໍ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖິ. ຍທິ ຫິ ຕຸມ຺ເຫ ອກ຺ໂກສາທິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນສຸຂທຸກ຺ຂໍ ນ ອິຈ຺ຉຖ, ສພ຺ພໂສ ນິຣຸປຘິຠາເວເຍວ ໂຍຄໍ ກເຣຍ຺ຍາຖາຕິ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ຄາຖໍ ນິຏ຺ຐເປສິ. ເອວໍ ອິມິນາ ອຸທາເນນ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ.

ຈຕຸຕ຺ຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.