໑. ມຸຈລິນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑. ມຸຈລິນ຺ທວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ມຸຈລິນ຺ທມູເລຕິ ເອຕ຺ຖ ມຸຈລິນ຺ໂທ ວຸຈ຺ຈຕິ ນີປຣຸກ຺ໂຂ. ໂສ ‘‘ນິຈຸໂລ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ສມີເປ. ເກຈິ ປນ ‘‘ມຸຈໂລຕິ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ນາມໍ, ຕໍ ວນເຊຏ຺ຐກຕາຍ ປນ ມຸຈລິນ຺ໂທຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ມຫາ ອກາລເມໂຆຕິ ອສມ຺ປຕ຺ເຕ ວສ຺ສກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນມຫາເມໂຆ. ໂສ ຫິ ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ສກລຈກ຺ກວາຬຄພ຺ຠໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ອຸທປາທິ. ສຕ຺ຕາຫວທ຺ທລິກາຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ສຕ຺ຕາຫໍ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນວຸຏ຺ຐິກາ ອໂຫສິ. ສີຕວາຕທຸທ຺ທິນີຕິ ສາ ຈ ສຕ຺ຕາຫວທ຺ທລິກາ ອຸທກຜຸສິຕສມ຺ມິສ຺ເສນ ສີຕວາເຕນ ສມນ຺ຕໂຕ ປຣິພ຺ຠມນ຺ເຕນ ທຸສິຕທິວສຕ຺ຕາ ທຸທ຺ທິນີ ນາມ ອໂຫສິ. ມຸຈລິນ຺ໂທ ນາມ ນາຄຣາຊາຕິ ຕສ຺ເສວ ມຸຈລິນ຺ທຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສມີເປ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ເຫຏ຺ຐາ ນາຄຠວນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ມຫານຸຠາໂວ ນາຄຣາຊາ. ສກຠວນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນາຄຠວນໂຕ. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຠເຄຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ສຕ຺ຕວາເຣ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣໂຠເຄຫິ ຠຄວໂຕ ກາຍໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ. ອຸປຣິມຸທ຺ຘນິ ມຫນ຺ຕໍ ຜຓໍ ວິຫຈ຺ຈາຕິ ຠຄວໂຕ ມຸທ຺ຘປ຺ປເທສສ຺ສ ອຸປຣິ ອຕ຺ຕໂນ ມຫນ຺ຕໍ ຜຓໍ ປສາເຣຕ຺ວາ. ‘‘ຜຓໍ ກຣິຕ຺ວາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ.

ຕສ຺ສ ກິຣ ນາຄຣາຊສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ ‘‘ຠຄວາ ຈ ມຍ຺ຫໍ ຠວນສມີເປ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ໂນ, ອຍຎ຺ຈ ສຕ຺ຕາຫວທ຺ທລິກາ ວຕ຺ຕຕິ, ວາສາຄາຣມສ຺ສ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ໂສ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ປາສາທໍ ນິມ຺ມິນິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ໂຕປິ ‘‘ເອວໍ ກເຕ ກາຍສາໂຣ ຄຫິໂຕ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ທສພລສ຺ສ ກາຍເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຠເຄຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຜຓໍ ກຕ຺ວາ ຘາເຣສິ. ‘‘ປຣິກ຺ເຂປພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ໂລຫປາສາເທ ຠຓ຺ຑາຄາຣຄພ຺ຠປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສີ’’ຕິ ຂນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໕) ວຸຕ຺ຕໍ. ມຊ຺ຌິມຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເຫຏ຺ຐາໂລຫປາສາທປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໘໔). ‘‘ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິເຕນ ອິຣິຍາປເຖນ ສຕ຺ຖາ ວິຫຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ກິຣ ນາຄຣາຊສ຺ສ ອຊ຺ຌາສໂຍ. ຠຄວາ ປນ ຍຖານິສິນ຺ໂນວ ສຕ຺ຕາຫໍ ວີຕິນາເມສິ. ຕຎ຺ຈ ຐານໍ ສຸປິຫິຕວາຕປານໍ ສຸຜຸສິຕອຄ຺ຄຬທ຺ວາຣໍ ກູຏາຄາຣໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ສີຕນ຺ຕິອາທິ ຕສ຺ສ ຕຖາ ກຣິຕ຺ວາ ຐານກາຣຓປຣິທີປນໍ. ໂສ ຫິ ‘‘ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ສີຕໍ ພາຘຍິຕ຺ຖ, ມາ ອຸຓ຺ຫໍ, ມາ ຑໍສາທິສມ຺ຜສ຺ໂສ ພາຘຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕຖາ ກຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ.

ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ສຕ຺ຕາຫວທ຺ທລິກາຍ ອຸຓ຺ຫເມວ ນຕ຺ຖິ, ສເຈ ປນ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ເມໂຆ ວິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຸຓ຺ຫໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຕມ຺ປິ ມາ ພາຘຍິຕ຺ຖາຕິ ເອວໍ ຕສ຺ສ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ປເນຕ຺ຖ ວທນ຺ຕິ ‘‘ອຸຓ຺ຫຄ຺ຄຫຓໍ ໂຠຄປຣິກ຺ເຂປສ຺ສ ວິປຸລຠາວກຣເຓ ກາຣຓກິຕ຺ຕນໍ. ຂຸທ຺ທເກ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ນາຄສ຺ສ ສຣີຣສມ຺ຠູຕາ ອຸສ຺ມາ ພາເຘຍ຺ຍ, ວິປຸລຠາວກຣເຓນ ປນ ຕາທິສໍ ‘ມາ ອຸຓ຺ຫໍ ພາຘຍິຕ຺ຖາ’ຕິ ຕຖາ ກຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສີ’’ຕິ.

ວິທ຺ຘນ຺ຕິ ອຸພ຺ພິທ຺ຘໍ, ເມຆວິຄເມນ ທູຣີຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຄຕວລາຫກນ຺ຕິ ອປຄຕເມຆໍ. ເທວນ຺ຕິ ອາກາສໍ. ວິທິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິທານິ ວິຄຕວລາຫໂກ ອາກາໂສ, ນຕ຺ຖິ ຠຄວໂຕ ສີຕາທິອຸປທ຺ທໂວ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ. ວິນິເວເຐຕ຺ວາຕິ ອປເນຕ຺ວາ. ສກວຓ຺ຓນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນາຄຣູປໍ. ປຏິສໍຫຣິຕ຺ວາຕິ ອນ຺ຕຣຘາເປຕ຺ວາ. ມາຓວກວຓ຺ຓນ຺ຕິ ກຸມາຣກຣູປໍ.

ເອຕມຕ຺ຖນ຺ຕິ ວິເວກສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທິໂນ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສຸຂເມວ ໂຫຕີຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາກາເຣນ ຊານິຕ຺ວາ. ອິມໍ ອຸທານນ຺ຕິ ອິມໍ ວິເວກສຸຂານຸຠາວທີປກໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸໂຂ ວິເວໂກຕິ ນິພ຺ພານສງ຺ຂາໂຕ ອຸປຘິວິເວໂກ ສຸໂຂ. ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ຈຕຸມຄ຺ຄຎາຓສນ຺ໂຕເສນ ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ. ສຸຕຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ປກາສິຕຘມ຺ມສ຺ສ ວິສ຺ສຸຕຘມ຺ມສ຺ສ. ປສ຺ສໂຕຕິ ຕໍ ວິເວກໍ, ຍໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ ນາມ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕໂນ ວີຣິຍພລາຘິຄເຕນ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ. ອພ຺ຍາປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອກຸປ຺ປນຠາໂວ, ເອເຕນ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາໂຄ ທສ຺ສິໂຕ. ປາຓຠູເຕສຸ ສໍຍໂມຕິ ສຕ຺ເຕສຸ ຈ ສໍຍໂມ ອວິຫິໍສນຠາໂວ ສຸໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ກຣຸຓາປຸພ຺ພຠາໂຄ ທສ຺ສິໂຕ.

ສຸຂາ ວິຣາຄຕາ ໂລເກຕິ ວິຄຕຣາຄຕາປິ ໂລເກ ສຸຂາ. ກີທິສີ? ກາມານໍ ສມຕິກ຺ກໂມຕິ, ຍາ ກາມານໍ ສມຕິກ຺ກໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາ ວິຄຕຣາຄຕາປິ ສຸຂາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເອເຕນ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ. ອສ຺ມິມານສ຺ສ ໂຍ ວິນໂຍຕິ ອິມິນາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ກຖິຕໍ. ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຫິ ອສ຺ມິມານສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິນໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອິໂຕ ປຣຎ຺ຈ ສຸຂໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເຕນາຫ ‘‘ເອຕໍ ເວ ປຣມໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຣຫຕ຺ເຕນ ເທສນາຍ ກູຏໍ ຄຓ຺ຫີຕິ.

ປຐມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.