໙. ຊຏິລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙. ນວເມ ຄຍາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄຍາຕິ ຄາໂມປິ ຕິຕ຺ຖມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຄຍາຄາມສ຺ສ ຫິ ອວິທູເຣ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ຄຍາຍໍ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ຄຍາຕິຕ຺ຖສ຺ສ. ຄຍາຕິຕ຺ຖນ຺ຕິ ຫິ ຄຍາຄາມສ຺ສ ອວິທູເຣ ເອກາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ອຕ຺ຖິ ນທີປິ, ຕທຸຠຍໍ ‘‘ປາປປວາຫນຕິຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ໂລກິຍມຫາຊໂນ ສມຸທາຈຣຕິ. ຄຍາສີເສຕິ ຄຊສີສສທິສສິຂໂຣ ຕຕ຺ຖ ເອໂກ ປພ຺ພໂຕ ຄຍາສີສນາມໂກ, ຍຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ຠສທິໂສ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສສ຺ສ ໂອກາໂສ ປໂຫຕິ, ຕຕ຺ຣ ຠຄວາ ວິຫຣຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຄຍາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຍາສີເສ’’ຕິ.

ຊຏິລາຕິ ຕາປສາ. ເຕ ຫິ ຊຏາຘາຣິຕາຍ ອິຘ ‘‘ຊຏິລາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອນ຺ຕຣຏ຺ຐເກ ຫິມປາຕສມເຍຕິ ເຫມນ຺ຕສ຺ສ ອຸຕຸໂນ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຠູເຕ ມາຆມາສສ຺ສ ອວສາເນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຜຄ຺ຄຸຓມາສສ຺ສ ອາທິມ຺ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອຏ຺ຐທິວສປຣິມາເຓ ຫິມສ຺ສ ປຕນກາເລ. ຄຍາຍໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເກຈິ ຕສ຺ມິໍ ຕິຕ຺ຖສມ຺ມເຕ ອຸທເກ ປຐມໍ ນິມຸຄ຺ຄສກລສຣີຣາ ຕໂຕ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນ຺ຕິ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ອຸປ຺ປິລວນ຺ຕິ. ນິມຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສສີສໍ ອຸທເກ ໂອສີທນ຺ຕິ. ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນນິມຸຊ຺ຊນານິປິ ກໂຣນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຫິ ເກຈິ ‘‘ເອກຸມ຺ມຸຊ຺ຊເນເນວ ປາປສຸທ຺ຘິ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍທິຏ຺ຐິກາ, ເຕ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນເມວ ກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນໍ ປນ ນິມຸຊ຺ຊນມນ຺ຕເຣນ ນຕ຺ຖີຕິ ອວິນາຠາວໂຕ ນິມຸຊ຺ຊນມ຺ປິ ເຕ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ. ເຍປິ ‘‘ເອກນິມຸຊ຺ຊເນເນວ ປາປສຸທ຺ຘິ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍທິຏ຺ຐິກາ, ເຕປິ ເອກວາຣເມວ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອວິນາຠາວໂຕ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນມ຺ປິ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ຕິຕ຺ເຖ ນິມຸຊ຺ຊເນເນວ ປາປສຸທ຺ຘິ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍທິຏ຺ຐິກາ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອສ຺ສາເສ ສນ຺ນິຣຸມ຺ຠິຕ຺ວາ ມຣຸປ຺ປປາຕປຕິຕາ ວິຍ ຕຕ຺ເຖວ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ອປເຣ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນນິມຸຊ຺ຊນານິ ກຕ຺ວາ ນ຺ຫາເຕ ປາປສຸທ຺ຘິ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍທິຏ຺ຐິກາ, ເຕ ກາເລນ ກາລໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນນິມຸຊ຺ຊນານິ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນ຺ຕິປິ ນິມຸຊ຺ຊນ຺ຕິປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ນິມຸຊ຺ຊນປຸພ຺ພກໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນໍ, ນິມຸຊ຺ຊນເມວ ປນ ກໂຣນ຺ຕາ ກຕິປຍາ, ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນໍ ຕທຸຠຍຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕາ ພຫູຕິ ເຕສໍ ເຍຠຸຍ຺ຍຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນໍ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ສມ຺ພຫຸລາ ຊຏິລາຕິ ຊຏິລານໍ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ມຸຓ຺ຑສິຂຓ຺ຑິໂນປິ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸທກສຸທ຺ຘິກາ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຕຕ຺ຖ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕິ.

ໂອສິຎ຺ຈນ຺ຕີຕິ ເກຈິ ຄຍາຍ ອຸທກໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສີເສ ຈ ສຣີເຣ ຈ ໂອສິຎ຺ຈນ຺ຕິ, ອປເຣ ຆເຏຫິ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕີເຣ ຐຕ຺ວາ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫນ຺ຕີຕິ ເກຈິ ຄຍາຕີເຣ ເວທິໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຘູມທພ຺ຠິປູຊາທິເກ ອຸປກຣເຓ ອຸປເນຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິຫຸຕໍ ຊຸຫນ຺ຕິ ອຄ຺ຄິຫຸຕໍ ປຣິຈຣນ຺ຕິ. ອິມິນາ ສຸທ຺ຘີຕິ ອິມິນາ ຄຍາຍໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນາທິນາ ອຄ຺ຄິປຣິຈຣເຓນ ຈ ປາປມລໂຕ ສຸທ຺ຘິ ປາປປວາຫນາ ສໍສາຣສຸທ຺ຘິ ເອວ ວາ ໂຫຕີຕິ ເອວໍທິຏ຺ຐິກາ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນາທິ ເຈຕ຺ຖ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕສຸ ຫິ ເກຈິ ອຸທກວາສໍ ວສນ຺ຕິ, ເກຈິ ອຸທກສ຺ສຎ຺ຊລິໍ ເທນ຺ຕິ, ເກຈິ ຕສ຺ມິໍ ອຸທເກ ຐຕ຺ວາ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ອນຸປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເກຈິ ອເນກສຫສ຺ສວາຣໍ ສາວິຕ຺ຕິອາທິເກ ຊປນ຺ຕິ, ເກຈິ ‘‘ອິນ຺ທ ອາຄຈ຺ຉາ’’ຕິອາທິນາ ວິຊ຺ຊາຊປໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ, ເກຈິ ມຫຕຸປຏ຺ຐານໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອວຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕາ ເກຈິ ໂອຕຣນ຺ຕິ, ເກຈິ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ເກຈິ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘິກອາຈມນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເກຈິ ອນ຺ໂຕອຸທເກ ຐິຕາ ຕນ຺ຕີ ວາເທນ຺ຕິ, ວີຓໍ ວາເທນ຺ຕີຕິ ເອວມາທິກາ ນານປ຺ປກາຣກິຣິຍາ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ວາ ເຕ ເອວຣູປາ ວິກາຣກິຣິຍາ ກໂຣນ຺ຕາປິ ຕສ຺ມິໍ ອຸທເກ ນິມຸຊ຺ຊນອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນປຸພ຺ພກເມວ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ນິມຸຊ຺ຊນຸມ຺ມຸຊ຺ຊນນ຺ໂຕຄຘເມວ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິປິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ອາກຸລພ຺ຍາກຸເລ ວຕ຺ຕມາເນ ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິໂຕ ຠຄວາ ເຕສໍ ຕໍ ໂກລາຫລໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກິນ຺ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ກິຣິຍວິກາຣໍ ອທ຺ທສ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ…ເປ… ອິມິນາ ສຸທ຺ຘີ’’ຕິ, ຕໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸທໂກໂຣຫນາທິອສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ເຕສໍ ສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄປຣາມສນໍ ສຈ຺ຈາທິເກ ຈ ສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ອຕ຺ຕໂນ ອວິປຣີຕາວໂພຘໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິທິຕ຺ວາ. ອິມໍ ອຸທານນ຺ຕິ ອິມໍ ອຸທກສຸທ຺ຘິຍາ ອສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄຠາວທີປກໍ ສຈ຺ຈາທິຘມ຺ມານຎ຺ຈ ຍາຖາວໂຕ ສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄຠາວທີປກໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ນ ອຸທເກນ ສຸຈີ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທເກນາຕິ ອຸທກຸມ຺ມຸຊ຺ຊນາທິນາ. ອຸທກຸມ຺ມຸຊ຺ຊນາທິ ຫິ ອິຘ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ‘‘ອຸທກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາ ຣູປຠໂວ ຣູປນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ອຸທເກນາຕິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນາທິກິຣິຍາຍ ສາຘນຠູເຕນ ອຸທເກນ ສຸຈິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ສຸທ຺ຘິ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ສຸຈີຕິ ເຕນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອຸທເກນ ສຸຈິ ປາປມລໂຕ ສຸທ຺ໂຘ ນາມ ສຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ພຫ຺ເວຕ຺ຖ ນ຺ຫາຍຕີ ຊໂນ. ຍທິ ຫິ ອຸທໂກໂຣຫນາທິນາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ປາປສຸທ຺ຘິ ນາມ ສິຍາ, ພຫຸ ເອຕ຺ຖ ອຸທເກ ຊໂນ ນ຺ຫາຍຕິ, ມາຕຸຆາຕາທິປາປກມ຺ມກາຣີ ອຎ຺ໂຎ ຈ ໂຄມຫິໍສາທິໂກ ອນ຺ຕມໂສ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉເປ ອຸປາທາຍ, ຕສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສາປິ ປາປສຸທ຺ຘິ ສິຍາ, ນ ປເນວໍ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ນ຺ຫານສ຺ສ ປາປເຫຕູນໍ ອປ຺ປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ. ຍຎ຺ຫິ ຍໍ ວິນາເສຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ ຍຖາ ອາໂລໂກ ອນ຺ຘກາຣສ຺ສ, ວິຊ຺ຊາ ຈ ອວິຊ຺ຊາຍ, ນ ເອວໍ ນ຺ຫານໍ ປາປສ຺ສ. ຕສ຺ມາ ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ນ ອຸທເກນ ສຸຈິ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເຍນ ປນ ສຸຈິ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍມ຺ຫິ ສຈ຺ຈຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍມ຺ຫີຕິ ຍສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ. ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຈີສຈ຺ຈຎ຺ເຈວ ວິຣຕິສຈ຺ຈຎ຺ຈ. ອຖ ວາ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຎາຓສຈ຺ຈຎ຺ເຈວ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈຎ຺ຈ. ຘມ຺ໂມຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຘມ຺ໂມ, ຜລຘມ຺ໂມ ຈ, ໂສ ສພ຺ໂພປິ ຍສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ໂສ ສຸຈີ ໂສ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ໂສ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ ວິເສສໂຕ ຂີຓາສໂວ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸທ຺ຘິຍາ ສຸຈິ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈາຕິ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ສຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໂຕ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ? ສຈ຺ຈສ຺ສ ພຫູປກາຣຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ເວ ອມຕາ ວາຈາ (ສຸ. ນິ. ໔໕໕), ສຈ຺ຈໍ ຫເວ ສາທຸຕຣໍ ຣສານໍ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໖; ສຸ. ນິ. ໑໘໔), ສຈ຺ເຈ ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ, ອາຫຸ ສນ຺ໂຕ ປຕິຏ຺ຐິຕາ (ສຸ. ນິ. ໔໕໕), ສຈ຺ເຈ ຐິຕາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ (ຊາ. ໒.໒໑.໔໓໓) ອເນເກສຸ ສຸຕ຺ຕປເທສຸ ສຈ຺ຈຄຸຓາ ປກາສິຕາ. ສຈ຺ຈວິປຣິຍສ຺ສ ຈ ‘‘ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ອຕີຕສ຺ສ, ມຸສາວາທິສ຺ສ ຊນ຺ຕຸໂນ (ຘ. ປ. ໑໗໖), ອຠູຕວາທີ ນິຣຍໍ ອຸເປຕີ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໐໖) ຈ ອາທິນາ ປກາສິຕາຕິ.

ນວມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.