໒. ອຸຕ຺ຕມາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸນ຺ຕິອາທິກາ ອຸຕ຺ຕມາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ຕີ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ພນ຺ຘຸມຕີນຄເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ກຸຏຸມ຺ພິກສ຺ສ ເຄເຫ ຆຣທາສີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຍ຺ຍການໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕີ ຊີວຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ພນ຺ຘຸມຣາຊາ ປຸຓ຺ຓມີທິວເສ ອຸໂປສຖິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ທານານິ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ອຖ ມຫາຊນາ ຍຖາ ຣາຊາ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຕເຖວ ປຸຓ຺ຓມີທິວເສ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຖສ຺ສາ ທາສິຍາ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເອຕຣຫິ ໂຂ ມຫາຣາຊາ ມຫາຊນາ ຈ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ອຸໂປສຖທິວເສສຸ ອຸໂປສຖສີລໍ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ສາ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕີ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ອຸໂປສຖສີລໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ອປຣາປຣໍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ຕີ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ປຏາຈາຣາຍ ເຖຣິຍາ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຕໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ປຏາຈາຣາ ເຖຣີ ຕສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ໂອວາທມທາສິ. ສາ ຕສ຺ສາ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣີ ໒.໒.໑-໒໑) –

‘‘ນຄເຣ ພນ຺ຘຸມຕິຍາ, ພນ຺ຘຸມາ ນາມ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ທິວເສ ປຸຓ຺ຓມາຍ ໂສ, ອຸປວສິ ອຸໂປສຖໍ.

‘‘ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ, ກຸມ຺ຠທາສີ ອຫໍ ຕຫິໍ;

ທິສ຺ວາ ສຣາຊກໍ ເສນໍ, ເອວາຫໍ ຈິນ຺ຕຍິໍ ຕທາ.

‘‘ຣາຊາປິ ຣຊ຺ຊໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ, ອຸປວສິ ອຸໂປສຖໍ;

ສຜລໍ ນູນ ຕໍ ກມ຺ມໍ, ຊນກາໂຍ ປໂມທິໂຕ.

‘‘ໂຍນິໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ, ທຸຄ຺ຄຈ຺ຈຎ຺ຈ ທລິທ຺ທຕໍ;

ມານສໍ ສມ຺ປຫໍສິຕ຺ວາ, ອຸປວສິໍ ອຸໂປສຖໍ.

‘‘ອຫໍ ອຸໂປສຖໍ ກຕ຺ວາ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາສເນ;

ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ເມ ສຸກຕໍ ພ຺ຍມ຺ຫໍ, ອຸພ຺ຠໂຍຊນມຸຄ຺ຄຕໍ;

ກູຏາຄາຣວຣູເປຕໍ, ມຫາສນສຸຠູສິຕໍ.

‘‘ອຈ຺ຉຣາ ສຕສຫສ຺ສາ, ອຸປຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ມໍ ສທາ;

ອຎ຺ເຎ ເທເວ ອຕິກ຺ກມ຺ມ, ອຕິໂຣຈາມິ ສພ຺ພທາ.

‘‘ຈຕຸສຏ຺ຐິເທວຣາຊູນໍ, ມເຫສິຕ຺ຕມກາຣຍິໍ;

ເຕສຏ຺ຐິຈກ຺ກວຕ຺ຕີນໍ, ມເຫສິຕ຺ຕມກາຣຍິໍ.

‘‘ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ຫຸຕ຺ວານ, ຠເວສຸ ສໍສຣາມຫໍ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ປວຣາ ໂຫມິ, ອຸໂປສຖສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ຫຕ຺ຖິຍານໍ ອສ຺ສຍານໍ, ຣຖຍານຎ຺ຈ ສີວິກໍ;

ລຠາມິ ສພ຺ພເມເວຕໍ, ອຸໂປສຖສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ໂສຓ຺ຓມຍໍ ຣູປິມຍໍ, ອໂຖປິ ຜລິກາມຍໍ;

ໂລຫິຕງ຺ຄມຍຎ຺ເຈວ, ສພ຺ພໍ ປຏິລຠາມຫໍ.

‘‘ໂກເສຍ຺ຍກມ຺ພລິຍານິ, ໂຂມກປ຺ປາສິການິ ຈ;

ມຫຄ຺ຆານິ ຈ ວຕ຺ຖານິ, ສພ຺ພໍ ປຏິລຠາມຫໍ.

‘‘ອນ຺ນໍ ປານໍ ຂາທນີຍໍ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ;

ສພ຺ພເມຕໍ ປຏິລເຠ, ອຸໂປສຖສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ວຣຄນ຺ຘຎ຺ຈ ມາລຎ຺ຈ, ຈຸຓ຺ຓກຎ຺ຈ ວິເລປນໍ;

ສພ຺ພເມຕໍ ປຏິລເຠ, ອຸໂປສຖສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກູຏາຄາຣຎ຺ຈ ປາສາທໍ, ມຓ຺ຑປໍ ຫມ຺ມິຍໍ ຄຸຫໍ;

ສພ຺ພເມຕໍ ປຏິລເຠ, ອຸໂປສຖສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ສາຫໍ, ປພ຺ພຊິໍ ອນຄາຣິຍໍ;

ອຑ຺ຒມາເສ ອສມ຺ປຕ຺ເຕ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ, ຠວາ ສພ຺ເພ ສມູຫຕາ;

ສພ຺ພາສວປຣິກ຺ຂີຓາ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ກມ຺ມມກຣິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ອຸໂປສຖສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸທານວເສນ –

໔໒. ‘‘ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ, ວິຫາຣາ ອຸປນິກ຺ຂມິໍ;

ອລທ຺ຘາ ເຈຕໂສ ສນ຺ຕິໍ, ຈິຕ຺ເຕ ອວສວຕ຺ຕິນີ.

໔໓. ‘‘ສາ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຸປາຄຈ຺ຉິໍ, ຍາ ເມ ສທ຺ຘາຍິກາ ອຫຸ;

ສາ ເມ ຘມ຺ມມເທເສສິ, ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂຍ.

໔໔. ‘‘ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ຍຖາ ມໍ ອນຸສາສິ ສາ;

ສຕ຺ຕາຫໍ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ, ນິສີທິໍ ປີຕິສຸຂສມປ຺ປິຕາ;

ອຏ຺ຐມິຍາ ປາເທ ປສາເຣສິໍ, ຕໂມຂນ຺ຘໍ ປທາລິຍາ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ສາ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຸປາຄຈ຺ຉິໍ , ຍາ ເມ ສທ຺ຘາຍິກາ ອຫູຕິ ຍາ ມຍາ ສທ຺ຘາຕພ຺ພາ ສທ຺ເຘຍ຺ຍວຈນາ ອໂຫສິ, ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ສາຫໍ ອຸປຄຈ຺ຉິໍ ອຸປສງ຺ກມິໍ, ປຏາຈາຣາເຖຣິໍ ສທ຺ຘາຍ ວທຕິ. ‘‘ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຸປຄຈ຺ຉິ, ຍາ ເມ ສາຘຍິກາ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ສາ ປຏາຈາຣາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອນຸກມ຺ປາຍ ມໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ, ຍາ ມຍ຺ຫໍ ສທຕ຺ຖສ຺ສ ສາຘິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາ ເມ ຘມ຺ມມເທເສສິ, ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂຍຕິ ສາ ປຏາຈາຣາ ເຖຣີ ‘‘ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ, ອິມານິ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ, ອິມາ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ’’ຕິ ຂນ຺ຘາທິເກ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ.

ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິຕ຺ວານາຕິ ຕສ຺ສາ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕາຍ ເຖຣິຍາ ສນ຺ຕິເກ ຂນ຺ຘາທິວິຠາຄປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ປາເປຕ຺ວາ ເທສິຕສຓ຺ຫສຸຂຸມວິປສ຺ສນາຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ. ຍຖາ ມໍ ອນຸສາສິ ສາຕິ ສາ ເຖຣີ ຍຖາ ມໍ ອນຸສາສິ ໂອວທິ, ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕີ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາປິ ສຕ຺ຕາຫໍ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິໍ. ກຖໍ? ປີຕິສຸຂສມປ຺ປິຕາຕິ ຌານມເຍນ ປີຕິສຸເຂນ ສມງ຺ຄີຠູຕາ. ອຏ຺ຐມິຍາ ປາເທ ປສາເຣສິໍ, ຕໂມຂນ຺ຘໍ ປທາລິຍາຕິ ອນວເສສໍ ໂມຫກ຺ຂນ຺ຘໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ປທາເລຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ປລ຺ລງ຺ກໍ ຠິນ຺ທນ຺ຕີ ປາເທ ປສາເຣສິໍ. ອິທເມວ ຈສ຺ສາ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓໍ ອໂຫສິ.

ອຸຕ຺ຕມາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.