໑໑. ມຸຕ຺ຕາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຸມຸຕ຺ຕາ ສາຘຸມຸຕ຺ຕາມ຺ຫີຕິອາທິກາ ມຸຕ຺ຕາເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ກຸສລໍ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ໂກສລຊນປເທ ໂອຆາຕກສ຺ສ ນາມ ທລິທ຺ທພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕໍ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ມາຕາປິຕໂຣ ເອກສ຺ສ ຂຸຊ຺ຊພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອທໍສຸ. ສາ ເຕນ ຆຣາວາສໍ ອໂຣຈນ຺ຕີ ຕໍ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສາ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມເຓສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຘາວຕິ, ສາ ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ ‘‘ສຸມຸຕ຺ຕາ ສາຘຸມຸຕ຺ຕາມ຺ຫີ’’ຕິ ຄາຖໍ ວທນ຺ຕີເຍວ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸມາ;

ປາຓິເນ ອນຸຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ, ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສີ ປຸຣໍ.

‘‘ຕສ຺ສ ອາຄຈ຺ຉໂຕ ສຕ຺ຖຸ, ສພ຺ເພ ນຄຣວາສິໂນ;

ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ, ວາລິກາ ອາກິຣິໍສຸ ເຕ.

‘‘ວີຖິສມ຺ມຊ຺ຊນໍ ກຕ຺ວາ, ກທລິປຸຓ຺ຓກທ຺ຘເຊ;

ຘູມໍ ຈຸຓ຺ຓຎ຺ຈ ມາສຎ຺ຈ, ສກ຺ກາຣໍ ກຈ຺ຈ ສຕ຺ຖຸໂນ.

‘‘ມຓ຺ຑປໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ, ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ວິນາຍກໍ;

ມຫາທານໍ ທທິຕ຺ວານ, ສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິປຕ຺ຖຍິ.

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ມຫາວີໂຣ, ຫາຣໂກ ສພ຺ພປາຓິນໍ;

ອນຸໂມທນິຍໍ ກຕ຺ວາ, ພ຺ຍາກາສິ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ.

‘‘ສຕສຫສ຺ເສ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ, ກປ຺ໂປ ເຫສ຺ສຕິ ຠທ຺ທໂກ;

ຠວາຠເວ ສຸຂໍ ລທ຺ຘາ, ປາປຸຓິສ຺ສສິ ໂພຘິຍໍ.

‘‘ຫຕ຺ຖກມ຺ມຎ຺ຈ ເຍ ເກຈິ, ກຕາວີ ນຣນາຣິໂຍ;

ອນາຄຕມ຺ຫິ ອທ຺ຘາເນ, ສພ຺ພາ ເຫສ຺ສນ຺ຕິ ສມ຺ມຸຂາ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ມວິປາເກນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ອຸປ຺ປນ຺ນເທວຠວເນ, ຕຸຍ຺ຫໍ ຕາ ປຣິຈາຣິກາ.

‘‘ທິພ຺ພໍ ສຸຂມສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ, ມານຸສຎ຺ຈ ອສງ຺ຂິຍໍ;

ອນຸໂຠນ຺ຕິ ຈິຣໍ ກາລໍ, ສໍສຣິມ຺ຫ ຠວາຠເວ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ກມ຺ມມກຣິໍ ຕທາ;

ສຸຂຸມາລາ ມນຸສ຺ເສສຸ, ອໂຖ ເທວປຸເຣສຸ ຈ.

‘‘ຣູປໍ ໂຠຄໍ ຍສໍ ອາຍຸໍ, ອໂຖ ກິຕ຺ຕິສຸຂໍ ປິຍໍ;

ລຠາມິ ສຕຕໍ ສພ຺ພໍ, ສຸກຕໍ ກມ຺ມສມ຺ປທໍ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ສມ຺ປຕ຺ເຕ, ຊາຕາຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ກຸເລ;

ສຸຂຸມາລຫຕ຺ຖປາທາ, ຣມຓິເຍ ນິເວສເນ.

‘‘ສພ຺ພກາລມ຺ປິ ປຖວີ, ນ ປສ຺ສາມນລງ຺ກຕໍ;

ຈິກ຺ຂລ຺ລຠູມິໍ ອສຸຈິໍ, ນ ປສ຺ສາມິ ກຸທາຈນໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຸທາເນນ຺ຕີ –

໑໑. ‘‘ສຸມຸຕ຺ຕາ ສາຘຸມຸຕ຺ຕາມ຺ຫິ, ຕີຫິ ຂຸຊ຺ເຊຫິ ມຸຕ຺ຕິຍາ;

ອຸທຸກ຺ຂເລນ ມຸສເລນ, ປຕິນາ ຂຸຊ຺ຊເກນ ຈ;

ມຸຕ຺ຕາມ຺ຫິ ຊາຕິມຣຓາ, ຠວເນຕ຺ຕິ ສມູຫຕາ’’ຕິ. – ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ສຸມຸຕ຺ຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ມຸຕ຺ຕາ. ສາຘຸມຸຕ຺ຕາມ຺ຫີຕິ ສາຘຸ ສມ຺ມເທວ ມຸຕ຺ຕາ ອມ຺ຫິ. ກຸໂຕ ປນ ສຸມຸຕ຺ຕາ ສາຘຸມຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຕີຫິ ຂຸຊ຺ເຊຫິ ມຸຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ, ຕີຫິ ວງ຺ກເກຫິ ປຣິມຸຕ຺ຕິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທານິ ຕານິ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ‘‘ອຸທຸກ຺ຂເລນ ມຸສເລນ, ປຕິນາ ຂຸຊ຺ຊເກນ ຈາ’’ຕິ ອາຫ. ອຸທຸກ຺ຂເລ ຫິ ຘຎ຺ຎໍ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິຍາ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ຕິຍາ ມຸສເລນ ໂກຏ຺ເຏນ຺ຕິຍາ ຈ ປິຏ຺ຐິ ໂອນາເມຕພ຺ພາ ໂຫຕີຕິ ຂຸຊ຺ຊກຣຓເຫຕຸຕາຍ ຕທຸຠຍໍ ‘‘ຂຸຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາມິໂກ ປນສ຺ສາ ຂຸຊ຺ໂຊ ເອວ. ອິທານິ ຍສ຺ສາ ມຸຕ຺ຕິຍາ ນິທສ຺ສນວເສນ ຕີຫິ ຂຸຊ຺ເຊຫິ ມຸຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕເມວ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ‘‘ມຸຕ຺ຕາມ຺ຫິ ຊາຕິມຣຓາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ຠວເນຕ຺ຕິ ສມູຫຕາ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນ ເກວລມຫໍ ຕີຫິ ຂຸຊ຺ເຊຫິ ເອວ ມຸຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ສພ຺ພສ຺ມາ ຊາຕິມຣຓາປິ, ຍສ຺ມາ ສພ຺ພສ຺ສາປິ ຠວສ຺ສ ເນຕ຺ຕິ ນາຍິກາ ຕຓ຺ຫາ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ມຍາ ສມຸຄ຺ຆາຏິຕາຕິ.

ມຸຕ຺ຕາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.