໔. ໂສປາກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ທິສ຺ວາ ປາສາທຉາຍາຍນ຺ຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂສປາກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ສິທ຺ຘຕ຺ຖສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວິຊ຺ຊາສິປ຺ເປສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄໂຕ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ວິຫຣຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາສນ຺ນມຣຓໍ ຕໍ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຸຬາຣໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ປເວເທນ຺ໂຕ ປຸປ຺ຜມຍໍ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ, ອນິຈ຺ຈຕາປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ອາກາເສນ ອຄມາສິ. ໂສ ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕໍ ນິຈ຺ຈຄ຺ຄາຫໍ ປຫາຍ ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎໍ ຫທເຍ ຐເປຕ຺ວາ, ກາລງ຺ກຕ຺ວາ, ເທວໂລເກ ອຸປ຺ປຊິຕ຺ວາ, ອປຣາປຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ, ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ໂສປາກໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂສ ຊາຕິອາຄເຕນ ໂສປາໂກຕິ ນາເມນ ປຎ຺ຎາຍິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ວາຓິຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ‘ໂສປາໂກ’ຕິ ປນ ນາມມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ອປທານປາຬິຍາ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ ‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ສມ຺ປຕ຺ເຕ, ໂສປາກໂຍນຸປາຄມິ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ.

ຕສ຺ສ ຈຕຸມາສຊາຕສ຺ສ ປິຕາ ກາລມກາສິ, ຈູຬປິຕາ ໂປເສສິ. ອນຸກ຺ກເມນ ສຕ຺ຕວສ຺ສິໂກ ຊາໂຕ. ເອກທິວສໍ ຈູຬປິຕາ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ເຕນ ກລຫໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ, ຕໍ ສຸສານໍ ເນຕ຺ວາ, ທ຺ເວ ຫຕ຺ເຖ ຣຊ຺ຊຸຍາ ເອກໂຕ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ, ຕາຍ ເອວ ຣຊ຺ຊຸຍາ ມຕມນຸສ຺ສສ຺ສ ສຣີເຣ ຄາຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄໂຕ ‘‘ສິງ຺ຄາລາທໂຍ ຂາທນ຺ຕູ’’ຕິ. ປຈ຺ຉິມຠວິກຕາຍ ທາຣກສ຺ສ ປຸຎ຺ຎຜເລນ ສຍໍ ມາເຣຕຸໍ ນ ວິສຫິ, ສິງ຺ຄາລາທໂຍປິ ນ ອຠິຠວິໍສຸ. ທາຣໂກ ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕສມເຍ ເອວໍ ວິປ຺ປລປຕິ –

‘‘ກາ ຄຕິ ເມ ອຄຕິສ຺ສ, ໂກ ວາ ພນ຺ຘຸ ອພນ຺ຘຸໂນ;

ສຸສານມຊ຺ເຌ ພນ຺ຘສ຺ສ, ໂກ ເມ ອຠຍທາຍໂກ’’ຕິ.

ສຕ຺ຖາ ຕາຍ ເວລາຍ ເວເນຍ຺ຍພນ຺ຘເວ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ທາຣກສ຺ສ ຫທຍພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປຊ຺ຊລນ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕູປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ ໂອຠາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ສຕິໍ ຊເນຕ຺ວາ ເອວມາຫ –

‘‘ເອຫິ ໂສປາກ ມາ ຠາຍິ, ໂອໂລກສ຺ສຸ ຕຖາຄຕໍ;

ອຫໍ ຕໍ ຕາຣຍິສ຺ສາມິ, ຣາຫຸມຸເຂວ ຈນ຺ທິມ’’ນ຺ຕິ.

ທາຣໂກ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ຉິນ຺ນພນ຺ຘໂນ ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິສມ຺ມຸເຂ ອຏ຺ຐາສິ. ຕສ຺ສ ມາຕາ ປຸຕ຺ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ຕີ ຈູຬປິຕຣໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຕນສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ອກຖິຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຈິນນ຺ຕີ ‘‘ພຸທ຺ຘາ ກິຣ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຊານນ຺ຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ຊາເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ, ອິທ຺ຘິຍາ ຕໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ນ ປສ຺ສາມິ, ອປິຈ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ຊານາຕີ’’ຕິ ຕາຍ ປຸຏ຺ໂຐ –

‘‘ນ ສນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕາ ຕາຓາຍ, ນ ປິຕາ ນາປິ ພນ຺ຘວາ;

ອນ຺ຕເກນາຘິປນ຺ນສ຺ສ, ນຕ຺ຖິ ຎາຕີສຸ ຕາຓຕາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໘໘) –

ຘມ຺ມໍ ກເຖສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສາ ໂສຕາປນ຺ນາ ອໂຫສິ. ທາຣໂກ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໒.໑໑໒-໑໒໓) –

‘‘ປພ຺ຠາຣໍ ໂສຘຍນ຺ຕສ຺ສ, ວິປິເນ ປພ຺ພຕຸຕ຺ຕເມ;

ສິທ຺ຘຕ຺ໂຖ ນາມ ຠຄວາ, ອາຄຈ຺ຉິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ.

‘‘ພຸທ຺ຘໍ ອຸປຄຕໍ ທິສ຺ວາ, ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ສນ຺ຖຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວານ, ປຸປ຺ຜາສນມທາສຫໍ.

‘‘ປຸປ຺ຜາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ, ສິທ຺ຘຕ຺ໂຖ ໂລກນາຍໂກ;

ມມຎ຺ຈ ຄຕິມຎ຺ຎາຍ, ອນິຈ຺ຈຕມຸທາຫຣິ.

‘‘ອນິຈ຺ຈາ ວຕ ສງ຺ຂາຣາ, ອຸປ຺ປາທວຍຘມ຺ມິໂນ;

ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວູປສໂມ ສຸໂຂ.

‘‘ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ໂລກເຊຏ຺ໂຐ ນຣາສໂຠ;

ນຠໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄມີ ວີໂຣ, ຫໍສຣາຊາວ ອມ຺ພເຣ.

‘‘ສກໍ ທິຏ຺ຐິໍ ຊຫິຕ຺ວານ, ຠາວຍານິຈ຺ຈສຎ຺ຎຫໍ;

ເອກາຫໍ ຠາວຍິຕ຺ວານ, ຕຕ຺ຖ ກາລໍ ກໂຕ ອຫໍ.

‘‘ທ຺ເວ ສມ຺ປຕ຺ຕີ ອນຸໂຠຕ຺ວາ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ສມ຺ປຕ຺ເຕ, ສປາກໂຍນຸປາຄມິໍ.

‘‘ອຄາຣາ ອຠິນິກ຺ຂມ຺ມ, ປພ຺ພຊິໍ ອນຄາຣິຍໍ;

ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ໂສຫໍ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ.

‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ປຫິຕຕ຺ໂຕ, ສີເລສຸ ສຸສມາຫິໂຕ;

ໂຕເສຕ຺ວານ ມຫານາຄໍ, ອລຕ຺ຖໍ ອຸປສມ຺ປທໍ.

‘‘ຈຕຸນ຺ນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ກມ຺ມມກຣິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ປຸປ຺ຜທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ຈຕຸນ຺ນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ສຎ຺ຎໍ ຠາວຍິໍ ຕທາ;

ຕໍ ສຎ຺ຎໍ ຠາວຍນ຺ຕສ຺ສ, ປຕ຺ໂຕ ເມ ອາສວກ຺ຂໂຍ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ຠຄວາ ອິທ຺ຘິໍ ປຏິສໍຫຣິ. ສາປິ ປຸຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ຂີຓາສວຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ຄຕາ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ຄນ຺ຘກຸຏິຈ຺ຉາຍາຍໍ ຈງ຺ກມນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸຈງ຺ກມິ. ຕສ຺ສ ຠຄວາ ອຸປສມ຺ປທໍ ອນຸຊານິຕຸກາໂມ ‘‘ເອກໍ ນາມ ກິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ທສ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສປິ ສຕ຺ຖຸ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ສໍສນ຺ເທນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ’’ຕິອາທິນາ (ຂຸ. ປາ. ໔.໑) ເຕ ປຎ຺ເຫ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ເຕເນວ ເຕ ກຸມາຣປຎ຺ຫາ ນາມ ຊາຕາ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣາຘິຕຈິຕ຺ໂຕ ອຸປສມ຺ປທໍ ອນຸຊານິ. ເຕນ ສາ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓູປສມ຺ປທາ ນາມ ຊາຕາ. ຕສ຺ສິມໍ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິໍ ປກາເສຕ຺ວາ ເຖໂຣ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໔໘໐. ‘‘ທິສ຺ວາ ປາສາທຉາຍາຍໍ, ຈງ຺ກມນ຺ຕໍ ນຣຸຕ຺ຕມໍ;

ຕຕ຺ຖ ນໍ ອຸປສງ຺ກມ຺ມ, ວນ຺ທິສ຺ສໍ ປຸຣິສຸຕ຺ຕມໍ.

໔໘໑. ‘‘ເອກໍສໍ ຈີວຣໍ ກຕ຺ວາ, ສໍຫຣິຕ຺ວານ ປາຓໂຍ;

ອນຸຈງ຺ກມິສ຺ສໍ ວິຣຊໍ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານມຸຕ຺ຕມໍ.

໔໘໒. ‘‘ຕໂຕ ປຎ຺ເຫ ອປຸຈ຺ຉິ ມໍ, ປຎ຺ຫານໍ ໂກວິໂທ ວິທູ;

ອຈ຺ຉມ຺ຠີ ຈ ອຠີໂຕ ຈ, ພ຺ຍາກາສິໍ ສຕ຺ຖຸໂນ ອຫໍ.

໔໘໓. ‘‘ວິສ຺ສຊ຺ຊິເຕສຸ ປຎ຺ເຫສຸ, ອນຸໂມທິ ຕຖາຄໂຕ;

ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ວິໂລເກຕ຺ວາ, ອິມມຕ຺ຖໍ ອຠາສຖ.

໔໘໔. ‘‘‘ລາຠາ ອງ຺ຄານໍ ມຄຘານໍ, ເຍສາຍໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ;

ຈີວຣໍ ປິຓ຺ຑປາຕຎ຺ຈ, ປຈ຺ຈຍໍ ສຍນາສນໍ;

ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ສາມີຈິໍ, ເຕສໍ ລາຠາ’ຕິ ຈາພ຺ຣວິ.

໔໘໕. ‘‘‘ອຊ຺ຊທຄ຺ເຄ ມໍ ໂສປາກ, ທສ຺ສນາໂຍປສງ຺ກມ;

ເອສາ ເຈວ ເຕ ໂສປາກ, ຠວຕຸ ອຸປສມ຺ປທາ’’’.

໔໘໖. ‘‘ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ, ລທ຺ຘານ ອຸປສມ຺ປທໍ;

ຘາເຣມິ ອນ຺ຕິມໍ ເທຫໍ, ອໂຫ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕາ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ປາສາທຉາຍາຍນ຺ຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິຈ຺ຉາຍາຍໍ. ວນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຠິວນ຺ທິໍ.

ສໍຫຣິຕ຺ວານ ປາຓໂຍຕິ ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖ ກມລມກຸຬາກາເຣນ ສງ຺ຄເຕ ກຕ຺ວາ, ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸຈງ຺ກມິສ຺ສນ຺ຕິ ຈງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ອນຸປຈ຺ຉໂຕ ອນຸຄມນວເສນ ຈງ຺ກມິໍ. ວິຣຊນ຺ຕິ ວິຄຕຣາຄາທິຣຊໍ.

ປຎ຺ເຫຕິ ກຸມາຣປຎ຺ເຫ. ວິທູຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ວິທິຕວາ, ສພ຺ພຎ຺ຎູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສຕ຺ຖາ ມໍ ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠຍສ຺ສ ຈ ເສຕຸຆາເຕນ ປຫີນຕ຺ຕາ ອຈ຺ຉມ຺ຠີ ຈ ອຠີໂຕ ຈ ພ຺ຍາກາສິ.

ເຍສາຍນ຺ຕິ ເຍສໍ ອງ຺ຄມຄຘານໍ ອຍໍ ໂສປາໂກ. ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຄິລານປຈ຺ຈຍໍ. ສາມີຈິນ຺ຕິ ມຄ຺ຄທານພີຊນາທິສາມີຈິກິຣິຍໍ.

ອຊ຺ຊທຄ຺ເຄຕິ ທ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ, ອຊ຺ຊ ອຄ຺ເຄ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ, ອຊ຺ຊ ປຏ຺ຐາຍ. ‘‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ’’ຕິປິ ປາຬິ, ອຊ຺ຊຕໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທສ຺ສນາໂຍປສງ຺ກມາຕິ ‘‘ຫີນຊຈ຺ໂຈ, ວຍສາ ຕຣຸຓຕໂຣ’’ຕິ ວາ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ທສ຺ສນາຍ ມໍ ອຸປສງ຺ກມ. ເອສາ ເຈວາຕິ ຍາ ຕສ຺ສ ມມ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ເທຕ຺ວາ ກຕາ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນາ. ເອສາເຍວ ເຕ ຠວຕຸ ອຸປສມ຺ປທາ ອິຕິ ຈ ອພ຺ຣວີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ລທ຺ຘາ ເມ ອຸປສມ຺ປທາ’’ຕິປິ ປາຬິ. ເຍ ປນ ‘‘ລທ຺ຘານ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສຕ຺ຕວສ຺ເສນາຕິ ສຕ຺ຕເມນ ວສ຺ເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ ວາ ຫຸຕ຺ວາຕິ ວຈນເສໂສ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ໂສປາກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.