໓. ຠທ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ເອກປຸຕ຺ໂຕຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຠທ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ ສຕສຫສ຺ສປຣິມາຓໍ ຈີວຣາທີຫິ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປູເຊສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕມາໂນ ຈ ອປຸຕ຺ຕເກສຸ ມາຕາປິຕູສຸ ເທວຕາຍາຈນາທີນິ ກຕ຺ວາປິ ອລຠນ຺ເຕສຸ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ, ຠນ຺ເຕ, ມຍໍ ເອກໍ ປຸຕ຺ຕໍ ລຈ຺ຉາມ, ຕໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທາສຕ຺ຖາຍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຍາຈິຕ຺ວາ ຄເຕສຸ ສຕ຺ຖຸ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຎຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕໂຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຂີຓາຍຸໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕ ສກ຺ເກນ ເທວຣຎ຺ຎາ ‘‘ອມຸກສ຺ມິໍ ກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຫີ’’ຕິ ອາຓຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຠທ຺ໂທຕິສ຺ສ ນາມໍ ອກໍສຸ. ຕໍ ສຕ຺ຕວສ຺ສຸທ຺ເທສິກໍ ຊາຕໍ ມາຕາປິຕໂຣ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ອາຍາຈິຕ຺ວາ ລທ຺ຘທາຣໂກ, ອິມໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ນິຍ຺ຍາເຕມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ອິມໍ ປພ຺ພາເຊຫີ’’ຕິ. ອາຓາເປຕ຺ວາ ຈ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປາວິສິ. ເຖໂຣ ຕໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ສງ຺ເຂເປນ ວິປສ຺ສນາມຸຂໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສູຣິເຍ ອໂນຄ຺ຄເຕເຍວ ຠາວນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໕.໕໔-໖໙) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕຣສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ມຫາມຸນິໍ;

ອຸເປຕິ ຊນຕາ ສພ຺ພາ, ສພ຺ພໂລກຄ຺ຄນາຍກໍ.

‘‘ສຕ຺ຕຸກຎ຺ຈ ພທ຺ຘກຎ຺ຈ, ອາມິສໍ ປານໂຠຊນໍ;

ທທນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸໂນ ສພ຺ເພ, ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ເຕ ອນຸຕ຺ຕເຣ.

‘‘ອຫມ຺ປິ ທານໍ ທສ຺ສາມິ, ເທວເທວສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ສງ຺ຆມ຺ປິ ຈ ອນຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ອຸຍ຺ໂຍຊິຕາ ມຍາ ເຈເຕ, ນິມນ຺ເຕສຸໍ ຕຖາຄຕໍ;

ເກວລໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ, ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສປລ຺ລງ຺ກໍ, ໂສວຓ຺ຓໍ ໂຄນກຕ຺ຖຕໍ;

ຕູລິກາປຏລິກາຍ, ໂຂມກປ຺ປາສິເກຫິ ຈ;

ມຫາຣຫໍ ປຎ຺ຎາປຍິໍ, ອາສນໍ ພຸທ຺ຘຍຸຕ຺ຕກໍ.

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ໂລກວິທູ, ເທວເທໂວ ນຣາສໂຠ;

ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິພ຺ຍູຬ຺ໂຫ, ມມ ທ຺ວາຣມຸປາຄມິ.

‘‘ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວານ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ໂລກນາຖໍ ຍສສ຺ສິນໍ;

ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ, ອຠິນາມຍິໍ ສງ຺ຆຣໍ.

‘‘ຠິກ຺ຂູນໍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ພຸທ຺ຘຎ຺ຈ ໂລກນາຍກໍ;

ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ, ປຣມນ຺ເນນ ຕປ຺ປຍິໍ.

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ໂລກວິທູ, ອາຫຸຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄໂຫ;

ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ນິສີທິຕ຺ວາ, ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສຖ.

‘‘ເຍນິທໍ ອາສນໍ ທິນ຺ນໍ, ໂສວຓ຺ຓໍ ໂຄນກຕ຺ຖຕໍ;

ຕມຫໍ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ສຸຓາຖ ມມ ຠາສໂຕ.

‘‘ຈຕຸສຕ຺ຕຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂສ, ເທວຣຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສຕິ;

ອນຸໂຠສ຺ສຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ອຈ຺ຉຣາຫິ ປຸຣກ຺ຂໂຕ.

‘‘ປເທສຣຊ຺ຊໍ ສຫສ຺ສໍ, ວສຸຘໍ ອາວສິສ຺ສຕິ;

ເອກປຎ຺ຎາສກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ສພ຺ພາສຸ ຠວໂຍນີສຸ, ອຸຈ຺ຈາກຸລີ ຠວິສ຺ສຕິ;

ໂສ ຈ ປຈ຺ຉາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ຠທ຺ທິໂຍ ນາມ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ.

‘‘ວິເວກມນຸຍຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ, ປນ຺ຕເສນນິວາສຫໍ;

ຜລຎ຺ຈາຘິຄຕໍ ສພ຺ພໍ, ຈຕ຺ຕກ຺ເລໂສມ຺ຫິ ອຊ຺ຊຫໍ.

‘‘ມມ ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ສພ຺ພຎ຺ຎູ ໂລກນາຍໂກ;

ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ນິສີທິຕ຺ວາ, ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ ມໍ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ, ວິໂມກ຺ຂາປິ ຈ ອຏ຺ຐິເມ;

ຉຬຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ຕສ຺ສ ຠຄວາ ຉຬຠິຎ຺ຎຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ, ຠທ຺ທາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕາວເທວ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຎ຺ຊລິໂກ ສຕ຺ຖຸ ສມີເປ ອຏ຺ຐາສິ, ສາ ເອວ ຈສ຺ສ ອຸປສມ຺ປທາ ອໂຫສິ. ພຸທ຺ຘູປສມ຺ປທາ ນາມ ກິເຣສາ. ເຖໂຣ ຊາຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິຍາ ກຖນມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໔໗໓. ‘‘ເອກປຸຕ຺ໂຕ ອຫໍ ອາສິໍ, ປິໂຍ ມາຕຸ ປິໂຍ ປິຕຸ;

ພຫູຫິ ວຕຈຣິຍາຫິ, ລທ຺ໂຘ ອາຍາຈນາຫິ ຈ.

໔໗໔. ‘‘ເຕ ຈ ມໍ ອນຸກມ຺ປາຍ, ອຕ຺ຖກາມາ ຫິເຕສິໂນ;

ອຸໂຠ ປິຕາ ຈ ມາຕາ ຈ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸປນາມຍຸໍ.

໔໗໕. ‘‘ກິຈ຺ຉາ ລທ຺ໂຘ ອຍໍ ປຸຕ຺ໂຕ, ສຸຂຸມາໂລ ສຸເຂຘິໂຕ;

ອິມໍ ທທາມ ເຕ ນາຖ, ຊິນສ຺ສ ປຣິຈາຣກໍ.

໔໗໖. ‘‘ສຕ຺ຖາ ຈ ມໍ ປຏິຄ຺ຄຍ຺ຫ, ອານນ຺ທໍ ເອຕທພ຺ຣວິ;

ປພ຺ພາເຊຫິ ອິມໍ ຂິປ຺ປໍ, ເຫສ຺ສຕ຺ຍາຊານິໂຍ ອຍໍ.

໔໗໗. ‘‘ປພ຺ພາເຊຕ຺ວານ ມໍ ສຕ຺ຖາ, ວິຫາຣໍ ປາວິສີ ຊິໂນ;

ອໂນຄ຺ຄຕສ຺ມິໍ ສູຣິຍສ຺ມິໍ, ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ ເມ.

໔໗໘. ‘‘ຕໂຕ ສຕ຺ຖາ ນິຣາກຕ຺ວາ, ປຏິສລ຺ລານວຸຏ຺ຐິໂຕ;

ເອຫິ ຠທ຺ທາຕິ ມໍ ອາຫ, ສາ ເມ ອາສູປສມ຺ປທາ.

໔໗໙. ‘‘ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ, ລທ຺ຘາ ເມ ອຸປສມ຺ປທາ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ອໂຫ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕາ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ວຕຈຣິຍາຫີຕິ, ‘‘ເອວໍ ກຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ລຠິສ຺ສຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ຂີຣໍ ປາຍິຕ຺ວາ, ອນສນາທິວຕຈຣເຓຫິ. ອາຍາຈນາຫີຕິ ເທວຕາຍາຈນາຫິ ສຕ຺ຖຸອາຍາຈນາຍ ຈ, ອິທເມວ ເຈຕ຺ຖ ກາຣຓໍ, ອິຕຣໍ ເຖໂຣ ມາຕາປິຕູນໍ ປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ກິຈ຺ຉລທ຺ຘຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວທຕິ.

ເຕຕິ ມາຕາປິຕໂຣ. ອຸປນາມຍຸນ຺ຕິ ອຸປນາເມສຸໍ.

ສຸເຂຘິໂຕຕິ ສຸຂສໍວຑ຺ຒິໂຕ. ເຕຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ. ປຣິຈາຣກນ຺ຕິ ກິໍກາຣໍ.

ເຫສ຺ສຕ຺ຍາຊານິໂຍ ອຍນ຺ຕິ ອຍໍ ທາຣໂກ ມມ ສາສເນ ອາຊານີໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ຂິປ຺ປໍ ອຊ຺ເຊວ ປພ຺ພາເຊຫີຕິ ເອຕໍ ອພ຺ຣວິ, ອາຫ.

ປພ຺ພາເຊຕ຺ວານາຕິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖເຣນ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ. ວິຫາຣນ຺ຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ. ອໂນຄ຺ຄຕສ຺ມິໍ ສູຣິຍສ຺ມິນ຺ຕິ ສູຣິເຍ ອນຕ຺ຖງ຺ຄເຕເຍວ. ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ ເມຕິ ຕໂຕ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ຠໂຕ ປຣໍ ນ ຈິເຣເນວ ຂເຓນ ສພ຺ພາສເວຫິ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ, ຂີຓາສໂວ ອໂຫສິໍ.

ຕໂຕຕິ ມມ ອາສວກ຺ຂຍໂຕ ປຈ຺ຉາ. ນິຣາກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕນາ ສມາປນ຺ນໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຏິສລ຺ລານວຸຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ. ສາ ເມ ອາສູປສມ຺ປທາຕິ ຍາ ມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ‘‘ເອຫິ, ຠທ຺ທາ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ວາຈາ ປວຕ຺ຕາ, ສາ ເອວ ເມ ມຍ຺ຫໍ ອຸປສມ຺ປທາ ອາສິ. ເອວໍ ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ, ລທ຺ຘາ ເມ ອຸປສມ຺ປທາຕິ ສາຕິສຍໍ ສຕ຺ຖາຣາ ອຕ຺ຕໂນ ກຕໍ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ສາສນສ຺ສ ຈ ນິຍ຺ຍານິກຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອໂຫ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕາ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ ເມ’’ຕິ ຂີຓາສວຠາວໍ ປກາເສຕ຺ວາປິ ປຸນ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ໂລກິຍາຠິຎ຺ເຎກເທສທສ຺ສນໍ ຉຬຠິຎ຺ຎຠາວວິຠາວນຕ຺ຖໍ. ເຕນາຫ ອປທາເນ ‘‘ຉຬຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕາ’’ຕິ.

ຠທ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.