໒. ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ປເຣ ອມ຺ພາຏກາຣາເມຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ມຫາໂຠເຄ ກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ, ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ມຎ຺ຊຸສ຺ສຣານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ສຍມ຺ປິ ຕໍ ຐານໍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ, ‘‘ອໂຫ ວຕາຫມ຺ປິ ອນາຄເຕ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ມຎ຺ຊຸສ຺ສຣານໍ ອຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຓິຘານໍ ອກາສິ. ຠຄວາ ຈ ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາຍຕໍ ທິສ຺ວາ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາວຊີວໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ຜຸສ຺ສສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຈິຕ຺ຕປຕ຺ຕໂກກິໂລ ຫຸຕ຺ວາ ຣາຊຸຍ຺ຍານໂຕ ມຘຸຣໍ ອມ຺ພຜລໍ ຕຸຓ຺ເຑນາທາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ‘‘ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທິ. ໂກກິໂລ ທສພລສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ອມ຺ພປກ຺ກໍ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ. ໂສ ໂກກິໂລ ປສນ຺ນມານໂສ ເຕເນວ ປີຕິສຸເຂນ ສຕ຺ຕາຫໍ ວີຕິນາເມສິ. ເຕນ ຈ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ມຎ຺ຊຸສ຺ສໂຣ ອໂຫສິ. ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ປນ ເຈຕິເຍ ອາຣທ຺ເຘ ກິໍ ປມາຓໍ ກໂຣມ? ສຕ຺ຕໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ. ອຕິມຫນ຺ຕເມຕໍ. ຉໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ. ເອຕມ຺ປິ ອຕິມຫນ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈໂຍຊນໍ, ຈຕຸໂຍຊນໍ, ຕິໂຍຊນໍ, ທ຺ວິໂຍຊນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຍໍ ຕທາ ເຊຏ຺ຐວຑ຺ຒກີ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ເອຖ, ໂຠ, ອນາຄເຕ ສຸຂປຏິຊຄ຺ຄິຍໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊຸຍາ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ຄາວຸຕມຕ຺ຕເກ ຐຕ຺ວາ ‘‘ເອເກກໍ ມຸຂໍ ຄາວຸຕໍ ຄາວຸຕໍ ໂຫຕຸ, ເຈຕິຍໍ ເອກໂຍຊນາວຏ຺ຏໍ ໂຍຊນຸພ຺ເພຘໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ຕສ຺ສ ວຈເນ ອຏ຺ຐໍສຸ. ອິຕິ ອປ຺ປມາຓສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປມາຓໍ ອກາສີຕິ. ເຕນ ປນ ກມ຺ເມນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຎ຺ເຎຫິ ນີຈຕຣປ຺ປມາໂຓ ໂຫຕິ.

ໂສ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖຸ ກາເລ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ມຫາໂຠຄກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຠທ຺ທິໂຍຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ອຕິຣສ຺ສຕາຍ ປນ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິໂຍຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ໂສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ, ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຘມ຺ມກຖິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ມຘຸເຣນ ສເຣນ ປເຣສໍ ຘມ຺ມໍ ກເຖສິ. ອເຖກສ຺ມິໍ ອຸສ຺ສວທິວເສ ເອເກນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຣເຖນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ອຎ຺ຎຕຣາ ຄຓິກາ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ ທນ຺ຕວິທໍສກໍ ຫສິ. ເຖໂຣ ຕສ຺ສາ ທນ຺ຕຏ຺ຐິເກ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ, ຕໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ, ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ອນາຄາມີ ອໂຫສິ. ໂສ ອຠິຓ຺ຫໍ ກາຍຄຕາຍ ສຕິຍາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອາຍສ຺ມຕາ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ໂອວທິຍມາໂນ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໕.໑-໓໓) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸມາ;

ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ກປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ນາຍໂກ.

‘‘ຕທາຫໍ ຫໍສວຕິຍໍ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ມຫທ຺ຘໂນ;

ຊງ຺ຆາວິຫາຣໍ ວິຈຣໍ, ສງ຺ຆາຣາມໍ ອຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ຕທາ ໂສ ໂລກປຊ຺ໂຊໂຕ, ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ ນາຍໂກ;

ມຎ຺ຊຸສ຺ສຣານໍ ປວຣໍ, ສາວກໍ ອຠິກິຕ຺ຕຍິ.

‘‘ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຸທິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ມເຫສິໂນ;

ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸໂນ ປາເທ, ຕໍ ຐານມຠິປຕ຺ຖຍິໍ.

‘‘ຕທາ ພຸທ຺ໂຘ ວິຍາກາສິ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວິນາຍໂກ;

ອນາຄຕມ຺ຫິ ອທ຺ຘາເນ, ລຈ຺ຉເສ ຕໍ ມໂນຣຖໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ທາຍາໂທ, ໂອຣໂສ ຘມ຺ມນິມ຺ມິໂຕ;

ຠທ຺ທິໂຍ ນາມ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ທ຺ເວນວຸເຕ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຜຸສ຺ໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ນາຍໂກ;

ທຸຣາສໂທ ທຸປ຺ປສໂຫ, ສພ຺ພໂລກຸຕ຺ຕໂມ ຊິໂນ.

‘‘ຈຣເຓນ ຈ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ພ຺ຣຫາ ອຸຊຸ ປຕາປວາ;

ຫິເຕສີ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ, ພຫຸໍ ໂມເຈສິ ພນ຺ຘນາ.

‘‘ນນ຺ທາຣາມວເນ ຕສ຺ສ, ອໂຫສິໍ ຜຸສ຺ສໂກກິໂລ;

ຄນ຺ຘກຸຏິສມາສນ຺ເນ, ອມ຺ພຣຸກ຺ເຂ ວສາມຫໍ.

‘‘ຕທາ ປິຓ຺ຑາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ຊິນຸຕ຺ຕມໍ;

ທິສ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ມຎ຺ຊຸນາຠິນິກູຊຫໍ.

‘‘ຣາຊຸຍ຺ຍານໍ ຕທາ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ສຸປກ຺ກໍ ກນກຕ຺ຕຈໍ;

ອມ຺ພປິຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ໂສປນາມຍິໍ.

‘‘ຕທາ ເມ ຈິຕ຺ຕມຎ຺ຎາຍ, ມຫາກາຣຸຓິໂກ ຊິໂນ;

ອຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ, ປຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫິ ນາຍໂກ.

‘‘ອທາສິໍ ຫຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕຫໍ, ອມ຺ພປິຓ຺ຑໍ ມຫາມຸເນ;

ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປ຺ປ ປກ຺ເຂຫິ, ປຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວານ ມຎ຺ຊຸນາ.

‘‘ສເຣນ ຣຊນີເຍນ, ສວນີເຍນ ວຄ຺ຄຸນາ;

ວສ຺ສນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘປູຊຕ຺ຖໍ, ນີຬໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊຫໍ.

‘‘ຕທາ ມຸທິຕຈິຕ຺ຕໍ ມໍ, ພຸທ຺ຘເປມຄຕາສຍໍ;

ສກຸຓຄ຺ຆິ ອຸປາຄນ຺ຕ຺ວາ, ຆາຕຍີ ທຸຏ຺ຐມານໂສ.

‘‘ຕໂຕ ຈຸໂຕຫໍ ຕຸສິເຕ, ອນຸໂຠຕ຺ວາ ມຫາສຸຂໍ;

ມນຸສ຺ສໂຍນິມາຄຈ຺ຉິໍ, ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວາຫສາ.

‘‘ອິມມ຺ຫິ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ມຫາຍໂສ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ວທຕໍ ວໂຣ.

‘‘ສາສນໍ ໂຊຕຍິຕ຺ວາ ໂສ, ອຠິຠຸຍ຺ຍ ກຸຕິຕ຺ຖິເຍ;

ວິນຍິຕ຺ວານ ເວເນຍ຺ເຍ, ນິພ຺ພຸໂຕ ໂສ ສສາວໂກ.

‘‘ນິພ຺ພຸເຕ ຕມ຺ຫິ ໂລກຄ຺ເຄ, ປສນ຺ນາ ຊນຕາ ພຫູ;

ປູຊນຕ຺ຖາຍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ, ຖູປໍ ກຸພ຺ພນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸໂນ.

‘‘ສຕ຺ຕໂຍຊນິກໍ ຖູປໍ, ສຕ຺ຕຣຕນຠູສິຕໍ;

ກຣິສ຺ສາມ ມເຫສິສ຺ສ, ອິຈ຺ເຈວໍ ມນ຺ຕຍນ຺ຕິ ເຕ.

‘‘ກິກິໂນ ກາສິຣາຊສ຺ສ, ຕທາ ເສນາຍ ນາຍໂກ;

ຫຸຕ຺ວາຫໍ ອປ຺ປມາຓສ຺ສ, ປມາຓໍ ເຈຕິເຍ ວທິໍ.

‘‘ຕທາ ເຕ ມມ ວາກ຺ເຍນ, ເຈຕິຍໍ ໂຍຊນຸຄ຺ຄຕໍ;

ອກໍສຸ ນຣວີຣສ຺ສ, ນານາຣຕນຠູສິຕໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຈ ຠເວ ທານິ, ຊາໂຕ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ອຫໍ;

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຸຣວເຣ, ອິທ຺ເຘ ຜີເຕ ມຫທ຺ຘເນ.

‘‘ປຸຣປ຺ປເວເສ ສຸຄຕໍ, ທິສ຺ວາ ວິມ຺ຫິຕມານໂສ;

ປພ຺ພຊິຕ຺ວານ ນ ຈິຣໍ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ.

‘‘ເຈຕິຍສ຺ສ ປມາຓໍ ຍໍ, ອກຣິໍ ເຕນ ກມ຺ມຸນາ;

ລກຸຓ຺ຑກສຣີໂຣຫໍ, ຊາໂຕ ປຣິຠວາຣໂຫ.

‘‘ສເຣນ ມຘຸເຣນາຫໍ, ປູຊິຕ຺ວາ ອິສິສຕ຺ຕມໍ;

ມຎ຺ຊຸສ຺ສຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອຄ຺ຄຕ຺ຕມນຸປາປຸຓິໍ.

‘‘ຜລທາເນນ ພຸທ຺ຘສ຺ສ, ຄຸຓານຸສ຺ສຣເຓນ ຈ;

ສາມຎ຺ຎຜລສມ຺ປນ຺ໂນ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອປຣຠາເຄ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໔໖໖. ‘‘ປເຣ ອມ຺ພາຏກາຣາເມ, ວນສຓ຺ຑມ຺ຫິ ຠທ຺ທິໂຍ;

ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫ, ຕຕ຺ຖ ຠທ຺ໂທວ ຌາຍຕິ.

໔໖໗. ‘‘ຣມນ຺ເຕເກ ມຸທິງ຺ເຄຫິ, ວີຓາຫິ ປຓເວຫິ ຈ;

ອຫຎ຺ຈ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິໍ, ຣໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ.

໔໖໘. ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ເຈ ເມ ວຣໍ ທຊ຺ຊາ, ໂສ ຈ ລພ຺ເຠຖ ເມ ວໂຣ;

ຄຓ຺ເຫຫໍ ສພ຺ພໂລກສ຺ສ, ນິຈ຺ຈໍ ກາຍຄຕໍ ສຕິ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ປເຣຕິ ເສຏ຺ເຐ ອຘິເກ, ວິສິຏ຺ເຐຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິກວາຈີ ຫິ ອຍໍ ປຣສທ຺ໂທ ‘‘ປຣໍ ວິຍ ມຕ຺ຕາຍາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ອມ຺ພາຏກາຣາເມຕິ ເອວໍນາມເກ ອາຣາເມ. ໂສ ກິຣ ຉາຍູທກສມ຺ປນ຺ໂນ ວນສຓ຺ຑມຓ຺ຑິໂຕ ຣມຓີໂຍ ໂຫຕິ ເຕນ ‘‘ປເຣ’’ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ອມ຺ພາຏກວເນ ອມ຺ພາຏເກຫິ ອຠິລກ຺ຂິຕວເນ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ວນສຓ຺ຑມ຺ຫີຕິ ວນຄຫເນ, ຆນນິຈິຕຣຸກ຺ຂຄຈ຺ຉລຕາສມູເຫ ວເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠທ຺ທິໂຍຕິ ເອວໍນາມໂກ, ອຕ຺ຕານເມວ ເຖໂຣ ອຎ຺ຎໍ ວິຍ ວທຕິ. ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫາຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ມູລໍ ນາມ ອວິຊ຺ຊາ. ຕສ຺ມາ ສາວິຊ຺ຊໍ ຕຓ຺ຫໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຠທ຺ໂທວ ຌາຍຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕເຣຫິ ສີລາທີຫິ ຠທ຺ໂທ ສຸນ຺ທໂຣ ຕສ຺ມິໍເຍວ ວນສຓ຺ເຑ ກຕກິຈ຺ຈຕາຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣວເສນ ອຄ຺ຄຜລຌາເນນ ຌາຍຕິ.

ຜລສຸເຂນ ຈ ຌານສມາປຕ຺ຕີຫິ ຈ ວີຕິນາເມຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວິເວກຣຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ຣມນ຺ເຕເກ’’ຕິ ຄາຖາຍປິ ພ຺ຍຕິເຣກມຸເຂນ ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຸທິງ຺ເຄຫີຕິ ອງ຺ຄິກາທີຫິ ມຸຣເຊຫິ. ວີຓາຫີຕິ ນນ຺ທິນີອາທີຫິ ວີຓາຫິ. ປຓເວຫີຕິ ຕຸຣິເຍຫິ ຣມນ຺ຕິ ເອເກ ກາມໂຠຄິໂນ, ສາ ປນ ເຕສໍ ຣຕິ ອນຣິຍາ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ. ອຫຎ຺ຈາ ຕິ ອຫໍ ປນ, ເອກໂກ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ຣໂຕ, ຕໂຕ ເອວ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິໍ ຣໂຕ ອຠິຣໂຕ ວິຫຣາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິເວກາຠິຣຕິໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອິທານິ ຍໍ ກາຍຄຕາສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ປສໍສນຕ຺ຖໍ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ເຈ ເມ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສເຈ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ‘‘ເອກາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ວຣໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ ມຍາ ຍາຈິໂຕ ‘‘ອຕິກ຺ກນ຺ຕວຣາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຖາຄຕາ’’ຕິ ອປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ຍຖາຍາຈິຕໍ ວຣໍ ທເທຍ຺ຍ, ໂສ ຈ ວໂຣ ມມາຘິປ຺ປາຍປູຣໂກ ລພ຺ເຠຖ ມຍ຺ຫໍ ມໂນຣຖໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຍ຺ຍາຕິ ເຖໂຣ ປຣິກປ຺ປວເສນ ວທຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ໂພ ໂລໂກ ສພ຺ພກາລໍ ກາຍຄຕາສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕູ’’ຕິ ‘‘ສພ຺ພໂລກສ຺ສ ນິຈ຺ຈໍ ກາຍຄຕາສຕິ ຠາເວຕພ຺ພາ’’ຕິ ກຕ຺ວາ ວຣໍ ຄຓ຺ເຫ ອຫນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຄຓ຺ເຫຫໍ ສພ຺ພໂລກສ຺ສ, ນິຈ຺ຈໍ ກາຍຄຕໍ ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ອິທານິ ອປຣິກ຺ຂຓຄຣຫາມຸເຂນ ປຣິກ຺ຂຓໍ ປສໍສນ຺ໂຕ –

໔໖໙. ‘‘ເຍ ມໍ ຣູເປນ ປາມິໍສຸ, ເຍ ຈ ໂຆເສນ ອນ຺ວຄູ;

ຉນ຺ທຣາຄວສູເປຕາ, ນ ມໍ ຊານນ຺ຕິ ເຕ ຊນາ.

໔໗໐. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ຊານາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ນ ປສ຺ສຕິ;

ສມນ຺ຕາວຣໂຓ ພາໂລ, ສ ເວ ໂຆເສນ ວຸຍ຺ຫຕິ.

໔໗໑. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ຊານາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ວິປສ຺ສຕິ;

ພຫິທ຺ຘາ ຜລທສ຺ສາວີ, ໂສປິ ໂຆເສນ ວຸຍ຺ຫຕິ.

໔໗໒. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ວິປສ຺ສຕິ;

ອນາວຣຓທສ຺ສາວີ, ນ ໂສ ໂຆເສນ ວຸຍ຺ຫຕີ’’ຕິ. –

ອິມາ ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ເຍ ມໍ ຣູເປນ ປາມິໍສູຕິ ເຍ ຊນາ ອວິທ຺ທສູ ມມ ຣູເປນ ອປສາທິເກນ ນິຫີເນນ ‘‘ອາກາຣສທິສີ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ, ຘມ຺ມສຣີເຣນ ຈ ມໍ ນິຫີນໍ ປາມິໍສຸ, ‘‘ໂອຣໂກ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຫີເຬນ຺ຕາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນວເສນ ມຎ຺ຎິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ຈ ໂຆເສນ ອນ຺ວຄູຕິ ເຍ ຈ ສຕ຺ຕາ ໂຆເສນ ມຎ຺ຊຸນາ ມໍ ສມ຺ຠາວນາວເສນ ອນຸຄຕາ ພຫຸ ມຎ຺ຎິໍສຸ, ຕໍ ເຕສໍ ມິຈ຺ຉາ, ນ ຫິ ອຫໍ ຣູປມຕ຺ເຕນ ອວມນ຺ຕພ຺ໂພ, ໂຆສມຕ຺ເຕນ ວາ ນ ພຫຸໍ ມນ຺ຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ຉນ຺ທຣາຄວສູເປຕາ, ນ ມໍ ຊານນ຺ຕິ ເຕ ຊນາຕິ ເຕ ທຸວິຘາປິ ຊນາ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ວສໍ ອຸເປຕາ ອປ຺ປຫີນຉນ຺ທຣາຄາ ສພ຺ພໂສ ປຫີນຉນ຺ທຣາຄໍ ມໍ ນ ຊານນ຺ຕິ.

ອວິສໂຍ ເຕສໍ ມາທິໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ອປຣິຎ຺ຎາຕວຕ຺ຖຸຕາຍາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ຂນ຺ຘາຍຕນາທິຘມ຺ມໍ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ປຣສນ຺ຕາເນ. ອຖ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ, ມມ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອເສກ຺ຂສີລກ຺ຂນ຺ຘາທິໍ. ພຫິທ຺ຘາຕິ, ມເມວ ອາກປ຺ປສມ຺ປຕ຺ຕິຍາທິຍຸຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິປ຺ປວຕ຺ຕິຎ຺ຈ. ສມນ຺ຕາວຣໂຓຕິ ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ອຊານເນນ ສມນ຺ຕໂຕ ອາວຣຓຍຸຕ຺ໂຕ ອາວຏຎາຓຄຕິໂກ. ສ ເວ ໂຆເສນ ວຸຍ຺ຫຕີຕິ ໂສ ປຣເນຍ຺ຍພຸທ຺ຘິໂກ ພາໂລ ໂຆເສນ ປເຣສໍ ວຈເນນ ວຸຍ຺ຫຕິ ນິຍ຺ຍຕິ ອາກຑ຺ຒີຍຕິ.

ພຫິທ຺ຘາ ຈ ວິປສ຺ສຕີຕິ ໂຍ ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ປນ ສຸຕານຸສາເຣນ ອາກປ຺ປສມ຺ປຕ຺ຕິອາທິອຸປຘາຣເຓນ ວາ ວິເສສໂຕ ປສ຺ສຕິ. ‘‘ຄຸຓວິເສສຍຸຕ຺ໂຕ ສິຍາ’’ຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ໂສປິ ພຫິທ຺ຘາ ຜລທສ຺ສາວີ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ຜລມຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂຆເສນ ວຸຍ຺ຫຕິ, ໂສປິ ມາທິເສ ນ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂຍ ປນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ຂີຓາສວສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອເສກ຺ຂສີລກ຺ຂນ຺ຘາທິຄຸຓໍ ຊານາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິສລ຺ລກ຺ຂເຓນ ວິເສສໂຕ ຄຸຓວິເສສໂຍຄໍ ປສ຺ສຕິ. ອນາວຣຓທສ຺ສາວີ ເກນຈິ ອນາວໂຏ ຫຸຕ຺ວາ ອຣິຍານໍ ຄຸເຓ ທຏ຺ຐຸໍ ຎາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ, ນ ໂສ ໂຆສມຕ຺ເຕນ ວຸຍ຺ຫຕິ ຍາຖາວໂຕ ທສ຺ສນໂຕຕິ.

ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.