໑. ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕກນິປາເຕ ອລງ຺ກຕາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ມຫາວິຠວສ຺ສ ເສຏ຺ຐິໂນ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສມຸທ຺ໂທຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປນ ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ໂທຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ໂສ ປຐມວເຍ ຐິໂຕ ຠຄວໂຕ ຣາຊຄຫປ຺ປເວເສ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ, ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ, ລທ຺ຘູປສມ຺ປໂທ ສມາທິນ຺ນຘຸຕຘມ຺ໂມ ຣາຊຄຫໂຕ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວິປສ຺ສນາຈາຣໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ມາຕາ ຣາຊຄເຫ ອຸສ຺ສວທິວເສ ອຎ຺ເຎ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ເຕ ສປຊາປຕິເກ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ເຕ ອຸສ຺ສວກີຬໍ ກີຬນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ, ປຸຕ຺ຕໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ໂຣທຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣາ ຄຓິກາ ໂຣທນກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິ. ສາ ຕສ຺ສາ ຕໍ ກາຣຓໍ ກເຖສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຄຓິກາ ‘‘ອຫໍ ຕໍ ອາເນສ຺ສາມິ, ປສ຺ສ ຕາວ ມມ ອິຕ຺ຖິຠາວ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຍທິ ເອວໍ ຕໍເຍວ ຕສ຺ສ ປຊາປຕິໍ ກຕ຺ວາ ອິມສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ສາມິນິໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕາຍ ພຫຸໍ ຘນໍ ທຕ຺ວາ, ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ ມຫຕາ ປຣິວາເຣນ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ເຖຣສ຺ສ ປິຓ຺ຑາຍ ວິຈຣຓຏ຺ຐາເນ ເອກສ຺ມິໍ ເຄເຫ ວສມານາ ທິວເສ ທິວເສ ອຎ຺ເຎຫິ ເຖຣສ຺ສ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທາເປສິ. ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ຕາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປາທຸກາ ອາຣຸຍ຺ຫ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສສິ. ອເຖກທິວສໍ ເຄຫທ຺ວາເຣນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ, ສຸວຓ຺ຓປາທຸກາ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ, ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ນານປ຺ປກາຣໍ ເຖຣໍ ກາມນິມນ຺ຕນາຍ ນິມນ຺ເຕສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊນຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ຈຎ຺ຈລໍ, ຍໍນູນ ມຍາ ອິທາເນວ ອຸສ຺ສາໂຫ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ຐິໂຕ ຠາວນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ –

໔໕໙. ‘‘ອລງ຺ກຕາ ສຸວສນາ, ມາລຘາຣີ ວິຠູສິຕາ;

ອລຕ຺ຕກກຕາປາທາ, ປາທຸກາຣຸຍ຺ຫ ເວສິກາ.

໔໖໐. ‘‘ປາທຸກາ ໂອຣຸຫິຕ຺ວານ, ປຸຣໂຕ ປຎ຺ຊລີກຕາ;

ສາ ມໍ ສຓ຺ເຫນ ມຸທຸນາ, ມ຺ຫິຕປຸພ຺ພໍ ອຠາສຖ.

໔໖໑. ‘‘‘ຍຸວາສິ ຕ຺ວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ຕິຏ຺ຐາຫິ ມມ ສາສເນ;

ຠຸຎ຺ຊ ມານຸສເກ ກາເມ, ອຫໍ ວິຕ຺ຕໍ ທທາມິ ເຕ;

ສຈ຺ຈໍ ເຕ ປຏິຊານາມິ, ອຄ຺ຄິໍ ວາ ເຕ ຫຣາມຫໍ.

໔໖໒. ‘‘‘ຍທາ ຊິຓ຺ຓາ ຠວິສ຺ສາມ, ອຸໂຠ ທຓ຺ຑປຣາຍນາ;

ອຸໂຠປິ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ກຏຄ຺ຄໂຫ’’’.

໔໖໓. ‘‘ຕຎ຺ຈ ທິສ຺ວານ ຍາຈນ຺ຕິໍ, ເວສິກໍ ປຎ຺ຊລີກຕໍ;

ອລງ຺ກຕໍ ສຸວສນໍ, ມຈ຺ຈຸປາສໍວ ໂອຑ຺ຑິຕໍ.

໔໖໔. ‘‘ຕໂຕ ເມ ມນສີກາໂຣ, ໂຍນິໂສ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ອາທີນໂວ ປາຕຸຣຫຸ, ນິພ຺ພິທາ ສມຕິຏ຺ຐຖ.

໔໖໕. ‘‘ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ ເມ, ປສ຺ສ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມາລຘາຣີຕິ ມາລາຘາຣິນີ ປິຬນ຺ຘປຸປ຺ຜທາມາ. ວິຠູສິຕາຕິ ອູນຏ຺ຐານສ຺ສ ປູຣຓວເສນ ປຸປ຺ເຜຫິ ເຈວ ຄນ຺ຘວິເລປນາທີຫິ ຈ ວິຠູສິຕຄຕ຺ຕາ. ‘‘ອລງ຺ກຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ຫຕ຺ຖູປຄຄີວູປຄາທີຫິ ອາຠຣເຓຫິ ອລງ຺ກຣຓໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອລຕ຺ຕກກຕາປາທາຕິ ປຣິຓຕຊຍສຸມນປຸປ຺ຜວຓ຺ເຓນ ລາຂາຣເສນ ຣຎ຺ຊິຕຈຣຓຍຸຄຬາ. ສມາສປທຎ຺ເຫຕໍ, ‘‘ອລຕ຺ຕກກຕປາທາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖໍ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສມາສຠາເວ ປນ ‘‘ຕສ຺ສາ’’ຕິ ວຈນເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປາທຸກາຣຸຍ຺ຫ ເວສິກາຕິ ເອກາ ຣູປູປຊີວິກາ ອິຕ຺ຖີ ຍຖາວຸຕ຺ຕເວສາ ສຸວຓ຺ຓປາທຸກາ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ‘‘ຐິຕາ’’ຕິ ວຈນເສໂສ.

ປາທຸກາ ໂອຣຸຫິຕ຺ວານາຕິ ປາທຸກາຫິ ໂອຕຣິຕ຺ວາ, ສຸວຓ຺ຓປາທຸກາໂຍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຊລີກຕາຕິ ປຄ຺ຄຫິຕອຎ຺ຊລິກາ ສາ ເວສີ ມໍ. ສາມໍ ວາ ວຈນປຣມ຺ປຣໍ ວິນາ ສຍເມວ ອຠາສຖ. ສຓ຺ເຫນາຕິ ມຏ຺ເຐນ. ມຸທຸນາຕິ ມຘຸເຣນ. ‘‘ວຈເນນາ’’ຕິ ອວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ອຠາສຖາຕິ, ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ຍຸວາສິ ຕ຺ວໍ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ຕ຺ວໍ ປພ຺ພຊນ຺ໂຕ ຍຸວາ, ທຫໂຣເຍວ ຫຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕສິ, ນນຸ ປພ຺ພຊນ຺ເຕນ ສຕ຺ຕເມ ທສເກ ສມ຺ປຕ຺ເຕວ ປພ຺ພຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕິຏ຺ຐາຫິ ມມ ສາສເນຕິ ມມ ວຈເນ ຕິຏ຺ຐ.

ກິໍ ປນ ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠຸຎ຺ຊ ມານຸສເກ ກາເມ’’ຕິ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸກາມສ຺ສ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິ, ວຍສມ຺ປຕ຺ຕິ, ປຣິວາຣສມ຺ປຕ຺ຕິ, ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຸໂຕ ເມ ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍາຕິ, ອາຫ ‘‘ອຫໍ ວິຕ຺ຕໍ ທທາມິ ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຕຍິທໍ ວຈນໍ ກຖໍ ສທ຺ທຫາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ ຕໍ ສທ຺ທຫາເປນ຺ຕີ ອາຫ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ເຕ ປຏິຊານາມິ, ອຄ຺ຄິໍ ວາ ເຕ ຫຣາມຫ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຠຸຎ຺ຊ ມານຸສເກ ກາເມ, ອຫໍ ວິຕ຺ຕໍ ທທາມິ ເຕ’’ຕິ ຍທິທໍ ມຍາ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ, ຕໍ ເອກໍເສນ ສຈ຺ຈເມວ ປຏິຊານາມິ, ສເຈ ເມ ນ ປຕ຺ຕິຍາຍສິ, ອຄ຺ຄິໍ ວາ ເຕ ຫຣາມຫໍ ອຄ຺ຄິໍ ຫຣິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິປຈ຺ຈຍໍ ສປຖໍ ກໂຣມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ກຏຄ຺ຄໂຫຕິ ອມ຺ຫາກໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຊິຓ຺ຓກາເລ ປພ຺ພຊ຺ຊນໍ ອຸຠຍຕ຺ຖ ຊຍຄ຺ຄາໂຫ. ຍໍ ມຍໍ ຍາວ ທຓ຺ຑປຣາຍນກາລາ ໂຠເຄ ຠຸຎ຺ຊາມ, ເອວໍ ອິຘໂລເກປິ ໂຠເຄຫິ ນ ຊີຍາມ, ມຍໍ ປຈ຺ຉາ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມ, ເອວໍ ປຣໂລເກປິ ໂຠເຄຫິ ນ ຊີຍາມາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໂຕຕິ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ, ກາເມຫິ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິຍາ ‘‘ຍຸວາສິ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ‘‘ຍທາ ຊິຓ຺ຓາ ຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິອາທິນາ ຈ ຕສ຺ສາ ເວສິຍາ ວຸຕ຺ຕວຈນເຫຕຸ. ຕຎ຺ຫິ ວຈນໍ ອງ຺ກຸສໍ ກຕ຺ວາ ເຖໂຣ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສທຕ຺ຖໍ ປຣິປູເຣສິ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.