໔. ຄງ຺ຄາຕີຣິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຕິຓ຺ຓໍ ເມ ຕາລປຕ຺ຕານນ຺ຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຄງ຺ຄາຕີຣິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປານີຍມທາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ‘‘ທຕ຺ໂຕ’’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຆຣາວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ອຄມນີຍຏ຺ຐານຠາວໍ ອຊານິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ອຄມນີຍຏ຺ຐານຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສໍເວຄຊາໂຕ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕໍ ກມ຺ມໍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ລູຂປຏິປຕ຺ຕິໍ ອນຸຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ປໍສຸກູລຈີວຣໍ ຉວສິຕ຺ຕສທິສໍ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ຕີຫິ ຕາລປຕ຺ເຕຫິ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາສິ, ເຕເນວສ຺ສ ຄງ຺ຄາຕີຣິໂຍຕິ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ. ໂສ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ນ ເກນຈິ ສລ຺ລປິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປຐມໍ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ວຈີເຠທໍ ອກໂຣນ຺ໂຕວ ວິຫາສິ. ທຸຕິເຍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ໂຄຈຣຄາເມ ອຎ຺ຎຕຣາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ‘‘ມູໂຄ ນຸ ໂຂ ໂນ’’ຕິ ວີມໍສິຕຸກາມາຍ ປຕ຺ເຕ ຂີຣໍ ອາສິຎ຺ຈນ຺ຕິຍາ ຫຕ຺ຖວິຫາເຣ ກເຕປິ ໂອກິຣິເຕ, ‘‘ອລໍ, ຠຄິນີ’’ຕິ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉຣິ. ຕຕິເຍ ປນ ສໍວຈ຺ຉເຣ ອນ຺ຕຣວສ຺ເສວ ຆຏຍນ຺ໂຕ ວາຍມນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໐.໕໑-໕໖) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ອນຸຕ຺ຕເຣ;

ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ, ປານີຆຏມປູຣຍິໍ.

‘‘ປພ຺ພຕຄ຺ເຄ ທຸມຄ຺ເຄ ວາ, ອາກາເສ ວາຖ ຠູມິຍໍ;

ຍທາ ປານີຍມິຈ຺ຉາມິ, ຂິປ຺ປໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕເຕ ມມ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ທານມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ທກທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫາ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວິຠາວນມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໑໒໗. ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ເມ ຕາລປຕ຺ຕານໍ, ຄງ຺ຄາຕີເຣ ກຸຏີ ກຕາ;

ຉວສິຕ຺ໂຕວ ເມ ປຕ຺ໂຕ, ປໍສຸກູລຎ຺ຈ ຈີວຣໍ.

໑໒໘. ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ອນ຺ຕຣວສ຺ສານໍ, ເອກາ ວາຈາ ເມ ຠາສິຕາ;

ຕຕິເຍ ອນ຺ຕຣວສ຺ສມ຺ຫິ, ຕໂມຂນ຺ໂຘ ປທາລິໂຕ’’ຕິ. – ຄາຖາທ຺ວຍໍ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ຕິຓ຺ຓໍ ເມ ຕາລປຕ຺ຕານໍ, ຄງ຺ຄາຕີເຣ ກຸຏີ ກຕາຕິ ຕາລຣຸກ຺ຂໂຕ ປຫິເຕຫິ ຕີຫິ ຕາລປຓ຺ເຓຫິ ມຍ຺ຫໍ ວສ຺ສນປຣິຫຣຓຕ຺ຖໍ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ກຸຏິກາ ກຕາ. ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ເສນາສນສນ຺ໂຕສໍ ທສ຺ເສຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ –

‘‘ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ, ຊຓ຺ຓຸເກ ນາຠິວສ຺ສຕິ;

ອລໍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ, ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໙໘໕; ມິ. ປ. ໖.໑.໑);

‘‘ຕາລປຕ຺ຕີນ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ຉວສິຕ຺ໂຕວ ເມ ປຕ຺ໂຕຕິ ມຍ຺ຫໍ ປຕ຺ໂຕ ຉວສິຕ຺ຕສທິໂສ, ມຕານໍ ຂີຣເສຈນກຸຓ຺ຑສທິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປໍສຸກູລຎ຺ຈ ຈີວຣນ຺ຕິ ຈີວຣຎ຺ຈ ເມ ອນ຺ຕຣມຄ຺ຄສຸສານາທີສຸ ຉຑ຺ຑິຕນນ຺ຕເກຫິ ກຕໍ ປໍສຸກູລໍ. ປທທ຺ວເຍນ ປຣິກ຺ຂາຣສນ຺ໂຕສໍ ທສ຺ເສຕິ.

ທ຺ວິນ຺ນໍ ອນ຺ຕຣວສ຺ສານນ຺ຕິ ທ຺ວີສຸ ອນ຺ຕຣວສ຺ເສສຸ ປພ຺ພຊິຕໂຕ ອຣຫຕ຺ຕມປ຺ປຕ຺ຕສໍວຈ຺ຉເຣສຸ. ເອກາ ວາຈາ ເມ ຠາສິຕາຕິ ເອກາ, ‘‘ອລໍ, ຠຄິນີ’’ຕິ ຂີຣປຏິກ຺ເຂປວາຈາ ເອວ ມຍາ ວຸຕ຺ຕາ, ອຎ຺ໂຎ ຕຕ຺ຖ ວຈີເຠໂທ ນາໂຫສິ. ເຕນ ອຸກ຺ກໍສຄຕໍ ກາຍວຈີສໍຍມໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕິເຍ ອນ຺ຕຣວສ຺ສມ຺ຫີຕິ ຕຕິຍສ຺ສ ສໍວຈ຺ຉຣສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ, ຕສ຺ມິໍ ອປຣິປຸຓ຺ເຓເຍວ. ຕໂມຂນ຺ໂຘ ປທາລິໂຕຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ຕໂມຂນ຺ໂຘ ຠິນ຺ໂນ, ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ຕເທກຏ຺ຐຕາຍ ສພ຺ພກິເລສານໍ ອນວເສສປ຺ປຫານໍ ວທຕິ.

ຄງ຺ຄາຕີຣິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.