໒. ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ
ຍຖາຈາຣີ ຍຖາສໂຕຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ຕສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຈ ວຕ຺ຖຸ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ອຕີເຕ ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປາຘິເກ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍມຕ຺ຖເກ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ນາເມນ ສຣທມາຓໂວ ນາມ ອໂຫສິ. ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຄຫປຕິມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ນາເມນ ສິຣິວຑ຺ຒກຸຏຸມ຺ພິໂກ ນາມ ອໂຫສິ. ເຕ ອຸໂຠປິ ສຫປໍສຸກີຬກສຫາຍາ ອເຫສຸໍ. ເຕສຸ ສຣທມາຓໂວ ປິຕຸ ອຈ຺ຈເຍນ ກຸລສນ຺ຕກໍ ຘນໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ຣໂຫຄໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ມຣຓໍ ນາມ ເອກນ຺ຕິກໍ, ຕສ຺ມາ ມຍາ ເອກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ໂມກ຺ຂມຄ຺ໂຄ ຄເວສິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ສຫາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ສມ຺ມ, ອຫໍ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ‘‘ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ໂຫຕຸ ອຫເມວ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຕນໂກຏ຺ຐາຄາຣານິ ວິວຣາເປຕ຺ວາ ກປຓທ຺ຘິກາທີນໍ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ປພ຺ພຕປາທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິ. ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອນຸປພ຺ພຊິຕາ ຈຕຸສຕ຺ຕຕິສຫສ຺ສມຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຸຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ໂສ ປຎ຺ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ອຏ຺ຐ ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕສມ຺ປິ ຊຏິລານໍ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ເຕປິ ສພ຺ເພ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສຸໍ.
ເຕນ ສມເຍນ ອໂນມທສ຺ສີ ນາມ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ສຕ຺ເຕ ສໍສາຣມໂຫຆໂຕ ຕາເຣຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ‘‘ສຣທຕາປສສ຺ສ ຈ ອນ຺ເຕວາສິການຎ຺ຈ ສງ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ອາກາເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ຘຠາວໍ ເມ ຊານາຕູ’’ຕິ ຕາປສສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ອາກາສໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ສຣທຕາປໂສ ສຕ຺ຖຸ ສຣີເຣ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ໂຘເຍວາຍ’’ນ຺ຕິ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ສຣທຕາປໂສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.
ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຕສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິກາ ຈຕຸສຕ຺ຕຕິສຫສ຺ສມຕ຺ຕາ ຊຏິລາ ປຓີຕປຓີຕານິ ໂອຊວນ຺ຕານິ ຜລາຜລານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຕາ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕປ຺ປສາທາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຈ ສຕ຺ຖຸ ຈ ນິສິນ຺ນາກາຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ມຫນ຺ຕຕໂຣ ໂກຈິ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວິຈຣາມ, ອຍໍ ປນ ປຸຣິໂສ ຕຸມ຺ເຫຫິ ມຫນ຺ຕຕໂຣ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ‘‘ກິໍ ວເທຖ, ຕາຕາ? ສາສເປນ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິໂຍຊນສຕສຫສ຺ສຸພ຺ເພຘໍ ສິເນຣຸໍ ສມໍ ກາຕຸໍ ອິຈ຺ຉຖ? ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ເຘນ ມໍ ຕຸລ຺ຍໍ ມາ ກຣິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ອຖ ເຕ ຕາປສາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຍາວ ມຫາ ວຕາຍໍ ປຸຣິສຸຕ຺ຕໂມ’’ຕິ ສພ຺ເພວ ປາເທສຸ ນິປຕິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິໍສຸ.
ອຖ ເຕ ອາຈຣິໂຍ ອາຫ – ‘‘ຕາຕາ, ສຕ຺ຖຸ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ ໂນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ນຕ຺ຖິ, ສຕ຺ຖາ ຈ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາຍ ອິຘາຄໂຕ, ຫນ຺ທ ມຍໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ຍຖາພລໍ ທສ຺ສາມ. ຕຸມ຺ເຫຫິ ຍໍ ຍໍ ປຓີຕໍ ຜລາຜລໍ ອາຠຕໍ, ຕໍ ຕໍ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖ ໂຘວິຕ຺ວາ ສຍໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ສຕ຺ຖາຣາ ຈ ຜລາຜເລ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕມຕ຺ເຕ ເທວຕາ ທິພ຺ໂພຊໍ ປກ຺ຂິປິໍສຸ. ຕາປໂສ ອຸທກມ຺ປິ ສຍເມວ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ອທາສິ. ຕໂຕ ໂຠຊນກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຣິ ນິສິນ຺ເນ ສພ຺ເພ ອນ຺ເຕວາສິເກ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ສາຣຓີຍໍ ກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ເຕ ສຕ຺ຖຸ ຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ຕາວເທວ ສຕສຫສ຺ສຂີຓາສວປຣິວາຣາ ອຄ຺ຄສາວກາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ.
ຕໂຕ ສຣທຕາປໂສ ອນ຺ເຕວາສິເກ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕາຕາ, ສຕ຺ຖຸ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ປຸປ຺ຜາສເນນ ປູຊາ ກາຕພ຺ພາ, ຕສ຺ມາ ປຸປ຺ຜານິ ອາຫຣຖາ’’ຕິ. ເຕ ຕາວເທວ ອິທ຺ຘິຍາ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ນານິ ປຸປ຺ຜານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ປຸປ຺ຜາສນໍ ປຎ຺ຎາເປສຸໍ, ອຸຠິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການໍ ຕິຄາວຸຕໍ, ເສສຠິກ຺ຂູນໍ ອຑ຺ຒໂຍຊນິກາທິເຠທໍ, ສງ຺ຆນວກສ຺ສ ອຸສຠມຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາເປສຸໍ. ເອວໍ ເຕສໍ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ອາສເນສຸ ສຣທຕາປໂສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຐິໂຕ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ອິມໍ ປຸປ຺ຜາສນໍ ອຠິຣຸຫຖາ’’ຕິ ອາຫ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຸປ຺ຜາສເນ. ສຕ຺ຖຣິ ນິສິນ຺ເນ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ ເສສຠິກ຺ຂູ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ເຕສໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຖຸ ສມາປນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາປິ ເສສຠິກ຺ຂູປິ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິໍສຸ. ຕາປໂສ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປຸປ຺ຜຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຘາເຣນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ອິຕເຣ ປນ ວນມູລຜລາຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເສສກາເລ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ອຏ຺ຐໍສຸ.
ສຕ຺ຖາ ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ນິໂຣຘໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຄ຺ຄສາວກໍ ນິສຠຕ຺ເຖຣໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕາປສານໍ ປຸປ຺ຜາສນານຸໂມທນໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ສາວກປາຣມີຎາເຓ ຐຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຸປ຺ຜາສນານຸໂມທນໍ ອກາສິ. ຕສ຺ສ ເທສນາວສາເນ ສຕ຺ຖາ ທຸຕິຍໍ ອຄ຺ຄສາວກໍ ອໂນມຕ຺ເຖຣໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕ຺ວມ຺ປິ ອິເມສໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຫີ’’ຕິ. ໂສປິ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ເຕສໍ ຘມ຺ມໍ ກເຖສິ. ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ເທສນາຍ ເອກສ຺ສປິ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ນາໂຫສິ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ພຸທ຺ຘວິສເຍ ຐຕ຺ວາ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຣຠິ. ເທສນາວສາເນ ຐເປຕ຺ວາ ສຣທຕາປສໍ ອວເສສາ ສພ຺ເພປິ ຈຕຸສຕ຺ຕຕິສຫສ຺ສມຕ຺ຕາ ຊຏິລາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອຖ, ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣສິ. ເຕ ຕາວເທວ ອນ຺ຕຣຫິຕຕາປສເວສາ ອຏ຺ຐປຣິກ຺ຂາຣວຣຘຣາ ສຏ຺ຐິວສ຺ສິກຕ຺ເຖຣາ ວິຍ ອເຫສຸໍ.
ສຣທຕາປໂສ ປນ ‘‘ອໂຫ ວຕາຫມ຺ປິ ອຍໍ ນິສຠຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ອນາຄເຕ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຄ຺ຄສາວໂກ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸ ເທສນາກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນປຣິວິຕກ຺ກຕາຍ ອຎ຺ຎວິຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມຄ຺ຄຜລານິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ອຖ ຕຖາຄຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕຖາ ປຓິຘານໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາປິສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາເຍນ ສມິຊ຺ຌນຠາວໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອິໂຕ ຕ຺ວໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິກໍ ເອກໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂຄຕມສ຺ສ ນາມ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຄ຺ຄສາວໂກ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ນາມ ຠວິສ຺ສສີ’’ຕິ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ຘມ຺ມກຖໍ ວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ.
ສຣທຕາປໂສປິ ສຫາຍກສ຺ສ ສິຣິວຑ຺ຒສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ສມ຺ມ, ມຍາ ອໂນມທສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປາທມູເລ ອນາຄເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ນາມ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຄ຺ຄສາວກຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ຖິຕໍ, ຕ຺ວມ຺ປິ ຕສ຺ສ ທຸຕິຍສາວກຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ເຖຫີຕິ.
ສິຣິວຑ຺ໂຒ ຕໍ ອຸປເທສໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິເວສນທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐກຣີສມຕ຺ຕໍ ຐານໍ ສມຕລໍ ກາເຣຕ຺ວາ ລາຊປຎ຺ຈມານິ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣິຕ຺ວາ ນີລຸປ຺ປລຈ຺ຉທນໍ ມຓ຺ຑປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ອາສນານິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣສມ຺ມານໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ, ສຣທຕາປເສນ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ, ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ມຫາຣເຫຫິ ວຕ຺ເຖຫິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ, ທຸຕິຍສາວກຠາວາຍ ປຓິຘານໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາປິສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາເຍນ ສມິຊ຺ຌນຠາວໍ ທິສ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ສິຣິວຑ຺ໂຒ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ຍາວຊີວໍ ກຸສລກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕວາເຣ ກາມາວຈຣເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສຣທຕາປໂສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.
ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເນສໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອນ຺ຕຣາກມ຺ມໍ ນ ກຖິຕໍ. ອມ຺ຫາກໍ ປນ ຠຄວໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ສຣທຕາປໂສ ຣາຊຄຫສ຺ສ ອວິທູເຣ ອຸປຕິສ຺ສຄາເມ ຣູປສາຣິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕໍທິວສເມວສ຺ສ ສຫາໂຍປິ ຣາຊຄຫສ຺ເສວ ອວິທູເຣ ໂກລິຕຄາເມ ໂມຄ຺ຄລິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕານິ ກິຣ ທ຺ເວປິ ກຸລານິ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ກຸລປຣິວຏ຺ຏາ ອາພທ຺ຘປຏິພທ຺ຘສຫາຍກາເນວ. ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເອກທິວສເມວ ຄພ຺ຠປຣິຫາຣມທໍສຸ. ທສມາສຈ຺ຈເຍນ ຊາຕານມ຺ປິ ເຕສໍ ຉສຏ຺ຐິ ຘາຕິໂຍ ອຸປຏ຺ຐາເປສຸໍ, ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ຣູປສາຣິພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຕິສ຺ສຄາເມ ເຊຏ຺ຐກຸລສ຺ສ ປຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປຕິສ຺ໂສຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ອິຕຣສ຺ສ ໂກລິຕຄາເມ ເຊຏ຺ຐກຸລສ຺ສ ປຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ໂກລິໂຕຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ເຕ ອຸໂຠປິ ມຫຕາ ປຣິວາເຣນ ວຑ຺ຒນ຺ຕາ ວຸທ຺ຘິມນ຺ວາຍ ສພ຺ພສິປ຺ປານໍ ປາຣໍ ອຄມໍສຸ.
ອເຖກທິວສໍ ເຕ ຣາຊຄເຫ ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ຊໍ ປສ຺ສນ຺ຕາ ມຫາຊນໍ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ທິສ຺ວາ ຎາຓສ຺ສ ປຣິປາກຄຕຕ຺ຕາ ໂຍນິໂສ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນ຺ຕາ ‘‘ສພ຺ເພປິເມ ໂອຣໍ ວສ຺ສສຕານໍ ມຈ຺ຈຸມຸເຂ ປຕິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ສໍເວຄໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ເຫຫິ ໂມກ຺ຂຘມ຺ໂມ ປຣິເຍສິຕພ຺ໂພ, ຕຎ຺ຈ ປຣິເຍສນ຺ເຕຫິ ເອກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ນິຈ຺ຉຍໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ມາຓວກສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຎ຺ຈຍສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຕສໍ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຎ຺ຈໂຍ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ເຕ ກຕິປາເຫເນວ ສພ຺ພໍ ສຎ຺ຈຍສ຺ສ ສມຍໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສາຣໍ ອທິສ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ເຕ ເຕ ປຓ຺ຑິຕສມ຺ມເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ເຕຫິ ປຸຏ຺ຐາ ເນວ ສມ຺ປາຍນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ເຕເຍວ ເຕສໍ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ເອວໍ ເຕ ໂມກ຺ຂໍ ປຣິເຍສນ຺ຕາ ກຕິກໍ ອກໍສຸ – ‘‘ອມ຺ເຫສຸ ໂຍ ປຐມໍ ອມຕໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ອິຕຣສ຺ສ ອາໂຣເຈຕູ’’ຕິ.
ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖຣິ ປຐມາຠິສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ເກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ອຸຣຸເວລກສ຺ສປາທິເກ ສຫສ຺ສຊຏິເລ ທເມຕ຺ວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣນ຺ເຕ ເອກທິວສໍ ອຸປຕິສ຺ໂສ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອສ຺ສຊິຕ຺ເຖຣໍ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ນ ມຍາ ເອວຣູໂປ ອາກປ຺ປສມ຺ປນ຺ໂນ ປພ຺ພຊິໂຕ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ສນ຺ຕຘມ຺ເມນ ນາມ ເອຕ຺ຖ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊາຕປ຺ປສາໂທ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທິກ຺ຂນ຺ໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘິ. ເຖໂຣປິ ລທ຺ຘປິຓ຺ຑປາໂຕ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ປຕິຣູປໍ ໂອກາສໍ ຄໂຕ. ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິພ຺ພາຊກປີຐໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ຈສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ກຸຓ຺ຑິກາຍ ອຸທກໍ ອທາສິ.
ເອວໍ ໂສ ອາຈຣິຍວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ເຈນ ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ໂກ ວາ ເຕ ສຕ຺ຖາ, ກສ຺ສ ວາ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ໂຣເຈສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ອປທິສິ. ປຸນ ເຕນ ‘‘ກິໍວາທີ ປນາຍສ຺ມໂຕ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອິມສ຺ສ ສາສນສ຺ສ ຄມ຺ຠີຣຕໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນວກຠາວໍ ປເວເທຕ຺ວາ ສງ຺ເຂປວເສນ ຈສ຺ສ ສາສນຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ໂຕ ‘‘ເຍ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸປ຺ປຠວາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໖໐; ອປ. ເຖຣ ໑.໑.໒໘໖; ເປຏໂກ. ໙) ຄາຖມາຫ. ປຣິພ຺ພາຊໂກ ປຐມປທທ຺ວຍເມວ ສຸຕ຺ວາ ສຫສ຺ສນຍສມ຺ປນ຺ເນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາສິ, ອິຕຣໍ ປທທ຺ວຍໍ ໂສຕາປນ຺ນກາເລ ນິຏ຺ຐາສິ. ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ປນ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຣິ ວິເສເສ ອປ຺ປວຕ຺ເຕນ຺ເຕ ‘‘ຠວິສ຺ສຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອາຫ – ‘‘ມາ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປຣິ ຘມ຺ມເທສນໍ ວຑ຺ຒຍິຕ຺ຖ, ເອຕ຺ຕກເມວ ໂຫຕຸ, ກຫໍ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາ ວສຕີ’’ຕິ? ‘‘ເວຬຸວເນ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉຖ, ອຫໍ ມຍ຺ຫໍ ສຫາຍກສ຺ສ ກຕປຏິຎ຺ຎໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາມໍ ອຄມາສິ.
ໂກລິຕປຣິພ຺ພາຊໂກ ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຸຂວຓ຺ໂຓ ນ ອຎ຺ຎທິວເສສຸ ວິຍ, ອທ຺ຘາເນນ ອມຕໍ ອຘິຄຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເຕເນວສ຺ສ ວິເສສາຘິຄມໍ ສມ຺ຠາເວຕ຺ວາ ອມຕາຘິຄມໍ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສປິສ຺ສ ‘‘ອາມາວຸໂສ, ອມຕໍ ອຘິຄຕ’’ນ຺ຕິ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ຕເມວ ຄາຖໍ ອຠາສິ. ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ໂກລິໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ກຫໍ ໂນ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ? ‘‘ເວຬຸວເນ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ອາວຸໂສ, ອາຍາມ, ສຕ຺ຖາຣໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຸປຕິສ຺ໂສ ສພ຺ພກາລມ຺ປິ ອາຈຣິຍປູຊໂກວ, ຕສ຺ມາ ສຎ຺ຈຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຄຸເຓ ປກາເສຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ໂສ ລາຠາສາປກໂຕ ອນ຺ເຕວາສິກຠາວໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ນ ສກ຺ໂກມິ ຈາຏິ ຫຸຕ຺ວາ ອຸທກສິຎ຺ຈນໍ ໂຫຕຸ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິ. ເຕ ອເນເກຫິ ກາຣເຓຫິ ຕໍ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ໂອວາເທ ວຕ຺ຕມາເນຫິ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍສເຕຫິ ອນ຺ເຕວາສິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ເວຬຸວນໍ ອຄມໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເຕ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອຕໍ ເມ ສາວກຍຸຄໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຣິສາຍ ຈຣິຍວເສນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາເວນ ອຸປສມ຺ປທໍ ອທາສິ. ຍຖາ ເຕສໍ, ເອວໍ ອຄ຺ຄສາວການມ຺ປິ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາຄຕເມວ. ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍກິຈ຺ຈໍ ປນ ນ ນິຏ຺ຐາຕິ. ກສ຺ມາ? ສາວກປາຣມີຎາຓສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕາຍ.
ເຕສຸ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປພ຺ພຊິຕທິວສໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ກລ຺ລວາລຄາເມ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຖິນມິທ຺ເຘ ໂອກ຺ກນ຺ເຕ ສຕ຺ຖາຣາ ສໍເວຊິໂຕ ຖິນມິທ຺ຘໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຘາຕຸກມ຺ມຏ຺ຐານໍ (ອ. ນິ. ໗.໖໑) ສຸຓນ຺ໂຕ ເອວ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍໍ ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາ ສາວກປາຣມີຎາຓສ຺ສ ມຕ຺ຖກໍ ປາປຸຓິ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປພ຺ພຊິຕທິວສໂຕ ອຑ຺ຒມາສໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍ ຣາຊຄເຫ ສູກຣຂຕເລເຓ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄິເນຍ຺ຍສ຺ສ ທີຆນຂປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ເວທນາປຣິຄ຺ຄຫສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໒.໒໐໑ ອາທໂຍ) ເທສິຍມາເນ ເທສນານຸສາເຣນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ປຣສ຺ສ ວຑ຺ຒິຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ວິຍ ສາວກປາຣມີຎາຓສ຺ສ ມຕ຺ຖກໍ ປາປຸຓິ. ອິຕິ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອຄ຺ຄສາວການໍ ສຕ຺ຖຸ ສມີເປ ເອວ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑.໑໔໑-໓໗໔) –
‘‘ຫິມວນ຺ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ, ລມ຺ພໂກ ນາມ ປພ຺ພໂຕ;
ອສ຺ສໂມ ສຸກໂຕ ມຍ຺ຫໍ, ປຓ຺ຓສາລາ ສຸມາປິຕາ.
‘‘ອຸຕ຺ຕານກູລາ ນທິກາ, ສຸປຕິຕ຺ຖາ ມໂນຣມາ;
ສຸສຸທ຺ຘປຸລິນາກິຓ຺ຓາ, ອວິທູເຣ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ອສກ຺ຂຣາ ອປພ຺ຠາຣາ, ສາທຸ ອປ຺ປຏິຄນ຺ຘິກາ;
ສນ຺ທຕີ ນທິກາ ຕຕ຺ຖ, ໂສຠຍນ຺ຕາ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ກຸມ຺ຠີລາ ມກຣາ ເຈຕ຺ຖ, ສຸສຸມາຣາ ຈ ກຈ຺ຉປາ;
ຈຣນ຺ຕິ ນທິຍາ ຕຕ຺ຖ, ໂສຠຍນ຺ຕາ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ປາຐີນາ ປາວຸສາ ມຈ຺ຉາ, ພລຊາ ມຸຎ຺ຊໂຣຫິຕາ;
ວຄ຺ຄຬາ ປປຕາຍນ຺ຕາ, ໂສຠຍນ຺ຕິ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ອຸໂຠ ກູເລສຸ ນທິຍາ, ປຸປ຺ຜິໂນ ຜລິໂນ ທຸມາ;
ອຸຠໂຕ ອຠິລມ຺ພນ຺ຕາ, ໂສຠຍນ຺ຕິ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ອມ຺ພາ ສາລາ ຈ ຕິລກາ, ປາຏລີ ສິນ຺ທຸວາຣກາ;
ທິພ຺ພຄນ຺ຘາ ສມ຺ປວນ຺ຕິ, ປຸປ຺ຜິຕາ ມມ ອສ຺ສເມ.
‘‘ຈມ຺ມກາ ສຬລາ ນີປາ, ນາຄປຸນ຺ນາຄເກຕກາ;
ທິພ຺ພຄນ຺ຘາ ສມ຺ປວນ຺ຕິ, ປຸປ຺ຜິຕາ ມມ ອສ຺ສເມ.
‘‘ອຕິມຸຕ຺ຕາ ອໂສກາ ຈ, ຠຄິນີມາລາ ຈ ປຸປ຺ຜິຕາ;
ອງ຺ໂກລາ ພິມ຺ພິຊາລາ ຈ, ປຸປ຺ຜິຕາ ມມ ອສ຺ສເມ.
‘‘ເກຕກາ ກນ຺ທລິ ເຈວ, ໂຄຘຸກາ ຕິຓສູລິກາ;
ທິພ຺ພຄນ຺ຘໍ ສມ຺ປວນ຺ຕາ, ໂສຠຍນ຺ຕິ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ກຓິກາຣາ ກຓ຺ຓິກາ ຈ, ອສນາ ອຊ຺ຊຸນາ ພຫູ;
ທິພ຺ພຄນ຺ຘໍ ສມ຺ປວນ຺ຕາ, ໂສຠຍນ຺ຕິ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ປຸນ຺ນາຄາ ຄິຣິປຸນ຺ນາຄາ, ໂກວິຬາຣາ ຈ ປຸປ຺ຜິຕາ;
ທິພ຺ພຄນ຺ຘໍ ສມ຺ປວນ຺ຕາ, ໂສຠຍນ຺ຕິ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ອຸທ຺ທາລກາ ຈ ກຸຏຊາ, ກທມ຺ພາ ວກຸລາ ພຫູ;
ທິພ຺ພຄນ຺ຘໍ ສມ຺ປວນ຺ຕາ, ໂສຠຍນ຺ຕິ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ອາຬກາ ອິສິມຸຄ຺ຄາ ຈ, ກທລິມາຕຸລຸງ຺ຄິໂຍ;
ຄນ຺ໂຘທເກນ ສໍວຑ຺ຒາ, ຜລານິ ຘາຣຍນ຺ຕິ ເຕ.
‘‘ອຎ຺ເຎ ປຸປ຺ຜນ຺ຕິ ປທຸມາ, ອຎ຺ເຎ ຊາຍນ຺ຕິ ເກສຣີ;
ອຎ຺ເຎ ໂອປຸປ຺ຜາ ປທຸມາ, ປຸປ຺ຜິຕາ ຕຬາເກ ຕທາ.
‘‘ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ປທຸມາ, ນິທ຺ຘາວນ຺ຕິ ມຸຬາລິໂຍ;
ສິງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕມາກິຓ຺ຓາ, ໂສຠນ຺ຕິ ຕຬາເກ ຕທາ.
‘‘ນຍິຕາ ອມ຺ພຄນ຺ຘີ ຈ, ອຸຕ຺ຕລີ ພນ຺ຘຸຊີວກາ;
ທິພ຺ພຄນ຺ຘາ ສມ຺ປວນ຺ຕິ, ປຸປ຺ຜິຕາ ຕຬາເກ ຕທາ.
‘‘ປາຐີນາ ປາວຸສາ ມຈ຺ຉາ, ພລຊາ ມຸຎ຺ຊໂຣຫິຕາ;
ສໍຄຸລາ ມຄ຺ຄຸຣາ ເຈວ, ວສນ຺ຕິ ຕຬາເກ ຕທາ.
‘‘ກຸມ຺ຠີລາ ສຸສຸມາຣາ ຈ, ຕນ຺ຕິຄາຫາ ຈ ຣກ຺ຂສາ;
ໂອຄຸຫາ ອຊຄຣາ ຈ, ວສນ຺ຕິ ຕຬາເກ ຕທາ.
‘‘ປາເຣວຕາ ຣວິຫໍສາ, ຈກ຺ກວາກາ ນທີຈຣາ;
ໂກກິລາ ສຸກສາຬິກາ, ອຸປຊີວນ຺ຕິ ຕໍ ສຣໍ.
‘‘ກຸກຸຕ຺ຖກາ ກຸຬີຣກາ, ວເນ ໂປກ຺ຂຣສາຕກາ;
ທິນ຺ທິຠາ ສຸວໂປຕາ ຈ, ອຸປຊີວນ຺ຕິ ຕໍ ສຣໍ.
‘‘ຫໍສາ ໂກຎ຺ຈາ ມຍູຣາ ຈ, ໂກກິລາ ຕມ຺ພຈູຬກາ;
ປມ຺ປກາ ຊີວໍຊີວາ ຈ, ອຸປຊີວນ຺ຕິ ຕໍ ສຣໍ.
‘‘ໂກສິກາ ໂປຏ຺ຐສີສາ ຈ, ກຸຣຣາ ເສນກາ ພຫູ;
ມຫາກາຬາ ຈ ສກຸຓາ, ອຸປຊີວນ຺ຕິ ຕໍ ສຣໍ.
‘‘ປສທາ ຈ ວຣາຫາ ຈ, ຈມຣາ ຄຓ຺ຑກາ ພຫູ;
ໂຣຫິຈ຺ຈາ ສຸກໂປຕາ ຈ, ອຸປຊີວນ຺ຕິ ຕໍ ສຣໍ.
‘‘ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາ ຈ ທີປີ ຈ, ອຈ຺ຉໂກກຕຣຈ຺ຉກາ;
ຕິຘາ ປຠິນ຺ນມາຕງ຺ຄາ, ອຸປຊີວນ຺ຕິ ຕໍ ສຣໍ.
‘‘ກິນ຺ນຣາ ວານຣາ ເຈວ, ອໂຖປິ ວນກມ຺ມິກາ;
ເຈຕາ ຈ ລຸທ຺ທກາ ເຈວ, ອຸປຊີວນ຺ຕິ ຕໍ ສຣໍ.
‘‘ຕິນ຺ທຸການິ ປິຍາລານິ, ມຘຸເກ ກາສຸມາຣິໂຍ;
ຘຸວໍ ຜລານິ ຘາເຣນ຺ຕິ, ອວິທູເຣ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ໂກສມ຺ພາ ສຬລາ ນິມ຺ພາ, ສາທຸຜລສມາຍຸຕາ;
ຘຸວໍ ຜລານິ ຘາເຣນ຺ຕິ, ອວິທູເຣ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ຫຣີຕກາ ອາມລກາ, ອມ຺ພຊມ຺ພຸວິຠີຕກາ;
ໂກລາ ຠລ຺ລາຕກາ ພິລ຺ລາ, ຜລານິ ຘາຣຍນ຺ຕິ ເຕ.
‘‘ອາລຸວາ ຈ ກຬມ຺ພາ ຈ, ພິຬາລີຕກ຺ກຬານິ ຈ;
ຊີວກາ ສຸຕກາ ເຈວ, ພຫຸກາ ມມ ອສ຺ສເມ.
‘‘ອສ຺ສມສ຺ສາວິທູຣມ຺ຫິ, ຕຬາກາສຸໍ ສຸນິມ຺ມິຕາ;
ອຈ຺ໂຉທກາ ສີຕຊລາ, ສຸປຕິຕ຺ຖາ ມໂນຣມາ.
‘‘ປທຸມຸປ຺ປລສຎ຺ຉນ຺ນາ, ປຸຓ຺ຑຣີກສມາຍຸຕາ;
ມນ຺ທາລເກຫິ ສຎ຺ຉນ຺ນາ, ທິພ຺ພຄນ຺ໂຘປວາຍຕິ.
‘‘ເອວໍ ສພ຺ພງ຺ຄສມ຺ປນ຺ເນ, ປຸປ຺ຜິເຕ ຜລິເຕ ວເນ;
ສຸກເຕ ອສ຺ສເມ ຣມ຺ເມ, ວິຫຣາມິ ອຫໍ ຕທາ.
‘‘ສີລວາ ວຕສມ຺ປນ຺ໂນ, ຌາຍີ ຌານຣໂຕ ສທາ;
ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາພລປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສຸຣຸຈິ ນາມ ຕາປໂສ.
‘‘ຈຕຸວີສສຫສ຺ສານິ, ສິສ຺ສາ ມຍ຺ຫໍ ອຸປຏ຺ຐຫຸໍ;
ສພ຺ເພ ມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອເຕ, ຊາຕິມນ຺ໂຕ ຍສສ຺ສິໂນ.
‘‘ລກ຺ຂເຓ ອິຕິຫາເສ ຈ, ສນິຆຓ຺ຑຸສເກຏຸເຠ;
ປທກາ ເວຍ຺ຍາກຣຓາ, ສຘມ຺ເມ ປາຣມິໍ ຄຕາ.
‘‘ອຸປ຺ປາເຕສຸ ນິມິຕ຺ເຕສຸ, ລກ຺ຂເຓສຸ ຈ ໂກວິທາ;
ປຖພ຺ຍາ ຠູມນ຺ຕລິກ຺ເຂ, ມມ ສິສ຺ສາ ສຸສິກ຺ຂິຕາ.
‘‘ອປ຺ປິຈ຺ຉາ ນິປກາ ເອເຕ, ອປ຺ປາຫາຣາ ອໂລລຸປາ;
ລາຠາລາເຠນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ, ປຣິວາເຣນ຺ຕິ ມໍ ສທາ.
‘‘ຌາຍີ ຌານຣຕາ ຘີຣາ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ສມາຫິຕາ;
ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕາ, ປຣິວາເຣນ຺ຕິ ມໍ ສທາ.
‘‘ອຠິຎ຺ຎາປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ, ເປຕ຺ຕິເກ ໂຄຈເຣ ຣຕາ;
ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈຣາ ຘີຣາ, ປຣິວາເຣນ຺ຕິ ມໍ ສທາ.
‘‘ສໍວຸຕາ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ, ອເນຊາ ຣກ຺ຂິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ;
ອສໍສຏ຺ຐາ ຈ ເຕ ຘີຣາ, ມມ ສິສ຺ສາ ທຸຣາສທາ.
‘‘ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສຊ຺ຊາຍ, ຐານຈງ຺ກມເນນ ຈ;
ວີຕິນາເມນ຺ຕິ ເຕ ຣຕ຺ຕິໍ, ມມ ສິສ຺ສາ ທຸຣາສທາ.
‘‘ຣຊ຺ຊນີເຍ ນ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ທຸສ຺ສນີເຍ ນ ທຸສ຺ສເຣ;
ໂມຫນີເຍ ນ ມຸຍ຺ຫນ຺ຕິ, ມມ ສິສ຺ສາ ທຸຣາສທາ.
‘‘ອິທ຺ຘິໍ ວີມໍສມານາ ເຕ, ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈກາລິກໍ;
ປຖວິໍ ເຕ ປກມ຺ເປນ຺ຕິ, ສາຣພ຺ເຠນ ທຸຣາສທາ.
‘‘ກີຬມານາ ຈ ເຕ ສິສ຺ສາ, ກີຬນ຺ຕິ ຌານກີຬິຕໍ.
ຊມ຺ພຸໂຕ ຜລມາເນນ຺ຕິ, ມມ ສິສ຺ສາ ທຸຣາສທາ.
‘‘ອຎ຺ເຎ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ໂຄຍານໍ, ອຎ຺ເຎ ປຸພ຺ພວິເທຫກໍ;
ອຎ຺ເຎ ຈ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໍ, ເອສນາຍ ທຸຣາສທາ.
‘‘ປຸຣໂຕ ເປເສນ຺ຕິ ຂາຣິໍ, ປຈ຺ຉໂຕ ຈ ວຊນ຺ຕິ ເຕ;
ຈຕຸວີສສຫສ຺ເສຫິ, ຉາທິຕໍ ໂຫຕິ ອມ຺ພຣໍ.
‘‘ອຄ຺ຄິປາກີ ອນຄ຺ຄີ ຈ, ທນ຺ໂຕທຸກ຺ຂລິກາປິ ຈ;
ອສ຺ເມນ ໂກຏ຺ຏິຕາ ເກຈິ, ປວຕ຺ຕຜລໂຠຊນາ.
‘‘ອຸທໂກໂຣຫຓາ ເກຈິ, ສາຍໍ ປາໂຕ ສຸຈີຣຕາ;
ໂຕຍາຠິເສຈນກຣາ, ມມ ສິສ຺ສາ ທຸຣາສທາ.
‘‘ປຣູຬ຺ຫກຈ຺ຉນຂໂລມາ, ປງ຺ກທນ຺ຕາ ຣຊສ຺ສິຣາ;
ຄນ຺ຘິຕາ ສີລຄນ຺ເຘນ, ມມ ສິສ຺ສາ ທຸຣາສທາ.
‘‘ປາໂຕວ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ, ຊຏິລາ ອຸຄ຺ຄຕາປນາ;
ລາຠາລາຠໍ ປກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອມ຺ພເຣ ຕທາ.
‘‘ເອເຕສໍ ປກ຺ກມນ຺ຕານໍ, ມຫາສທ຺ໂທ ປວຕ຺ຕຕິ;
ອຊິນຈມ຺ມສທ຺ເທນ, ມຸທິຕາ ໂຫນ຺ຕິ ເທວຕາ.
‘‘ທິໂສທິສໍ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈຣາ ອິສີ;
ສເກ ພເລນຸປຕ຺ຖທ຺ຘາ, ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຍທິຈ຺ຉກໍ.
‘‘ປຖວີກມ຺ປກາ ເອເຕ, ສພ຺ເພວ ນຠຈາຣິໂນ;
ອຸຄ຺ຄເຕຊາ ທຸປ຺ປສຫາ, ສາຄໂຣວ ອໂຂຠິຍາ.
‘‘ຐານຈງ຺ກມິໂນ ເກຈິ, ເກຈິ ເນສຊ຺ຊິກາ ອິສີ;
ປວຕ຺ຕໂຠຊນາ ເກຈິ, ມມ ສິສ຺ສາ ທຸຣາສທາ.
‘‘ເມຕ຺ຕາວິຫາຣິໂນ ເອເຕ, ຫິເຕສີ ສພ຺ພປາຓິນໍ;
ອນຕ຺ຕຸກ຺ກໍສກາ ສພ຺ເພ, ນ ເຕ ວມ຺ເຠນ຺ຕິ ກສ຺ສຈິ.
‘‘ສີຫຣາຊາວສມ຺ຠີຕາ, ຄຊຣາຊາວ ຖາມວາ;
ທຸຣາສທາ ພ຺ຍຄ຺ຆາຣິວ, ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ມມນ຺ຕິເກ.
‘‘ວິຊ຺ຊາຘຣາ ເທວຕາ ຈ, ນາຄຄນ຺ຘພ຺ພຣກ຺ຂສາ;
ກຸມ຺ຠຓ຺ຑາ ທານວາ ຄຣຸຬາ, ອຸປຊີວນ຺ຕິ ຕໍ ສຣໍ.
‘‘ເຕ ຊຏາຂາຣິຠຣິຕາ, ອຊິນຸຕ຺ຕຣວາສນາ;
ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈຣາ ສພ຺ເພ, ອຸປຊີວນ຺ຕິ ຕໍ ສຣໍ.
‘‘ສທານຸຈ຺ຉວິກາ ເອເຕ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຄາຣວາ;
ຈຕຸພ຺ພີສສຫສ຺ສານໍ, ຂິປິຕສທ຺ໂທ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.
‘‘ປາເທ ປາທໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕາ, ອປ຺ປສທ຺ທາ ສຸສໍວຸຕາ;
ອຸປສງ຺ກມ຺ມ ສພ຺ເພວ, ສິຣສາ ວນ຺ທເຣ ມມໍ.
‘‘ເຕຫິ ສິສ຺ເສຫິ ປຣິວຸໂຕ, ສນ຺ເຕຫິ ຈ ຕປສ຺ສິຠິ;
ວສາມິ ອສ຺ສເມ ຕຕ຺ຖ, ຌາຍີ ຌານຣໂຕ ອຫໍ.
‘‘ອິສີນໍ ສີລຄນ຺ເຘນ, ປຸປ຺ຜຄນ຺ເຘນ ຈູຠຍໍ;
ຜລີນໍ ຜລຄນ຺ເຘນ, ຄນ຺ຘິໂຕ ໂຫຕິ ອສ຺ສໂມ.
‘‘ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ນ ຊານາມິ, ອຣຕິ ເມ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;
ສເກ ສິສ຺ເສ ໂອວທນ຺ໂຕ, ຠິຍ຺ໂຍ ຫາສໍ ລຠາມຫໍ.
‘‘ປຸປ຺ຜານໍ ປຸປ຺ຜມານານໍ, ຜລານຎ຺ຈ ວິປຈ຺ຈຕໍ;
ທິພ຺ພຄນ຺ຘາ ປວາຍນ຺ຕິ, ໂສຠຍນ຺ຕາ ມມສ຺ສມໍ.
‘‘ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ, ອຕາປີ ນິປໂກ ອຫໍ;
ຂາຣິຠາຣໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ວນໍ ອຊ຺ໂຌຄຫິໍ ອຫໍ.
‘‘ອຸປ຺ປາເຕ ສຸປິເນ ຈາປິ, ລກ຺ຂເຓສຸ ສຸສິກ຺ຂິໂຕ;
ປວຕ຺ຕມານໍ ມນ຺ຕປທໍ, ຘາຣຍາມິ ອຫໍ ຕທາ.