໒. ໂຄທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຍຖາປິ ຠທ຺ໂທຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຄທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສຕ຺ຖວາຫກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ໂຄທຕ຺ໂຕຕິ ນາເມນ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ປິຕຣິ ກາລງ຺ກເຕ ກຸຏຸມ຺ພໍ ສຓ຺ຐເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫິ ຠຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ອປຣາປຣໍ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ວາ ວາຓິຊ຺ເຊນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ ຍຖາວິຠວໍ ປຸຎ຺ຎານິປິ ກໂຣຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຘຸເຣ ຍຸຕ຺ຕໂຄເຓ ວຫິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕ ປຕິເຕ ມນຸສ຺ເສສຸ ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕສຸ ສຍເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐ ຄາຬ຺ຫໍ ວິຊ຺ຌິ. ໂຄໂຓ ‘‘ອຍໍ ອສປ຺ປຸຣິໂສ ມມ ພລາພລໍ ອຊານນ຺ໂຕ ຄາຬ຺ຫໍ ວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ກຸທ຺ໂຘ ມນຸສ຺ສວາຈາຍ, ‘‘ໂຠ ໂຄທຕ຺ຕ, ອຫໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຕ຺ຕໂນ ພລໍ ອນິຄຸຫນ຺ໂຕ ຕຸຍ຺ຫໍ ຠາຣໍ ວຫິໍ, ອຊ຺ຊ ປນ ອສມຕ຺ຖຠາເວນ ປຕິຕໍ ມໍ ອຕິວິຍ ພາຘສິ, ໂຫຕຸ, ອິໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕໍ ພາເຘຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ປຏິສຕ຺ຕຸ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນານຸຣູເປນ ອກ຺ໂກສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຄທຕ຺ໂຕ ‘‘ເອວໍ ນາມ ສຕ຺ເຕ ພາເຘຕ຺ວາ ກິໍ ອິມາຍ ຊີວິກາຍາ’’ຕິ ສໍເວຄຊາໂຕ ສພ຺ພໍ ວິຠວໍ ປຫາຍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ມຫາເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິສຸເຂນ ວີຕິນາເມນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄຕານໍ ຄຫຏ຺ຐປພ຺ພຊິຕານໍ ອຣິຍຄຓານໍ ໂລກຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ໂຕ –

໖໕໙. ‘‘ຍຖາປິ ຠທ຺ໂທ ອາຊຎ຺ໂຎ, ຘຸເຣ ຍຸຕ຺ໂຕ ຘຸຣສ຺ສໂຫ;

ມຖິໂຕ ອຕິຠາເຣນ, ສໍຍຸຄໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ.

໖໖໐. ‘‘ເອວໍ ປຎ຺ຎາຍ ເຍ ຕິຕ຺ຕາ, ສມຸທ຺ໂທ ວາຣິນາ ຍຖາ;

ນ ປເຣ ອຕິມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ອຣິຍຘມ຺ໂມວ ປາຓິນໍ.

໖໖໑. ‘‘ກາເລ ກາລວສໍ ປຕ຺ຕາ, ຠວາຠວວສໍ ຄຕາ;

ນຣາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕຘ ໂສຈນ຺ຕິ ມາຓວາ.

໖໖໒. ‘‘ອຸນ຺ນຕາ ສຸຂຘມ຺ເມນ, ທຸກ຺ຂຘມ຺ເມນ ໂຈນຕາ;

ທ຺ວເຍນ ພາລາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຍຖາຠູຕໍ ອທສ຺ສິໂນ.

໖໖໓. ‘‘ເຍ ຈ ທຸກ຺ເຂ ສຸຂສ຺ມິຎ຺ຈ, ມຊ຺ເຌ ສິພ຺ພິນິມຈ຺ຈຄູ;

ຐິຕາ ເຕ ອິນ຺ທຂີໂລວ, ນ ເຕ ອຸນ຺ນຕໂອນຕາ.

໖໖໔. ‘‘ນ ເຫວ ລາເຠ ນາລາເຠ, ນ ຍເສ ນ ຈ ກິຕ຺ຕິຍາ;

ນ ນິນ຺ທາຍໍ ປສໍສາຍ, ນ ເຕ ທຸກ຺ເຂ ສຸຂມ຺ຫິ ຈ.

໖໖໕. ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ເຕ ນ ລິມ຺ປນ຺ຕິ, ອຸທພິນ຺ທຸວ ໂປກ຺ຂເຣ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຸຂິຕາ ຘີຣາ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປຣາຊິຕາ.

໖໖໖. ‘‘ຘມ຺ເມນ ຈ ອລາໂຠ ໂຍ, ໂຍ ຈ ລາໂຠ ອຘມ຺ມິໂກ;

ອລາໂຠ ຘມ຺ມິໂກ ເສຍ຺ໂຍ, ຍຎ຺ເຈ ລາໂຠ ອຘມ຺ມິໂກ.

໖໖໗. ‘‘ຍໂສ ຈ ອປ຺ປພຸທ຺ຘີນໍ, ວິຎ຺ຎູນໍ ອຍໂສ ຈ ໂຍ;

ອຍໂສວ ເສຍ຺ໂຍ ວິຎ຺ຎູນໍ, ນ ຍໂສ ອປ຺ປພຸທ຺ຘິນໍ.

໖໖໘. ‘‘ທຸມ຺ເມເຘຫິ ປສໍສາ ຈ, ວິຎ຺ຎູຫິ ຄຣຫາ ຈ ຍາ;

ຄຣຫາວ ເສຍ຺ໂຍ ວິຎ຺ຎູຫິ, ຍຎ຺ເຈ ພາລປ຺ປສໍສນາ.

໖໖໙. ‘‘ສຸຂຎ຺ຈ ກາມມຍິກໍ, ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ປວິເວກິຍໍ;

ປວິເວກທຸກ຺ຂໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍຎ຺ເຈ ກາມມຍໍ ສຸຂໍ.

໖໗໐. ‘‘ຊີວິຕຎ຺ຈ ອຘມ຺ເມນ, ຘມ຺ເມນ ມຣຓຎ຺ຈ ຍໍ;

ມຣຓໍ ຘມ຺ມິກໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍຎ຺ເຈ ຊີເວ ອຘມ຺ມິກໍ.

໖໗໑. ‘‘ກາມໂກປປ຺ປຫີນາ ເຍ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ຠວາຠເວ;

ຈຣນ຺ຕິ ໂລເກ ອສິຕາ, ນຕ຺ຖິ ເຕສໍ ປິຍາປິຍໍ.

໖໗໒. ‘‘ຠາວຍິຕ຺ວານ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ພລານິ ຈ;

ປປ຺ປຸຍ຺ຍ ປຣມໍ ສນ຺ຕິໍ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ອາຊຎ຺ໂຎຕິ, ອຸສຠາຊານີໂຍ. ຘຸເຣ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ, ສກຏຘຸເຣ ໂຍຊິໂຕ. ຘຸຣສ຺ສໂຫຕິ, ຘຸຣວາໂຫ. ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖຎ຺ເຈຕ຺ຖ ທ຺ວິສກາຣໂຕ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ, ສກຏຠາຣໍ ວຫິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຖິໂຕ ອຕິຠາເຣນາຕິ, ອຕິຠາເຣນ ຄຣຸຠາເຣນ ປີຬິໂຕ. ‘‘ມທ຺ທິໂຕ’’ຕິປິ ປາຬິ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ສໍຍຸຄນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ເຘ ຐປິຕໍ ຍຸຄໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ ນ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ສມ຺ມາ ໂຍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຘຸຣໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ໂສ ໂຘຣຍ຺ໂຫ ອຕ຺ຕໂນ ຠທ຺ຣາຊານີຍຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຣວີຣຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ ນ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ເອວໍ ເຍ ວາຣິນາ ວິຍ ມຫາສມຸທ຺ໂທ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຕິຕ຺ຕາ ຘາຕາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ, ເຕ ປເຣ ນິຫີນປຎ຺ເຎ ນ ອຕິມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ນ ປຣິຠວນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ອຣິຍຘມ຺ໂມວ ປາຓິນ’’ນ຺ຕິ, ປາຓິນໍ ສຕ຺ເຕສຸ ອຍໍ ອຣິຍານໍ ຘມ຺ໂມ ຍທິທໍ ເຕສໍ ປຎ຺ຎາຍ ປາຣິປູຣິໍ ຄຕຕ຺ຕາ ລາຠາທິນາ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍສນໍ ວິຍ ອລາຠາທິນາ ປເຣສໍ ອວມ຺ຠນໍ.

ເອວໍ ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິຍາ ອຣິຍານໍ ສຸຂວິຫາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕທຠາວໂຕ ອນຣິຍານໍ ທຸກ຺ຂວິຫາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກາເລ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກາເລຕິ ລາຠາລາຠາທິນາ ສມງ຺ຄີຠູຕກາເລ. ກາລວສໍ ປຕ຺ຕາຕິ ລາຠາທິກາລສ຺ສ ຈ ວສໍ ອຸປຄຕາ, ລາຠາທິນາ ໂສມນສ຺ສິຕາ ອລາຠາທິນາ ຈ ໂທມນສ຺ສິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠວາຠວວສໍ ຄຕາຕິ ຠວສ຺ສ ອຠວສ຺ສ ຈ ວສໍ ອຸປຄຕາ ວຸທ຺ຘິຫານິໂຍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕາ ເຕ. ນຣາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕຘ ໂສຈນ຺ຕິ ມາຓວາຕິ ເຕ ນຣາ ‘‘ມາຓວາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມາ ສຕ຺ຕາ ລາຠາລາຠາທິວເສນ ວຸທ຺ຘິຫານິວເສນ ອນຸໂຣຘປຏິວິໂຣຘໍ ອາປນ຺ນາ ອິຘໂລເກ ໂສຈນ຺ຕິ, ປຣໂລເກ ຈ ນິຣຍາທິທຸກ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ອຸນ຺ນຕາ’’ຕິອາທິນາປິ ໂລກຘມ຺ມວເສນ ສຕ຺ຕານໍ ອນຕ຺ຖປ຺ປຕ຺ຕິເມວ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸນ຺ນຕາ ສຸຂຘມ຺ເມນາຕິ ສຸຂເຫຕຸນາ ສຸຂປຈ຺ຈເຍນ ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິອາທິນາ ອຸນ຺ນຕິໍ ຄຕາ, ໂຠຄມທາທິນາ ມຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ຂຘມ຺ເມນ ໂຈນຕາຕິ ທຸກ຺ຂເຫຕຸນາ ທຸກ຺ຂປຈ຺ຈເຍນ ໂຠຄວິປຕ຺ຕິອາທິນາ ນິຫີນຕໍ ຄຕາ ທາລິທ຺ທິຍາທິນາ ກາປຎ຺ຎຕໍ ປຕ຺ຕາ. ທ຺ວເຍນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອຸນ຺ນຕິໂອນຕິທ຺ວເຍນ ລາຠາລາຠາທິທ຺ວເຍນ ວາ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ອນຸໂຣຘປຏິວິໂຣຘວເສນ ວິພາຘີຍນ຺ຕິ ປີຬິຍນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ຍຖາຠູຕໍ ອທສ຺ສິໂນ ຍສ຺ມາ ເຕ ຘມ຺ມສຠາວໍ ຍາຖາວໂຕ ນພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ປຣິຎ຺ຎາຕກ຺ຂນ຺ຘາ ປຫີນກິເລສາ ຈ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຍຖາຠູຕໍ ອທສ຺ສນາ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ອທສ຺ສນເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ຈ ທຸກ຺ເຂ ສຸຂສ຺ມິຎ຺ຈ, ມຊ຺ເຌ ສິພ຺ພິນິມຈ຺ຈຄູຕິ ເຍ ປນ ອຣິຍາ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ສຸຂເວທນາຍ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາເວທນາຍ ຈ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຉນ຺ທຣາຄຠູຕໍ ສິພ຺ພິນິໍ ຕຓ຺ຫໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ອຈ຺ຈຄູ ອຕິກ຺ກມິໍສຸ, ເຕ ອິນ຺ທຂີໂລ ວິຍ ວາເຕຫິ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ອສມ຺ປກມ຺ປິຍາ ຐິຕາ, ນ ເຕ ອຸນ຺ນຕໂອນຕາ, ກທາຈິປິ ອຸນ຺ນຕາ ວາ ໂອນຕາ ວາ ນ ໂຫນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ອນຸນຍປຏິຆາຠາວໂຕ.

ເອວໍ ເວທນາຘິຏ຺ຐານໍ ອຣຫໂຕ ອນຸປເລປໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ໂລກຘມ຺ເມ ວິຠຊິຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖກເມວສ຺ສ ອນຸປເລປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ເຫວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ລາເຠຕິ ຈີວຣາທີນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ປຏິລາເຠ. ອລາເຠຕິ ເຕສໍເຍວ ອປ຺ປຏິລາເຠ ອປຄເມ. ນ ຍເສຕິ ປຣິວາຣຫານິຍໍ ອກິຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ. ກິຕ຺ຕິຍາຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ ກິຕ຺ຕເນ ປຕ຺ຖຏຍສຕາຍໍ. ນິນ຺ທາຍນ຺ຕິ ສມ຺ມຸຂາ ຄຣຫາຍໍ. ປສໍສາຍນ຺ຕິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຄຸຓາຠິຕ຺ຖວເນ. ທຸກ຺ເຂຕິ ທຸກ຺ເຂ ອຸປ຺ປນ຺ເນ. ສຸເຂຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐວິເຘປິ ໂລກຘມ຺ເມ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ວາ ຣູປາທິເກ ວິສເຍ ເຕ ຂີຓາສວາ ນ ລິມ຺ປນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ປຫີນກິເລສຕ຺ຕາ. ຍຖາ ກິໍ? ອຸທພິນ຺ທຸວ ໂປກ຺ຂເຣ ຍຖາ ກມລທເລ ຊລພິນ຺ທຸ ອລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ຐິຕມ຺ປິ ເຕນ ນ ລິມ຺ປຕິ, ຊລພິນ຺ທຸນາ ຈ ກມລທລໍ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ວິສໍສຏ຺ຐເມວ, ເອວເມເຕປິ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ລາຠາທິເກ, ອາປາຖຄເຕ ຣູປາທິອາຣມ຺ມເຓ ຈ ວິສໍສຏ຺ຐາ ເອວໍ. ຕໂຕ ເອວ ຘີຣາ ປຓ຺ຑິຕາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ລາຠາທີສຸ ຎາຓມຸເຂນ ປິຍນິມິຕ຺ຕານໍ ໂສກາທີນຎ຺ຈ ອຠາວໂຕ ສຸຂິຕາ ລາຠາທີຫິ ຈ ອນຠິຠວນີຍໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປຣາຊິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ.

ອິທານິ ລາຠາລາຠາທີສຸ ເສຍ຺ຍໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຘມ຺ເມນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ເມນ ຈ ອລາໂຠ ໂຍຕິ ໂຍ ຘມ຺ມໍ ຣກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ອລາໂຠ ລາຠາຠາໂວ, ລາຠຫານິ. ໂຍ ຈ ລາໂຠ ອຘມ຺ມິໂກ ອຘມ຺ເມນ ອຎ຺ຎາເຍນ ພຸທ຺ຘປຏິກຸຏ຺ເຐນ ວິຘິນາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ອລາໂຠ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມາວໂຫ ເສຍ຺ໂຍ, ຍາທິສໍ ລາຠໍ ປຣິວຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ຕາທິໂສ ອລາໂຠ ປາສໍສຕໂຣ ອຕ຺ຖາວໂຫ. ຍຎ຺ເຈ ລາໂຠ ອຘມ຺ມິໂກຕິ ໂຍ ລາໂຠ ອຘມ຺ເມນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ນ ເສຍ຺ໂຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຍໂສ ຈ ອປ຺ປພຸທ຺ຘີນໍ, ວິຎ຺ຎູນໍ ອຍໂສ ຈ ໂຍຕິ ໂຍ ອປ຺ປພຸທ຺ຘີນໍ ທຸປ຺ປຎ຺ຎານໍ ວເສນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຍໂສ ລພ຺ຠຕິ, ໂຍ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ປຓ຺ຑິຕານໍ ວເສນ ອຍໂສ ຍສຫານິ. ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ອຍໂສວ ເສຍ຺ໂຍ ວິຎ຺ຎູນໍ. ເຕ ຫິສ຺ສ ຍຖາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ເອວໍ ຍສຫານິໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ຕຖາ ຈ ຠພ຺ພຊາຕິໂກ ຕໍ ອຄຸຓໍ ປຫາຍ ຄຸເຓ ປຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ນ ຍໂສ ອປ຺ປພຸທ຺ຘີນນ຺ຕິ ທຸປ຺ປຎ຺ຎານໍ ວເສນ ຍໂສ ເສຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ, ເຕ ຫິ ອຠູຕຄຸຓາຠິພ຺ຍາຫາຣວເສນາປິ ນໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍຸໍ, ໂສ ຈສ຺ສ ອິຘ ເຈວ ວິຎ຺ຎູຄຣຫາທິນາ ສມ຺ປຣາເຍ ຈ ທຸຄ຺ຄຕິຍໍ ທຸກ຺ຂປຣິກ຺ກິເລສາທິນາ ອນຕ຺ຖາວໂຫ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ລາໂຠ ສິໂລໂກ ສກ຺ກາໂຣ, ມິຈ຺ຉາລທ຺ໂຘ ຈ ໂຍ ຍໂສ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໔໔໐) ‘‘ສກ຺ກາໂຣ ກາປຸຣິສໍ ຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໓໕; ອ. ນິ. ໔.໖໘) ຈ.

ທຸມ຺ເມເຘຫີຕິ, ນິປ຺ປຎ຺ເຎຫິ. ຍຎ຺ເຈ ພາລປ຺ປສໍສນາຕິ ພາເລຫິ ອວິທ຺ທສູຫິ ຍາ ນາມ ປສໍສນາ.

ກາມມຍິກນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸກາມມຍໍ, ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ປວິເວກິຍນ຺ຕິ ປວິເວກໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ກາຍກິລມຖວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ວິສມາສນຸປຕາປາທິເຫຕຸກໍ ກາຍິກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຕໍ ປນ ນິຣາມິສວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍຕາຍ ວິຎ຺ຎູນໍ ປາສໍສາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປວິເວກທຸກ຺ຂໍ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ.

ຊີວິຕຎ຺ຈ ອຘມ຺ເມນາຕິ ອຘມ຺ເມນ ຊີວິກກປ຺ປນໍ ຊີວິຕເຫຕຸ ອຘມ຺ມຈຣຓໍ. ຘມ຺ເມນ ມຣຓໍ ນາມ ‘‘ອິມໍ ນາມ ປາປໍ ອກໂຣນ຺ຕໍ ຕໍ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ເກນຈິ ວຸຕ຺ເຕ ມາເຣນ຺ເຕປິ ຕສ຺ມິໍ ປາປໍ ອກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອວິໂກເປນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມເຫຕຸມຣຓໍ ຘມ຺ມິກໍ ເສຍ຺ໂຍຕິ ຕາທິສໍ ມຣຓໍ ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມິກໍ ສຄ຺ຄສມ຺ປາປນໂຕ ນິພ຺ພານຸປນິສ຺ສຍໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ປາສໍສຕຣໍ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຈເຊ ຘນໍ ອງ຺ຄວຣສ຺ສ ເຫຕຸ, ອງ຺ຄໍ ຈເຊ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂມາໂນ;

ອງ຺ຄໍ ຘນໍ ຊີວິຕຎ຺ຈາປິ ສພ຺ພໍ, ຈເຊ ນໂຣ ຘມ຺ມມນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໑.໔໗໐);

ຍຎ຺ເຈ ຊີເວ ອຘມ຺ມິກນ຺ຕິ ປຸຣິໂສ ຍໍ ຘມ຺ມໂຕ ອເປຕໍ ຊີວິກໍ ຊີເວຍ຺ຍ, ຕໍ ນ ເສເວຍ຺ຍ ວິຎ຺ຎູຫິ ຄຣຫິຕຕ຺ຕາ ອປາຍສມ຺ປາປນໂຕ ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຂີຓາສວານໍ ອນຸປເລປໍ ກາຣຓໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກາມໂກປປຫີນາ’’ຕິອາທິຄາຖມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ກາມໂກປປຫີນາຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພໂສວ ປຫີນາ ອນຸໂຣຘປຏິວິໂຣຘາ. ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ຠວາຠເວຕິ ຂຸທ຺ທເກ ເຈວ ມຫນ຺ເຕ ຈ ຠເວ ອນວເສສປຫີນກິເລສປຣິຬາຫຕາຍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ. ໂລເກຕິ ຂນ຺ຘາທິໂລເກ. ອສິຕາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍວເສນ ອນິສ຺ສິຕາ. ນຕ຺ຖິ ເຕສໍ ປິຍາປິຍນ຺ຕິ ເຕສໍ ຂີຓາສວານໍ ກຕ຺ຖຈິ ລາຠາທິເກ ຣູປາທິວິສເຍ ຈ ປິຍໍ ວາ ອປິຍໍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຕໍນິມິຕ຺ຕານໍ ກິເລສານໍ ສພ຺ພໂສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ.

ອິທານິ ຍາຍ ຠາວນາຍ ເຕ ເອວຣູປາ ຊາຕາ, ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ເທສນາຍ ກູຏໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘‘ຠາວຍິຕ຺ວານາ’’ຕິ ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປປ຺ປຸຍ຺ຍາຕິ, ປາປຸຓິຕ຺ວາ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອິມາ ເອວ ຈ ຄາຖາ ເຖຣສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓາປິ ອເຫສຸໍ.

ໂຄທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຸທ຺ທສກນິປາຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.