໑໔. ຈຸທ຺ທສກນິປາໂຕ

໑. ຂທິຣວນິຍເຣວຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຈຸທ຺ທສກນິປາເຕ ຍທາ ອຫນ຺ຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຂທິຣວນິຍເຣວຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ກາມຎ຺ຈິມສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ ເຫຏ຺ຐາ ເອກກນິປາເຕ (ເຖຣຄາ. ອຏ຺ຐ. ໑. ຂທິຣວນິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ) ອາຄຕາ. ຕຕ຺ຖ ປນສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄິເນຍ຺ເຍສຸ ສຕິຊນນມຕ຺ຕໍ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ເອກກນິປາເຕ ສງ຺ຄໂຫ ກໂຕ. ອິມາ ປນ ເຖຣສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຣິນິພ຺ພານາ ປຏິປຕ຺ຕິປກາສິຕາ ຄາຖາ ອິມສ຺ມິໍ ຈຸທ຺ທສກນິປາເຕ ສງ຺ຄຫໍ ອາໂຣປິຕາ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາເຍວ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ເຖໂຣ ກິຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ກາເລນ ກາລໍ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເສນາປຕິປ຺ປຠູຕີນໍ ມຫາເຖຣານຎ຺ຈ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຕິປາຫເມວ ຕຕ຺ຖ ວສິຕ຺ວາ ຂທິຣວນເມວ ປຈ຺ຈາຄນ຺ຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິສຸເຂນ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣຫິ ຈ ວີຕິນາເມຕິ. ເອວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຊິຓ຺ໂຓ ວຸຑ຺ໂຒ ວໂຍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ພຸທ຺ຘຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສາວຕ຺ຖິຍາ ອວິທູເຣ ອຣຎ຺ເຎ ວສິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ໂຈຣາ ນຄເຣ ກຕກມ຺ມາ ອາຣກ຺ຂມນຸສ຺ເສຫິ ອນຸພນ຺ຘາ ປລາຍນ຺ຕາ ເຖຣສ຺ສ ສມີເປ ຄຫິຕຠຓ຺ຑໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປລາຍິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ອນຸຘາວນ຺ຕາ ເຖຣສ຺ສ ສມີເປ ຠຓ຺ຑໍ ທິສ຺ວາ ເຖຣໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ‘‘ໂຈໂຣ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສຸໍ, ‘‘ອຍໍ, ເທວ, ໂຈໂຣ’’ຕິ. ຣາຊາ ເຖຣໍ ມຸຎ຺ຈາເປຕ຺ວາ, ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ອິທໍ ໂຈຣິກກມ຺ມໍ ກຕໍ ວາ, ໂນ ວາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ກິຎ຺ຈາປິ ຊາຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕນາ ຕາທິສໍ ນ ກຕປຸພ຺ພໍ, ຕໍ ປພ຺ພຊິຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ອກຕຠາວສ຺ສ, ສພ຺ພໂສ ກິເລສານໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຕາທິສສ຺ສ ກຣເຓ ອຠພ຺ພຕາຍ ປກາສນຕ຺ຖໍ ສມີເປ ຐິຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຣຎ຺ໂຎ ຈ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ –

໖໔໕. ‘‘ຍທາ ອຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອຄາຣສ຺ມານຄາຣິຍໍ;

ນາຠິຊານາມິ ສງ຺ກປ຺ປໍ, ອນຣິຍໍ ໂທສສໍຫິຕໍ.

໖໔໖. ‘‘‘ອິເມ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວຊ຺ຌນ຺ຕຸ, ທຸກ຺ຂໍ ປປ຺ໂປນ຺ຕຸ ປາຓິໂນ’;

ສງ຺ກປ຺ປໍ ນາຠິຊານາມິ, ອິມສ຺ມິໍ ທີຆມນ຺ຕເຣ.

໖໔໗. ‘‘ເມຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຠິຊານາມິ, ອປ຺ປມາຓໍ ສຸຠາວິຕໍ;

ອນຸປຸພ຺ພໍ ປຣິຈິຕໍ, ຍຖາ ພຸທ຺ເຘນ ເທສິຕໍ.

໖໔໘. ‘‘ສພ຺ພມິຕ຺ໂຕ ສພ຺ພສໂຂ, ສພ຺ພຠູຕານຸກມ຺ປໂກ;

ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາເວມິ, ອພ຺ຍາປຊ຺ຊຣໂຕ ສທາ.

໖໔໙. ‘‘ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຈິຕ຺ຕໍ ອາໂມທຍາມຫໍ;

ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣໍ ຠາເວມິ, ອກາປຸຣິສເສວິຕໍ.

໖໕໐. ‘‘ອວິຕກ຺ກໍ ສມາປນ຺ໂນ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາວໂກ;

ອຣິເຍນ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ, ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ ຕາວເທ.

໖໕໑. ‘‘ຍຖາປິ ປພ຺ພໂຕ ເສໂລ, ອຈໂລ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕ;

ເອວໍ ໂມຫກ຺ຂຍາ ຠິກ຺ຂຸ, ປພ຺ພໂຕວ ນ ເວຘຕິ.

໖໕໒. ‘‘ອນງ຺ຄຓສ຺ສ ໂປສສ຺ສ, ນິຈ຺ຈໍ ສຸຈິຄເວສິໂນ;

ວາລຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ປາປສ຺ສ, ອພ຺ຠມຕ຺ຕໍວ ຂາຍຕິ.

໖໕໓. ‘‘ນຄຣໍ ຍຖາ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ, ຄຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຕຣພາຫິຣໍ;

ເອວໍ ໂຄເປຖ ອຕ຺ຕານໍ, ຂໂຓ ໂວ ມາ ອຸປຈ຺ຈຄາ.

໖໕໔. ‘‘ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິນນ຺ທາມິ ຊີວິຕໍ;

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ນິພ຺ພິສໍ ຠຕໂກ ຍຖາ.

໖໕໕. ‘‘ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິນນ຺ທາມິ ຊີວິຕໍ;

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ສມ຺ປຊາໂນ ປຕິສ຺ສໂຕ.

໖໕໖. ‘‘ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ມຍາ ສຕ຺ຖາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ;

ໂອຫິໂຕ ຄຣຸໂກ ຠາໂຣ, ຠວເນຕ຺ຕິ ສມູຫຕາ.

໖໕໗. ‘‘ຍສ຺ສ ຈຕ຺ຖາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອຄາຣສ຺ມານຄາຣິຍໍ;

ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສພ຺ພສໍໂຍຊນກ຺ຂໂຍ.

໖໕໘. ‘‘ສມ຺ປາເທຖປ຺ປມາເທນ, ເອສາ ເມ ອນຸສາສນີ;

ຫນ຺ທາຫໍ ປຣິນິພ຺ພິສ຺ສໍ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ສພ຺ພຘີ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖາຍໍ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ ອິມສ຺ມິໍ ທີຆມນ຺ຕເຣຕິ, ຍທາ ອຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຍຎ຺ຈ ເມ ຈຣິມກາໂລ, ເອຕສ຺ມິໍ ທີຆມນ຺ຕເຣ ກາເລ ‘‘ອິທໍ ມຍ຺ຫໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ອຠິຊ຺ຌາວເສນ ວາ, ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕູ’’ຕິອາທິນາ ພ຺ຍາປາທວເສນ ວາ ອນຣິຍໍ ໂທສສໍຫິຕໍ ສງ຺ກປ຺ປໍ ນາຠິຊານາມີຕິ ໂຍຊນາ.

ເມຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຠິຊານາມີຕິ, ມິຊ຺ຊຕິ ສິນິຍ຺ຫຕິ ເອຕາຍາຕິ ເມຕ຺ຕາ, ອພ຺ຍາປາໂທ. ເມຕ຺ຕາ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ເມຕ຺ຕາ, ເມຕ຺ຕາຠາວນາ ເມຕ຺ຕາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ, ຕໍ ເມຕ຺ຕໍ. ຈ-ສທ຺ເທນ ກຣຸຓໍ ມຸທິຕໍ ອຸເປກ຺ຂຎ຺ຈາຕິ ອິຕຣພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຠິຊານາມີຕິ, ອຠິມຸຂໂຕ ຊານາມິ. ອຘິຄຕຎ຺ຫິ ຌານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓສ຺ສ ອຠິມຸຂໍ ໂຫຕິ. ກີທິສນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຎ຺ຫິ ຍຖາ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ເທສິຕໍ, ຕຖາ ອໂນທິສ຺ສກຜຣຓວເສນ ອປຣິມາຓສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາຍ ອປ຺ປມາຓໍ. ປຄຸຓພລວຠາວາປາທເນນ ສຸຏ຺ຐຸ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ສຸຠາວິຕໍ. ປຐມໍ ເມຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ກຣຸຓາ, ຕໂຕ ມຸທິຕາ, ປຈ຺ຉາ ອຸເປກ຺ຂາຕິ ເອວໍ ອນຸປຸພ຺ພໍ ອນຸກ຺ກເມນ ປຣິຈິຕໍ ອາເສວິຕໍ, ພຫຸລີກຕໍ ອຠິຊານາມີຕິ ໂຍຊນາ.

ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ ມິຕ຺ໂຕ, ສພ຺ເພ ວາ ເຕ ມຍ຺ຫໍ ມິຕ຺ຕາຕິ ສພ຺ພມິຕ຺ໂຕ. ເມຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຠາເວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ປິໂຍ ໂຫຕິ. ສພ຺ພສໂຂຕິ, ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສພ຺ພຠູຕານຸກມ຺ປໂກຕິ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນໂກ. ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາເວມີຕິ, ເມຕ຺ຕາຍ ສຫິຕໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິເສສໂຕ ຠາເວມິ, ວຑ຺ເຒມິ, ປກາເສມິ ວາ ອກເຖນ຺ເຕປິ ຠາວນາຍ ອຸກ຺ກໍສຄຕຠາວໂຕ. ‘‘ເມຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາເວມີ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນໂຍວ. ອພ຺ຍາປຊ຺ຊຣໂຕຕິ, ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕູປສໍຫາເຣ ອຠິຣໂຕ. ສທາຕິ, ສພ຺ພກາລໍ, ເຕນ ຕຕ຺ຖ ສາຕຈ຺ຈກິຣິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ອສໍຫີຣນ຺ຕິ ນ ສໍຫີຣໍ, ອາສນ຺ນປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກນ ຣາເຄນ ອນາກຑ຺ຒນິຍໍ. ອສໍກຸປ຺ປນ຺ຕິ ນ ກຸປ຺ປໍ, ທູຣປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກນ ພ຺ຍາປາເທນ ອໂກປິຍໍ, ເອວໍຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ມມ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ອາໂມທຍາມິ ອຠິປ຺ປໂມທຍາມິ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣໍ ຠາເວມິ. ອກາປຸຣິສເສວິຕນ຺ຕິ, ກາປຸຣິເສຫິ ນີຈຊເນຫິ ອເສວິຕໍ, ອກາປຸຣິເສຫິ ວາ ອຣິເຍຫິ ພຸທ຺ຘາທີຫິ ເສວິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ເສຏ຺ຐໍ ນິທ຺ໂທສໍ ເມຕ຺ຕາທິວິຫາຣໍ ຠາເວມິ ວຑ຺ເຒມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສວເສນ ປຎ຺ຈຫິ ຄາຖາຫິ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕໍ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອວິຕກ຺ກ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ອວິຕກ຺ກໍ ສມາປນ຺ໂນຕິ, ວິຕກ຺ກວິຣຫິຕໍ ທຸຕິຍາທິຌານໍ ສມາປນ຺ໂນ, ເອເຕນ ເຖໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຠາວນາຍ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ອຕ຺ຕນາ ທຸຕິຍາທິຌານາຘິຄມມາຫ. ຍສ຺ມາ ປນາຍໍ ເຖໂຣ ຕເມວ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ເອກາສເນເນວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຎ຺ຎາປເທເສເນວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອວິຕກ຺ກໍ ສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາວໂກ. ອຣິເຍນ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ, ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ ຕາວເທ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ວຈີສງ຺ຂາຣາຠາວໂຕ ອວິຕກ຺ກາວິຈາຣາ ສມາປຕ຺ຕິ ‘‘ອຣິໂຍ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວຍໍ ກຣຓີຍໍ ຘມ຺ມີ ວາ ກຖາ ອຣິໂຍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໗໓) ປນ ວຈນໂຕ ຍາ ກາຈິ ສມາປຕ຺ຕິ ອຣິໂຍ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ ນາມ. ອິຘ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກາ ອຄ຺ຄຜລສມາປຕ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ.

ອິທານິ ຕສ຺ສາຘິຄຕຕ຺ຕາ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ອກມ຺ປນີຍຕໍ ອຸປມາຍ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາປິ ປພ຺ພໂຕ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາປິ ປພ຺ພໂຕ ເສໂລຕິ, ຍຖາ ສິລາມໂຍ ເອກຆນເສໂລ ປພ຺ພໂຕ, ນ ປໍສຸປພ຺ພໂຕ ນ ມິສ຺ສກປພ຺ພໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຈໂລ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕຕິ, ສຸຏ຺ຐຸ ປຕິຏ຺ຐິຕມູໂລ ປກຕິວາເຕຫິ ອຈໂລ ອກມ຺ປນີໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ເອວໍ ໂມຫກ຺ຂຍາ ຠິກ຺ຂຸ, ປພ຺ພໂຕວ ນ ເວຘຕີຕິ ໂມຫສ຺ສ ອນວເສສປ຺ປຫານາ, ໂມຫມູລກຕ຺ຕາ ຈ ສພ຺ພາກຸສລານໍ ປຫີນສພ຺ພາກຸສໂລ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາ ໂສ ປພ຺ພໂຕ ປກຕິວາເຕຫິ, ເອວໍ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ນ ເວຘຕິ ນ ກມ຺ປຕິ, ໂມຫກ຺ຂໂຍຕິ ວາ ຍສ຺ມາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ໂມຫກ຺ຂຍາຕິ ໂມຫກ຺ຂຍສ຺ສ ເຫຕຸ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ອສມາປນ຺ນກາເລປິ ປພ຺ພໂຕ ວິຍ ນ ເວຘຕິ, ປເຄວ ສມາປນ຺ນກາເລຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິທານິ ປາປໍ ນາເມຕໍ ອສຸຈິສີໂລ ເອວ ສມາຈຣຕິ, ນ ຈ ສຸຈິສີໂລ, ສຸຈິສີລສ຺ສ ປນ ຕໍ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ຠາຣິຍໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນງ຺ຄຓສ຺ສາ’’ຕິອາທິຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຣາຄາທິອງ຺ຄຓາຠາວໂຕ ອນງ຺ຄຓສ຺ສ ສພ຺ພກາລໍ ສຸຈິອນວຊ຺ຊຘມ຺ເມ ເອວ ຄເວສນ຺ຕສ຺ສ ສປ຺ປຸຣິສສ຺ສ ວາລຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ປາປສ຺ສ ເລສມຕ຺ຕມ຺ປິ ສກລໍ ໂລກຘາຕຸໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ອພ຺ຠມຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ເອວຣູເປ ກມ຺ເມ ມາທິສາ ອາສງ຺ກິຕພ຺ພາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຍສ຺ມາ ນິກ຺ກິເລເສສຸປິ ອນ຺ຘພາລາ ເອວຣູເປ ອປວາເທ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖກາເມຫິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຕາ ຣກ຺ຂິຕພ຺ໂພຕິ ໂອວາທໍ ເທນ຺ໂຕ ‘‘ນຄຣໍ ຍຖາ’’ຕິອາທິຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ປນ ປຈ຺ຈນ຺ຕນຄຣວາສີຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ ນຄຣໍ ທ຺ວາຣປາກາຣາທີນິ ຖິຣານິ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ສອນ຺ຕຣໍ, ອຸທ຺ທາປປຣິຂາທີນິ ຖິຣານິ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ສພາຫິຣນ຺ຕິ ສນ຺ຕຣພາຫິຣໍ ຄຸຕ຺ຕໍ ກຣີຍຕິ, ເອວໍ ຕຸມ຺ເຫຫິປິ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ຉ ທ຺ວາຣານິ ປິທຫິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣຣກ຺ຂິຕໍ ສຕິໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຍຖາ ຄຍ຺ຫມານານິ ພາຫິຣານິ ຉ ອາຍຕນານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອຸປຆາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕຖາ ອຄ຺ຄຫເຓນ ຕານິປິ ຖິຣານິ ກຕ຺ວາ ເຕສໍ ອປ຺ປເວສາຍ ທ຺ວາຣຣກ຺ຂິຕໍ ສຕິໍ ອປ຺ປຫາຍ ວິຈຣນ຺ຕາ ອຕ຺ຕານໍ ໂຄເປຖ. ກສ຺ມາ? ຂໂຓ ໂວ ມາ ອຸປຈ຺ຈຄາ. ໂຍ ຫິ ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ໂຄເປຕິ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທກ຺ຂໂຓ, ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາວກ຺ຂໂຓ, ມຊ຺ຌິມເທເສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂໂຓ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິລທ຺ຘກ຺ຂໂຓ, ຉນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ ອເວກລ຺ລກ຺ຂໂຓຕິ ສພ຺ໂພປິ ອຍໍ ຂໂຓ ອຕິກ຺ກມຕິ, ໂສ ຂໂຓ ຕຸມ຺ເຫ ມາ ອຕິກ຺ກມຕູຕິ.

ເອວໍ ເຖໂຣ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ສຣາຊິກໍ ປຣິສໍ ຠິກ຺ຂູ ຈ ໂອວທິຕ຺ວາ ປຸນ ມຣເຓ ຊີວິເຕ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ສມຈິຕ຺ຕຕໍ ກຕກິຈ຺ຈຕຎ຺ຈ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ (ເຖຣຄາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໐໗).

ເອວໍ ປນ ວຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິນິພ຺ພານກາລໍ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ສງ຺ເຂເປເນວ ເນສໍ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພານໍ ປເວເທນ຺ໂຕ ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປາເທຖປ຺ປມາເທນາຕິ ສມ຺ປາເທຕພ຺ພໍ ທານສີລາທິໍ ອປ຺ປມາເທນ ສມ຺ປາເທຖ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປເຠເທ ຄຫຏ຺ຐວຕ຺ເຕ ສີລານຸຣກ຺ຂເຓ ສມຖອນຸໂຍເຄ ວິປສ຺ສນາຠາວນາຍ ຈ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ໂຫຖ. ເອສາ ເມ ອນຸສາສນີຕິ ທານສີລາທີສຸ ນ ປມຊ຺ຊຖາຕິ ເອສາ ມມ ອນຸສິຏ຺ຐິ ໂອວາໂທ.

ເອວໍ ສິຂາປຕ຺ຕໍ ປຣຫິຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ທີເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍາປິ ມຕ຺ຖກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘‘ຫນ຺ທາຫໍ ປຣິນິພ຺ພິສ຺ສໍ, ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ສພ຺ພຘີ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ສພ຺ພຘີຕິ ສພ຺ພໂສ ກິເລເສຫິ ຠເວຫິ ຈ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ອມ຺ຫິ, ຕສ຺ມາ ເອກໍເສນ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສາມີຕິ.

ເອວໍ ປນ ວຕ຺ວາ ອາກາເສ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ເຕໂຊຘາຕຸໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຊ຺ຊລນ຺ໂຕ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ.

ຂທິຣວນິຍເຣວຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ໂຄທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຍຖາປິ ຠທ຺ໂທຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຄທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສຕ຺ຖວາຫກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ໂຄທຕ຺ໂຕຕິ ນາເມນ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ປິຕຣິ ກາລງ຺ກເຕ ກຸຏຸມ຺ພໍ ສຓ຺ຐເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫິ ຠຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ອປຣາປຣໍ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ວາ ວາຓິຊ຺ເຊນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ ຍຖາວິຠວໍ ປຸຎ຺ຎານິປິ ກໂຣຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຘຸເຣ ຍຸຕ຺ຕໂຄເຓ ວຫິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕ ປຕິເຕ ມນຸສ຺ເສສຸ ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕສຸ ສຍເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐ ຄາຬ຺ຫໍ ວິຊ຺ຌິ. ໂຄໂຓ ‘‘ອຍໍ ອສປ຺ປຸຣິໂສ ມມ ພລາພລໍ ອຊານນ຺ໂຕ ຄາຬ຺ຫໍ ວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ກຸທ຺ໂຘ ມນຸສ຺ສວາຈາຍ, ‘‘ໂຠ ໂຄທຕ຺ຕ, ອຫໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຕ຺ຕໂນ ພລໍ ອນິຄຸຫນ຺ໂຕ ຕຸຍ຺ຫໍ ຠາຣໍ ວຫິໍ, ອຊ຺ຊ ປນ ອສມຕ຺ຖຠາເວນ ປຕິຕໍ ມໍ ອຕິວິຍ ພາຘສິ, ໂຫຕຸ, ອິໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕໍ ພາເຘຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ປຏິສຕ຺ຕຸ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນານຸຣູເປນ ອກ຺ໂກສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຄທຕ຺ໂຕ ‘‘ເອວໍ ນາມ ສຕ຺ເຕ ພາເຘຕ຺ວາ ກິໍ ອິມາຍ ຊີວິກາຍາ’’ຕິ ສໍເວຄຊາໂຕ ສພ຺ພໍ ວິຠວໍ ປຫາຍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ມຫາເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິສຸເຂນ ວີຕິນາເມນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄຕານໍ ຄຫຏ຺ຐປພ຺ພຊິຕານໍ ອຣິຍຄຓານໍ ໂລກຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ໂຕ –

໖໕໙. ‘‘ຍຖາປິ ຠທ຺ໂທ ອາຊຎ຺ໂຎ, ຘຸເຣ ຍຸຕ຺ໂຕ ຘຸຣສ຺ສໂຫ;

ມຖິໂຕ ອຕິຠາເຣນ, ສໍຍຸຄໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ.

໖໖໐. ‘‘ເອວໍ ປຎ຺ຎາຍ ເຍ ຕິຕ຺ຕາ, ສມຸທ຺ໂທ ວາຣິນາ ຍຖາ;

ນ ປເຣ ອຕິມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ອຣິຍຘມ຺ໂມວ ປາຓິນໍ.

໖໖໑. ‘‘ກາເລ ກາລວສໍ ປຕ຺ຕາ, ຠວາຠວວສໍ ຄຕາ;

ນຣາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕຘ ໂສຈນ຺ຕິ ມາຓວາ.

໖໖໒. ‘‘ອຸນ຺ນຕາ ສຸຂຘມ຺ເມນ, ທຸກ຺ຂຘມ຺ເມນ ໂຈນຕາ;

ທ຺ວເຍນ ພາລາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຍຖາຠູຕໍ ອທສ຺ສິໂນ.

໖໖໓. ‘‘ເຍ ຈ ທຸກ຺ເຂ ສຸຂສ຺ມິຎ຺ຈ, ມຊ຺ເຌ ສິພ຺ພິນິມຈ຺ຈຄູ;

ຐິຕາ ເຕ ອິນ຺ທຂີໂລວ, ນ ເຕ ອຸນ຺ນຕໂອນຕາ.

໖໖໔. ‘‘ນ ເຫວ ລາເຠ ນາລາເຠ, ນ ຍເສ ນ ຈ ກິຕ຺ຕິຍາ;

ນ ນິນ຺ທາຍໍ ປສໍສາຍ, ນ ເຕ ທຸກ຺ເຂ ສຸຂມ຺ຫິ ຈ.

໖໖໕. ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ເຕ ນ ລິມ຺ປນ຺ຕິ, ອຸທພິນ຺ທຸວ ໂປກ຺ຂເຣ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຸຂິຕາ ຘີຣາ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປຣາຊິຕາ.

໖໖໖. ‘‘ຘມ຺ເມນ ຈ ອລາໂຠ ໂຍ, ໂຍ ຈ ລາໂຠ ອຘມ຺ມິໂກ;

ອລາໂຠ ຘມ຺ມິໂກ ເສຍ຺ໂຍ, ຍຎ຺ເຈ ລາໂຠ ອຘມ຺ມິໂກ.

໖໖໗. ‘‘ຍໂສ ຈ ອປ຺ປພຸທ຺ຘີນໍ, ວິຎ຺ຎູນໍ ອຍໂສ ຈ ໂຍ;

ອຍໂສວ ເສຍ຺ໂຍ ວິຎ຺ຎູນໍ, ນ ຍໂສ ອປ຺ປພຸທ຺ຘິນໍ.

໖໖໘. ‘‘ທຸມ຺ເມເຘຫິ ປສໍສາ ຈ, ວິຎ຺ຎູຫິ ຄຣຫາ ຈ ຍາ;

ຄຣຫາວ ເສຍ຺ໂຍ ວິຎ຺ຎູຫິ, ຍຎ຺ເຈ ພາລປ຺ປສໍສນາ.

໖໖໙. ‘‘ສຸຂຎ຺ຈ ກາມມຍິກໍ, ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ປວິເວກິຍໍ;

ປວິເວກທຸກ຺ຂໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍຎ຺ເຈ ກາມມຍໍ ສຸຂໍ.

໖໗໐. ‘‘ຊີວິຕຎ຺ຈ ອຘມ຺ເມນ, ຘມ຺ເມນ ມຣຓຎ຺ຈ ຍໍ;

ມຣຓໍ ຘມ຺ມິກໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍຎ຺ເຈ ຊີເວ ອຘມ຺ມິກໍ.

໖໗໑. ‘‘ກາມໂກປປ຺ປຫີນາ ເຍ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ຠວາຠເວ;

ຈຣນ຺ຕິ ໂລເກ ອສິຕາ, ນຕ຺ຖິ ເຕສໍ ປິຍາປິຍໍ.

໖໗໒. ‘‘ຠາວຍິຕ຺ວານ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ພລານິ ຈ;

ປປ຺ປຸຍ຺ຍ ປຣມໍ ສນ຺ຕິໍ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ອາຊຎ຺ໂຎຕິ, ອຸສຠາຊານີໂຍ. ຘຸເຣ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ, ສກຏຘຸເຣ ໂຍຊິໂຕ. ຘຸຣສ຺ສໂຫຕິ, ຘຸຣວາໂຫ. ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖຎ຺ເຈຕ຺ຖ ທ຺ວິສກາຣໂຕ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ, ສກຏຠາຣໍ ວຫິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຖິໂຕ ອຕິຠາເຣນາຕິ, ອຕິຠາເຣນ ຄຣຸຠາເຣນ ປີຬິໂຕ. ‘‘ມທ຺ທິໂຕ’’ຕິປິ ປາຬິ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ສໍຍຸຄນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ເຘ ຐປິຕໍ ຍຸຄໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ ນ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ສມ຺ມາ ໂຍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຘຸຣໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ໂສ ໂຘຣຍ຺ໂຫ ອຕ຺ຕໂນ ຠທ຺ຣາຊານີຍຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຣວີຣຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ ນ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ເອວໍ ເຍ ວາຣິນາ ວິຍ ມຫາສມຸທ຺ໂທ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຕິຕ຺ຕາ ຘາຕາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ, ເຕ ປເຣ ນິຫີນປຎ຺ເຎ ນ ອຕິມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ນ ປຣິຠວນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ອຣິຍຘມ຺ໂມວ ປາຓິນ’’ນ຺ຕິ, ປາຓິນໍ ສຕ຺ເຕສຸ ອຍໍ ອຣິຍານໍ ຘມ຺ໂມ ຍທິທໍ ເຕສໍ ປຎ຺ຎາຍ ປາຣິປູຣິໍ ຄຕຕ຺ຕາ ລາຠາທິນາ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍສນໍ ວິຍ ອລາຠາທິນາ ປເຣສໍ ອວມ຺ຠນໍ.

ເອວໍ ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິຍາ ອຣິຍານໍ ສຸຂວິຫາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕທຠາວໂຕ ອນຣິຍານໍ ທຸກ຺ຂວິຫາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກາເລ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກາເລຕິ ລາຠາລາຠາທິນາ ສມງ຺ຄີຠູຕກາເລ. ກາລວສໍ ປຕ຺ຕາຕິ ລາຠາທິກາລສ຺ສ ຈ ວສໍ ອຸປຄຕາ, ລາຠາທິນາ ໂສມນສ຺ສິຕາ ອລາຠາທິນາ ຈ ໂທມນສ຺ສິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠວາຠວວສໍ ຄຕາຕິ ຠວສ຺ສ ອຠວສ຺ສ ຈ ວສໍ ອຸປຄຕາ ວຸທ຺ຘິຫານິໂຍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕາ ເຕ. ນຣາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕຘ ໂສຈນ຺ຕິ ມາຓວາຕິ ເຕ ນຣາ ‘‘ມາຓວາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມາ ສຕ຺ຕາ ລາຠາລາຠາທິວເສນ ວຸທ຺ຘິຫານິວເສນ ອນຸໂຣຘປຏິວິໂຣຘໍ ອາປນ຺ນາ ອິຘໂລເກ ໂສຈນ຺ຕິ, ປຣໂລເກ ຈ ນິຣຍາທິທຸກ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ອຸນ຺ນຕາ’’ຕິອາທິນາປິ ໂລກຘມ຺ມວເສນ ສຕ຺ຕານໍ ອນຕ຺ຖປ຺ປຕ຺ຕິເມວ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸນ຺ນຕາ ສຸຂຘມ຺ເມນາຕິ ສຸຂເຫຕຸນາ ສຸຂປຈ຺ຈເຍນ ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິອາທິນາ ອຸນ຺ນຕິໍ ຄຕາ, ໂຠຄມທາທິນາ ມຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ຂຘມ຺ເມນ ໂຈນຕາຕິ ທຸກ຺ຂເຫຕຸນາ ທຸກ຺ຂປຈ຺ຈເຍນ ໂຠຄວິປຕ຺ຕິອາທິນາ ນິຫີນຕໍ ຄຕາ ທາລິທ຺ທິຍາທິນາ ກາປຎ຺ຎຕໍ ປຕ຺ຕາ. ທ຺ວເຍນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອຸນ຺ນຕິໂອນຕິທ຺ວເຍນ ລາຠາລາຠາທິທ຺ວເຍນ ວາ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ອນຸໂຣຘປຏິວິໂຣຘວເສນ ວິພາຘີຍນ຺ຕິ ປີຬິຍນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ຍຖາຠູຕໍ ອທສ຺ສິໂນ ຍສ຺ມາ ເຕ ຘມ຺ມສຠາວໍ ຍາຖາວໂຕ ນພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ປຣິຎ຺ຎາຕກ຺ຂນ຺ຘາ ປຫີນກິເລສາ ຈ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຍຖາຠູຕໍ ອທສ຺ສນາ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ອທສ຺ສນເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ຈ ທຸກ຺ເຂ ສຸຂສ຺ມິຎ຺ຈ, ມຊ຺ເຌ ສິພ຺ພິນິມຈ຺ຈຄູຕິ ເຍ ປນ ອຣິຍາ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ສຸຂເວທນາຍ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາເວທນາຍ ຈ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຉນ຺ທຣາຄຠູຕໍ ສິພ຺ພິນິໍ ຕຓ຺ຫໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ອຈ຺ຈຄູ ອຕິກ຺ກມິໍສຸ, ເຕ ອິນ຺ທຂີໂລ ວິຍ ວາເຕຫິ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ອສມ຺ປກມ຺ປິຍາ ຐິຕາ, ນ ເຕ ອຸນ຺ນຕໂອນຕາ, ກທາຈິປິ ອຸນ຺ນຕາ ວາ ໂອນຕາ ວາ ນ ໂຫນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ອນຸນຍປຏິຆາຠາວໂຕ.

ເອວໍ ເວທນາຘິຏ຺ຐານໍ ອຣຫໂຕ ອນຸປເລປໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ໂລກຘມ຺ເມ ວິຠຊິຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖກເມວສ຺ສ ອນຸປເລປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ເຫວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ລາເຠຕິ ຈີວຣາທີນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ປຏິລາເຠ. ອລາເຠຕິ ເຕສໍເຍວ ອປ຺ປຏິລາເຠ ອປຄເມ. ນ ຍເສຕິ ປຣິວາຣຫານິຍໍ ອກິຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ. ກິຕ຺ຕິຍາຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ ກິຕ຺ຕເນ ປຕ຺ຖຏຍສຕາຍໍ. ນິນ຺ທາຍນ຺ຕິ ສມ຺ມຸຂາ ຄຣຫາຍໍ. ປສໍສາຍນ຺ຕິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຄຸຓາຠິຕ຺ຖວເນ. ທຸກ຺ເຂຕິ ທຸກ຺ເຂ ອຸປ຺ປນ຺ເນ. ສຸເຂຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐວິເຘປິ ໂລກຘມ຺ເມ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ວາ ຣູປາທິເກ ວິສເຍ ເຕ ຂີຓາສວາ ນ ລິມ຺ປນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ປຫີນກິເລສຕ຺ຕາ. ຍຖາ ກິໍ? ອຸທພິນ຺ທຸວ ໂປກ຺ຂເຣ ຍຖາ ກມລທເລ ຊລພິນ຺ທຸ ອລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ຐິຕມ຺ປິ ເຕນ ນ ລິມ຺ປຕິ, ຊລພິນ຺ທຸນາ ຈ ກມລທລໍ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ວິສໍສຏ຺ຐເມວ, ເອວເມເຕປິ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ລາຠາທິເກ, ອາປາຖຄເຕ ຣູປາທິອາຣມ຺ມເຓ ຈ ວິສໍສຏ຺ຐາ ເອວໍ. ຕໂຕ ເອວ ຘີຣາ ປຓ຺ຑິຕາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ລາຠາທີສຸ ຎາຓມຸເຂນ ປິຍນິມິຕ຺ຕານໍ ໂສກາທີນຎ຺ຈ ອຠາວໂຕ ສຸຂິຕາ ລາຠາທີຫິ ຈ ອນຠິຠວນີຍໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປຣາຊິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ.

ອິທານິ ລາຠາລາຠາທີສຸ ເສຍ຺ຍໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຘມ຺ເມນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ເມນ ຈ ອລາໂຠ ໂຍຕິ ໂຍ ຘມ຺ມໍ ຣກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ອລາໂຠ ລາຠາຠາໂວ, ລາຠຫານິ. ໂຍ ຈ ລາໂຠ ອຘມ຺ມິໂກ ອຘມ຺ເມນ ອຎ຺ຎາເຍນ ພຸທ຺ຘປຏິກຸຏ຺ເຐນ ວິຘິນາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ອລາໂຠ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມາວໂຫ ເສຍ຺ໂຍ, ຍາທິສໍ ລາຠໍ ປຣິວຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ຕາທິໂສ ອລາໂຠ ປາສໍສຕໂຣ ອຕ຺ຖາວໂຫ. ຍຎ຺ເຈ ລາໂຠ ອຘມ຺ມິໂກຕິ ໂຍ ລາໂຠ ອຘມ຺ເມນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ນ ເສຍ຺ໂຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຍໂສ ຈ ອປ຺ປພຸທ຺ຘີນໍ, ວິຎ຺ຎູນໍ ອຍໂສ ຈ ໂຍຕິ ໂຍ ອປ຺ປພຸທ຺ຘີນໍ ທຸປ຺ປຎ຺ຎານໍ ວເສນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຍໂສ ລພ຺ຠຕິ, ໂຍ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ປຓ຺ຑິຕານໍ ວເສນ ອຍໂສ ຍສຫານິ. ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ອຍໂສວ ເສຍ຺ໂຍ ວິຎ຺ຎູນໍ. ເຕ ຫິສ຺ສ ຍຖາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ເອວໍ ຍສຫານິໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ຕຖາ ຈ ຠພ຺ພຊາຕິໂກ ຕໍ ອຄຸຓໍ ປຫາຍ ຄຸເຓ ປຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ນ ຍໂສ ອປ຺ປພຸທ຺ຘີນນ຺ຕິ ທຸປ຺ປຎ຺ຎານໍ ວເສນ ຍໂສ ເສຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ, ເຕ ຫິ ອຠູຕຄຸຓາຠິພ຺ຍາຫາຣວເສນາປິ ນໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍຸໍ, ໂສ ຈສ຺ສ ອິຘ ເຈວ ວິຎ຺ຎູຄຣຫາທິນາ ສມ຺ປຣາເຍ ຈ ທຸຄ຺ຄຕິຍໍ ທຸກ຺ຂປຣິກ຺ກິເລສາທິນາ ອນຕ຺ຖາວໂຫ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ລາໂຠ ສິໂລໂກ ສກ຺ກາໂຣ, ມິຈ຺ຉາລທ຺ໂຘ ຈ ໂຍ ຍໂສ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໔໔໐) ‘‘ສກ຺ກາໂຣ ກາປຸຣິສໍ ຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໓໕; ອ. ນິ. ໔.໖໘) ຈ.

ທຸມ຺ເມເຘຫີຕິ, ນິປ຺ປຎ຺ເຎຫິ. ຍຎ຺ເຈ ພາລປ຺ປສໍສນາຕິ ພາເລຫິ ອວິທ຺ທສູຫິ ຍາ ນາມ ປສໍສນາ.

ກາມມຍິກນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸກາມມຍໍ, ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ປວິເວກິຍນ຺ຕິ ປວິເວກໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ກາຍກິລມຖວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ວິສມາສນຸປຕາປາທິເຫຕຸກໍ ກາຍິກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຕໍ ປນ ນິຣາມິສວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍຕາຍ ວິຎ຺ຎູນໍ ປາສໍສາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປວິເວກທຸກ຺ຂໍ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ.

ຊີວິຕຎ຺ຈ ອຘມ຺ເມນາຕິ ອຘມ຺ເມນ ຊີວິກກປ຺ປນໍ ຊີວິຕເຫຕຸ ອຘມ຺ມຈຣຓໍ. ຘມ຺ເມນ ມຣຓໍ ນາມ ‘‘ອິມໍ ນາມ ປາປໍ ອກໂຣນ຺ຕໍ ຕໍ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ເກນຈິ ວຸຕ຺ເຕ ມາເຣນ຺ເຕປິ ຕສ຺ມິໍ ປາປໍ ອກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອວິໂກເປນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມເຫຕຸມຣຓໍ ຘມ຺ມິກໍ ເສຍ຺ໂຍຕິ ຕາທິສໍ ມຣຓໍ ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມິກໍ ສຄ຺ຄສມ຺ປາປນໂຕ ນິພ຺ພານຸປນິສ຺ສຍໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ປາສໍສຕຣໍ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຈເຊ ຘນໍ ອງ຺ຄວຣສ຺ສ ເຫຕຸ, ອງ຺ຄໍ ຈເຊ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂມາໂນ;

ອງ຺ຄໍ ຘນໍ ຊີວິຕຎ຺ຈາປິ ສພ຺ພໍ, ຈເຊ ນໂຣ ຘມ຺ມມນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໑.໔໗໐);

ຍຎ຺ເຈ ຊີເວ ອຘມ຺ມິກນ຺ຕິ ປຸຣິໂສ ຍໍ ຘມ຺ມໂຕ ອເປຕໍ ຊີວິກໍ ຊີເວຍ຺ຍ, ຕໍ ນ ເສເວຍ຺ຍ ວິຎ຺ຎູຫິ ຄຣຫິຕຕ຺ຕາ ອປາຍສມ຺ປາປນໂຕ ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຂີຓາສວານໍ ອນຸປເລປໍ ກາຣຓໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກາມໂກປປຫີນາ’’ຕິອາທິຄາຖມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ກາມໂກປປຫີນາຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພໂສວ ປຫີນາ ອນຸໂຣຘປຏິວິໂຣຘາ. ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ຠວາຠເວຕິ ຂຸທ຺ທເກ ເຈວ ມຫນ຺ເຕ ຈ ຠເວ ອນວເສສປຫີນກິເລສປຣິຬາຫຕາຍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ. ໂລເກຕິ ຂນ຺ຘາທິໂລເກ. ອສິຕາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍວເສນ ອນິສ຺ສິຕາ. ນຕ຺ຖິ ເຕສໍ ປິຍາປິຍນ຺ຕິ ເຕສໍ ຂີຓາສວານໍ ກຕ຺ຖຈິ ລາຠາທິເກ ຣູປາທິວິສເຍ ຈ ປິຍໍ ວາ ອປິຍໍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຕໍນິມິຕ຺ຕານໍ ກິເລສານໍ ສພ຺ພໂສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ.

ອິທານິ ຍາຍ ຠາວນາຍ ເຕ ເອວຣູປາ ຊາຕາ, ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ເທສນາຍ ກູຏໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘‘ຠາວຍິຕ຺ວານາ’’ຕິ ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປປ຺ປຸຍ຺ຍາຕິ, ປາປຸຓິຕ຺ວາ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອິມາ ເອວ ຈ ຄາຖາ ເຖຣສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓາປິ ອເຫສຸໍ.

ໂຄທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຸທ຺ທສກນິປາຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.