໑. ສໍກິຈ຺ຈຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ເອກາທສນິປາເຕ ກິໍ ຕວຕ຺ໂຖ ວເນ ຕາຕາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສໍກິຈ຺ຈຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕສ຺ມິໍ ກຸຈ຺ຉິຄເຕເຍວ ມາຕາ ພ຺ຍາຘິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ກາລມກາສິ. ຕສ຺ສາ ສຸສານໍ ເນຕ຺ວາ ຌາປິຍມານາຍ ຄພ຺ຠາສໂຍ ນ ຌາຍິ. ມນຸສ຺ສາ ສູເລຫິ ກຸຈ຺ຉິໍ ວິຊ຺ຌນ຺ຕາ ທາຣກສ຺ສ ອກ຺ຂິໂກຏິໍ ປຫຣິໍສຸ. ເຕ ຕໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອງ຺ຄາເຣຫິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ກຸຈ຺ຉິປເທໂສປິ ຌາຍິ, ອງ຺ຄາຣມຕ຺ຖເກ ປນ ສຸວຓ຺ຓພິມ຺ພສທິໂສ ທາຣໂກ ປທຸມຄພ຺ເຠ ນິປນ຺ໂນ ວິຍ ອໂຫສິ. ປຈ຺ຉິມຠວິກສຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ສິເນຣຸນາ ໂອຕ຺ຖຣິຍມານສ຺ສປິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ປຸນທິວເສ ອາຬາຫນຏ຺ຐານໍ ຄຕາ ມນຸສ຺ສາ ຕຖານິປນ຺ນໍ ທາຣກໍ ທິສ຺ວາ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາຕາ ທາຣກໍ ອາທາຍ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ເນມິຕ຺ຕເກ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ເນມິຕ຺ຕກາ ‘‘ສເຈ ອຍໍ ທາຣໂກ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິສ຺ສຕິ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ກຸລປຣິວຏ຺ຏາ ທຸຄ຺ຄຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ສເຈ ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ, ປຎ຺ຈຫິ ສມຓສເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ວິຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຎາຕກາ ‘‘ໂຫຕຸ, ວຑ຺ຒິຕກາເລ ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຕໍ ປພ຺ພາເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສງ຺ກຸນາ ຉິນ຺ນກ຺ຂິໂກຏິຕາຍ ສໍກິຈ຺ໂຈຕິ ວທນ຺ຕາ ອປຣຠາເຄ ສໍກິຈ຺ໂຈຕິ ໂວຫຣິໍສຸ. ໂສ ສຕ຺ຕວສ຺ສິກກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ຄພ຺ຠຄຕສ຺ເສວ ມາຕຸ ມຣຓໍ, ຄພ຺ເຠ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ສໍເວຄຊາໂຕ ‘‘ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຎາຕກາ ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕາ’’ຕິ ຘມ຺ມເສນາປຕິສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ປພ຺ພາເຊຖາ’’ຕິ ອທໍສຸ. ເຖໂຣ ຕໍ ຕຈປຎ຺ຈກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ທຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ໂສ ຂຸຣຄ຺ເຄເຍວ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຕິໍສມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເຈ ໂຈຣຫຕ຺ຖໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ເຕ ໂຈເຣ ທເມຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ພຫູຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເຕ ວິວາທປສຸເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອາປຸຈ຺ຉິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ຘມ຺ມປທວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ສງ຺ກິຈ຺ຈສາມເຓຣວຕ຺ຖຸ) ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຖ ນໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ອຸປຏ຺ຐາຕຸກາໂມ ອາສນ຺ນຏ຺ຐາເນ ວາສໍ ຍາຈນ຺ໂຕ –

໕໙໗. ‘‘ກິໍ ຕວຕ຺ໂຖ ວເນ ຕາຕ, ອຸຊ຺ຊຸຫາໂນວ ປາວຸເສ;

ເວຣມ຺ຠາ ຣມຓີຍາ ເຕ, ປວິເວໂກ ຫິ ຌາຍິນ’’ນ຺ຕິ. –

ປຐມໍ ຄາຖມາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ –

໕໙໘. ‘‘ຍຖາ ອພ຺ຠານິ ເວຣມ຺ໂຠ, ວາໂຕ ນຸທຕິ ປາວຸເສ;

ສຎ຺ຎາ ເມ ອຠິກິຣນ຺ຕິ, ວິເວກປຏິສຎ຺ຎຸຕາ.

໕໙໙. ‘‘ອປຓ຺ຑໂຣ ອຓ຺ຑສມ຺ຠໂວ, ສີວຖິກາຍ ນິເກຕຈາຣິໂກ;

ອຸປ຺ປາທຍເຕວ ເມ ສຕິໍ, ສນ຺ເທຫສ຺ມິໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ.

໖໐໐. ‘‘ຍຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎ ນ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ, ໂຍ ຈ ອຎ຺ເຎ ນ ຣກ຺ຂຕິ;

ສ ເວ ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂໍ ເສຕິ, ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂວາ.

໖໐໑. ‘‘ອຈ຺ໂຉທິກາ ປຸຖຸສິລາ, ໂຄນງ຺ຄລມິຄາຍຸຕາ;

ອມ຺ພຸເສວາລສຎ຺ຉນ຺ນາ, ເຕ ເສລາ ຣມຍນ຺ຕິ ມໍ.

໖໐໒. ‘‘ວສິຕໍ ເມ ອຣຎ຺ເຎສຸ, ກນ຺ທຣາສຸ ຄຸຫາສຸ ຈ;

ເສນາສເນສຸ ປນ຺ເຕສຸ, ວາຬມິຄນິເສວິເຕ.

໖໐໓. ‘‘‘ອິເມ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວຊ຺ຌນ຺ຕຸ, ທຸກ຺ຂໍ ປປ຺ໂປນ຺ຕຸ ປາຓິໂນ’;

ສງ຺ກປ຺ປໍ ນາຠິຊານາມິ, ອນຣິຍໍ ໂທສສໍຫິຕໍ.

໖໐໔. ‘‘ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ມຍາ ສຕ຺ຖາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ;

ໂອຫິໂຕ ຄຣຸໂກ ຠາໂຣ, ຠວເນຕ຺ຕິ ສມູຫຕາ.

໖໐໕. ‘‘ຍສ຺ສ ຈຕ຺ຖາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອຄາຣສ຺ມານຄາຣິຍໍ;

ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສພ຺ພສໍໂຍຊນກ຺ຂໂຍ.

໖໐໖. ‘‘ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິນນ຺ທາມິ ຊີວິຕໍ;

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ນິພ຺ພິສໍ ຠຕໂກ ຍຖາ.

໖໐໗. ‘‘ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິນນ຺ທາມິ ຊີວິຕໍ.

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ສມ຺ປຊາໂນ ປຕິສ຺ສໂຕ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ກິໍ ຕວຕ຺ໂຖ ວເນຕິ ກິນ຺ຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ວເນ ໂກ ຕວຕ຺ໂຖ, ກິໍ ປໂຍຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕາຕາຕິ ທຫຣສາມເຓຣຕາຍ ນໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ອາລປຕິ. ອຸຊ຺ຊຸຫາໂນວ ປາວຸເສຕິ ອຸຊ຺ຊຸຫາໂນ ກິຣ ນາມ ເອໂກ ປພ຺ພໂຕ, ໂສ ປນ ຄຫນສຎ຺ຉນ຺ໂນ ພຫຸໂສຓ຺ຑິກນ຺ທໂຣ, ຕຫໍ ຕຫໍ ສນ຺ທມານສລິໂລ, ວສ຺ສກາເລ ອສປ຺ປາໂຍ, ຕສ຺ມາ ອຸຊ຺ຊຸຫາໂນ ວາ ປພ຺ພໂຕ ເອຕຣຫິ ປາວຸສກາເລ ຕວ ກິມຕ຺ຖິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກຈິ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ອຸຊ຺ຊຸຫາໂນ ນາມ ເອໂກ ສກຸໂຓ ສີຕໍ ນ ສຫຕິ, ວສ຺ສກາເລ ວນຄຸມ຺ເພ ນິລີໂນ ອຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕສໍ ມເຕນ ອຸຊ຺ຊຸຫານສ຺ສ ວິຍ ສກຸຓສ຺ສ ປາວຸສກາເລ ໂກ ຕວ ອຕ຺ໂຖ ວເນຕິ? ເວຣມ຺ຠາ ຣມຓີຍາ ເຕຕິ ເວຣມ຺ຠວາຕາ ວາຍນ຺ຕາ ກິໍ ເຕ ຣມຓີຍາຕິ ໂຍຊນາ. ເກຈິ ‘‘ເວຣມ຺ຠາ ນາມ ເອກາ ປພ຺ພຕຄຸຫາ, ປພ຺ຠາໂຣ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ຕຎ຺ຈ ຐານໍ ຄມນາຄມນຍຸຕ຺ຕໍ ຊນສມ຺ພາຘຣຫິຕໍ ຉາຍູທກສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ເວຣມ຺ຠາ ຣມຓີຍາ, ວເນ ວສິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຣູປາ. ກສ຺ມາ? ປວິເວໂກ ຫິ ຌາຍິນໍ ຍສ຺ມາ ຕາທິສານໍ ຌາຍີນໍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ປວິເວໂກເຍວ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທູຣໍ ອຣຎ຺ຎຏ຺ຐານໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ເວຣມ຺ຠາຍໍ ວສ, ຕາຕາ’’ຕິ ວທຕິ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍສ຺ມາ ຌາຍີນໍ ປວິເວກກ຺ຂເມ ນິວາສຜາສຸເກ ເສນາສເນ ລທ຺ເຘເຍວ ຌານາທໂຍ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ອລທ຺ເຘ, ຕສ຺ມາ ນ ເອວຣູເປ ສີຕກາເລ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວເນ ວສິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຄຸຫາປພ຺ຠາຣາທີສຸ ປນ ສກ຺ກາຕິ.

ເອວໍ ອຸປາສເກນ ວຸຕ຺ເຕ ເຖໂຣ ວນາທໂຍ ເອວ ມໍ ຣເມນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ອພ຺ຠານີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ປາວຸເສ ກາເລ ອພ຺ຠານິ ວລາຫການິ ເວຣມ຺ຠວາໂຕ ນຸທຕິ ຂິປຕິ ນີຫຣຕິ, ເອວເມວ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ວິເວກປຏິສຎ຺ຎຸຕາ ສຎ຺ຎາ ອຠິກິຣນ຺ຕິ ວິເວກຏ຺ຐານໍເຍວ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕິ.

ກິຎ຺ຈ? ອປຓ຺ຑໂຣ ກາຬວຓ຺ໂຓ, ອຓ຺ຑສມ຺ຠໂວ ອຓ຺ຑໂຊ ກາໂກ, ສີວຖິກາຍ ສຸສານຏ຺ຐາເນ, ນິເກຕຈາຣິໂກ ຕເມວ ນິວາສນຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ວິຈຣຓໂກ ອຸປ຺ປາທຍເຕວ ເມ ສຕິໍ, ສນ຺ເທຫສ຺ມິໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ, ກາຍສ຺ມິໍ ວິຣາຄູປສໍຫິຕໍ ກາຍຄຕາສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຍ຺ຫໍ ອຸປ຺ປາທຍຕິເຍວ. ເອກທິວສໍ ກິຣ ເຖໂຣ ກາເກນ ຂຊ຺ຊມານໍ ມນຸສ຺ສກຸຓປໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອສຸຠສຎ຺ຎໍ ປຏິລຠິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເອວມາຫ. ເຕນ ກາເຍ ສພ຺ພໂສ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ວເນເຍວ ວສິຕຸກາໂມມ຺ຫີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍຎ຺ຈາຕິ ຈ-ສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ, ເຕນ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ມມ ອຣຎ຺ຎວາສກາຣຓໍ ສຸຓາຫີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍໍ ປພ຺ພຊິຕໍ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣິຕາຍ ອໂລຠນິຍປຣິກ຺ຂາຣຕາຍ ຈ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອຎ຺ເຎ ເສວກາທໂຍ ນ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ. ໂຍ ຈ ປພ຺ພຊິໂຕ ອຎ຺ເຎ ເກນຈິ ກິຎ຺ຈນປລິໂພຘຠູເຕ ນ ຣກ຺ຂຕິ ຕາທິສານໍເຍວ ອຠາວໂຕ. ສ ເວ ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂໍ ເສຕີຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນກິເລສກາມຕາຍ ສພ຺ພໂສ ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂວາ ອເປກ຺ຂາຣຫິໂຕ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສຸຂໍ ເສຕິ. ຕສ຺ສ ອນຸສງ຺ກິຕປຣິສງ຺ກິຕາຠາວໂຕ ອຣຎ຺ຎມ຺ຫິ ຄາມມ຺ຫິ ສທິສເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ປພ຺ພຕວນາທີນໍ ຣມຓີຍຕໍ ວສິຕປຸພ຺ພຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຈ຺ໂຉທິກາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວສິຕໍ ເມຕິ, ວຸຏ຺ຐປຸພ຺ພໍ ມຍາ. ວາຬມິຄນິເສວິເຕຕິ, ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທີຫິ ວາຬມິເຄຫິ ອຸປເສວິເຕ ວເນ.

ສງ຺ກປ຺ປໍ ນາຠິຊານາມີຕິ, ອິເມ ເຍ ເກຈິ ປາຓິໂນ ສຕ຺ຕາ ອຸສຸສຕ຺ຕິອາທີຫິ ປຫຣເຓຫິ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ມາຣິຍນ຺ຕຸ ມຸຏ຺ຐິປ຺ປຫາຣາທີຫິ ວຊ຺ຌນ຺ຕຸ ພາຘີຍນ຺ຕຸ, ອຎ຺ເຎນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ທຸກ຺ຂໍ ປປ຺ໂປນ຺ຕຸ ປາປຸຓນ຺ຕູຕິ; ເອວໍ ໂທສສໍຫິຕໍ ປຏິຆສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຕໂຕ ເອວ ອນຣິຍໍ ພ຺ຍາປາທວິຫິໍສາທິປ຺ປເຠທໍ ປາປສງ຺ກປ຺ປໍ ອຸປ຺ປາທິຕໍ ນາຠິຊານາມິ, ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ໂກ ນ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ໂພຕິ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣິຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

ອິທານິ ‘‘ປຣິຈິຓ຺ໂຓ’’ຕິອາທິນາ ອຕ຺ຕໂນ ກຕກິຈ຺ຈຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຣິຈິຓ຺ໂຓຕິ ອຸປາສິໂຕ ໂອວາທານຸສາສນີກຣຓວເສນ. ໂອຫິໂຕຕິ ໂອໂຣຫິໂຕ. ຄຣຸໂກ ຠາໂຣຕິ ຄຣຸຕໂຣ ຂນ຺ຘຠາໂຣ.

ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓນ຺ຕິ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ເມ ມຣຓໍ ສິຍາ’’ຕິ ມຣຓໍ ນ ອິຈ຺ຉາມິ. ນາຠິນນ຺ທາມິ ຊີວິຕນ຺ຕິ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ຈິຣໍ ຊີເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຊີວິຕມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉາມິ. ເອເຕນ ມຣເຓ ຊີວິເຕ ຈ ສມານຈິຕ຺ຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມີຕິ ປຣິນິພ຺ພານກາລໍວ ອາຄເມມິ. ນິພ຺ພິສນ຺ຕິ ນິພ຺ພິສນ຺ໂຕ, ຠຕິຍາ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຠຕໂກ ຍຖາຕິ ຍຖາ ຠຕໂກ ປຣສ຺ສ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກມ຺ມສິທ຺ຘິໍ ອນຠິນນ຺ທນ຺ໂຕປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕວ ທິວສກ຺ຂຍໍ ອຸທິກ຺ຂຕິ, ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ຊີວິຕໍ ອນຠິນນ຺ທນ຺ໂຕປິ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ຍາປເນນ ມຣຓໍ ອນຠິນນ຺ທນ຺ໂຕປິ ປຣິໂຍສານກາລໍ ປຏິກງ຺ຂາມີຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ສໍກິຈ຺ຈຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເອກາທສນິປາຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.