໔. ຈູຬປນ຺ຖກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ທນ຺ຘາ ມຍ຺ຫໍ ຄຕີຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຈູຬປນ຺ຖກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຍເທຕ຺ຖ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອຏ຺ຐກນິປາເຕ ມຫາປນ຺ຖກວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ (ເຖຣຄາ. ອຏ຺ຐ. ໒.ມຫາປນ຺ຖກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕເມວ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ມຫາປນ຺ຖກຕ຺ເຖໂຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຜລສຸເຂນ ວີຕິນາເມນ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ສກ຺ກາ ຈູຬປນ຺ຖກມ຺ປິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸເຂ ປຕິຏ຺ຐເປຕຸ’’ນ຺ຕິ? ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ອຍ຺ຍກໍ ຘນເສຏ຺ຐິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ສເຈ, ມຫາເສຏ຺ຐິ, ອນຸຊານາຖ, ອຫໍ ຈູຬປນ຺ຖກໍ ປພ຺ພາເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປພ຺ພາເຊຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຕໍ ປພ຺ພາເຊສິ. ໂສ ທສສຸ ສີເລສຸ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຠາຕຸ ສນ຺ຕິເກ –

‘‘ປທຸມໍ ຍຖາ ໂກກນທໍ ສຸຄນ຺ຘໍ, ປາໂຕ ສິຍາ ຜຸລ຺ລມວີຕຄນ຺ຘໍ;

ອງ຺ຄີຣສໍ ປສ຺ສ ວິໂຣຈມານໍ, ຕປນ຺ຕມາທິຈ຺ຈມິວນ຺ຕລິກ຺ເຂ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໒໓; ອ. ນິ. ໕.໑໙໕) –

ຄາຖໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ຄເຫຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ຄຫິຕຄຫິຕໍ ປທໍ ຫທເຍ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຖ ນໍ ມຫາປນ຺ຖໂກ ອາຫ – ‘‘ປນ຺ຖກ, ຕ຺ວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ອຠພ຺ໂພ, ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ເອກຄາຖມ຺ປິ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກສິ. ປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈໍ ປນ ຕ຺ວໍ ກຖໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປສ຺ສສິ? ນິກ຺ຂມ ອິໂຕ’’ຕິ. ໂສ ເຖເຣນ ປຓາມິໂຕ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກສມີເປ ໂຣທມາໂນ ອຏ຺ຐາສິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ສຕ຺ຖາ ຊີວກມ຺ພວເນ ວິຫຣຕິ. ອຖ ຊີວໂກ ປຸຣິສໍ ເປເສສິ, ‘‘ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິມນ຺ເຕຫີ’’ຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາປນ຺ຖໂກ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ‘‘ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ຠິກ຺ຂໍ ປຏິຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ຈູຬປນ຺ຖກໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານໍ ປຏິຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຈູຬປນ຺ຖໂກ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ໂທມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກ຺ເຂທໍ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ຈູຬປນ຺ຖໂກ ມຍາ ກເຕນ ອຸປາເຍນ ພຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐາເນ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ປນ຺ຖກ, ໂຣທສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຠາຕາ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຓາເມຕີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ປນ຺ຖກ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ມມ ສາສເນ ຕຸຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ເອຫິ, ອິມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘ຣໂຊຫຣຓໍ, ຣໂຊຫຣຓ’ນ຺ຕິ ມນສິ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ສຸທ຺ຘໍ ໂຈຬກ຺ຂຓ຺ຑໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣາ ທິນ຺ນໍ ໂຈຬກ຺ຂຓ຺ຑໍ ‘‘ຣໂຊຫຣຓໍ, ຣໂຊຫຣຓ’’ນ຺ຕິ ຫຕ຺ເຖນ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ກິລິຏ຺ຐຘາຕຸກໍ ຊາຕໍ, ປຸນ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອຸກ຺ຂລິປຣິປຸຎ຺ຉນສທິສໍ ຊາຕໍ. ໂສ ຎາຓສ຺ສ ປຣິປກ຺ກຕ຺ຕາ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິທໍ ໂຈຬກ຺ຂຓ຺ຑໍ ປກຕິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘໍ, ອິມໍ ອຸປາທິຓ຺ຓກສຣີຣໍ ນິສ຺ສາຍ ກິລິຏ຺ຐໍ ອຎ຺ຎຖາ ຊາຕໍ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈໍ ຍຖາເປຕໍ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕມ຺ປີ’’ຕິ ຂຍວຍໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ນິມິຕ຺ເຕ ຌານານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຌານປາທກໍ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໒.໓໕-໕໔) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ອາຫຸຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄໂຫ;

ຄຓມ຺ຫາ ວູປກຏ຺ໂຐ ໂສ, ຫິມວນ຺ເຕ ວສີ ຕທາ.

‘‘ອຫມ຺ປິ ຫິມວນ຺ຕມ຺ຫິ, ວສາມິ ອສ຺ສເມ ຕທາ;

ອຈິຣາຄຕໍ ມຫາວີຣໍ, ອຸເປສິໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ປຸປ຺ຜຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ອຸປຄຈ຺ຉິໍ ນຣາສຠໍ;

ສມາຘິໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕໍ, ອນ຺ຕຣາຍມກາສຫໍ.

‘‘ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖຫິ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ, ປຸປ຺ຜຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອທາສຫໍ;

ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ຠຄວາ, ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ມຫາມຸນິ.

‘‘ສພ຺ເພ ເທວາ ອຕ຺ຕມນາ, ຫິມວນ຺ຕໍ ອຸເປນ຺ຕິ ເຕ;

ສາຘຸກາຣໍ ປວຕ຺ເຕສຸໍ, ອນຸໂມທິສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸມາ.

‘‘ອິທໍ ວຕ຺ວານ ເຕ ເທວາ, ອຸປຄຈ຺ຉຸໍ ນຣຸຕ຺ຕມໍ;

ອາກາເສ ຘາຣຍນ຺ຕສ຺ສ, ປທຸມຈ຺ຉຕ຺ຕມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ສຕປຕ຺ຕຉຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ, ອທາສິ ຕາປໂສ ມມ;

ຕມຫໍ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ສຸຓາຖ ມມ ຠາສໂຕ.

‘‘ປຎ຺ຈວີສຕິກປ຺ປານິ, ເທວຣຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສຕິ;

ຈຕຸຕ຺ຕິໍສຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຍໍ ຍໍ ໂຍນິໍ ສໍສຣຕິ, ເທວຕ຺ຕໍ ອຖ ມານຸສໍ;

ອພ຺ໂຠກາເສ ປຕິຏ຺ຐນ຺ຕໍ, ປທຸມໍ ຘາຣຍິສ຺ສຕິ.

‘‘ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ປກາສິເຕ ປາວຈເນ, ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ລຠິສ຺ສຕິ;

ມໂນມຍມ຺ຫິ ກາຍມ຺ຫິ, ອຸຕ຺ຕໂມ ໂສ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ທ຺ເວ ຠາຕໂຣ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຸໂຠປິ ປນ຺ຖກວ຺ຫຍາ;

ອນຸໂຠຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ, ໂຊຕຍິສ຺ສນ຺ຕິ ສາສນໍ.

‘‘ໂສຫໍ ອຏ຺ຐາຣສວສ຺ໂສ, ປພ຺ພຊິໍ ອນຄາຣິຍໍ;

ວິເສສາຫໍ ນ ວິນ຺ທາມິ, ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສາສເນ.

‘‘ທນ຺ຘາ ມຍ຺ຫໍ ຄຕີ ອາສິ, ປຣິຠູໂຕ ປຸເຣ ອຫຸໍ;

ຠາຕາ ຈ ມໍ ປຓາເມສິ, ຄຈ຺ຉ ທານິ ສກໍ ຆຣໍ.

‘‘ໂສຫໍ ປຓາມິໂຕ ສນ຺ໂຕ, ສງ຺ຆາຣາມສ຺ສ ໂກຏ຺ຐເກ;

ທຸມ຺ມໂນ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐາສິໍ, ສາມຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອເປກ຺ຂວາ.

‘‘ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ອາຄຈ຺ຉິ, ສີສໍ ມຍ຺ຫໍ ປຣາມສິ;

ພາຫາຍ ມໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ສງ຺ຆາຣາມໍ ປເວສຍິ.

‘‘ອນຸກມ຺ປາຍ ເມ ສຕ຺ຖາ, ອທາສິ ປາທປຸຎ຺ຉນິໍ;

ເອວໍ ສຸທ຺ຘໍ ອຘິຏ຺ເຐຫິ, ເອກມນ຺ຕມຘິຏ຺ຐຫໍ.

‘‘ຫຕ຺ເຖຫິ ຕມຫໍ ຄຍ຺ຫ, ສຣິໍ ໂກກນທໍ ອຫໍ;

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ ເມ, ອຣຫຕ຺ຕໍ ອປາປຸຓິໍ.

‘‘ມໂນມເຍສຸ ກາເຍສຸ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຣມິໍ ຄໂຕ;

ສພ຺ພາສເວ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນວສ຺ສ ເຕປິຏກໍ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາ ຈ ອາຄມິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເອເກນ ອູເນຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຊີວກສ຺ສ ນິເວສເນ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ຈູຬປນ຺ຖໂກ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ຠິກ຺ຂາຍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ເອວ ນ ຄໂຕ. ຊີວໂກ ຍາຄຸໍ ທາຕຸໍ ອາຣຠິ, ສຕ຺ຖາ ປຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ປິທຫິ. ‘‘ກສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ນ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ – ‘‘ວິຫາເຣ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖິ, ຊີວກາ’’ຕິ. ໂສ ປຸຣິສໍ ປຫິຓິ, ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ, ວິຫາເຣ ນິສິນ຺ນໍ ອຍ຺ຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອຫີ’’ຕິ. ຈູຬປນ຺ຖກຕ຺ເຖໂຣປິ ຣູເປນ ກິຣິຍາຍ ຈ ເອກມ຺ປິ ເອເກນ ອສທິສໍ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ໂສ ປຸຣິໂສ ວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຊີວກສ຺ສ ກເຖສິ – ‘‘ອິມສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆາ ວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ພຫຸຕໂຣ, ປກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ ອຍ຺ຍໍ ນ ຊານາມີ’’ຕິ. ຊີວໂກ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ໂກນາໂມ, ຠນ຺ເຕ, ວິຫາເຣ ນິສິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ? ‘‘ຈູຬປນ຺ຖໂກ ນາມ, ຊີວກາ’’ຕິ. ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ, ‘ຈູຬປນ຺ຖໂກ ນາມ ກຕໂຣ’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕໍ ອາເນຫີ’’ຕິ. ໂສ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຈູຬປນ຺ຖໂກ ນາມ ກຕໂຣ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອຫໍ ຈູຬປນ຺ຖໂກ’’,‘‘ອຫໍ ຈູຬປນ຺ຖໂກ’’ຕິ ເອກປຫາເຣເນວ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສມ຺ປິ ກເຖສິ. ໂສ ປຸນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຊີວກສ຺ສ ອາໂຣເຈສິ. ຊີວໂກ ປຏິວິທ຺ຘສຈ຺ຈຕ຺ຕາ ‘‘ອິທ຺ຘິມາ ມຎ຺ເຎ, ອຍ຺ໂຍ’’ຕິ ນຍໂຕ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ, ປຐມໍ ກຖນກມຍ຺ຍເມວ ‘ຕຸມ຺ເຫ ສຕ຺ຖາ ປກ຺ໂກສຕີ’ຕິ ວຕ຺ວາ ຈີວຣກຓ຺ເຓ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຖາ ອກາສິ, ຕາວເທວ ນິມ຺ມິຕຠິກ຺ຂູ ອນ຺ຕຣຘາຍິໍສຸ. ໂສ ເຖຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມາສິ.

ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຍາຄຸຎ຺ຈ ຂຊ຺ຊກາທິເຠທຎ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິ. ທສພເລ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄເຕ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘ອໂຫ ພຸທ຺ຘານໍ ອານຸຠາໂວ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ເອກຄາຖໍ ຄເຫຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕມ຺ປິ ລຫຸເກນ ຂເຓເນວ ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິກໍ ອກໍສູ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ ສຸຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາສເນ ນິສຊ຺ຊ, ‘‘ກິໍ ວເທຖ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ‘‘ອິມໍ ນາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ຈູຬປນ຺ຖເກນ ອິທານິ ມຍ຺ຫໍ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣທາຍຊ຺ຊໍ ລທ຺ຘໍ, ປຸພ຺ເພ ປນ ໂລກິຍທາຍຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ຈູຬເສຏ຺ຐິຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑.໔) ກເຖສິ. ອປຣຠາເຄ ຕໍ ສຕ຺ຖາ ອຣິຍຄຓປຣິວຸໂຕ ຘມ຺ມາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມິນນ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເຈໂຕວິວຏ຺ຏກຸສລານຎ຺ຈ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູຫິ ‘‘ຕຖາ ທນ຺ຘຘາຕຸເກນ ກຖໍ ຕຍາ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິທ຺ຘານີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຠາຕຸ ປຓາມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປກາເສນ຺ໂຕ –

໕໕໗. ‘‘ທນ຺ຘາ ມຍ຺ຫໍ ຄຕີ ອາສິ, ປຣິຠູໂຕ ປຸເຣ ອຫໍ;

ຠາຕາ ຈ ມໍ ປຓາເມສິ, ຄຈ຺ຉ ທານິ ຕຸວໍ ຆຣໍ.

໕໕໘. ‘‘ໂສຫໍ ປຓາມິໂຕ ສນ຺ໂຕ, ສງ຺ຆາຣາມສ຺ສ ໂກຏ຺ຐເກ;

ທຸມ຺ມໂນ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐາສິໍ, ສາສນສ຺ມິໍ ອເປກ຺ຂວາ.

໕໕໙. ‘‘ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ອາຄຈ຺ຉິ, ສີສໍ ມຍ຺ຫໍ ປຣາມສິ;

ພາຫາຍ ມໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ສງ຺ຆາຣາມໍ ປເວສຍິ.

໕໖໐. ‘‘ອນຸກມ຺ປາຍ ເມ ສຕ຺ຖາ, ປາທາສິ ປາທປຸຎ຺ຉນິໍ;

ເອຕໍ ສຸທ຺ຘໍ ອຘິຏ຺ເຐຫິ, ເອກມນ຺ຕໍ ສ຺ວຘິຏ຺ຐິຕໍ.

໕໖໑. ‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ວິຫາສິໍ ສາສເນ ຣໂຕ;

ສມາຘິໍ ປຏິປາເທສິໍ, ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ.

໕໖໒. ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ວິໂສຘິຕໍ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ.

໕໖໓. ‘‘ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸມຕ຺ຕານໍ, ນິມ຺ມິນິຕ຺ວານ ປນ຺ຖໂກ;

ນິສີທມ຺ພວເນ ຣມ຺ເມ, ຍາວ ກາລປ຺ປເວທນາ.

໕໖໔. ‘‘ຕໂຕ ເມ ສຕ຺ຖາ ປາເຫສິ, ທູຕໍ ກາລປ຺ປເວທກໍ;

ປເວທິຕມ຺ຫິ ກາລມ຺ຫິ, ເວຫາສາທຸປສງ຺ກມິໍ.

໕໖໕. ‘‘ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸໂນ ປາເທ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທຫໍ;

ນິສິນ຺ນໍ ມໍ ວິທິຕ຺ວານ, ອຕ຺ຖ ສຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄຫິ.

໕໖໖. ‘‘ອາຍາໂຄ ສພ຺ພໂລກສ຺ສ, ອາຫຸຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄໂຫ;

ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ຖ ທກ຺ຂິຓ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ທນ຺ຘາຕິ, ມນ຺ທາ, ຈຕຸປ຺ປທິກໍ ຄາຖໍ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ຄເຫຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຠາເວນ ທຸພ຺ພລາ. ຄຕີຕິ ຎາຓຄຕິ. ອາສີຕິ, ອໂຫສິ. ປຣິຠູໂຕຕິ, ຕໂຕ ເອວ ‘‘ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ອສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ ຫີຬິໂຕ. ປຸເຣຕິ, ປຸພ຺ເພ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ. ຠາຕາ ຈາຕິ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ ຈ-ສທ຺ໂທ, ນ ເກວລໍ ປຣິຠູໂຕວ, ອຖ ໂຂ ຠາຕາປິ ມໍ ປຓາເມສິ, ‘‘ປນ຺ຖກ, ຕ຺ວໍ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ອເຫຕຸໂກ ມຎ຺ເຎ, ຕສ຺ມາ ປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ, ນ ອິມສ຺ສ ສາສນສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ, ຄຈ຺ຉ ທານິ ຕຸຍ຺ຫໍ ອຍ຺ຍກຆຣ’’ນ຺ຕິ ນິກ຺ກຑ຺ເຒສິ. ຠາຕາຕິ, ຠາຕຣາ.

ໂກຏ຺ຐເກຕິ, ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກສມີເປ. ທຸມ຺ມໂນຕິ, ໂທມນສ຺ສິໂຕ. ສາສນສ຺ມິໍ ອເປກ຺ຂວາຕິ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ສາເປກ຺ໂຂ ອວິພ຺ຠມິຕຸກາໂມ.

ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ອາຄຈ຺ຉີຕິ, ມຫາກຣຸຓາສຎ຺ໂຈທິຕມານໂສ ມໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຠຄວາ ຍຕ຺ຖາຫໍ ຐິໂຕ, ຕຕ຺ຖ ອາຄຈ຺ຉິ. ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຈ, ‘‘ປນ຺ຖກ, ອຫໍ ເຕ ສຕ຺ຖາ, ນ ມຫາປນ຺ຖໂກ, ມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕວ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ ສມສ຺ສາເສນ຺ໂຕ ສີສໍ ມຍ຺ຫໍ ປຣາມສິ ຊາລາພນ຺ຘນມຸທຸຕລຸນປີຓວຣາຍຕງ຺ຄຸລິສມຸປໂສຠິເຕນ ວິກສິຕປທຸມສສ຺ສິຣີເກນ ຈກ຺ກງ຺ກິເຕນ ຫຕ຺ຖຕເລນ ‘‘ອິທານິເຍວ ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ທີເປນ຺ໂຕ ມຍ຺ຫໍ ສີສໍ ປຣາມສິ. ພາຫາຍ ມໍ ຄເຫຕ຺ວານາຕິ, ‘‘ກສ຺ມາ ຕ຺ວໍ, ອິຘ ຕິຏ຺ຐສີ’’ຕິ ຈນ຺ທນຄນ຺ຘຄນ຺ຘິນາ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ເຖນ ມໍ ຠຸເຊ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕສງ຺ຆາຣາມໍ ປເວເສສິ. ປາທາສິ ປາທປຸຎ຺ຉນິນ຺ຕິ ປາທປຸຎ຺ຉນິໍ ກຕ຺ວາ ປາທາສິ ‘‘ຣໂຊຫຣຓນ຺ຕິ ມນສິ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອທາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອທາສີ’’ຕິ ‘‘ປາທປຸຎ຺ຉນິ’’ນ຺ຕິ ຈ ປຐນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ປາທປຸຎ຺ຉນິ’’ນ຺ຕິ ປາທປຸຎ຺ຉນໂຈຬກ຺ຂຓ຺ຑໍ ປາທາສີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕທຍຸຕ຺ຕໍ ອິທ຺ຘິຍາ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ໂຈຬກ຺ຂຓ຺ຑສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ. ເອຕໍ ສຸທ຺ຘໍ ອຘິຏ຺ເຐຫິ, ເອກມນ຺ຕໍ ສ຺ວຘິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ, ເອຕໍ ສຸທ຺ຘໍ ໂຈຬກ຺ຂຓ຺ຑໍ ‘‘ຣໂຊຫຣຓໍ, ຣໂຊຫຣຓ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາເຣນ ສ຺ວຘິຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ເອກມນ຺ເຕ ວິວິຕ຺ເຕ ຄນ຺ຘກຸຏິປມຸເຂ ນິສິນ຺ໂນ ອຘິຏ຺ເຐຫິ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຫິ.

ຕສ຺ສາຫໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາຕິ, ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ໂອວາທໍ ອຫໍ ສຸຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ສາສເນ ໂອວາເທ ຣໂຕ ອຠິຣໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫາສິໍ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຊ຺ຊິໍ. ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຈ ສມາຘິໍ ປຏິປາເທສິໍ, ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາຕິ, ອຸຕ຺ຕມຕ຺ໂຖ ນາມ ອຣຫຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ກສິຓປຣິກມ຺ມວເສນ ຣູປຊ຺ຌານານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຌານປາທກໍ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄສມາຘິໍ ສມ຺ປາເທສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ສມາຘີຕິ ອຸປຈາຣສມາຘິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄສມາຘິ, ຕາວ ສມາຘິສາມຎ຺ເຎນ ຄຫິໂຕ, ອຄ຺ຄຜລສມາຘິ ປນ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖຄ຺ຄຫເຓນ, ສາຕິສຍໍ ເຈວາຍໍ ສມາຘິກຸສໂລ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສມາຘິໍ ປຏິປາເທສິ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສມາຘິກຸສລຕາຍ ຫິ ອຍມາຍສ຺ມາ ເຈໂຕວິວຏ຺ຏກຸສໂລ ນາມ ຊາໂຕ, ມຫາປນ຺ຖກຕ຺ເຖໂຣ ປນ ວິປສ຺ສນາກຸສລຕາຍ ສຎ຺ຎາວິວຏ຺ຏກຸສໂລ ນາມ. ເອໂກ ເຈຕ຺ຖ ສມາຘິລກ຺ຂເຓ ເຉໂກ, ເອໂກ ວິປສ຺ສນາລກ຺ຂເຓ, ເອໂກ ສມາຘິຄາຬ຺ໂຫ, ເອໂກ ວິປສ຺ສນາຄາຬ຺ໂຫ ເອໂກ ອງ຺ຄສໍຂິຕ຺ເຕ ເຉໂກ, ເອໂກ ອາຣມ຺ມຓສໍຂິຕ຺ເຕ, ເອໂກ ອງ຺ຄວວຕ຺ຖາເນ, ເອໂກ ອາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖາເນຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ. ອປິຈ ຈູຬປນ຺ຖກຕ຺ເຖໂຣ ສາຕິສຍໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານໍ ລາຠິຕາຍ ເຈໂຕວິວຏ຺ຏກຸສໂລ ວຸຕ຺ໂຕ, ມຫາປນ຺ຖກຕ຺ເຖໂຣ ສາຕິສຍໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານໍ ລາຠິຕາຍ ສຎ຺ຎາວິວຏ຺ຏກຸສໂລ. ປຐໂມ ວາ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານລາຠີ ຫຸຕ຺ວາ ຌານງ຺ເຄຫິ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ເຈໂຕວິວຏ຺ຏກຸສໂລ, ອິຕໂຣ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານລາຠີ ຫຸຕ຺ວາ ຌານງ຺ເຄຫິ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ສຎ຺ຎາວິວຏ຺ຏກຸສໂລ. ມໂນມຍໍ ປນ ກາຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຎ຺ເຎ ຕໂຍ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ພຫຸເກ, ເອກສທິເສເຍວ ຈ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ເອກວິຘເມວ ກມ຺ມໍ ກຸຣຸມາເນ. ອຍໍ ປນ ເຖໂຣ ເອກາວຊ຺ຊເນນ ສມຓສຫສ຺ສໍ ມາເປສິ, ທ຺ເວປິ ນ ກາເຍນ ເອກສທິເສ ອກາສິ, ນ ເອກວິຘໍ ກມ຺ມໍ ກຸຣຸມາເນ. ຕສ຺ມາ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມິນນ຺ຕານໍ ອຄ຺ໂຄ ນາມ ຊາໂຕ.

ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິຄຕວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມີ’’ຕິອາທິມາຫ. ກາມຎ຺ຈາຍໍ ເຖໂຣ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ, ຍາ ປນ ອຠິຎ຺ຎາ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓາຘິຄມສ຺ສ ພຫູປກາຣາ, ຕໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ວິໂສຘິຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ເພນິວາສຍຖາກມ຺ມຸປຄອນາຄຕໍສຎາຓານິ ຫິ ວິປສ຺ສນາຈາຣສ຺ສ ພຫູປກາຣານິ, ນ ຕຖາ ອິຕຣຎາຓານິ.

ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ສຫສ຺ສໍ. ‘‘ສຫສ຺ສວາຣ’’ນ຺ຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ. ເອກາວຊ຺ຊເນນ ປນ ເຖໂຣ ສຫສ຺ເສ ມໂນມເຍ ກາເຍ ນິມ຺ມິນິ, ນ ວາເຣນ. ເຕ ຈ ໂຂ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມສທິເສ ວິວິຘຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ເຕ. ‘‘ກິໍ ປນ ສາວການມ຺ປິ ເອວຣູປໍ ອິທ຺ຘິນິມ຺ມານໍ ສມ຺ຠວຕີ’’ຕິ? ນ ສມ຺ຠວຕິ ສພ຺ເພສໍ, ອຠິນີຫາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປນ ອຍເມວ ເຖໂຣ ເອວມກາສິ, ຕຖາ ເຫສ ອິມິນາ ອງ຺ເຄນ ເອຕທຄ຺ເຄ ຐປິໂຕ. ປນ຺ຖໂກ ນິສີທີຕິ ອຕ຺ຕານເມວ ປຣໍ ວິຍ ວທຕິ. ອມ຺ພວເນຕິ, ອມ຺ພວເນ ຊີວເກນ ກຕວິຫາເຣ. ເວຫາສາທຸປສງ຺ກມິນ຺ຕິ ເວຫາສາຕິ ກຣເຓ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ, ເວຫາເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ທ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ອຖາຕິ, ມມ ນິສຊ຺ຊາຍ ປຈ຺ຉາ. ປຏິຄ຺ຄຫີຕິ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິ. ອາຍາໂຄ ສພ຺ພໂລກສ຺ສາຕິ, ສພ຺ພສ຺ສ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຕາຍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ອາເນຕ຺ວາ ຍຊິຕພ຺ພຏ຺ຐານຠູໂຕ. ອາຫຸຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄໂຫຕິ, ມຫາຜລຠາວກຣເຓນ ທກ຺ຂິຓາຫຸຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫໂກ. ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ຖ ທກ຺ຂິຓນ຺ຕິ ຊີວເກນ ອຸປນີຕໍ ຍາຄຸຂຊ຺ຊາທິເຠທໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຈູຬປນ຺ຖກໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ອນຸໂມທນໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ໂສ ສິເນຣຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ມນ຺ເຖນ຺ໂຕ ວິຍ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສງ຺ໂຂເຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອນຸໂມທນໍ ອກາສິ. ຕຖາ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ໂນປິ ຈາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາຣູປາຍ ກມ຺ມປິໂລຕິກາຍ ປຣິພາຘິໂຕ ຈຕຸປ຺ປທິກໍ ຄາຖໍ ຈຕູຫິປິ ມາເສຫິ ຄເຫຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕໍ ປນສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ປຸພ຺ພຈຣິຍານຸຣູປໍ ໂຍນິໂສມນສິກາເຣ ນິໂຍເຊສິ. ຕຖາ ຫິ ຠຄວາ ຕທາ ຊີວກສ຺ສ ນິເວສເນ ນິສິນ຺ໂນ ເອວ ‘‘ຈູຬປນ຺ຖກສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕໍ, ວີຖິປຏິປນ຺ນາ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຍຖານິສິນ຺ໂນວ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ‘‘ປນ຺ຖກ, ຍທິປາຍໍ ປິໂລຕິກາ ສໍກິລິຏ຺ຐາ ຣຊານຸກິຓ຺ຓາ, ອິໂຕ ປນ ອຎ຺ໂຎ ເອວ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ສໍກິເລໂສ ຣໂຊ ຈາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ຣາໂຄ ຣໂຊ ນ ຈ ປນ ເຣຓຸ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຣາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ຣໂຊຕິ;

ເອຕໍ ຣຊໍ ວິປ຺ປຊຫິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂໂວ, ວິຫຣນ຺ຕິ ເຕ ວີຕຣຊສ຺ສ ສາສເນ.

‘‘ໂທໂສ ຣໂຊ…ເປ… ສາສເນ.

‘‘ໂມໂຫ ຣໂຊ…ເປ… ວີຕຣຊສ຺ສ ສາສເນ’’ຕິ. –

ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ໂອຠາສຄາຖາ ອຠາສິ. ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ຈູຬປນ຺ຖໂກ ອຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາປຣິວາຣໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີຕິ.

ຈູຬປນ຺ຖກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.