໒. ອາຕຸມຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຍຖາ ກຬີໂຣ ສຸສຸ ວຑ຺ຒິຕຄ຺ໂຄຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອາຕຸມຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອາຈິນນ຺ໂຕ ອິໂຕ ເອກນວຸເຕ ກປ຺ເປ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ວິປສ຺ສິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ຄນ຺ໂຘທເກນ ຄນ຺ຘຈຸຓ຺ເຓນ ຈ ປູຊໍ ອກາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອປຣາປຣໍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ອກາສິ, ຎາຓສ຺ສ ປນ ອປຣິປກ຺ກຕ຺ຕາ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ອຖ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອາຕຸໂມຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕາ ‘‘ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເມ ຠຣິຍໍ ອາເນສ຺ສາມາ’’ຕິ ຎາຕເກຫິ ສມ຺ມນ຺ເຕສິ. ໂສ ຕໍ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ ເຫຕຸສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ‘‘ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ຆຣາວາເສນ, ອິທາເນວ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ. ປພ຺ພຊິຕມ຺ປິ ນໍ ມາຕາ ອຸປ຺ປພ຺ພາເຊຕຸກາມາ ນານານເຍຫິ ປໂລເຠຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ອວສຣໍ ອທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຊ຺ຌາສຍໍ ປກາເສນ຺ໂຕ –

໗໒. ‘‘ຍຖາ ກຬີໂຣ ສຸສຸ ວຑ຺ຒິຕຄ຺ໂຄ, ທຸນ຺ນິກ຺ຂໂມ ໂຫຕິ ປສາຂຊາໂຕ;

ເອວໍ ອຫໍ ຠຣິຍາຍານີຕາຍ, ອນຸມຎ຺ຎ ມໍ ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ ທານີ’’ຕິ. –

ຄາຖໍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ກຬີໂຣຕິ ອງ຺ກຸໂຣ, ອິຘ ປນ ວໍສງ຺ກຸໂຣ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ສຸສູຕິ ຕຣຸໂຓ. ວຑ຺ຒິຕຄ຺ໂຄຕິ ປວຑ຺ຒິຕສາໂຂ. ສຸສຸວຑ຺ຒິຕຄ຺ໂຄຕິ ວາ ສຸຏ຺ຐຸ ວຑ຺ຒິຕສາໂຂ ສຎ຺ຊາຕປຕ຺ຕສາໂຂ. ທຸນ຺ນິກ຺ຂໂມຕິ ເວຬຸຄຸມ຺ພໂຕ ນິກ຺ຂາເມຕຸໍ ນີຫຣິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ. ປສາຂຊາໂຕຕິ ຊາຕປສາໂຂ, ສາຂານມ຺ປິ ປພ຺ເພ ປພ຺ເພ ອຸປ຺ປນ຺ນອນຸສາໂຂ. ເອວໍ ອຫໍ ຠຣິຍາຍານີຕາຍາຕິ ຍຖາ ວໍໂສ ວຑ຺ຒິຕຄ຺ໂຄ ວໍສນ຺ຕເຣສຸ ສໍສຏ຺ຐ ສາຂາປສາໂຂ ເວຬຸຄຸມ຺ພໂຕ ທຸນ຺ນີຫຣຓີໂຍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ຠຣິຍາຍ ມຍ຺ຫໍ ອານີຕາຍ ປຸຕ຺ຕຘີຕາທິວເສນ ວຑ຺ຒິຕຄ຺ໂຄ ອາສຕ຺ຕິວເສນ ຆຣາວາສໂຕ ທຸນ຺ນີຫຣຓີໂຍ ຠເວຍ຺ຍໍ. ຍຖາ ປນ ວໍສກຬີໂຣ ອສຎ຺ຊາຕສາຂພນ຺ໂຘ ເວຬຸຄຸມ຺ພໂຕ ສຸນີຫຣຓີໂຍວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ອສຎ຺ຊາຕປຸຕ຺ຕທາຣາທິພນ຺ໂຘ ສຸນີຫຣຓີໂຍ ໂຫມິ, ຕສ຺ມາ ອນານີຕາຍ ເອວ ຠຣິຍາຍ ອນຸມຎ຺ຎ ມໍ ອຕ຺ຕນາວ ມໍ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ. ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ ທານີຕິ, ‘‘ອິທານິ ປນ ປພ຺ພຊິໂຕ ອມ຺ຫິ, ສາຘຸ ສຸຏ຺ຐູ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕິໍ ປກາເສສິ, ອຖ ວາ ‘‘ອນຸມຎ຺ຎ ມໍ ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ ທານີ’’ຕິ ມາຕຸ ກເຖຕິ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຍທິປິ ຕາຍ ປຸພ຺ເພ ນານຸມຕໍ, ອິທານິ ປນ ປພ຺ພຊິໂຕ ອມ຺ຫິ, ຕສ຺ມາ ອນຸມຎ຺ຎ ອນຸຊານາຫິ ມໍ ສມຓຠາເວເຍວ ຐາຕຸໍ, ນາຫໍ ຕຍາ ນິວຕ຺ຕນີໂຍຕິ. ເອວໍ ປນ ກເຖນ຺ໂຕ ຍຖາຐິໂຕວ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ກິເລເສ ເຂເປຕ຺ວາ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໓.໓໕-໔໐) –

‘‘ນິສຊ຺ຊ ປາສາທວເຣ, ວິປສ຺ສິໍ ອທ຺ທສໍ ຊິນໍ;

ກກຸຘໍ ວິລສນ຺ຕໍວ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸໍ ຕມນາສກໍ.

‘‘ປາສາທສ຺ສາວິທູເຣ ຈ, ຄຈ຺ຉຕິ ໂລກນາຍໂກ;

ປຠາ ນິທ຺ຘາວເຕ ຕສ຺ສ, ຍຖາ ຈ ສຕຣໍສິໂນ.

‘‘ຄນ຺ໂຘທກຎ຺ຈ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐໍ ສໂມກິຣິໍ;

ເຕນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ, ຕຕ຺ຖ ກາລງ຺ກໂຕ ອຫໍ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ຄນ຺ໂຘທກມາກິຣິໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ພຸທ຺ຘປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ສຸຄນ຺ໂຘ ນາມ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ໂນ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພໂລ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ມາຕຣໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເປກ຺ຂນ຺ຕິຍາເຍວ ອາກາເສນ ປກ຺ກາມິ. ໂສ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸຕ຺ຕຣິກາລມ຺ປິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຕເມວ ຄາຖໍ ປຈ຺ຈຸທາຫາສິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ອິມິນາປເທເສນ ອຍມ຺ປິ ເຖຣສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓຄາຖາ ອໂຫສິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ຣາຄາທິມລສ຺ສ ປພ຺ພາຊິຕຠາວທີປນໂຕ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ປພ຺ພາຊຍມຕ຺ຕໂນ ມລໍ, ຕສ຺ມາ ‘ປພ຺ພຊິໂຕ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໘໘).

ອາຕຸມຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.