໕. ອຎ຺ຊນວນິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອາສນ຺ທິໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຎ຺ຊນວນິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ສຸທສ຺ສໂນ ນາມ ມາລາກາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ສຸມນປຸປ຺ເຜຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປູເຊຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ອກາສິ. ອຖ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ເວສາລິຍໍ ວຊ຺ຊິຣາຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ວຊ຺ຊິຣຏ຺ເຐ ອວຸຏ຺ຐິຠຍໍ ພ຺ຍາຘິຠຍໍ ອມນຸສ຺ສຠຍນ຺ຕິ ຕີຓິ ຠຍານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິໍສຸ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ຣຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ (ຂຸ. ປາ. ອຏ຺ຐ. ຣຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ; ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຣຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຠຄວຕິ ປນ ເວສາລິໍ ປວິຏ຺ເຐ ຠເຍສຸ ຈ ວູປສນ຺ເຕສຸ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສມ຺ພຫຸລານໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມເຍ ຈ ຊາເຕ ອຍໍ ຣາຊກຸມາໂຣ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິ. ຍຖາ ຈາຍໍ ເອວໍ ອນນ຺ຕຣໍ ວຸຈ຺ຈມານາ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ຊນາ. ເຕປິ ຫິ ອິມສ຺ສ ສຫາຍຠູຕາ ລິຈ຺ຉວິຣາຊກຸມາຣາ ເອວໍ ອິມິນາວ ນີຫາເຣນ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ກສ຺ສປສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລປິ ສຫາຍາ ຫຸຕ຺ວາ ອິມິນາ ສເຫວ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ອກໍສຸ, ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສປິ ຠຄວໂຕ ປາທມູເລ ກຸສລພີຊໂຣປນາທິໍ ອກໍສູຕິ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ກຕປຸພ຺ພກິຈ຺ໂຈ ສາເກເຕ ອຎ຺ຊນວເນ ສຸສານຏ຺ຐາເນ ວສນ຺ໂຕ ອຸປກຏ຺ຐາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ມນຸສ຺ເສຫິ ຉຑ຺ຑິຕໍ ຊິຓ຺ຓກໍ ອາສນ຺ທິໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕໍ ຈຕູສຸ ປາສາເຓສຸ ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຕິຣິຍຎ຺ຈ ຕິຓາທີຫິ ຉາເທຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວສ຺ສໍ ອຸປຄໂຕ. ປຐມມາເສເຍວ ຆເຏນ຺ໂຕ ວາຍມນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໑.໒໔-໒໘) –

‘‘ສຸທສ຺ສໂນຕິ ນາເມນ, ມາລາກາໂຣ ອຫໍ ຕທາ;

ອທ຺ທສໍ ວິຣຊໍ ພຸທ຺ຘໍ, ໂລກເຊຏ຺ຐໍ ນຣາສຠໍ.

‘‘ຊາຕິປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ປູຊຍິໍ ປທຸມຸຕ຺ຕຣໍ;

ວິສຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸ ສຸມໂນ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ສມຊ຺ຌຄໍ.

‘‘ເອຕິສ຺ສາ ປຸປ຺ຜປູຊາຍ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຓິຘີຫິ ຈ;

ກປ຺ປານໍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນຸປປຊ຺ຊຫໍ.

‘‘ໂສຬສາສິໍສຸ ຣາຊາໂນ, ເທວຸຕ຺ຕຣສນາມກາ;

ຉຕ຺ຕິໍສມ຺ຫິ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພລາ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ໂຕ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຍຖາລທ຺ຘໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປີຕິເວເຄນ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ‘‘ອາສນ຺ທິໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໕໕. ຕຕ຺ຖ ອາສນ຺ທິໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາຕິ ອາສນ຺ທີ ນາມ ທີຆປາທກໍ ຈຕຸຣສ຺ສປີຐໍ, ອາຍຕໍ ຈຕຸຣສ຺ສມ຺ປິ ອຕ຺ຖິເຍວ, ຍຕ຺ຖ ນິສີທິຕຸເມວ ສກ຺ກາ, ນ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ຕໍ ອາສນ຺ທິໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ວາສຕ຺ຖາຍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ຍຖາ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອຸຕຸປຣິສ຺ສຍາຠາເວນ ສຸເຂນ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ, ເອວໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ. ເອເຕນ ປຣມຸກ຺ກໍສຄຕໍ ເສນາສເນ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕໍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ –

‘‘ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ, ຊຓ຺ຓຸເກນາຠິວສ຺ສຕິ;

ອລໍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ, ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໙໘໕; ມິ. ປ. ໖.໑.໑);

ອປເຣ ‘‘ອາສນ຺ທິກຸຏິກ’’ນ຺ຕິ ປາຐໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ອາສນ຺ທິປ຺ປມາຓໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎ ປນ ‘‘ອາສນນິສຊ຺ຊາທິຄເຕ ມນຸສ຺ເສ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຎ຺ຈກສ຺ສ ອຸປຣິ ກຕກຸຏິກາ ອາສນ຺ທີ ນາມ, ຕໍ ອາສນ຺ທິໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ໂອຄ຺ຄຍ຺ຫາຕິ ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ. ອຎ຺ຊນໍ ວນນ຺ຕິ ເອວໍນາມກໍ ວນໍ, ອຎ຺ຊນວຓ຺ຓປຸປ຺ຜຠາວໂຕ ຫິ ອຎ຺ຊນາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວລ຺ລິໂຍ, ຕພ຺ພຫຸລຕາຍ ຕໍ ວນໍ ‘‘ອຎ຺ຊນວນ’’ນ຺ຕິ ນາມໍ ລຠິ. ອປເຣ ປນ ‘‘ອຎ຺ຊນາ ນາມ ມຫາຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ອຎ຺ຊນວນໍ ໂອຄ຺ຄຍ຺ຫ ອາສນ຺ທິກໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນນ຺ຕິ ວິຫຣຕາ ມຍາຕິ ວຈນເສເສເນວ ໂຍຊນາ. ອິທເມວ ຈ ເຖຣສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓໍ ອໂຫສີຕິ.

ອຎ຺ຊນວນິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.